Παρατηρητήριο Αμαρουσίου: 07 Cosmoidioglossia Πώς χαράσσεται η νέα «παγκόσμια» τάξη

Σάββατο 30 Μαΐου 2020

07 Cosmoidioglossia Πώς χαράσσεται η νέα «παγκόσμια» τάξη

===========================================================
Οὖτις ἐμοί γ'ὄνομα· Οὖτιν δέ με κικλήσκουσι μήτηρ ἠδὲ πατὴρ ἠδ'ἄλλοι πάντες ἑταῖροι…

11/24/13--01:45: When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.

How to understand China? How to make sense of it? I' m afraid the lazy western mind assume that it can just think in western terms, through western principles(?), according to western values and western criteria and there by, make sense of china... This is not the case. We can not possible understand a society like China, with such a different history and such a different culture by simply using western centric ways of thinking...

This is a big problem for us, because for over 200 years west dominated the world and in the process has come to believe that essentially the process of modernization, is the process of westernization, that there is only one destination in terms of the process of modernization, and that is ultimately to be like us.

Martin Jacques

Η Κίνα δεν είναι «nation-state», είναι κραταιός πολιτισμός.

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

Η.Π.Α και Κίνα -μέρος πρώτο.

Είπαν ή έγραψαν... Περί Soft power και Hard power των Η.Π.Α από τη πλευρά της Κίνας.

Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε... E.H.Carr.

Δύο κείμενα: Financial Times για το πώς χαράσσεται η νέα «παγκόσμια» τάξη και Le Monde Diplomatique για την επιστροφή στην πολιτική και το Front national.

Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

Ελλάδα και Κίνα.

Κινεζική θάλασσα.

Ιαπωνία.

Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

Governing the World: The Rise and Fall of an Idea (Internationalism, Imperialism, The era of Anglo-American world power and the establishment of the League of Nations and its successor, the United Nations) University Lecture with Professor Mark A. Mazower.

Ιχνηλατώντας τον Internationalism μέρος α´ - A Note on the Origin of the Word 'International' by Hidemi Suganami και Nationalism and internationalism by Nicholas Hans. Προλογικά και εννοιολογικό πλαίσιο από Alfred E. Zimmern, Immanuel Wallerstein και E. H. Carr.

Δογματική ομοιομορφία, δογματικός ιμπεριαλισμός και κοσμοπολιτισμός. Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.

Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.

After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.

Πλανητικός μετασχηματισμός

Διεθνείς Σχέσεις-Γεωστρατηγική.

11/24/13--07:37:

Δύο κείμενα: Financial Times για το πώς χαράσσεται η νέα «παγκόσμια» τάξη & Le Monde Diplomatique για την επιστροφή στην πολιτική και το Front national.

.~`~.

Πώς χαράσσεται η νέα «παγκόσμια» τάξη

Τέλος στην καταμέτρηση αεροπλανοφόρων, μαχητικών και πυραύλων.
Οι πόλεμοι της Αμερικής στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν έδειξαν τα όρια της πολεμικής ισχύος.
Τα «μεγάλα παιχνίδια» σήμερα περιστρέφονται γύρω από μια άλλη διάσταση ισχύος.
Η «γεωπολιτική» δίνει τη θέση της στη «γεωοικονομική» (*).

Υπάρχουν τρεις μεγάλες διεθνείς διαπραγματεύσεις σε εξέλιξη.
Υπόσχονται να χαράξουν το περίγραμμα του μεταδυτικού κόσμου (α), να καθορίσουν το σημείο ισορροπίας ανάμεσα στις ανεπτυγμένες και στις αναπτυσσόμενες χώρες και να περιγράψουν τη θέση της Κίναςστον κόσμο.
Μέσω αυτών θα προκύψει ποια περιθώρια διάσωσης υπάρχουν για το υφιστάμενο πολυμερές σύστημα.
Οι διαθέσιμες επιλογές είναι δύο:
είτε ανοικτές παγκόσμιες συμφωνίες, είτε μια οικονομική τάξη χτισμένη γύρω από ανταγωνιστικά μπλοκ (ακαι β).

Η άμεση προσοχή εστιάζει στο εμπόριο.
Η επιτυχής ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία Trans-Pacific Partnership-TPP (περιλαμβάνει δώδεκα χώρες του Ειρηνικού, από τις ΗΠΑ ως τη Νέα Ζηλανδία και από το Περού ως την Ιαπωνία) θα εδραιώσει την ενσωμάτωση των αμερικανικών οικονομικών συμφερόντων σε μεγάλο μέρος της ανατολικής Ασίας.
Μια παράλληλη συμφωνία για το διατλαντικό εμπόριο και τις επενδύσεις (TTIP) θα ενισχύσει τη συνοχή στις σχέσεις Ουάσιγκτον - Ευρώπης.
Παράλληλα με αυτά τα περιφερειακά σύμφωνα, η Ε.Ε. διαπραγματεύεται διμερείς συμφωνίες με την Ινδία και την Ιαπωνία.
Για να ολοκληρωθεί το τοπίο, οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. ηγούνται συζητήσεων με περισσότερες από 20 ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες σε ό,τι αφορά την απελευθέρωση της παροχής υπηρεσιών.

Από τα παραπάνω προκύπτει ένα βασικό μήνυμα.
Η Δύση εγκαταλείπει τις φιλόδοξες πολυμερείς στρατηγικές που καθόρισαν τη μεταπολεμική εποχή. Ακόμα πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι το γεγονός πώς κάθε μία από τις παραπάνω συμφωνίες αφήνει την Κίνα στο περιθώριο.

Η εξαίρεση της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας δεν είναι σύμπτωση.
Η Κίνα ήταν ο μεγάλος νικητής στο καθεστώς μιας ανοικτής παγκόσμιας οικονομίας και οι ΗΠΑ διερωτώνται γιατί θα πρέπει να επεκτείνουν περαιτέρω συμφωνίες που ενισχύουν τον ανταγωνιστή τους.
Η απάντηση των ΗΠΑ στην άνοδο της Κίνας εδώ και καιρό στηριζόταν σε μια πολιτική «προσέγγισης και αντιστάθμισης». Δηλαδή να τραβήξει το Πεκίνο στην αποδοχή ενός συστήματος κανόνων, ενώ παράλληλα αναζωογονούσε παλαιές συμμαχίες χρησιμοποιώντας τες ως «ασφάλιση κινδύνου».
Η έμφαση των ΗΠΑ τώρα αφορά την κάλυψη κινδύνου (hedging).

Το πλεονέκτημα της νέας πολιτικής είναι ότι ενισχύει την κυρίαρχη θέση της Δύσηςστον καθορισμό διεθνών κανόνων και προδιαγραφών.
Οι Ευρωπαίοι δεν είναι τόσο ένθερμοι οπαδοί των πολιτικών που απομονώνουν όσο οι Αμερικανοί, γι'αυτό και ορισμένοι προβάλλουν την άποψη ότι τα περιφερειακά σύμφωνα προσφέρουν έναν δρόμο για περισσότερο πολυμερείς συμφωνίες.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ δεν είναι οι μόνες που έχουν άγχος να διατηρήσουν την οικονομική εξουσία.
Ένας φίλος Γάλλος διπλωμάτης μου ανέφερε ότι το Παρίσι μπήκε στις συνομιλίες για το TTIP επειδή φοβάται την Κίνα περισσότερο από όσο μισεί τις ΗΠΑ«και δεν βλέπω την Ουάσιγκτον να βιάζεται να καλέσει την Κίνα στο TPP».

Φυσικά, δεν υπάρχει κάποια εγγύηση ότι οι συμφωνίες θα ολοκληρωθούν.
Η σε ευρεία κλίμακα παγκόσμια κατασκοπεία από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, που έγινε γνωστή πρόσφατα, έχει πλήξει τις υπερατλαντικές σχέσεις.
Η Ιαπωνία πρέπει να καταβάλει μεγάλη προσπάθεια ώστε να ευθυγραμμιστεί με τις απαιτήσεις που θέτει η ΤPP.
Επισκεπτόμενος την Ινδία την προηγούμενη εβδομάδα, δεν αισθάνθηκα ιδιαίτερη βιασύνη για να κλείσει η συμφωνία με την Ε.Ε.

Ένα πρόβλημα είναι ότι η νέα γενιά συμφωνιών υπερβαίνει κατά πολύ τα συνήθη θέματα όπως οι ταρίφες, η ρύθμιση προμηθειών και τα πρότυπα. Δημιουργεί προκλήσεις σε τεράστια κατεστημένα συμφέροντα και αφυπνίζει αντιλήψεις περί εθνικής κυριαρχίας.

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ότι οι κυβερνήσεις δεν είναι αρκετά οργανωμένες ώστε να αντιληφθούν τη στρατηγική σημασία τους.
Οι πρόεδροι και οι πρωθυπουργοί αρέσκονται στο να μιλούν για πόλεμο και ειρήνη, αφήνοντας το εμπόριο για τους τεχνοκράτες.
Δεν υπάρχει κανείς που θα εξετάσει τη μεγάλη γεωοικονομική εικόνα.

Η αίσθησή μου είναι ότι οι δυτικές κυβερνήσεις θα εργαστούν σκληρά για να αποφύγουν το ενδεχόμενο κατάρρευσης των διαπραγματεύσεων.
Χρειάζονται την ανάπτυξη που υπόσχεται το περαιτέρω άνοιγμα των αγορών.
Ενδεχόμενη αποτυχία θα συνοδευόταν από βαρύ τίμημα.
Είναι καλύτερο να λειανθούν ήσυχα ορισμένες από τις αρχικές φιλοδοξίες.
Αυτή άλλωστε είναι η τελευταία ευκαιρία της Δύσης να διατηρήσει την παγκόσμια οικονομική ισχύ (**).

Η Κίνα συνειδητοποιεί ότι μένει πίσω.
Το Πεκίνο ζήτησε να εισέλθει στις διαπραγματεύσεις για την απελευθέρωση της αγοράς υπηρεσιών και πρότεινε τις συζητήσεις με την Ε.Ε. για τους κανόνες επενδύσεων να ακολουθήσει μια συζήτηση για το εμπόριο.
Οι αντιδράσεις από την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες ήταν ιδιαίτερα χλιαρές, καθώς η Κίνα αντιμετωπίζεται σαν λαθρεπιβάτης του παγκόσμιου εμπορίου.
Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη θέλουν αποδείξεις ότι το Πεκίνο είναι έτοιμο να ανοίξει την οικονομία του.

Το ρίσκο της πολυδιάσπασης των διεθνών εμπορικών κανόνων είναι αρκετά προφανές.
Αυτό που φαίνεται ως θετική εξέλιξη μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε μηδενικό αποτέλεσμα, εάν εξελιχθεί σε διαγωνισμό μεταξύ της Δύσης και των υπόλοιπων.

Ο παραγκωνισμός της Κίνας απειλεί την υφιστάμενη δομή του παγκόσμιου συστήματος.
Στην Ιστορία υπάρχουν πολλά παραδείγματα για το πώς οι εμπορικές διαφωνίες μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρότερες διαμάχες.

Πολλά ενδεχομένως θα εξαρτηθούν από το αποτέλεσμα σε δύο άλλες διαπραγματεύσεις οι οποίες αναμένεται να τεστάρουν τις αντοχές των χωρών.
Η μία θα καθορίσει το εάν υπάρχει δυνατότητα διεθνούς συμφωνίας για την κλιματική αλλαγή.
Στην άλλη θα κριθεί εάν οι πλούσιες χώρες είναι έτοιμες να επεκτείνουν τη βοήθεια προς τις φτωχότερες.

Η διαμάχη στο επίκεντρο και των δύο περιπτώσεων έγκειται στα δικαιώματα και τις ευθύνες.
Πώς θα μοιρασθεί το βάρος της μείωσης της εκπομπής καυσαερίων;
Πόσο θα πρέπει να πληρώσει η Δύση για την ανάπτυξη;
Η γενναιοδωρία της Δύσης θα πρέπει να αντιστοιχεί σε μεγαλύτερες ευθύνες από τους αποδέκτες;

Πίσω από τις λεπτομέρειες κρύβεται το κρίσιμο ερώτημα: έχουν την πολιτική βούληση οι κυβερνήσεις του Βορρά και του Νότου, της Δύσης και της Ανατολής, να αναγνωρίσουν το κοινό τους συμφέρον για πολυεθνικές συμφωνίες;

Τα σημάδια δεν είναι ενθαρρυντικά.
Οι ΗΠΑ αισθάνονται πιο άνετα να συμμετέχουν σε συμμαχίες με φιλικές χώρες παρά σε πολυμερείς. Οι υπόλοιπες κυβερνήσεις εμφανίζονται με την επιθυμία να διαφυλάσσουν ξεπερασμένες ιδέες εθνικής κυριαρχίας.
Όμως η παγκοσμιοποίηση χωρίς παγκόσμιους κανόνες μπορεί να λειτουργήσει για λίγο, αλλά δεν θα κρατήσει.

Philip Stephens

Πηγή

---------------------------------------------------------------

(*) Ο Joseph Nye -και όχι μονάχα αυτός- διαφωνεί:
«Έχει γίνει της μόδας να λέγεται ότι ο κόσμος μετά τον Ψυχρό Πόλεμο έχει περάσει από την εποχή της πολιτικής ισχύος στην εποχή της γεωοικονομίας.
Τέτοιου είδους κλισέ δείχνουν ελλειπή & στενόμυαλη ανάλυση.
Η πολιτική και η οικονομία συνδέονται.
Τα διεθνή οικονομικά συστήματα εδράζονται στην διεθνή πολιτική τάξη».

(**) Giovanni Arrighi, Beverly J. Silver:
Η Δύση ανακαλύπτει ότι δεν διαθέτει πια ένα από τα δύο πιο σημαντικά στοιχεία της επιτυχίας όλων των προηγούμενων πέντε αιώνων: τον έλεγχο του πλεονάζοντος κεφαλαίου.
Αυτή είναι μια σημαντική ανωμαλία σε σχέση με τις προηγούμενες ηγεμονικές μεταβάσεις – οι οποίες υπήρξαν όλες μεταβάσεις στο εσωτερικό της Δύσης και του Βορρά (Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα).

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.

Οι διατλαντικές σχέσεις εν μέσω της κρίσης και ορισμένες συμπληρωματικές σημειώσεις.

Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

Αμερικανοβυζαντινές υπερβάσεις και διδάγματα ή «πως το Βυζάντιο, και όχι η Ρώμη, μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση της Pax Americana».

Η Παγκόσμια Τάξη από Αμερικανική και μη σκοπιά και η συσχέτιση της Παγκόσμιας Τάξης της Βεστφαλίας με τον οικονομικό εθνικισμό, την Αγία Ρωμαιογερμανική αυτοκρατορία και το Μέγα Χαλιφάτο του Ισλάμ.

Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

Για το γερμανοευρωπαϊκό ζήτημα: «Η Γερμανία διστάζει» και ορισμένες συμπληρωματικές σημειώσεις.

Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος β´ και Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» α´.

Τελικά, οι Η.Π.Α βρίσκονται σε παρακμή ή μόλις τώρα αρχίζει η ακμή τους; - δυο προσεγγίσεις - Ο «αετός» σε κάθοδο ή μόλις τώρα εκκινεί η άνοδος του; - Μέρος πρώτο.

Είπαν ή έγραψαν... Προς -δήθεν «προφητική» γερμανοευρωκεντρικόδυτική- γνώσιν...

Η.Π.Α.

Η.Π.Α και Κίνα.

Ιαπωνία.

Ευρώπη.

Η.Π.Α και Γερμανία.

Πλανητικός μετασχηματισμός

Διεθνείς Σχέσεις-Γεωστρατηγική.

.~`~.

Η επιστροφή στην πολιτική

Η ακροδεξιά, που βρίσκεται σε ανοδική πορεία χάρη στον «εκσγχρονισμό» που της χάρισε η Μαρίν Λεπέν, δεν θέριεψε σε μία νύχτα.
Στο κείμενο αυτό, του 1998, ο Σερζ Αλιμί προσπαθεί να εντοπίσει τις ρίζες της, αυτό που εμείς προσπαθούμε να κάνουμε διστακτικά σήμερα.
«Γιατί (…) είναι καταρχήν οι κοινωνικές ανισότητες, οι καταστροφές από την παγκοσμιοποίηση, το πνίξιμο της δημοκρατικής συζήτησης, η προσποίηση, η συνενοχή, η συναίνεση, η διαφθορά και οι αργομισθίες που παίζουν το παιχνίδι του Εθνικού Μετώπου», συμπεραίνει.

Εδώ και είκοσι χρόνια, το Εθνικό Μέτωπο αποτελούσε μια ασήμαντη εκλογική δύναμη στη Γαλλία.

Δέκα χρόνια αργότερα, στις 24 Απριλίου 1988, ο αρχηγός του, ο κ. Ζαν-Μαρί Λεπέν, υποψήφιος για την προεδρία της δημοκρατίας, λάμβανε 4.375.000 ψήφους ή το 14,39% του εκλογικού σώματος. Αντί να μελαγχολεί κανείς για τις τελευταίες περιπέτειες στις περιφερειακές εκλογές και για τα «ταμπού» τα οποία φαίνεται ότι έπεσαν σε αυτή την περίπτωση [1], είναι προτιμότερο να σκεφθεί την καμπή της δεκαετίας του ’80.
Γιατί από τότε, οι ίδιες αιτίες προκαλούν τα ίδια αποτελέσματα.

Οι ηθικές παραινέσεις και οι μεθοδεύσεις στον τρόπο ψηφοφορίας δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα.
Σε μια χώρα σαν τη Γαλλία, η Ακροδεξιά διαθέτει μια υπεροχή απέναντι στους λεγόμενους «κυβερνητικούς» σχηματισμούς:
γνωρίζει να χρησιμοποιεί την απελπισία και την απώλεια σημείων αναφοράς για να διακηρύξει την πρωτοκαθεδρία της βούλησης.
Ενώ τα μεγάλα κόμματα βυθίζονται στην ακινησία και αποδέχονται (πάντοτε στο όνομα των «καταναγκασμών» της αγοράς και της παγκοσμιοποίησης) την επιδείνωση του συσχετισμού δυνάμεων μεταξύ κυρίαρχων και κυριαρχούμενων, τα στελέχη του Εθνικού Μετώπου εξακολουθούν να αντιπαρατάσσουν την ένταξη, την ιδεολογική σύγκρουση και τη μαχητικότητα, στην καταθλιπτική διαπαιδαγώγηση της παραίτησης.
Η ρητορική τους, η οποία επικεντρώνεται στο θέμα της κατάπτωσης και της παρακμής -και η οποία ισχυρίζεται ότι αναζητεί τρόπους για να «αντισταθεί» σε αυτές- ανταποκρίνεται περισσότερο στην αντίληψη την οποία έχει ένα τμήμα του εκλογικού σώματος (συχνά το πιο ευάλωτο) για την ίδια του την ύπαρξη, παρά όλες οι ενθουσιώδεις και προκλητικές διακηρύξεις των θιασωτών του ενιαίου νομίσματος και της επανάστασης της πληροφορικής, σε μια χώρα όπου η κοινωνική οδύνη αυξάνεται.
Εκατό δίκες του Παπόν να γίνουν, δεν θα καταφέρουν τίποτα: η γαλλική Ακροδεξιά δεν εκτρέφεται πλέον στο Βισί και στο Βερολίνο, αλλά στο Χρηματιστήριο του Παρισιού και στις Βρυξέλλες.

Ορισμένοι, οι οποίοι δεν διδάσκονται ποτέ τίποτα, σκέπτονται να συγκρατήσουν το κύμα καταργώντας τη θάλασσα.

Ονειρευόμενοι πάντα μια πολιτική στερημένη από το πολιτικό στοιχείο, θέλουν να ξαναρχίσουν αυτό το οποίο απέτυχε, να επαναδημιουργήσουν έναν «μεγάλο συνασπισμό» ή ένα «δημοκρατικό μέτωπο» ενάντια στην άκρα Δεξιά.
Όμως, αυτές οι συμμαχίες ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά είτε είναι συγκυριακές, και θα ταυτιστούν με μια υπεράσπιση θέσεων, είτε βασίζονται σε συμφωνίες βάθους και αυτό θα είναι ακόμα χειρότερο.
Εάν εξαφανιστεί από το πολιτικό μας πεδίο η αντιπαράθεση γύρω από διαφορετικά προγράμματα, στο όνομα της κατεπείγουσας ανάγκης να συγκρατηθεί η «φαιά πανούκλα», κανείς άλλος εκτός από αυτή την τελευταία δεν θα ωφεληθεί περισσότερο, μιας και η ίδια θα μονοπωλήσει τότε την έκφραση κάθε αγανάκτησης.

Για ορισμένους, όλα βαίνουν καλώς: να αποφασίσουμε το τέλος της πολιτικής, εφόσον δεν υπάρχει παρά μόνο μία δυνατή, και το Εθνικό Μέτωπο την αμφισβητεί, να απαγορεύσουμε το έθνος ή να το διαλύσουμε μέσα στην παγκοσμιοποίηση ελπίζοντας έτσι να στερήσουμε την ακροδεξιά από το εκτροφείο της. Αλλά σε αυτή την περίπτωση όλα θα είναι χειρότερα: μόνο τον Νοέμβριο - Δεκέμβριο του 1995, τη στιγμή που οι απεργίες και οι διαδηλώσεις απέσπασαν εκατομμύρια Γάλλους από την κατήφεια και την απελπισία, ο κ. Ζαν-Μαρί Λεπέν έμεινε επιτέλους άφωνος.

Εδώ και δεκαπέντε χρόνια, όσο περισσότερο υποχωρεί η εξουσία των κρατών, τόσο περισσότερο προχωράει το Εθνικό Μέτωπο.
Παρά το γεγονός αυτό, κάθε έκφραση αμφισβήτησης προσκρούει, από δω και στο εξής, στην αντίρρηση ότι «ανοίγει τον δρόμο στον λεπενισμό»:
ο φιλόσοφος των μέσων ενημέρωσης και δημιουργός αυτής της διατύπωσης ενοχοποιεί τον «αριστερισμό», ο υπουργός Εσωτερικών μοιάζει, παραδόξως, να συμφωνεί μαζί του, ο υπουργός Παιδείας χρεώνει μάλλον στους εκπαιδευτικούς του Σεν-Σεν Ντενί ότι «ευνοούν το Εθνικό Μέτωπο», ένας συντηρητικός αρθρογράφος δεν διστάζει να καταγγείλει «τον θορυβώδη αντιφιλελευθερισμό ως πηγή τροφοδοσίας σε ψήφους του Εθνικού Μετώπου», ένας άλλος τολμάει ακόμα και να συγκρίνει την αμφισβήτηση του καπιταλισμού με τον αντισημιτισμό... [2].

Το να απορρίψουμε κάθε κοινωνική κριτική στο όνομα της χρήσης της από ορισμένους αντιπάλους, σημαίνει ωστόσο ότι προσφέρουμε σε αυτούς τους τελευταίους ένα ανέλπιστο πλεονέκτημα, προσποιούμενοι ότι τους πολεμάμε.
Γιατί εδώ και δεκαπέντε χρόνια, στη Γαλλία, είναι καταρχήν οι κοινωνικές ανισότητες, οι καταστροφές από την παγκοσμιοποίηση, το πνίξιμο της δημοκρατικής συζήτησης, η προσποίηση, η συνενοχή, η συναίνεση, η διαφθορά και οι αργομισθίες που παίζουν το παιχνίδι του Εθνικού Μετώπου.
Και αυτό δεν πρόκειται να υποχωρήσει, αν οι εστίες που τροφοδότησαν την εξάπλωσή του συνεχίζουν να απλώνονται.

Halimi Serge

Le Monde Diplomatique

---------------------------------------------------------------

[1] Από το 1983, τον καιρό των δημοτικών εκλογών, η Δεξιά διεξήγαγε μια εκστρατεία που ήταν συχνά κοντά στα θέματα του Εθνικού Μετώπου, εγκαθιδρύοντας μια σχέση ανάμεσα στην «παράνομη μετανάστευση, τη μικρή και τη μεγάλη εγκληματικότητα» και επικαλούμενη την ανάγκη να « σταματήσει αυτή η επιδρομή».
Το 1986, ο κ. Ζακ Μπλαν υπέγραψε μια περιφερειακή συμφωνία με την Ακροδεξιά. Όσον αφορά τους σοσιαλιστές, η εκλογή του 1992 του κ. Ζαν-Πιερ Σουασόν (τότε υπουργού του Φρανσουά Μιτεράν), επικεφαλής της Βουργουνδίας, έγινε με τις ψήφους του Εθνικού Μετώπου.
Ακριβώς το ίδιο συνέβη, τον επόμενο χρόνο, με την εκλογή του κ. Ρολάν Ντιμά στην προεδρία της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων.

[2] Πρόκειται, αντίστοιχα, για τους κ.κ. Μπερνάρ-Ανρί Λεβί, Ζαν-Πιερ Σεβενμάν, Κλοντ Αλέγκρ, Ζαν-Φρανσουά Ρεβέλ και Πασκάλ Μπρικνέρ.

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Σύντομες αναφορές στις εξελίξεις των εθνικών πολιτικών συστημάτων της Ουγγαρίας και της Γαλλίας. Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» β´ - ανατολικοευρωπαϊκά και δυτικο(ατλαντικο)ευρωπαϊκά.

Anti-System Politics. Alternative Normative Attractors in Chaotic Political Systems: The Case of the Front National.

Εισαγωγικά για τα ευρωπαϊκά του -όχι και τόσο μακρινού- παρελθόντος ως πλαίσιο, δίχως το οποίο, δεν μπορούν να κατανοηθούν τα ελληνικά του παρόντος.

Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

Τρία πρόσωπα, τέσσερα κείμενα: α´ The Placebo Effect, β´ Οι δομές του νεοφασισμού, γ´ Το πνεύμα της εποχής και η Χ.Α και δ´ Η αποστολή του Σαμαρά και τα «άκρα».

Ενθυμήσεις: «Ο εγκαταλειμμένος ναός... η πτώση της δημοκρατίας».

Η «μεταμοντέρνα αυτοκρατορία» ή το «κοσμοπολίτικο κράτος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και οι εθνικές στρατηγικές ασφάλειας των κρατών μελών της. Το μεταμοντέρνο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας, οι πλουραλιστικές και συγχωνευμένες κοινότητες ασφάλειας και οι αλλαγές στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης.

Το «δημοκρατικό έλλειμμα» της Ε.Ε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: μια αμφισβητούμενη εξουσία.

Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

Η κατάρρευση του ευρωπαϊκού συστήματος.

11/28/13--09:38: Παρθενών: Αρχιτεκτονική και συντήρηση και Athens Tech Demo (Whiskytree for Siggraph 2013).

Παρθενών: Αρχιτεκτονική και συντήρηση

(τρίγλωσση έκδοση: ελληνικά, αγγλικά, ιαπωνικά)

.~`~.

Ο άνθρωπος, με λογισμό και μ' όνειρο, η τοπικότητα και η συναισθηματική τοπογραφία.

καὶ πράττειν ἄξια τῆς πόλεως...

Τεχνοανθρωπολογικά μυθοπραγματιστικά ἀτάκτως ἐρριμμένα.

Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος α´

Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος β´

Για έναν ερωτικό Λόγο -α.

Χρειαζόμαστε... -πλούτο μνήμης, πολιτικής και έργου'αντίσταση στη λήθη και την α-σχήμια.

Η μνήμη του χώρου και η α-λήθεια του χρόνου.

Οι λαοί και ο ίσκιος τους.

Ανθρωποποίηση'Πολιτισμικά'Τέχνη'Επιστήμη -η ατελεύτητη γέφυρα...

Εάν...

Δεν είναι δυνατόν...

Πολιτισμικά - Άρνηση της Ομορφιάς: απανθρωποποίηση της Τέχνης - Ὕβρις και πολιτική και Η καταστροφή του κίονα.

Προγονικά.

11/08/13--03:26: Πέντε πρόσωπα, οκτώ κείμενα.

.~`~.

Η γενιά του Πολυτεχνείου δεν είχε και δεν έχει μια ερμηνεία, μια διήγηση του εαυτού της, του ρόλου της, της αποστολής της.
Έδωσε αρνητικά πρότυπα προς τις νέες γενιές. Ανακυκλώθηκε στην ψεύτικη συνείδηση, στις επαρχιώτικες μορφωτικά εκδοχές για την χώρα.
Έτσι κατέληξε η γενιά της Αφωνίας...
Η Αφωνία είναι το υπόβαθρο του ελέγχου.
Έτσι οι εκπρόσωποι της έλεγξαν και την σκέψη μας με πολλούς τρόπους.
Οι αντίπαλοι των χωροφυλάκων έγιναν χωροφύλακες της σκέψης μας.
Εδώ και χρόνια ο τύπος, η τηλεόραση ελέγχεται από αυτούς ως υπαλλήλους εξουσιών, εξουσιών τρόπος του λέγειν, ένα ψευτοκατεστημένο.

Επόμενο είναι στην χώρα να απουσιάζει ο Λόγος, ο Διάλογος, ο δημόσιος διάλογος.
Στην πολιτική επεβλήθηκε η κακιστοκρατία.
Ποιος ήταν ο διάλογος με μια Ελληνική ματιά για την πτώση του τείχους του Βερολίνου;
Φτώχεια, πιθηκισμός, επανάληψη, ρουτίνα.
Ποια η συζήτηση, η ερμηνεία για το Πολυτεχνείο; Ορισμένοι γραφικοί τύποι σε θλιβερά γερασμένα διανοητικά τηλεοπτικά σαλόνια.
Οι ένοχοι εκπρόσωποι μιας γενιάς.
Επόμενα αντιμετωπίζουν την περιφρόνηση και την βία δυστυχώς των νέων γενεών.
Αντί να είναι οι ηθικοί πνευματικοί πατέρες των νέων γενεών κατέληξαν αρνητικά πρότυπα.

Η Αφωνία και ο καριερισμός τους έφεραν τις πέτρες.
Πέτρες και η επαναλαμβανόμενη τελετουργία της πορείας ενσωματώσιμες από καθεστωτικά σχέδια. Χρόνια επεδίωξα να ανοίξω μια συζήτηση για το Πολυτεχνείο και στάθηκε αδύνατο...

Έτσι η χώρα είναι νεκρή ιδεολογικά, μορφωτικά, ο διάλογος ανύπαρκτος.
Επέστρεψα πρόσφατα από το εξωτερικό.
Άνοιξα την τηλεόραση και την έκλεισα.
Ας μείνουμε μόνο στην δημόσια τηλεόραση.
Γιατί να πληρώνουν οι πολίτες την ηλιθιότητα, την προπαγάνδα, τον ολοκληρωτισμό, την πνευματική οκνηρία της.
Γιατί να πληρώνουν τα χρέη της, την ελεφαντίαση, τις δημοσιοϋπαλληλικές καθεστωτικές εκμπομπές της. Θα φροντίσω άμεσα να βρω τρόπους να πληρώνω την Δ.Ε.Η. αλλά όχι την Πρασινογαλλάζια, την πεντακομματική ΥΕΝΕΔ.
Μια Βαλκανική όχι Ευρωπαϊκή, όχι Ελληνική τηλεόραση.

Όταν η ιστορία, η γεωγραφία, ο πολιτισμός δίνει στην χώρα μας τον ρόλο της ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ για τον νέο αιώνα.
Αυτό μπορούσε και μπορεί να γίνει η Ελλάδα.
Θα σας πω κάτι που συνέβη τις τελευταίες ημέρες μετά την επιστροφή μου. Διαβάζω στην Corriere della sera της 12ης Νοεμβρίου ένα διάλογο του συγγραφέα Κλαούντιο Μαγκρις με τον Ορχάν Παμούκ.
Στο τέλος του διαλόγου με ένα τρόπο μάλιστα κριτικό ο πρώτος ρωτά τον δεύτερο. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την Σκύλλα του Κεμαλισμού και την Χάρυβδη του Ισλάμ;
Διαβάζοντας το μπήκα σε ένα διάλογο, μπήκα στην χαρά και την ανάταση του διαλόγου.
Το σχήμα αυτό η Σκύλλα του Κεμαλισμού η Χάρυβδης του Ισλαμισμού ήταν ο τίτλος της ομιλίας μου στην Φιλαδέλφεια των Η.Π.Α. κατά τα αποκαλυπτήρια του μνημείου της Ποντιακής Γενοκτονίας το 2006.
Το μνημείο και η ομιλία μου εμπόδισαν τελικά να μπω στις Η.Π.Α. – Σικάγο μετά δύο χρόνια, τον Μάιο του 2008.
Το κείμενο μου αυτό δημοσιεύθηκε σε έντυπα, βιβλία, όσο και ηλεκτρονικά μέσα.
Το ζήτημα όμως δεν είναι αν έπεσε στα χέρια του Κλαούντιο Μαγκρις.
Ο Μάγκρις δεν είναι διανοητικό λαμόγιο όπως τα εγχώρια.

Σε μια χώρα σε ένα περιβάλλον, διαλόγου διανοητικής εγρήγορσης, ηθικής έντασης, παράγονται ιδέες, λέξεις, ερμηνείες.
Σχήματα που είναι κοινά σε ανθρώπους που δεν γνωρίζονται, που ζουν σε διαφορετικούς τόπους.

Το κακό, το εγκληματικό για την χώρα είναι ότι απουσιάζει αυτό το Πνεύμα, αυτό το περιβάλλον, αυτός ο διανοητικός βιότοπος.
Εδώ δολοφονούν το πνεύμα των Ελλήνων.
Τι δεν έχω ακούσει από επίσημους κρατικούς, παρακρατικούς, κομματικούς μηχανισμούς για τις απόψεις μου γενικά αλλά και τον Κεμαλισμό, το Τουρκικό Ισλάμ.
Αυτές που η Corrriere della sera προβάλει ενώ εδώ πολεμούν.
Ούτε από την χούντα δεν τα άκουσα. Εκτός από το φαινόμενο της διανοητικής κλοπής.
Αντί διανοητική παραγωγή έχουμε κλοπή. Διανοητικά λαμόγια.

Είναι όμως όλα αυτά φυσιολογικά για μια χώρα που λέγεται Ελλάδα και μια πόλη που λέγεται Αθήνα; Γιατί αυτή η ανωμαλία;
Ποιοι είναι οι υπεύθυνοι, οι ένοχοι; οι οργανωτές της ανωμαλίας;
Αυτό ήταν το ιστορικό προϊόν που προσδοκούσαν γενιές ολόκληρες;...
Τον εσωτερικό Γόρδιο Δεσμό πρέπει να κόψουμε.
Η πόρτα του Πολυτεχνείου είναι σήμερα στο μη Αθηναϊκό τηλεοπτικό Πρινγκιπάτο – Μπεηλίκι για να ακριβολογούμε.
Τέλος ας κάνουν το κτίριο του Πολυτεχνείου, Εθνική Πινακοθήκη και Αρχαιολογικό Μουσείο όπως πρότεινα για να σταματήσει ο βιασμός του.

Μιχάλης Χαραλαμπίδης

.~`~.

α´

Η ante portas απεργία των εκπαιδευτικών επανέφερε το ζήτημα της εθνικής παιδείας και ανέδειξε την πλήρη παραμόρφωση του συστήματος.
Η κοινή γνώμη συνταράχτηκε από το αν και πώς θα διενεργηθούν οι πανελλήνιες εξετάσεις.
Η ουσία, όμως, έχει εξαφανιστεί: οι εξετάσεις αυτές, χρόνια τώρα, ακυρώνουν οτιδήποτε άλλο ζητούμενο στον χώρο της μέσης παιδείας.
Οι γονείς ελάχιστα ασχολούνται με τις γνώσεις και την διαμόρφωση της προσωπικότητας των παιδιών τους μέσα στο σχολείο· αντιθέτως, έχουν πλήρως αποδεχθεί και συμβιβαστεί με την ιδίαις δαπάναις πλήρωση των κενών, γνωστικών και άλλων.
Τους απασχολεί η προώθηση των παιδιών στον ανταγωνισμό, με τελικό στόχο μια θέση στο δημόσιο ή την ενσωμάτωση σε κάποιο από τα κλειστά επαγγέλματα.

Βέβαια, το σύστημα καταρρέει.
Ούτε το κράτος μπορεί πλέον να λειτουργεί ως διανομεύς αργομισθιών ούτε τα επαγγέλματα θα παραμείνουν κλειστά.
Το επαγγελματικό μέλλον των νέων θα εξαρτάται από τις πραγματικές τους ικανότητες, χωρίς τις οποίες τα τυπικά προσόντα είναι άχρηστα.
Όμως, οι επί τριακονταετία εμπεδωμένες νοοτροπίες αλλάζουν αργά και δύσκολα.
Τα συνεπαγόμενα επαγγελματικά και συνδικαλιστικά δίκτυα συμφερόντων διαθέτουν ακόμη εφεδρείες.

Οι ζημίες από την ανωμαλία του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος δεν περιορίζονται στην επαγγελματική αστοχία η οποία σήμερα επιβαρύνει τις «χαμένες γενεές».
Η οικονομική κρίση προέκυψε από την υποδόρια κατάρρευση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας· παράλληλα, η υποβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος λειτουργεί σαν ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της πολιτικής ζωής.
Το εκπαιδευτικό έλλειμμα, εν συνδυασμώ με τις διαψευσμένες κατοχυρωμένες προσδοκίες, τροφοδοτεί και αναπτύσσει ακραίες συμπεριφορές.
Η «χρυσή αυγή» (ΧΑ) αποτελεί ένα φυσικό υποδοχέα των νέων σε επαγγελματικό αδιέξοδο και σε πνευματική σύγχυση, δηλαδή των θυμάτων του ελλειμματικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Πλανώνται, επομένως, όσοι θεωρούν ότι η ισχύς της ΧΑ οφείλεται κατά κύριο λόγο στην τρέχουσα οικονομική κρίση.
Η βελτίωση των οικονομικών συνθηκών δεν θα απαλλάξει την ελληνική κοινωνία από τον ήδη εγκατεστημένο δεξιό εξτρεμισμό.
Η δύναμή του ανάγεται περισσότερο στην ιδεολογική πενία, παρά στην οικονομική δυσπραγία.
Η ΧΑ δεν ακυρώνεται με απαγορεύσεις ή αστυνομικά μέτρα.
Σε ένα πολιτικό κίνημα το οποίο αμφισβητεί την καθεστηκυία τάξη, η μεμονωμένη καταστολή διευκολύνει την ανάδειξη πολιτικών στελεχών, την ριζοσπαστικοποίηση, την ενίσχυση της εσωτερικής συνοχής, την ηρωοποίηση.
Προετοιμάζει, επίσης, ένα σκληραγωγημένο «στρατό», ικανό να ασκήσει επαναστατική βία όταν προκύψουν ευνοϊκές συνθήκες.

Το υπόβαθρο της ακροδεξιάς πολιτικής ανέλιξης είναι πολιτισμικό· έρχεται ως συνέπεια της αστοχίας του εκπαιδευτικού μας συστήματος.
Πλείστοι όσοι νέοι Έλληνες αποφοιτούν από τα σχολεία, χωρίς τα βασικά νοητικά εφόδια ώστε να διακρίνουν θεμιτό και αθέμιτο στον πολιτικό λόγο και πράξη.
'Αγλωσσοι, ανίκανοι να διατυπώσουν συγκροτημένη σκέψη, χωρίς στοιχειώδη ιστορική παιδεία, χωρίς αίσθηση των κλιμάκων του χρόνου, χωρίς κριτήρια και πνευματική πειθαρχία κινούνται εύκολα από το ένα άκρο στο άλλο· υιοθετούν ή ανέχονται απόψεις οι οποίες τους τοποθετούν, έστω και εν αγνοία τους, εκτός της πολιτισμένης ανθρωπότητας.

Χωρίς υπευθύνους και ενημερωμένους πολίτες, καμιά κοινωνία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει κρίσεις και δυσκολίες.
Η έμφαση στην χρησιμοθηρία και στην ήσσονα προσπάθεια κατέστρεψε την κατ'εξοχήν αποστολή του εκπαιδευτικού συστήματος:
να προετοιμάζει την διαδοχή των γενεών στον πολιτικό και κοινωνικό βίο.

Οι όποιες μεταρρυθμιστικές διορθωτικές απόπειρες έχουν αποτύχει.
Η κοινωνία δεν υποστήριξε καμία σχετική προσπάθεια.
Η κοινή γνώμη, στραμμένη στην προσοδοθηρική λογική και επηρεασμένη από ξεπερασμένες παιδαγωγικές και εκπαιδευτικές θεωρίες, δεν μπόρεσε να κατανοήσει τα διακυβεύματα.

Οι συλλογικές νοοτροπίες δεν μεταβάλλονται με διδάγματα και νουθεσίες· αλλά μετά από επώδυνες εμπειρίες.
Οι πρόσφατες οικονομικές ταλαιπωρίες ήδη κλονίζουν τις ριζωμένες πεποιθήσεις.
Οι εκπαιδευτικές παραμορφώσεις είναι πλέον ορατές σε όλα τα πεδία: ατομικά, συλλογικά, πολιτικά. Οι προϋποθέσεις για μια εκ βάθρων αναθεώρηση του συστήματος έχουν συσσωρευτεί.
Ρόλος της ηγεσίας είναι κατ'αρχήν να διακρίνει και να αναγνωρίσει το πρόβλημα.
Κατόπιν, πρέπει να εξηγήσει στους πολίτες, με σαφήνεια και πειθώ, την αιτιώδη σχέση ανάμεσα στο εκπαιδευτικό έλλειμμα και τις απειλητικές του συνέπειες.

β´

Οι πρόσφατοι διαπληκτισμοί στη βουλή με αναφορές στην κατοχή και τον εμφύλιο, εισάγουν ένα σοβαρό προβληματισμό.
Βιώνουμε μια κατάσταση, το περιεχόμενο της οποίας δύσκολα μπορεί να σκιαγραφηθεί.
Το μέλλον μοιάζει να αντιγράφει ένα επίφοβο παρελθόν.
Αυτό υποδεικνύουν οι επικλήσεις στον 'Αρη Βελουχιώτη και οι απειλές για κρεμάλες.

Επί δεκαετίες, ο βίαιος αντικοινοβουλευτισμός είχε σιωπήσει.
Οι υποστηρικτές του εθνικοσοσιαλισμού είχαν αναχθεί σε μια γραφική, αριθμητικά αφανή ομάδα.
Οι «ορθόδοξοι» κομμουνιστές είχαν εγκαταλείψει «το όπλο παρά πόδα».
Παρά τις περί του αντιθέτου περιοδικές διακηρύξεις του, το κομμουνιστικό κόμμα εξελίχθηκε σε ακραίο μεν, αλλά συμβιβασμένο μεν την καθεστηκυία συνταγματική τάξη κόμμα.
Το δραματικό παρελθόν είχε ταφεί.
Η πολιτική ασημαντότητα των δεξιόθεν ή αριστερόθεν ανατρεπτικών δυνάμεων καλλιέργησε την πνευματική νωθρότητα.
Προς τι να ελεγχθούν οι μύθοι οι οποίοι επέτρεψαν την μεταπολεμική εθνική συμφιλίωση;
Η πραγματικότητα της κατοχικής και εμφυλιακής περιόδου, γεμάτη αντιφάσεις και σκιές, μπορούσε να αναμείνει εις το διηνεκές, πριν οι ιστορικοί την ανατάμουν, χωρίς φόβο και χωρίς πάθος.

Όμως, αναγκαία συνθήκη για την ιδεολογική ραστώνη αποτελούσε η «ευημερία», τροφοδοτούμενη διαδοχικά από το αμερικανικό, το ευρωπαϊκό και το δάνειο χρήμα.
Αυτό το βάλσαμο αναισθητοποίησε τις πληγές, χωρίς να τις επουλώσει και, κυρίως, χωρίς να τις θεραπεύσει.
Η κοινωνική συνοχή στηρίχτηκε στην άγνοια και την υπεραπλούστευση.

Η οικονομική κρίση ανήρεσε την συνθήκη αυτή, με αποτέλεσμα να επανεμφανιστούν στο προσκήνιο αντικοινοβουλευτικές δυνάμεις.
Η «χρυσή αυγή» (ΧΑ) αναπολεί φασιστικές και ναζιστικές δάφνες.
Αριστερές «συνιστώσες» και πολιτικοί αρχηγοί αναφέρονται νοσταλγικά στο ΕΑΜ και στον ένοπλο αγώνα. Ακροδεξιές και ακροαριστερές ιδεολογίες απειλούν να επαναλάβουν πολιτικές πρακτικές οι οποίες αιματοκύλισαν την Ελλάδα.

Οι τραγωδίες της Ελλάδας ουδέποτε υπήρξαν αποκλειστικά ενδογενείς.
Σταυροδρόμι ανάμεσα στις θαλάσσιες δυνάμεις, την ρωσική ηπειρωτική μάζα και την γερμανική μεσευρώπη, η Ελλάδα διαιρέθηκε όποτε οι εντάσεις ανάμεσα στους γεωπολιτικούς πόλους έφθασαν σε παροξυσμό.
Οι ανησυχίες τις οποίες εγείρουν οι εγχώριες ακραίες πολιτικές αναβιώσεις δεν είναι άσχετες με την ανασφάλεια ως προς την ευρωπαϊκή πορεία.
Η πρόσφατη τριακονταετής εσωστρέφεια υπό το ευρωπαϊκό αλεξιβρόχιο αποπροσανατόλισε.
Η σύγκριση των έσω και των έξω είναι, εντούτοις, αποκαλυπτική.
Στην Ελλάδα αναβιώνει το παρελθόν με την άνοδο των άκρων· η Ευρώπη μοιάζει να επιστρέφει στον μεσοπόλεμο.

Είναι εντυπωσιακοί οι παραλληλισμοί ανάμεσα στα ευρωπαϊκά γεωπολιτικά ερωτήματα του 1930 και τα σημερινά. Βαδίζουμε, όπως και τότε, προς μια γερμανοκρατούμενη Ευρώπη;
Πώς αντιδρά στην προοπτική αυτή ο αγγλοσαξονικός κόσμος;
Διαφοροποιείται η Αγγλία από την Αμερική;
Η Γαλλία ταλαντεύεται, άραγε, και πάλι ανάμεσα στην γερμανοτροπία και ένα διακριτό γεωπολιτικά ρόλο; Μήπως η Γερμανία έλκεται από τους ανεξάντλητους φυσικούς πόρους και τις ανεκμετάλλευτες καταναλωτικές αγορές της ρωσικής ανατολής;
Οι παραδοσιακές γεωπολιτικές ευρωπαϊκές δομές επανέρχονται δυνητικά.

Από την πνευματική ασφάλεια του «ψυχρού πολέμου» και την ευφορία της δυτικής νίκης, οι πολίτες της Ευρώπης κινούνται προς αβέβαια ιδεολογικά και γεωπολιτικά ύδατα· βιώνουν καταστάσεις με ανησυχητικές ομοιότητες με την προπολεμική και την πολεμική δεκαετία.
Οι ευρωεκλογές του 2014 ανησυχούν ακόμη και τους εξ επαγγέλματος υπεραισιόδοξους ευρωκράτες.

Η γνώση και κατανόηση των ιδεολογικών και κοινωνικών διεργασιών της κρίσιμης δεκαετίας του 1940 θα συνιστούσε σημαντικό πνευματικό και πολιτικό εφόδιο για την χώρα μας.
Δυστυχώς, λειτουργούμε πάντα με μύθους, δαιμονοποιήσεις και ιστορικές παραμορφώσεις, τους οποίους συντηρούν η αυτολογοκρισία και η ιδεολογική τρομοκρατία.
Αναγκαίοι, ίσως, μέχρι προς τίνος για την εξασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης, σήμερα αποτελούν τροχοπέδη για την αντιμετώπιση των νέων απειλών.

Κάποιοι ιστορικοί έχουν αρχίσει προσεκτικά να ανοίγουν ευαίσθητα κεφάλαια της δραματικής εποχής.
Από τελείως άλλη οπτική, η πρόσφατη απόπειρα βιογραφίας του Γιάννη Βουλπιώτη αναδεικνύει την πολυπλοκότητα και την αντιφατικότητα πίσω από την μανιχαϊστική κυρίαρχη περιγραφή της κατοχικής περιόδου.
Αλλο ένα κουτί της Πανδώρας;
Αναμφίβολα. Επιβάλλεται, όμως, να ανοίξει και αυτό.
Αν δεν φωτιστεί με αμεροληψία και ειλικρίνεια το σκοτεινό παρελθόν, απειλούμαστε με την επιστροφή του.

Γιώργος Πρεβελάκης

.~`~.

III

Ως γνωστόν, το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου, του πιο φονικού εμφυλίου πολέμου ανάμεσα στους Έλληνες, σήμανε και την αρχή μιας τάχιστης κατάρρευσης της πόλεως-κράτους.
Ένα τέτοιο φαινόμενο εντάσσεται στη λογική των ιστορικών και συναφώς κοινωνικο-πολιτικών αλλαγών –αρνητικών ή θετικών.
Αυτές τείνουν βασικά να γίνονται αισθητές από τα ορατά συντρίμμια ή τις αποσυνθέσεις που τις προκαλούν ή που οι ίδιες (οι αλλαγές) αφήνουν πίσω τους.
Κάτι παρόμοιο, για παράδειγμα, συμβαίνει και τώρα με την εθνο-κρατική υπόσταση των Νεοελλήνων: οδεύει προς κατάρρευση ή αποσύνθεση, ανεξάρτητα αν οι αμπελοφιλόσοφοι των ποικίλων καθεστωτικών σχηματισμών, δρώντων είτε με τη μάσκα της «δημοκρατίας» ή και με εκείνη του «σοσιαλισμού» κ.λπ., δεν μπορούν ή δεν θέλουν να εννοήσουν το κακό που απεργάζονται.
Μελετώντας ο Αριστοτέλης τη συγκεκριμένη τότε ιστορική πραγματικότητα επιχείρησε να ερμηνεύσει ρεαλιστικά, αλλά με διεισδυτικό φιλοσοφικό μάτι την πολύπλοκη πολιτική κατάσταση. Στο έργο του Πολιτικά διερευνά λόγους και αιτίες, που σώζουν και φθείρουν τα πολιτεύματα.
Η όλη έρευνά του δεν είναι μια ευθύγραμμη πορεία, αλλά περιέχει όχι και λίγες διαφορετικές έως και αντι-θετικές πτυχές, ανάλογα με το προς διερεύνηση σημείο ή στοιχείο.

Αναγνωρίζοντας ο φιλόσοφος την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη δημιουργία ή στην κατάργηση διαφόρων πολιτικών συστημάτων ορίζει το πολίτευμα ως εξής:

«είναι η εύτακτη οργάνωση των εξουσιών και αυτές τις διαμοιράζονται όλοι οι πολίτες ή με βάση την πολιτική δύναμη όσων μετέχουν είτε με κάποια κοινή αρχή ισότητας» (Πολιτικά 1290a, 7-10).

Τι μας λέει εδώ ο Αριστοτέλης;
Πως το σώμα των πολιτών παίζει καθοριστικό ρόλο στη συγκρότηση ενός πολιτεύματος.
Αλλά αυτό το σώμα δεν διέπεται από ενιαίες αρχές: μπορεί να λειτουργεί είτε με βάση την αρχή του ισχυρότερου είτε με την αρχή της ισότητας, σχετικής ή απόλυτης, και με δικαιοκρισία.
Επομένως, πέραν του ως άνω θεμελιώδους οντολογικά ορισμού, κάθε πολίτευμα ευδοκιμεί ή παρακμάζει ανάλογα με συγκεκριμένες ποιοτικές και ποσοτικές αρχές ή στοιχεία, όπως επίσης ανάλογα με τις διακρίσεις που υφίστανται ή καλλιεργούν οι διάφορες εν εξουσία μερίδες των πολιτών.
Σημειωτέον ότι ο Αριστοτέλης δεν παραλείπει να διαβαθμίζει τα διάφορα στρώματα ή μερίδες των πολιτών κοινωνικά, με σημερινή ορολογία κοινωνικο-ταξικά:
διακρίνει βασικά την «τάξη» των φτωχών και εκείνη των πλούσιων με αντίστοιχες υποδιαιρέσεις, διαστρωματώσεις.
Αυτές οι δυο «τάξεις», δηλαδή τα μέρη της πόλεως, είναι αντίπαλες/α μεταξύ τους και ανάλογα με το ποιο μέρος έχει την υπεροχή προκύπτουν δυο κύρια πολιτεύματα: η δημοκρατία και η ολιγαρχία (ο.π., 1291b, 10-13).

Αλλά και αυτά τα πολιτεύματα έχουν πολλούς επί μέρους τύπους ή είδη.
Ως προς τη δημοκρατία, πιο ειδικά, το κάθε είδος δημοκρατικής διακυβέρνησης εξαρτάται από τις κοινωνικές κατηγορίες των ανθρώπων, ήτοι στρώματα, που στηρίζεται, από την οργάνωση των δομών εξουσίας, καθώς επίσης και από τον τρόπο αντιπροσώπευσης των πολιτών.
Αλλά το δημοκρατικό πολίτευμα αυτό καθεαυτό διαφέρει από το ολιγαρχικό σε όλες τις παραλλαγές του, δυνάμει του γεγονότος ότι πρεσβεύει, θεωρητικά τουλάχιστον, την ισότητα για όλους, ενώ το ολιγαρχικό πρεσβεύει την ισότητα για τον εαυτό του και την ανισότητα για τους πολλούς.
Στην πράξη ωστόσο, τονίζει με έμφαση ο Αριστοτέλης (βλ Πολιτικά IV και V), τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα.
Μια εγγενής φθορά για όλα τα πολιτεύματα, μηδέ εξαιρουμένης και της δημοκρατίας, προκύπτει από τη διάσταση λόγων και έργων.
Ενώ διατείνονται ότι μάχονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για την εφαρμογή της αρχής της ισότητας σε όλους τους πολίτες, στην πραγματικότητα υπερασπίζονται τα ιδιοτελή συμφέροντα της δικής τους κομματικής-πολιτικής φατρίας και εφαρμόζουν τα εν λόγω δικαιώματα και την ισότητα μόνο για τον εαυτό τους.
Ερώτημα: μήπως δεν συμβαίνει το ίδιο ακριβώς και στη σημερινή Ελλάδα;
Επομένως, η φθορά ενός δημοκρατικού πολιτεύματος επέρχεται από τα έργα και τις ημέρες των κυβερνώντων (ό.π. 1300 κ.εξ.).

Περαιτέρω, η φθορά του δημοκρατικού πολιτεύματος προκύπτει από την αντιπαλότητα συμφερόντων τόσο ανάμεσα στις διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και τα αντίστοιχα κοινωνικά στρώματα όσο και στους κόλπους της ίδιας της τάξης, δηλαδή της φατρίας που κυβερνά.
Επίσης, μια από τις κύριες αιτίες φθοράς του δημοκρατικού πολιτεύματος, κατά τον Αριστοτέλη, είναι η δημαγωγία: οι κυβερνώντες δημαγωγούν σε βάρος των πολιτικών τους αντιπάλων, τους δυσφημούν, τους εξορίζουν, τους διώκουν πολιτικά, τους απαλλοτριώνουν πολιτικά δικαιώματα, αλλά και την περιουσία τους, ελπίζοντας έτσι να κερδίσουν την εύνοια του λαού (ό.π., 1304 κ.εξ). Μια τέτοια δημαγωγική πολιτική διαφθείρει τα δημόσια ήθη και καταλύει πρακτικά τη δημοκρατία, μετατρέποντάς την σε ολιγαρχία.
Άλλη αιτία φθοράς της δημοκρατίας είναι η συγκέντρωση πολλών εξουσιών σε ένα πρόσωπο, με αποτέλεσμα να υπάρχει στα λόγια δημοκρατία, στην ουσία όμως τυραννία τους ενός ανδρός (ό.π. 1305).
Με περισσή σαφήνεια παρατηρεί ο μεγάλος έλληνας φιλόσοφος πως όσοι συγκεντρώνουν όλες τις εξουσίες στα χέρια τους δεν μπορούν να σηκώσουν το βάρος της εξουσίας, χωρίς να διαφθείρονται (όπ., 1308b).
Συνοψίζει λοιπόν λέγοντας πως μια γενική, καθολική φθορά της δημοκρατίας, σε στενή συνάφεια με όλες τις άλλες αιτίες της φθοράς της, είναι η στρεβλή αντίληψη και εφαρμογή της ελευθερίας: αντί να εφαρμόζονται οι νόμοι επί ίσοις όροις από όλους, ορισμένοι πιστεύουν πως μπορούν να τίθενται υπεράνω των νόμων (ό.π., 1310).
Και όλα αυτά έχουν έναν κοινό παρανομαστή: την απουσία μέτρου.
Με όλα τα παραπάνω, ο Αριστοτέλης απαντά και στο ερώτημα, που μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε καλύτερα το δικό μας σήμερα και το οποίο επανέρχεται δριμύτερο: ποιοι είναι οι εχθροί της δημοκρατίας;
Απάντηση: οι ίδιοι οι φανατικοί «υπερασπιστές» της, δηλαδή εκείνοι οι κυβερνώντες που με τις πράξεις τους καθιστούν τη δημοκρατία: κράτος χωρίς το δήμο, άρα βία ενάντια στο δήμο.

Δημήτρης Τζωρτζόπουλος

.~`~.

Ο νεοελληνικός πολιτισμός δεν μπόρεσε να δημιουργήσει, όπως έχει επισημανθεί από πολλούς, μεγάλες συνθέσεις.
Δεν μπόρεσε να συνθέσει πραγματικά πρωτότυπα και οραματικά, μεγάλα σε έκταση έργα.
Και αυτό αφορά όλες τις τέχνες: τη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο, τη μουσική.
Στην Ελλάδα δεν είχαμε κάποια σπουδαία μυθιστορηματική ή κινηματογραφική παράδοση και δε γράφτηκαν μεγάλες μουσικές συνθέσεις.
Όσα σημαντικά μυθιστορήματα, ταινίες ή μουσικά έργα εμφανίστηκαν δεν ήταν παρά εξαιρέσεις.

Αντίθετα, δε συμβαίνει το ίδιο με τη μικρή φόρμα.
Εκεί έχουμε τη διαρκή παραγωγή σπουδαίας τέχνης.
Είτε πρόκειται για ποίημα ή διήγημα είτε για ζωγραφικό πίνακα είτε για τραγούδι.
Η ποίηση, η διηγηματογραφία, η ζωγραφική και η τραγουδοποιία ανθούσαν και εξακολουθούν να ανθούν.

Οι λόγοι για τους οποίους δε γεννήθηκαν (τουλάχιστον μέχρι τώρα) μεγάλες καλλιτεχνικές συνθέσεις είναι πολλοί και διαφόρων ειδών: πολιτικοί και γεωπολιτικοί, κοινωνικοί, ψυχολογικοί, ανθρωπολογικοί.
Νομίζω όμως πως η βασικότερη αιτία είναι η πνευματική καχεξία.
Η δημιουργία ενός μεγάλου έργου απαιτεί ταλέντο και γνώση αλλά και μακροχρόνια προσήλωση σ’ ένα όραμα.
Η μικρή φόρμα μπορεί να γεννηθεί σε μια στιγμή έμπνευσης, αλλά η μεγάλη σύνθεση απαιτεί δια βίου αφοσίωση.
Και μια τέτοια αφοσίωση απαιτεί πνευματική δύναμη και αυτάρκεια.

Πώς αντιμετωπίζει λοιπόν ο πολιτισμός μας αυτή του την αναπηρία, την απουσία της μεγάλης φόρμας;
Με τη μετάφραση.
Δεν υπάρχει, για παράδειγμα, εγχώρια παραγωγή μεγάλου μυθιστορήματος.
Μεταφράζουμε όμως κατά κανόνα ό,τι σπουδαίο γράφεται στις ξένες λογοτεχνίες.
Και η μετάφραση εμπλουτίζει συνεχώς τη γλώσσα και τη λογοτεχνία μας.
Το ίδιο ισχύει και για τον κινηματογράφο: δεν υπάρχουν σπουδαία ελληνικά έργα, αλλά έρχονται τα πάντα απ’ το εξωτερικό, υποτιτλίζονται και κόβουν πολλά εισιτήρια.

Επομένως, ο πολιτισμός μας και η τέχνη μας, σε ό,τι αφορά τη μεγάλη σύνθεση, δεν είναι πρωτότυπος και μεταφράσιμος.
Δεν είναι όμως, κατά τη γνώμη μου, ούτε μεταφρασμένος.
Δεν είναι πηγή μετάφρασης, αλλά δεν είναι και αποτέλεσμα μετάφρασης.
Είναι περισσότερο ένας πολιτισμός-μετάφραση.
Δηλαδή, βρίσκεται σε μια διαρκή κίνηση, εν τω γίγνεσθαι.
Η ταυτότητά του δεν είναι στατική και σταθερή αλλά ρευστή και μεταβαλλόμενη.
Και αυτό συμβαίνει χάρη στη συνεχή και υψηλού επιπέδου μετάφραση.
Η σπουδαία μετάφραση, για παράδειγμα, του Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο απ’ τον Ζάννα δεν είναι πλέον το πρωτότυπο (έργο της γαλλικής λογοτεχνίας) ούτε όμως κι ένα ελληνικό μυθιστόρημα. Ταυτόχρονα, είναι σπουδαία πρωτότυπη δημιουργία.
Η σπουδαιότητά της βρίσκεται κυρίως στην ίδια την πράξη της μετάφρασης, όχι στην αξία του πρωτοτύπου ούτε στο τελικό προϊόν, δηλαδή στο ελληνικό κείμενο. Η αναμέτρηση του μεταφραστή με το ανυπέρβλητο πρωτότυπο είναι αυτή καθαυτή δημιουργία υψηλής τέχνης.

.~`~.

Η κρίση έθεσε την Ελλάδα σε κατάσταση εξάρτησης, αυτή την φορά από την Ευρώπη και το «διεθνές νομισματικό ταμείο» (ΔΝΤ).
Οι αναλογίες με την Αμερικανοκρατία κατά την δεκαετία 1940-1950 έχουν ήδη επισημανθεί.

Η εξάρτηση δημιουργεί ποικίλες παραμορφώσεις.
Συγκροτείται μια τεχνοδομή ad hoc, η οποία διασύνδεει το κέντρο με την περιφέρεια.
Στελέχη μεσαίου επιπέδου, τα οποία εκπροσωπούν το κέντρο, μαζί με τους τοπικούς συμμάχους τους, αναδεικνύονται σε παράγοντες με τεράστια επιρροή στην περιφέρεια.
Συνιστούν τον αγωγό ο οποίος διοχετεύει και ερμηνεύει τα μηνύματα εκατέρωθεν.
Οι «ανευθυνοϋπεύθυνοι» αυτοί, οι οποίοι δεν υφίστανται τις συνέπειες από τις ενδεχόμενες αστοχίες τους, συχνά συμβάλλουν στην ασυνεννοησία.
Οι προσπάθειες να παρακαμφθούν κατά κανόνα αποτυγχάνουν.

Η ανισότητα κέντρου και περιφέρειας δημιουργεί, σχεδόν αυτομάτως, παρεξηγήσεις και παρανοήσεις.
Η επίδραση του κέντρου στην περιφέρεια είναι καταλυτική, αλλά όχι και αντιστοίχως.
Οι πολίτες της περιφέρειας δεν διανοούνται πόσο λίγο η μοίρα τους απασχολεί το παντοδύναμο κέντρο.
Δεν συνειδητοποιούν την ελλειμματική προσοχή των Ευρωπαίων, καθώς οι ίδιοι παρακολουθούν αγωνιωδώς τα όσα συμβαίνουν στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Επομένως, οι αστοχίες και τα λάθη της έξωθεν επιβαλλομένης πολιτικής ερμηνεύονται ως κακόβουλη σκοπιμότητα.

Οι εγγενείς αδυναμίες της διαμεσολαβητικής τεχνοδομής και οι συνέπειες της ανισομερούς προσοχής εξηγούν εν πολλοίς τις σημερινές δυσκολίες.
Η τεχνοδομή, οι μεσάζοντες «μαθητευόμενοι μάγοι», υστερούν στην κατανόηση και την μεταφορά των μηνυμάτων.
Ως συνέπεια, η Ευρώπη δεν έχει πειστεί ότι στην χώρα μας έχουν πράγματι δρομολογηθεί ανεπιστρεπτί οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις.
Κρίνει ότι μόνον με συνεχή πίεση και έλεγχο θα επιστρέφει η Ελλάδα στην ομαλότητα.
Επιδιώκει να διατηρούνται εσαεί οι μοχλοί πίεσης.
Το κέντρο αποφεύγει να εγείρει ελπίδες για ελάφρυνση του χρέους, καθώς θεωρεί ότι ελλοχεύει η οπισθοδρόμηση και η επαναεπικράτηση μιας ανεύθυνης πολιτικής.
Δεν διακινδυνεύει να υποστεί τα αρχικά εκβιαστικά διλήμματα δηλαδή, είτε να τροφοδοτεί μια απαράδεκτη κατάσταση είτε να συμπαρασυρθεί στην κατάρρευση.
Εννοεί, επομένως, να διατηρήσει την δεσμευτική κηδεμονία.

Το κέντρο, όμως, δεν αντιλαμβάνεται ότι η στάση αυτή ερμηνεύεται μέσα από το παραμορφωτικό πρίσμα της ασύμμετρης προσοχής.
Στους Έλληνες πολίτες οι βαριές δυσκολίες προσαρμογής μεγεθύνονται από το αίσθημα της αδικίας, την στέρηση της ελπίδας, τον αναπόφευκτο εξευτελισμό της εξάρτησης.
Δημιουργούνται έτσι οι συνθήκες για ανορθολογικές επιλογές και κινήσεις οι οποίες ενδέχεται να αποσταθεροποιήσουν την οικονομική και πολιτική ζωή να οδηγήσουν στα αντίθετα αποτελέσματα από τα αναμενόμενα. Διαμορφώνεται επίσης ένα αντιευρωπαϊκό αίσθημα, ανάλογο με το μεταπολεμικό αντιαμερικανισμό.

Ο δύσκολος ρόλος των Ευρωπαίων πολιτικών απαιτεί ικανότητα για λεπτές διακρίσεις, μια ορθοτομία ικανή να τηρεί ισορροπίες ανάμεσα στον κίνδυνο να παγιδευτούν και την απειλή της καταστροφικής έκρηξης.
Ακόμη και αν διαθέτουν τις απαιτούμενες ικανότητες, οι ηγέτες δεν έχουν το χρόνο να εγκύψουν επαρκώς στα προβλήματα της περιφέρειας, καθώς τους απορροφούν τα του κέντρου.
Επαφίενται, επομένως, στην διαμεσολαβητική τεχνοδομή.

Η επικοινωνία κέντρου και περιφέρειας αναδεικνύεται ένα ζωτικό και δομικό ζήτημα.
Χρειάζεται κατ'αρχήν διαφάνεια, ώστε να διαλύονται οι παρανοήσεις οι οποίες τροφοδοτούν εντάσεις και αδικίες.
Πρέπει να διαμορφωθεί συνεκτικός, ειλικρινής, σταθερός και πειστικός λόγος σε ότι αφορά τις επιδιώξεις και τα συμφέροντά μας.
Η προσπάθεια να προσαρμόσουμε το λόγο μας στις υποτιθέμενες επιθυμίες ή αναπαραστάσεις των Ευρωπαίων συμβάλλει, αντιθέτως, στην σύγχυση και, τελικά, στην δυσπιστία εντός και εκτός. Πρέπει, τέλος, να απευθυνθούμε σε όλα τα επίπεδα της ευρωπαϊκής κοινωνίας: ιθύνοντες και πολίτες.

Πρέπει, δηλαδή, να επανακτήσουμε τον έλεγχο ως προς την εικόνα της Ελλάδας.
Επί του παρόντος, το κενό λόγου αφήνει έδαφος σε μια ανεύθυνη πληροφόρηση η οποία οδηγεί σε στρεβλώσεις και παραμορφώσεις της πραγματικότητας.
Αντίστοιχη προσπάθεια χρειάζεται και ως προς ότι αφορά την εικόνα της Ευρώπης.

Οι σημερινές δυσκολίες με την τρόικα, η απογοήτευση από το έλλειμμα της ευρωπαϊκής αναγνώρισης και, last but not least, οι απειλητικά επερχόμενες ευρωπαϊκές εκλογές οφείλουν να οδηγήσουν σε μια θεμελιακή αναθεώρηση της επικοινωνίας ανάμεσα στο κέντρο και την περιφέρεια.

Γιώργος Πρεβελάκης

.~`~.

Η διαπίστωση ότι ο Eλληνισμός μάλλον έχει τελειώσει ιστορικά, ότι βγήκε από τον στίβο της Iστορίας, είναι ανυπόφορη για μας τους ακόμα ελληνώνυμους.
Mας πονάει. Oφείλουμε ωστόσο να ελέγξουμε τον ρεαλισμό της.

Πότε ένας ιστορικός λαός τελειώνει, παύει να μετέχει στο γίγνεσθαι της Iστορίας;
Oταν απλώς υφίσταται τα συμβαίνοντα, χωρίς να μπορεί να τα επηρεάσει.
Oταν παύει να σαρκώνει στοιχεία ενεργούμενης ετερότητας, μοναδικότητες που ενδιαφέρουν ευρύτερα, αφορούν σε καθολικές ανθρώπινες ανάγκες.

Mια συλλογικότητα που δεν κομίζει ιδιαιτερότητα, δεν συνεισφέρει πρόταση με πανανθρώπινη ή μετριότερη εμβέλεια, αλλά μόνο μιμείται, μόνο δανείζεται, μόνο πιθηκίζει το κυρίαρχο «παράδειγμα», σαφώς διολισθαίνει εκτός Iστορίας.
Συνεχίζει να υπάρχει, αλλά παθητικά, στο περιθώριο ή ουραγός.
Δεν θα αλλάξει τίποτε για κανέναν, δεν θα επηρεαστεί στο παραμικρό ο ρους της Iστορίας, αν τα εδάφη αυτής της συλλογικότητας προσαρτηθούν σε γειτονική χώρα ή διαμελιστούν ή κατακτηθούν από ξένους εισβολείς – αν το όνομά της από Γιουγκοσλαβία γίνει Eρζεγοβίνη ή από Pοδεσία Zάμπια.

Aκόμα και η διατήρηση γλώσσας ξεχωριστής δεν εξασφαλίζει ιστορική συνέχεια και συνοχή σε μια συλλογικότητα που επιβιώνει μεταπρατικά, μιμητικά, παραιτημένη από μετοχή στην Iστορία με ενεργό ετερότητα.
Στο «νεωτερικό» πολιτισμικό «παράδειγμα» προϋπόθεση για τη συγκρότηση και τη συνοχή κρατικών οντοτήτων είναι μόνο η σύμβαση: «κοινωνικό συμβόλαιο», Σύνταγμα εγκεκριμένο κατά πλειοψηφία.
Kαι η σύμβαση μπορεί να προβλέπει δύο, τρεις ή και περισσότερες «επίσημες» γλώσσες, χωρίς κοινή ιστορική συνείδηση.

Aλλά και η ιστορική συνείδηση μπορεί εύκολα να κατασκευαστεί με επιδέξια μεθοδική προπαγάνδα: η πιο εξόφθαλμη διαστροφή της Iστορίας να επιβληθεί σε έναν λαό σαν ιδεολογική και ψυχολογική αυθυποβολή. Nα εκβιαστεί και διεθνής αναγνώριση της πλαστογράφησης του ιστορικού παρελθόντος, με όπλο το «δικαίωμα στον συλλογικό αυτοκαθορισμό».
Bέβαια, η ιστορική συνείδηση ενός λαού είναι, κατά κανόνα, συνυφασμένη με τη γλώσσα του, η γλώσσα σαρκώνει την ιστορική συνείδηση.
Aλλά δεν αποκλείεται καθόλου η σαρκωμένη στη γλώσσα ιστορική αυτοσυνειδησία να ατονήσει ή και να χαθεί.

Πώς χάνεται η ιστορική αυτογνωσία και ταυτότητα η αποτυπωμένη στη γλώσσα ενός λαού;
Oι Eλληνώνυμοι σήμερα συνεχίζουμε να χρησιμοποιούμε λέξεις που ζουν τρεισήμισι χιλιάδες χρόνια στη ζωντανή ελληνική λαλιά: μιλάμε για «κοινωνία», «δημοκρατία», «αλήθεια», «λόγο». Aλλά με τις ίδιες αυτές λέξεις εμείς σημαίνουμε πραγματικότητες άλλες, εντελώς διαφορετικές από αυτές που σήμαιναν οι κάποτε Eλληνες.
Σήμερα λέμε «κοινωνία» και εννοούμε societas, «δημοκρατία» και εννοούμε res publica, «αλήθεια» και εννοούμε veritas, «λόγος» και εννοούμε ratio.

Συντηρούμε ακόμα, κουτσά-στραβά, τα σημαίνοντα.
Aλλά έχουμε χάσει τα σημαινόμενα, τη γνώση του «τρόπου» των Eλλήνων.
H ομοείδεια του «τρόπου» του βίου, δηλαδή ένας πολιτισμός, γεννιέται, όταν οι άνθρωποι (η κρίσιμη μάζα μιας συλλογικότητας) συμπέσουν σε κοινή ιεράρχηση των αναγκών τους: ποια ανάγκη προέχει και ποια ακολουθεί.

Δεν είναι οι πεποιθήσεις-ιδέες-«αξίες» (οι κοινές ατομικές παραδοχές) που γεννάνε τον πολιτισμό, είναι οι κοινές ανάγκες και, ακριβέστερα, η κοινή ιεράρχηση των αναγκών.

Oι Eλληνες σημάδεψαν την ανθρώπινη Iστορία, επειδή αυτοί, για πρώτη (μάλλον και μοναδική) φορά, έδωσαν προτεραιότητα στην ανάγκη τους για την αλήθεια πριν από κάθε αναζήτηση χρησιμότητας.
Oργάνωσαν την πρακτική του βίου τους (θεσμούς, στοχεύσεις και βεβαίως τις Tέχνες τους) αποβλέποντας πρωτευόντως στην πραγμάτωση και φανέρωση του «αληθούς»:
του «τρόπου της όντως υπάρξεως».
Kαι «όντως ύπαρξη», «κατ’ αλήθειαν» ύπαρξη, είναι αυτή που δεν μεταβάλλεται, δεν αλλοιώνεται, δεν φθείρεται, δεν πεθαίνει.

Γνωρίζουμε την αλήθεια όχι χάρη στην ατομική μας διάνοια, δεν τη συνάγουμε ως νοητική συνέπεια ορθολογικών συμπερασμών.
Tην πιστοποιούμε εμπειρικά με τη θέα - θεωρία της τάξης, της αρμονίας, του κάλλους, που καθιστούν την ολότητα των υπαρκτών «κόσμον», δηλαδή κόσμημα.
Tα επιμέρους υπαρκτά είναι φθαρτά, εφήμερα, θνητά.

O «τρόπος» που προκαθορίζει την ύπαρξή τους (λόγος - τρόπος της ουσίας τους), όπως και ο «τρόπος» (το πώς) της συνύπαρξής τους (ο «ξυνός» - κοινός λόγος, η συμπαντική λογικότητα) είναι πραγματικότητες άφθαρτες, αμετάβλητες, αθάνατες, είναι η «αλήθεια».
Για τον Eλληνα «αλήθεια» είναι ο εμπειρικά προσιτός και πιστοποιούμενος «τρόπος της του παντός διοικήσεως» (Hράκλειτος).
Eτσι,– η αλήθεια είναι «τρόπος» της ύπαρξης και η γνώση του τρόπου κατακτάται μόνο με την πραγμάτωση του τρόπου,

– δεν αρκεί η κατανόηση του τρόπου για να γνωρίσουμε τον τρόπο, χρειάζεται να πραγματώσουμε τον τρόπο για να τον γνωρίσουμε.

Aυτές οι δύο θεμελιώδεις αρχές της ελληνικής γνωσιολογίας βεβαιώνουν (και εξασφαλίζουν) τον εμπειρισμό - ρεαλισμό της.
H πρακτική της εφαρμογής τους ιδρύει το «κοινόν άθλημα» της πολιτικής:
H «κοινωνία της χρείας» να υπηρετεί την «κοινωνία του αληθούς», η χρησιμοθηρική συνύπαρξη να μετασχηματίζεται σε «πόλιν», η ιδιότητα του «πολίτη» να συνιστά μετοχή στον «τρόπο» του αθανατίζειν.

Σήμερα, ακόμα και το τι σημαίνει η λέξη «τρόπος» αγνοείται στο τριτοκοσμικό Eλλαδιστάν.
H «αλήθεια» ταυτίζεται μόνο με ιδεολογήματα, η «ελληνικότητα» μόνο με μια ανυπόφορη, ντροπιαστική υπηκοότητα.
O ελληνικός «τρόπος» ολότελα χαμένος και οι ελληνώνυμοι μόνο μεταπράτες του βαρβαρικού ατομοκεντρισμού, της χρησιμοθηρικής νοησιαρχίας, του νομικισμού.
Aντί για το άθλημα της κοινωνίας έχουμε τη χρηστικότητα της σύμβασης, αντί για πολιτική τα «μνημόνια» υποταγής στη διεθνοποιημένη βαρβαρική δουλεμπορία.
Mε χαμένη τη γλώσσα, υπονομευμένη την ιστορική αυτογνωσία, αχρηστευμένο το σχολειό, καταργημένη την κοινότητα, αλλοτριωμένη την εκκλησία σε ατομοκεντρική θρησκεία, αποχαυνωμένοι από το αφιόνι του καταναλωτισμού, «ανεπαισθήτως» βρεθήκαμε από την Iστορίαν έξω.

Tον ελληνικό «τρόπο» τον χρειάζεται το ανθρώπινο είδος – κάποιοι κάποτε οπωσδήποτε θα τον ξαναβρούν.
Oσοι αφυπνιστούν στην ανάγκη για προτεραιότητα της αλήθειας απέναντι στη χρησιμότητα, της «σχέσης» απέναντι στη σύμβαση, της «μετοχής» απέναντι στο δικαίωμα.
Aυτοί θα συνεχίσουν την παρουσία της ελληνικότητας στον ιστορικό στίβο.

Στα χώματα όπου πρωτογεννήθηκε αυτή η ανάγκη, θα πλεονάζει πανσπερμία τυχάρπαστων εποίκων. Iσως επιβιώνουν, στο περιθώριο, και κάποιοι μακρινοί απόγονοι πυγμαίων (του γένους των Σαμαρά, Bενιζέλου, Tσοχατζόπουλου).
Mε κώδικα συνεννόησης κάποια χρηστική εσπεράντο – συνταγή Pεπούση.
Eίναι πολύ πιθανό να γράφουν ακόμα συνθήματα στους τοίχους.

Χρήστος Γιανναράς

.~`~.

VII

Ο ελληνισμός έχει δύο συνιστώσες, έσω και έξω, οι οποίες συνδέονται με στενούς και δυναμικούς δεσμούς· οικογενειακούς, θρησκευτικούς, τοπικιστικούς, εθνικούς.
Οι σχέσεις τους τροφοδοτούνται συνεχώς με μετακινήσεις προσώπων και μηνυμάτων.
Η ραγδαία ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών και των αεροπορικών μεταφορών έχει συνεισφέρει στην συνοχή και την επικοινωνία.

Κράτος και διασπορά, όμως, διαφέρουν ριζικά, λόγω των συνθηκών ζωής και λειτουργίας.
Ο κόσμος της διασποράς παρακολουθεί και βιώνει de facto τις διεθνείς εξελίξεις καθώς η ατομική, οικογενειακή και κοινοτική επιβίωση εξαρτώνται από την ταχεία προσαρμογή σε ένα απαιτητικό περιβάλλον.
Η πολυκεντρικότητα της διασποράς προσφέρει επί πλέον οικουμενική εποπτεία.
Αντιθέτως, η έσω Ελλάδα τείνει, όπως κάθε κράτος, να καλλιεργεί την εσωστρέφεια.

Οι διαφορές αυτές έχουν ενταθεί.
Η παγκοσμιοποίηση και η εξέλιξη των γενεών σε πολλούς κλάδους της ελληνικής διασποράς και, ιδιαιτέρως του αμερικανικού, έχουν ενισχύσει τον κοσμοπολιτισμό της.
Η έσω Ελλάδα, επωφελούμενη από τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις και το δάνειο χρήμα, απώλεσε το κίνητρο της προσαρμογής.
Ανέπτυξε αυτιστικά σύνδρομα και καλλιέργησε στάσεις και αντιλήψεις εκτός διεθνούς πραγματικότητας.
Διαμορφώθηκε, επομένως, ένα πνευματικό χάσμα μεταξύ κράτους και διασποράς.

Όσο έρρεε το εύκολο χρήμα, η επίσημη Ελλάδα θυμόταν την διασπορά μόνον για τους στόχους της εξωτερικής της πολιτικής, καθώς υπήρχε το προηγούμενο του ελληνικού lobbying το 1974.
Όμως, οι υποκινούμενες κινητοποιήσεις, σε αντίθεση με την αυθόρμητη αντίδραση των Ελληνοαμερικανών, η οποία απέτρεψε τετελεσμένα στο κυπριακό, εξήγαγαν προβλήματα.
Η προσπάθεια να τεθεί ο οικουμενισμός της διασποράς υπό την διεύθυνση του ελληνικού κέντρου, το διαβλητό «συμβούλιο αποδήμου ελληνισμού» (ΣΑΕ), επιδείνωσε το κλίμα καχυποψίας.
Οι γραφειοκρατικές ταλαιπωρίες και η οικονομική αφαίμαξη την οποία υφίστανται επί ελληνικού εδάφους αποθάρρυναν και απομάκρυναν. Τέλος, ο πρόσφατος διεθνής διασυρμός των Ελλήνων, τις συνέπειες του οποίου βιώνει η διασπορά, εγείρει θυμό και αγανάκτηση έναντι των εν Ελλάδι υπαιτίων.

Μετά το 2009, το παρακμιακό ελλαδικό σύστημα αντιμετώπισε την διασπορά ως ανεκμετάλλευτη πηγή πόρων, με επικλήσεις στον πατριωτισμό των Ελλήνων του εξωτερικού. Στο παγκόσμιο συνέδριο των Κρητών στον 'Αγιο Νικόλαο προ διετίας, στην ad hoc πρόσκληση του πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου για επενδύσεις στην Ελλάδα, οι αντιδράσεις των συνέδρων συνοψίζονται στην απάντηση ενός επιφανούς ελληνοαμερικανού επιχειρηματία: «μας ζητάτε να ρίξουμε καλό σπόρο σε άγονη γη».

Η διασπορά, ήταν πάντοτε η στρατηγική εφεδρεία του ελληνικού κράτους.
Στους δύσκολους καιρούς μας, χρειάζεται η συμβολή της.
Το πλεονέκτημά της, ωστόσο, δεν είναι κυρίως οικονομικό.
Η διασπορά διαθέτει το κεφάλαιο που λείπει περισσότερο από την σημερινή Ελλάδα, δηλαδή την επαφή με την διεθνή πραγματικότητα.
Οι Έλληνες του εξωτερικού μπορούν να συνδέσουν εμπράκτως τους Έλληνες του εσωτερικού με τον σύγχρονο κόσμο, τις απαιτήσεις και τις ευκαιρίες του.

Αυτό δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς ουσιαστική ελευθερία κινήσεων.
Οι Έλληνες του εξωτερικού διαθέτουν αρνητική εμπειρία: τα ποικίλα ελλαδικά κατεστημένα επανειλημμένως επεδίωξαν να τους χρησιμοποιήσουν, για κατ'όνομα μεταρρυθμίσεις· στην πραγματικότητα ως άλλοθι της ακινησίας.
Το άνοιγμα της Ελλάδας, φορείς της οποίας αποτελούν οι Έλληνες του εξωτερικού, χρειάζεται ρήξη με τους παράγοντες του συντηρητισμού, συμμαχία και συντονισμό με τις υγιείς δυνάμεις.

Η παρέμβαση των Ελλήνων της διασποράς δεν νοείται ως εισβολή ετεροχθόνων για να επιμεριστούν την ελλαδική πρόσοδο.
Στόχος δεν είναι να παλιννοστήσουν οι επιτυχημένοι επιχειρηματίες, πανεπιστημιακοί ή δημοσιογράφοι για να απορροφηθούν από το υφιστάμενο σύστημα. Αντιθέτως, πρέπει να παραμείνουν ενεργοί στη διασπορά.
Το ζητούμενο είναι να αναπτυχθούν δεσμοί συνεργασίας και ανταλλαγής εμπειρίας και υποστήριξης.
Μεταξύ έσω και έξω Ελλάδας χρειάζεται να διαμορφωθεί ένας ενδιάμεσος επιχειρηματικός, πολιτικός και πνευματικός χώρος, ο οποίος να λειτουργεί ως ιμάντας αμφίδρομης μετάδοσης.

Όπως σε κάθε κρίση, η σχέση έσω και έξω Ελλάδος αλλάζει.
Το πεδίο συνεργασίας, ανταγωνισμού και διαπραγμάτευσης ανάμεσα στις δύο συνιστώσες θα αποτελέσει, αναπόφευκτα, ένα από τα κεφάλαια στην επιθυμητή επανίδρυση της Ελλάδας.
Θα πρέπει να αντιμετωπιστεί από τους υπευθύνους πολιτικούς με προσοχή και σοβαρότητα. Για να γεφυρωθεί το χάσμα, αντιλήψεις, δομές, πράξεις και συνήθειες τις οποίες κληροδότησε η προηγούμενη περίοδος πρέπει να αναθεωρηθούν άρδην.

Γιώργος Πρεβελάκης

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Από την κρίση των κομμάτων, στον δρόμο προς την υποτέλεια και τις επακόλουθες ψευδαισθήσεις. Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα της Ελλάδας - μέρος α´.

Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

Διδάγματα από τον «Μεγάλο Αρχαίο Εμφύλιο Πόλεμο» α. -εισαγωγή.

Ευερέθιστες, αλλά αναγκαίες ενθυμήσεις και παρατηρήσεις.

«Γιατί οι Ισπανοί;»... Τι; - μέρος α´

Το ερώτημα είναι «Γιατί οι Ισπανοί;»...

Ελλάδα - Ε.Ε. - Γερμανία. Εσωτερικά - εξωτερικά αξιολογικά, πολιτικά, χρεωστικά. Κρίσεις πολυεπίπεδες και διεθνείς μετασχηματισμοί.

Ευρώπη.

Για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

11/30/13--05:58:
Θραύσματα μιας Ὀδύσσειας της ελληνικότητας & του ἑλληνίζειν,
μιας θέασης ανάμεσα στην οικουμενικότητα και την τοπικότητα.

Αρχικά, μετάλλαξη της ταυτότητας, του σκληρού πυρήνα του πολιτεύματος (και άρα των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων), αποσάθρωση των πολιτειακών λειτουργιών και του πολιτειακού μηχανισμού, υψηλή ανεργία και κοινωνική αποσύνθεση (συνοδευόμενη από sauce ιδεολογικής λιπαρότητας, συνθημάτων και κομματική εκμετάλλευση διαφόρων ζητημάτων) παράλληλα με ψυχολογικό, mediaκό, οικονομικό και πολιτισμικό πόλεμο τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό.
Αποσύνθεση της δημόσιας σφαίρας και παράλληλη ανάδυση μαφιόζικων συμμοριών, δολοφονίες, μπραβιλίκια, προστασίες, εμπρησμοί, γκετοποίηση περιοχών, σκουπιδότοποι και λαθρεμπόριο σωμάτων και ψυχών.
Κατακερματισμένη κοινωνία, τμηματική κυριαρχία, περιοχές όπου κυριαρχεί ο νόμος και παραδίπλα περιοχές όπου κυριαρχεί ο φόβος.
Όταν τα προηγούμενα συνυπάρχουν σε απόσταση λίγων εκατοντάδων μέτρων με «καλλιτεχνικές εκδηλώσεις» και καφετέριες «με θέα την ακρόπολη» και το λόφο των Μουσών (Φιλοπάππου), τότε οδεύεις ολοταχώς στο να μετασχηματιστεις σε μια μεταμοντέρνα ελλαδίτικη νεομεσαιωνικήχωματερή της «παγκοσμιοποίησης» (αυτής της μυθικής λέξης).
Αυτή είναι η μεταμοντέρνα ελλαδίτικη νεομεσαιωνική«αναπτυξιακή» κουρελού που μετατρέπει ανθρωπογεωγραφίες σε υποπροϊόντα του παραγωγισμού και του αποδοτισμού, που κατασκευάζει οικονομικά, πνευματικά, δημογραφικά και εθνογραφικά γκέτο μέσω μπαλωμάτων από επικαλυπτόμενες εξουσίες, παράλληλα επίπεδα κυριαρχίας και πολλαπλής αφοσίωσης.

Σε ένα τοπίο όπως το προηγούμενο, δεν είναι ούτε εύκολο ούτε απλό, εάν -νιώθεις πως- μετέχεις σε μια γλώσσα, σε μια πραξεολογία και σε μια ιστορικότητα όπου διαθέτει μια λέξη ελληνική (της οποίας άραγε ποιά είναι η μετάφραση;) όπως ο συνάνθρωπος, να αντιστέκεσαι όταν σου επιβάλλεται -και πρέπει- να σκέφτεσαι με όρους humanitarianismου, διαφορετικά θεωρείσαι απόκληρος.
Δεν είναι ούτε εύκολο ούτε απλό εάν -νιώθεις πως- φέρεις μια πρωτογενή οικουμενικότητα να αντιστέκεσαι όταν σου επιβάλλεται -και πρέπει- να σκέφτεσαι με όρους ευρωκεντρικού universalismου και δυτικοκεντρικού globalismου, διαφορετικά θεωρείσαι εκτός (εχθρός του) νόμου, εκτός (εχθρός της) ανθρωπότητας.
Δεν είναι ούτε εύκολο ούτε απλό όταν το πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος (άσχετα αν συμφωνείς ή διαφωνείς μαζί του) σου επιβάλλεται -και πρέπει- να το σκέφτεσαι με όρους μετάλλαξης σε πάντων χρημάτων μέτρον χρήμα, θέαμα, αριθμοί, αντικείμενο, επιθυμία και εμπόρευμα.
Όταν βρίσκεσαι εντός μιας τέτοιας κατάστασης, αναγκαστικά παράλληλα με την προσπάθεια σου να ζήσεις, ξεβράζουν σκέψεις, μια αυθόρμητη προσπάθεια διαφορετικής νοοπολιτικήςστάσης από την κυρίαρχη.
Θραύσματα μιας πνευματικής Ὀδύσσειας, μιας αναζήτησης της ελληνικότητας και του ἑλληνίζειν, μιας θέασης ανάμεσα στην οικουμενικότητα και την τοπικότητα είναι τα επόμενα.
Άλλωστε η Οδύσσεια των ανθρώπων ποτέ δεν ήταν ούτε εύκολη ούτε απλή.

Οι τρεις πρώτες λέξεις.

2012

Οκτώβριος

Δισχιλιετή -δήθεν- παρωχημένα, προ«προοδευτικά» αδιαφώτιστα, προπουριτανοηθικιστικά πολιτικά.

καὶ πράττειν ἄξια τῆς πόλεως...

Προς -χρηματιστική, οβολοστατική- γνώσιν... Οἱ δὲ δὴ χρηματισταὶ.

Ιχνηλάτηση οντολογίας/επιστημολογίας και αξιολογίας ή ισχύος και αξίας στη πολιτική πραξεολογία - πνεύμα και αισθητά ή οντολογικό και αξιολογικό πρόβλημα.

Ηχώ από τα βάθη των αιώνων... -ξανά και ξανά...

Ανθρωποποίηση - Μνημοσύνη.

Από το σύγχρονο στο αρχαίο.

Δεν είναι δυνατόν...

Ο αρχαίος κυνισμός και ο τωρινός.

Θεμελιώδεις διαφορές.

Η μνήμη του χώρου και η α-λήθεια του χρόνου.

Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.

Νοέμβριος

Οι μεγαλύτεροι εχθροί της πολιτικής είναι...

Διδάγματα από τον «Μεγάλο Αρχαίο Εμφύλιο Πόλεμο» α. -εισαγωγή.

...

Είπαν ή έγραψαν... για την εκποίηση και το κλείσιμο του κύκλου.

Είπαν ή έγραψαν...

Μέσα στο σύστημα του Μεγάλου Ιεροεξεταστή...

Η μνημοσύνη και η λήθη της ελιάς.

Είπαν ή έγραψαν...

Είπαν ή έγραψαν... Το χαμηλότερο μας φαίνεται και αληθέστερο.

Είπαν ή έγραψαν...

Δεκέμβριος

Ανθρωποποίηση... Ήλιε μου Κοσμογυρευτή.

ἡ μὲν ὕλη δύναμις, τὸ δ'εἶδος ἐντελέχεια.

Ανθρωπολογικός τύπος που «κατασκευάζει» η μη «υπανάπτυκτη», μη «βάρβαρη», μη «διεφθαρμένη», μη «αντιδημοκρατική», μη «πρωτόγονη» και βέβαια χαρακτηριζόμενη από «πρόοδο», «παιδεία», «ηθική», «ορθολογικότητα», «ελευθερίες», «αποδοτικότητα και παραγωγικότητα», απαστράπτουσα «δύση».

Μια ερώτηση περί εγκωμίων, καθώς και ένα παράθεμα περί απολαύσεων και ριζοβολήματος στο παρόν που οδηγεί στην άνευρη ακολουθία της ροής του πεπρωμένου και στο μειωμένο ενδιαφέρον για το μέλλον.

Υπενθύμιση προς γνώσιν -διανοητικών νανίσκων πουριτανικής ηθικιστικής προέλευσης...

Χρειαζόμαστε...

Μικρά πολιτισμικά - κοσμική και θρησκευτική εσχατολογική Δικαιοσύνη και ανθρώπινη υπόσταση.

Μικρά πολιτισμικά - ευρωπαϊκός λόγος, «τραύμα και απελευθέρωση».

Ξανά και ξανά -προς γνώσιν...

Χρειαζόμαστε... -πλούτο μνήμης, πολιτικής και έργου'αντίσταση στη λήθη και την α-σχήμια.

Ελλάδα και Κίνα.

Προς -πολιτική- γνώσιν...

...

Μικρά πολιτισμικά - η ιδέα του κόσμου I.

Ομογένεια -η περίπτωση της Γερμανίας.

Μικρά πολιτισμικά - Θεός του Κόσμου.

Για έναν ερωτικό Λόγο -α.

Οι -πολιτικές- παρατάξεις στην Ελλάδα.

Μικρά πολιτισμικά «εκκοσμικευμένα» ανθρωπολογικά -αυτογνωσιακά (;)...

2013

Ιανουάριος

Ανθρωποποίηση
'Πολιτισμικά'Τέχνη'Επιστήμη -η ατελεύτητη γέφυρα...

Οι λαοί και ο ίσκιος τους.

Μεγάλα πολιτισμικά - Για το Μέγα «Σχίσμα» - Κλῖμαξ ή κρίσιμη καμπή. Εισαγωγικά για τη ρίζα που μέσω -αρνήσεων, διαφορών και- του ανθίσματος της, μορφοποιεί τη μετέπειτα πολιτισμική πραξεολογική ιστορικότητα τη «Δύσης» -μέχρι τις μέρες μας.

Διεπιστημονικό Κέντρο Αριστοτελικών Μελετών - Διεθνές Colloquium για τον Αριστοτέλη.

Ηχώ από τα βάθη των αιώνων... Ενθυμήσεις -προς γνώσιν.

Ανθρωποποίηση...

Κρίσεις πολυεπίπεδες και διεθνείς μετασχηματισμοί. Προσεγγίσεις από την Ελλάδα II.

Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις, (η μέρα που αφέθηκες κ’ ενδίδεις)...

Είπαν ή έγραψαν... -(εισαγωγικά) περί κεκαλυμμένα θρησκευτικών (μα πάντα «εκκοσμικευμένων»!) ψευδοεπιστημονικών (μα πάντα «επιστημονικών»!) γονυκλισιών...

Καὶ τί πταίει ἡ γλαῦξ, ἡ θρηνοῦσα ἐπὶ τῶν ἐρειπίων;...

Μεγάλα πολιτισμικά - Για την ιστορικότητα της εξέλιξης του Μέγα «Σχίσματος» και τις έσχατες συνέπειες του πολιτισμού «μας» I.

Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος α´

Περί κεκαλυμμένα θρησκευτικών ψευδοεπιστημονικά «εκκοσμικευμένων» -αλλά πάντα, μα πάντα, άκρως «επιστημονικών»...

Ερωταπαντήματα και σκέψεις χρείας για το εσωτερικό.

Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος β´

`~.

Φεβρουάριος

Είπαν ή έγραψαν -Προς γνώσιν...

Πολιτισμικά - Ὕβρις και πολιτική II.

Το τραγικό ως πόλεμος.

Το ερώτημα είναι «Γιατί οι Ισπανοί;»...

Είπαν ή έγραψαν... - «καινοφανή ανωδικά» γνωσιακά...

Πλάτων: πώς η δημοκρατία καταργεί τον εαυτό της;

Κατά κόσμον ὑποτιθείς καί ταῦτα καί τόν πρός ἄλληλα λόγον, ἵν᾿ ἑτύμως ἔχῃ καλεῖσθαι κόσμος τό πᾶν.

Βίας Τευτάμου Πριηνεύς ἔφη...

Κόσμος και αστρόσκονη.

«Γιατί οι Ισπανοί;»... Τι; - μέρος α´

Είπαν ή έγραψαν - γνῷ τὸν μέσον ἀεὶ... Πλάτων και Κομφούκιος.

Ενδεχόμενες «σταθερές» που σταθμίζοντας τες μπορούμε από εν δυνάμει να γίνουμε εν ενεργεία πολίτες - μέρος α´.

Ρωτώ, ξαναρωτώ χτυπώντας το χάος:

Οι δρόμοι της μουσικής σύνθεσης I - τέχνη και επιστήμη.

Ούτε «νεο»σταυροφορίες, ούτε «νεο»ιεροί πόλεμοι -μνήμες, ταυτότητα και προσανατολισμοί κατά τον -άγριο- πλανητικό μετασχηματισμό.

Μάρτιος

.~`~.

Εάν...

`~.

Απρίλιος

`~.

Με αφορμή τον Αλεξανδρινό.

`~.

E.H.Carr - Πολιτική, ισχύς και ηθική'η «αντίθεση» μεταξύ της πολιτικής και της ηθικής και ο «διαχωρισμός» των σφαιρών της πολιτικής και της ηθικής που συνδέει την οικονομία με την ηθική, καθώς και ορισμένα ρωμαιοδυτικά παραλειπόμενα.

Ενθυμήσεις... της Τρίτης.

Μάιος

Εαρινή ανθρωποποίηση - η αψιθιά, το στάχυ, ο κρόκος, η μυρτιά και ο νάρκισσος - ο πόνος της Παν Άγιας Κοσμογενής Μάνας, η Δήμητρα, γεώργιον μέγα του Κόσμου, και το Μοιρολόι - πού έδυ σου το κάλλος;... Κόσμε.

Άσμα Ασμάτων.

`~.

Όπως των φύλλων η γενιά...

Η ανθρωπότητα είναι πολύ φτωχή σε σκέψεις.

Είπαν ή έγραψαν... Περί αναγκαιότητας και ελευθερίας ή περί ανθρώπου.

Ο άνθρωπος, με λογισμό και μ'όνειρο, η τοπικότητα και η συναισθηματική τοπογραφία.

Για τη μορφοποίηση και την πορεία της πολιτισμικής ιστορικότητας της «Δύσης».

Ανθρωποποίηση και Μνημοσύνη - Γεωπολιτικός έλεγχος και διανοητικός ακρωτηριασμός.

Πολιτισμικά «Σχίσματα», συνέχειες και ασυνέχειες'από τα ρωμαϊκά μέχρι τα προτεσταντικά και από τον ιδεολογικό ιμπεριαλισμό μέχρι τον ιεραποστολικό χαρακτήρα της «Δύσης».

`~.

Διδάγματα και προειδοποιήσεις ένθεν και εκείθεν και η Δικτυακή Εγκυκλοπαίδεια για την Ελληνική Ιστορία και τον Πολιτισμό στην Κωνσταντινούπολη - Encyclopedia of the Hellenic World: Constantinople.

Ιούνιος

Ελληνική Πολιτική Παιδεία - Μαθήματα Πολιτικής, μέρος α´.

Θραύσματα ταυτότητας.

Για τις διαδηλώσεις στις Πόλεις της Μικράς Ασίας. Μια θεωρία απελευθέρωσης για μια πολιτική απελευθέρωσης. Δημοκρατία. Άνοιξη των λαών, όχι εναλλαγή γκρίζων και πράσινων σουλτάνων.

Είπαν ή έγραψαν...

Ενθυμήσεις, για τα δήθεν παρωχημένα τα οποία οι Πεφωτισμένες Δεσποτείες των Ολιγαρχικών, έχουν βυθίσει στη λήθη...

Δισχιλιετείς, στοιχειώδεις και «παρωχημένες» -δήθεν- ενθυμήσεις.

Ιούλιος

Ελληνική Πολιτική Παιδεία, μέρος β´.

Κόντογλου και Κομφούκιος.

`~.

Αύγουστος

Είπαν ή έγραψαν...

Η ανθρωπιστική στροφή προς την ρητορική στην συνύφανσή της με θεμελιώδεις αντιμεταφυσικές θέσεις - μέρος α´ και ορισμένες πολιτισμικές ενθυμήσεις.

Περί χρόνου - μέρος α´.

«Δύση και Ισλάμ» - μέρος α´. Εισαγωγή στην αλληλοσυσχέτιση οντολογίας, επιστημολογίας, αξιολογίας και πολιτικής και στον τρόπο δικαιολόγησης και νομιμοποίησης στην ισλαμική και δυτική πραξεολογία.

Σεπτέμβριος

...

Ανθρωποποίηση.

Ευερέθιστες, αλλά αναγκαίες ενθυμήσεις και παρατηρήσεις.

Εισαγώγη στο ζήτημα ελλαδισμός και ελληνισμός - «Η διαχρονικότητα του ελληνισμού».

Ανθρωποποίηση.

*Οκτώβριος

Ο Tσαρούχης για τον Πικιώνη.

Είπε ο Διδάσκαλος...

CH(Χ)OROS - CH(Χ)RONOS.

Νοέμβριος

Vanitas και Feritas. Εισαγωγή στις δύο βαρβαρότητες.

Η λήθη, η ἐληά, ο εφιάλτης, το γράμμα και η επίκληση.

Παρθενών: Αρχιτεκτονική και συντήρηση και Athens Tech Demo (Whiskytree for Siggraph 2013).

.~`~.

11/30/13--06:19: Είπαν ή έγραψαν...

Προς -μελλοντική- γνώσιν.

Όχι οι πρώτες ύλες (οι οποίες -μόνες- κανέναν ρόλο δεν ήταν δυνατόν να παίζουν για τις εσωτερικές οικονομίες των χωρών που τις είχαν...), αλλά η συρρίκνωση των άλλων πολιτισμών υπήρξε η προϋπόθεση συγκεντρώσεως του κεφαλαίου της βιομηχανικής παραγωγής.

Γεράσιμος Κακλαμάνης

.~`~.

12/03/13--03:23:

Ευρώπη, Ρωσία & Ουκρανία & Βορειοανατολική Ασία, Κίνα & Ιαπωνία.

.~`~.

Ευρώπη, Ρωσία & Ουκρανία

Ευρασιατικός πρόλογος

Για το μεγαλύτερο μέρος του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα, η Σοβιετική Ένωση ήλεγχε την Ευρασία - από τη κεντρική Γερμανία ως τον Ειρηνικό, και νότια μέχρι τον Καύκασο και τον Ινδοκούς.
Όταν η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε, το δυτικό της σύνορο μετακινήθηκε ανατολικά σχεδόν χίλια εξακόσια (1600) χιλιόμετρα, από τα σύνορα της Δυτικής Γερμανίας μέχρι τα σύνορα της Ρωσίας με τη Λευκορωσία. Από τον Ινδοκούς το σύνορο της μετακινήθηκε βόρεια χιλιάδες χιλιόμετρα ως το ρωσικό σύνορο με το Καζακστάν.
Η Ρωσία εκδιώχθηκε από το σύνορο της Τουρκίας προς τα βόρεια, ως τον βόρειο Καύκασο, όπου εξακολουθεί να παλεύει να κρατήσει την κυριαρχία της περιοχής.
Η ρωσική δύναμη τώρα έχει υποχωρήσει πιο ανατολικά από ό,τι ήταν εδώ και αιώνες...

Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενώσεως στα τέλη του είκοστου αιώνα, οι ξένες δυνάμεις επενέβησαν για να εκμεταλλευτούν την οικονομία της Ρωσίας, δημιουργώντας μια εποχή χάους και φτώχιας. Επίσης εσπευσαν να ενσωματώσουν όσα περισσότερα μπορούσαν από τη ρωσική αυτοκρατορία στις δικές τους σφαίρες επιρροής.
Η Ανατολική Ευρώπη απορροφήθηκε στο ΝΑΤΟ και στην ΕΕ, και τα κράτη της Βαλτικής απορροφήθηκαν επίσης στο ΝΑΤΟ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκτησαν στενή σχέση τόσο με τη Γεωργία στον Καύκασο όσο και με πολλά από τα «σταν» της Κεντρικής Ασίας, ειδικότερα μετά την 11η Σεπτεμβρίου, όταν οι Ρώσοι επέτρεψαν στις αμερικανικές δυνάμεις την είσοδο στην περιοχή για να διεξαγάγουν τον πόλεμο στο Αφγανιστάν.
Το πιο σημαντικό, η Ουκρανία θέσπισε συμμαχία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και απομακρύνθηκε από τη Ρωσία - αυτό ήταν ένα κρίσιμο σημείο στη ρωσική ιστορία.

Η στρατηγική σημασία της Ουκρανίας

Η πορτοκαλί επανάσταση στην Ουκρανία, από τον Δεκέμβριο του 2004 ως τον Ιανουάριο του 2005, ήταν η στιγμή κατά την οποία ο μετα-Ψυχρός Πόλεμος τέλειωσε πραγματικά στην Ρωσία.
Οι Ρώσοι είδαν τα γεγονότα στην Ουκρανία σαν μια προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να τραβήξουν την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ και να θέσουν έτσι τα θεμέλια για τη διάλυση της Ρωσίας.
Για να είμαι ειλικρινής, υπήρχε κάποια αλήθεια στην άποψη των Ρώσων.

Αν η Δύση είχε καταφέρει να κυριαρχήσει στην Ουκρανία, η Ρωσία θα είχε μείνει ανυπεράσπιστη.

Το νότιο σύνορο με τη Λευκορωσία, καθώς επίσης και το νοτιοδυτικό σύνορο με τη Ρωσία, θα είχαν μείνει αρκετά ανοιχτά. Επιπλέον, η απόσταση ανάμεσα στην Ουκρανία και στο δυτικό Καζακστάν είναι μόνο 645 χιλιόμετρα περίπου, και αυτό είναι το κενό μέσα από το οποίο κατάφερνε η Ρωσία να ασκεί την ισχύ της στον Καύκασο.

Πρέπει να υποθέσουμε λοιπόν, ότι υπό αυτές τις συνθήκες η Ρωσία θα είχε χάσει την ικανότητα της να ελέγχει τον Καύκασο και θα είχε αναγκαστεί να υποχωρήσει ακόμη βορειότερα από την Τσετσενία.
Οι Ρώσοι θα εγκατέλειπαν κομμάτια της ίδιας της Ρωσικής Ομοσπονδίας, και το νότιο πλευρό της Ρωσίας θα γινόταν εξαιρετικά ευπαθές. Η Ρωσία θα συνέχιζε να διασπάται έως ότου θα επέστρεφε στα μεσαιωνικά της σύνορα.
Αν η Ρωσία είχε διασπαστεί ως αυτόν τον βαθμό, θα είχε δημιουργήσει χάος στην Ευρασία - πράγμα για το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα είχαν αντίρρηση, εφ'όσον η υψηλή στρατηγική των ΗΠΑστόχευε πάντα στη διάσπαση της Ευρασίαςως την πρώτη γραμμή άμυνας για τον αμερικανικό έλεγχο των θαλασσών [αυτό είναι το ένα δόγμα, το άλλο αναφέρεται στο μέρος II το οποίο αφορά την Βορειοανατολική Ασία και την Κίνα].
Έτσι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν κάθε λόγο να ενθαρρύνουν αυτή τη διαδικασία.
Η Ρωσία είχε κάθε λόγο να την εμποδίσει...

Η Ρωσία ξεκοιλιάστηκε μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού.
Η Αγία Πετρούπολη, το στολίδι της ήταν περίπου χίλια εξακόσια (1600) χιλιόμετρα μακριά από τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ το 1989.
Τώρα είναι λιγότερο από 160 χιλιόμετρα.
Το 1989, η Μόσχα ήταν χίλια εννιακόσια (1900) χιλιόμετρα από τα όρια της ρωσικής δύναμης.
Τώρα είναι περίπου εκατόν εξήντα (160) χιλιόμετρα...
Η Ουκρανία και η Λευκορωσία είναι το παν για τους Ρώσους.
Αν έπεφταν σε εχθρικά χέρια -για παράδειγμα, αν γίνονταν μέλη του ΝΑΤΟ- η Ρωσία θα αντιμετώπιζε θανάσιμο κίνδυνο.
Η Μόσχα βρίσκεται λίγο παραπάνω από ενενήντα (90) χιλιόμετρα από το ρωσικό σύνορο με τη Λευκορωσία, η Ουκρανία λιγότερο από ενενήντα (90) χιλιόμετρα από το Βόλγκογκραντ, πρώην Στάλινγκραντ.
Η Ρωσία υπερασπίστηκε τον εαυτό της ενάντια στον Ναπολέοντα και στον Χίτλερ χρησιμοποιώντας το βάθος. Χωρίς τη Λευκορωσία και την Ουκρανία δεν υπάρχει βάθος...
Φυσικά είναι παράλογο να φαντάζεται κανείς το ΝΑΤΟ να αποτελεί απειλή για τη Ρωσία.
Αλλά οι Ρώσοι σκέπτονται με όρους εικοσαετών κύκλων, και ξέρουν πόσο εύκολα το παράλογο γίνεται πιθανό.

---------------------------------------------------------------

Οι εικοσαετείς κύκλοι ή πως το παράλογο γίνεται πιθανό κατά τον συγγραφέα

Διαβάζουμε: Φανταστείτε ότι ζούσατε το καλοκαίρι του 1900, και κατοικούσατε στο Λονδίνο, την τότε πρωτεύουσα του κόσμου.
Η Ευρώπη κυβερνούσε το Ανατολικό Ημισφαίριο... είχε ειρήνη και απολάμβανε μια άνευ προηγουμένου ευημερία... η ευρωπαϊκή αλληλεξάρτηση λόγω του εμπορίου και των επενδύσεων ήταν τόσο μεγάλη ώστε σοβαροί άνθρωποι ισχυρίζονταν ότι ο πόλεμος ήταν κάτι αδύνατο -και αν όχι αδύνατο, ότι θα τελείωνε μερικές εβδομάδες μετά την έναρξη του- επειδή οι παγκόσμιες οικονομικές αγορές δεν θα μπορούσαν να αντέξουν την πίεση.
Το μέλλον έμοιαζε καθορισμένο: μια ειρηνική, ευημερούσα Ευρώπη θα κυβερνούσε τον κόσμο.

Τώρα φανταστείτε τον εαυτό σας το καλοκαίρι του 1920.
Η Ευρώπη έχει διχαστεί από έναν βασανιστικό πόλεμο.
Η ήπειρος έχει γίνει κομμάτια.
Η αυστρο-ουγγρική, η γερμανική και η οθωμανική αυτοκρατορία χάθηκαν, και εκατομμύρια άνθρωποι σκοτώθηκαν...
Ο πόλεμος τελείωσε όταν παρενέβη ένας αμερικανικός στρατός ενος εκατομμυρίου αντρών - ένας στρατός που ήρθε και αμέσως μετά έφυγε.
Ο κομμουνισμός επικράτησε στη Ρωσία, αλλά δεν ήταν ξεκάθαρο αν θα επιβίωνε.
Οι χώρες οι οποίες βρίσκονταν στη περιφέρεια της ευρωπαϊκής δύναμης, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία, ξαφνικά αναδύθηκαν ως υπερδυνάμεις...
Φανταστείτε (συντομογραφικά από εδώ και πέρα) το καλοκαίρι του 1940 [η Γερμανία διαφαινόταν πως θα κυριαρχήσει]... 1960 [η Γερμανία και η Ευρώπη χωρισμένη υπό τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Σοβιετική Ένωση]... 1980 [ήττα στο Βιετνάμ, αίσθηση υποχώρησης της ισχύος των ΗΠΑ και δυναμικής καθόδου της ΕΣΣΔ προς τις πετρελαιοπηγές - περιορισμός μέσω συμμαχίας ΗΠΑ-Κίνας]... 2000 [η Σοβιετική Ένωση έχει καταρρεύσει, η Κίνα αναδύεται, το ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη]

---------------------------------------------------------------

Ξέρουν επίσης οι Ρώσοι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ έχουν επεκτείνει συστηματικά το φάσμα της επιρροής τους συμπεριλαμβάνοντας ως μέλη του ΝΑΤΟ κράτη της Ανατολικής Ευρώπης και της Βαλτικής.
Αμέσως όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να προσπαθούν να στρατολογήσουν την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, οι Ρώσοι άλλαξαν την αποψή τους τόσο για τις αμερικανικές προθέσεις όσο και για τις προθέσεις της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με τη ρωσική άποψη, η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία απειλεί τα ρωσικά συμφέροντα με τον ίδιο τρόπο που θα είχε γίνει αν το Σύμφωνο της Βαρσοβίας είχε φθάσει ως το Μεξικό.
Όταν μια εξέγερση υπέρ της Δύσης το 2004 -η πορτοκαλί επανάσταση- έμοιαζε έτοιμη να βάλει την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, οι Ρώσοι κατηγόρησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι προσπαθούσαν να περικυκλώσουν και να καταστρέψουν τη Ρωσία.
Το τι σκέπτονταν οι Αμερικανοί είναι ένα θέμα προς συζήτηση.
Το γεγονός ότι η Ουκρανία ως μέλος του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική για τη ρωσική εθνική ασφάλεια δεν είναι.

Οι Ρώσοι δεν κινητοποίησαν το στρατό τους.
Αντίθετα κινητοποίησαν τις μυστικές τους υπηρεσίες, οι οποίες είχαν εξαιρετικές διασυνδέσεις στην Ουκρανία.
Οι Ρώσοι υπονόμευσαν την Πορτοκαλί Επανάσταση, εκμεταλλευόμενοι ένα σχίσμα ανάμεσα στην ανατολική Ουκρανία που υποστήριζε τους Ρώσους και στη δυτική Ουκρανία που υποστήριζε τους Ευρωπαίους.
Όπως αποδείχθηκε δεν ήταν καθόλου δύσκολο, και αρκετά γρήγορα η ουκρανική πολιτική ακινητοποιήθηκε.
Είναι μονάχα θέμα χρόνου να κυριαρχήσει η ρωσική επιρροή στο Κίεβο.
Η Λευκορωσία αποτελεί πιο εύκολο ζήτημα.

---------------------------------------------------------------

Θυμίζω όσον αφορά τις δομές της Ε.Ε ως μετα(μοντέρνου)κράτους πως: «η έννοια της αλληλεξάρτησης (δηλαδή οι δεσμοί δια των οποίων η Ευρώπη συνδέεται με το γεωοικονομικό της περίγυρο μέσα από συμφωνίες, καθεστώτα εμπορικών προτιμήσεων και τη διαδικασία συμμετοχής στην ΕΕ) αποτελεί καθαυτή μια επεκτατική τάση, που σπρώχνει τα σύνορα της ΕΕ προς την Ανατολή, τη Ρωσία, την Ουκρανία, τα Βαλκάνια, τις παρυφές της Ευρασίας και τη Μεσόγειο».

Το πολιτικό φάσμα στην Ουκρανία δεν είναι βέβαια διχασμένο ανάμεσα σε «αριστερά» και «δεξιά», αλλά ανάμεσα σε φιλοδυτικό και φιλοανατολικό -προσανατολισμό- καθώς όλο και πιο έντονα, όπως έχω γράψει και παλαιότερα, το «the West and the Rest» εσωτερικεύεται σε πολλά εθνικά πολιτικά συστήματα (μόνο που έχει πολύ διαφορετική σημασία σε κάθε περιοχή).

Ένα ανέκδοτο πάντως που κυκλοφορεί για την Ουκρανία είναι το εξής:
Πότε θα ενταχθεί η Ουκρανία στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ένταξης της Τουρκίας. Και αντίστροφα.
Πότε θα ενταχθεί η Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση;
Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ένταξης της Ουκρανίας.

---------------------------------------------------------------

Μεταστροφή της ρωσικής στρατηγικής

Μετά από αυτό που η Ρωσία θεώρησε ως μια αμερικανική προσπάθεια να της προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη ζημιά, η Μόσχα στράφηκε σε μια στρατηγική επαναβεβαίωσης της σφαίρας επιρροής της στις περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.
Η μεγάλη υποχώρηση της ρωσικής δύναμης τελείωσε στην Ουκρανία. Η ρωσική επιρροή τώρα αυξάνει προς τρεις κατευθύνσεις:
προς την Κεντρική Ασία, προς τον Καύκασο, και, αναπόφευκτα, προς τη Δύση, τις χώρες της Βαλτικής και την Ανατολική Ευρώπη.
Για την επόμενη γενιά, μέχρι περίπου το 2020, η πρωταρχική έγνοια της Ρωσίας θα είναι η ανασύσταση του ρωσικού κράτους και η αναβίωση της ρωσικής δύναμης στην περιοχή.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η γεωπολιτική αλλαγή ευθυγραμμίζεται με μια οικονομική αλλαγή.
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν βλέπει τη Ρωσία τόσο σαν μια βιομηχανική δύναμη όσο σαν έναν εξαγωγέα πρώτων υλών, η πιο σημαντική από τις οποίες είναι η ενέργεια (και ιδιαίτερα το φυσικό αέριο). Θέλοντας να θέσει την ενεργειακή βιομηχανία υπό κρατική επίβλεψη, αν όχι υπό άμεσο έλεγχο, διώχνει τα ξένα συμφέροντα και επαναπροσανατολίζει τη βιομηχανία προς τις εξαγωγές, ειδικότερα στην Ευρώπη.
Οι υψηλές τιμές ενέργειας έχουν βοηθήσει στη σταθεροποίηση της ρωσικής οικονομίας εσωτερικά.
Αλλά δεν θα περιορίσει τις ενέργειες του μόνο στην ενέργεια. Προσπαθεί επίσης να κεφαλαιοποιήσει τη ρωσική γεωργία, την ξυλεία, τον χρυσό, τα διαμάντια και άλλα αγαθά...

Από τα κράτη της Βαλτικής, νότια ως το ρουμανικό σύνορο, υπάρχει μια περιοχή όπου τα σύνορα ήταν πάντα αβέβαια και οι συγκρούσεις συχνές.
Στον Βορρά, υπάρχει μια μακριά, στενή πεδιάδα, που εκτείνεται από τα Πυρηναία ως την Αγία Πετρούπολη. Εδώ [στο Great European Plain] δόθηκαν οι μεγαλύτεροι πόλεμοι της Ευρώπης.
Αυτό είναι το μονοπάτι που ακολούθησαν ο Ναπολέων και ο Χίτλερ για να εισβάλλουν στη Ρωσία. Υπάρχουν λίγα φυσικά εμπόδια.

Επομένως, οι Ρώσοι πρέπει να σπρώξουν το σύνορο τους όσο πιο δυτικά μπορούν για να δημιουργήσουν μια ουδέτερη ζώνη.
Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, έφθασαν ως το κέντρο της Γερμανίας ακολουθώντας αυτή τη πεδιάδα.
Σήμερα, έχουν υποχωρήσει στα ανατολικά.
Πρέπει να επιστρέψουν, και να κινηθούν όσο το δυνατόν πιο δυτικά.
Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη της Βαλτικής και η Πολωνία είναι, όπως και πριν, προβλήματα τα οποία πρέπει οπωσδήποτε να λύσει η Ρωσία [συγκεκριμένα η Πολωνία -αυτή η ταλαιπωρημένη χώρα των μεγάλων καλλιτεχνών- δεν είναι «πρόβλημα», αλλά μήλον της έριδος τόσο για τη Γερμανία και τη Ρωσία, όσο και για τις Η.Π.Α - ως φράγμα σε μια ενδεχόμενη (λέμε τώρα) προσέγγιση των δύο προηγούμενων].

Ο προσδιορισμός των ορίων της ρωσικής επιρροής θα είναι αμφιλεγόμενος.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες -και οι χώρες εντός της παλιάς σοβιετικής σφαίρας- δεν θα θέλουν να φθάσει η Ρωσία πολύ μακριά.
Το τελευταίο πράγμα που θέλουν τα κράτη της Βαλτικής είναι να βρεθούν ξανά κάτω από ρωσική κυριαρχία. Το ίδιο και τα κράτη νότια της βόρειας ευρωπαϊκής πεδιάδας, στα Καρπάθια.
Οι πρώην σοβιετικοί δορυφόροι -ειδικότερα η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Ρουμανία- κατανοούν ότι η επιστροφή των ρωσικών δυνάμεων στα σύνορα τους θα αποτελούσε απειλή για την ασφάλεια τους. Και εφ'όσον αυτές οι χώρες είναι τώρα μέλη του ΝΑΤΟ, τα συμφέροντα τους επηρεάζουν αναγκαστικά τα συμφέροντα της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το ανοιχτό ερώτημα είναι που θα τραβηχτεί η γραμμή στη Δύση.
Αυτό αποτελεί ένα ιστορικό ερώτημα, και ήταν μια βασική πρόκληση στην Ευρώπη τα τελευταία εκατό χρόνια.

George Friedman

.~`~.

Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία

Δύο προλογίσματα για (την Ευρώπη και) την Βορειοανατολική Ασία
- Ο κεντρικός στόχος της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, είναι να αποτελούν οι ΗΠΑ τον ηγεμόνα του Δυτικού Ημισφαιρίου και να μην έχουν κανέναν αντίπαλο ηγεμόνα είτε στην Ευρώπη είτε στη Βορειοανατολική Ασία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θέλουν έναν ανταγωνιστή ηγεμόνα.
Την επαύριον του Ψυχρού Πολέμου, οι διαμορφωτές πολιτικής των ΗΠΑ παραμένουν σταθερά δεσμευμένοι σε αυτόν τον σκοπό. Ας λάβουμε υπόψη το παρακάτω απόσπασμα από ένα κείμενο σχεδιασμού του Πενταγώνου, το οποίο διέρευσε στον Τύπο το 1992:
«Ο πρώτος αντικειμενικός σκοπός μας είναι να εμποδίσουμε την επανεμφάνιση ενός νέου αντιπάλου... ο οποίος θέτει απειλή του είδους και της κλίμακας που είχε θέσει στο παρελθόν η Σοβιετική Ένωση... Το νέο επίκεντρο που θα πρέπει να έχει τώρα η στρατηγική μας είναι η παρεμπόδιση της εμφάνισης οποιουδήποτε δυνητικού πλανητικού ανταγωνιστή».

- Η πεποίθηση των αισιόδοξων ότι η διεθνής πολιτική έχει υποστεί μια μεγάλη μεταβολή αφορά βασικά στις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, οι οποίες υποτίθεται ότι πλέον δεν θα εμπλέκονται σε ανταγωνισμό ασφάλειας και δεν θα διεξάγουν πολέμους μεταξύ τους ή με μικρές δυνάμεις στην περιφέρεια τους. Επομένως, η Ευρώπηκαι η Βορειοανατολική Ασία, οι περιοχές όπου υπάρχουν ομάδες μεγάλων δυνάμεων, θα πρέπει να είναι ζώνες ειρήνης ή, σύμφωνα με τη φημισμένη διατύπωση του Karl Deutsch, «πλουραλιστικές κοινότητες ασφάλειας».

Ανταγωνισμός ασφάλειας στη Βορειοανατολική Ασία του αύριο

Η Κίνα έχει σύνορα, ορισμένα από τα οποία είναι ακόμη αμφισβητούμενα, με δεκατρία διαφορετικά κράτη. Συγκρούστηκε για εδάφη με την Ινδία το 1962, τη Σοβιετική Ένωση το 1969 και το Βιετνάμ το 1979. Όλα αυτά τα σύνορα εξακολουθούν να αμφισβητούνται.
Η Κίνα διεκδικεί επίσης την Ταϊβάν, τα νησιά Σενκάκου/Ντιαογιουται(*), και διάφορα νησιωτικά συμπλέγματα στη νότια Κινεζική Θάλασσα, πολλά από τα οποία αυτή τη στιγμή δεν ελέγχει.

Συν τοις άλλοις, η Κίνα τείνει να θεωρεί, τόσο την Ιαπωνία, όσο και τις Ηνωμένες Πολιτείες ως δυνητικούς εχθρούς.
Οι Κινέζοι ηγέτες διατηρούν έναν βαθιά ριζωμένο φόβο ότι η Ιαπωνία θα γίνει και πάλι μιλιταριστική, όπως ήταν πριν το 1945. Ανησυχούν επίσης μήπως οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι αποφασισμένες να εμποδίσουν την Κίνα να γίνει κυρίαρχη μεγάλη δύναμη στη Βορειοανατολική Ασία. Σύμφωνα με έναν μελετητή:
«Πολλοί Κινέζοι αναλυτές εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής πιστεύουν ότι οι συμμαχίες των ΗΠΑ με ασιατικές χώρες, ιδίως με την Ιαπωνία, θέτουν μια σοβαρή, μακροπρόθεσμη πρόκληση, αν όχι απειλη, για την εθνική ασφάλεια, την εθνική ενοποίηση και τον εκσυγχρονισμό της Κίνας» (**).

---------------------------------------------------------------

(*)Με αφορμή αυτά τα νησιά τα τελευταία χρόνια είναι συνεχής και επαναλαμβανόμενη η ένταση, όπως και η σημερινή κρίση επίσης μέσω της Air Defense Identification Zone σχετίζεται με αυτά.

(**) Yu Bin, «Containment by stealth». Στους Financial Times διαβάζουμε: «Οι Ευρωπαίοι δεν είναι τόσο ένθερμοι οπαδοί των πολιτικών που απομονώνουνόσο οι Αμερικανοί».

---------------------------------------------------------------

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι σχέσεις της Κίνας με την Ιαπωνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει χειρότερες -και όχι καλύτερες- μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου.
Τα τρία αυτά κράτη ήταν συνασπισμένα εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, και ελάχιστους λόγους είχαν να φοβούνται το ένα το άλλο...
Για παράδειγμα, αμέσως μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η Ιαπωνία ήταν βέβαιη ότι η αυξανόμενη οικονομική αλληλεξάρτηση στην Ασία θα της επέτρεπε να διατηρήσει ειρηνικές σχέσεις με την Κίνα επ'άπειρον.
Όμως κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι ιαπωνικές απόψεις για την Κίνα έχουν «σκληρύνει σημαντικά», και δείχνουν σημαδια «ενός ανήσυχου ρεαλισμού σχετικά με τις στρατηγικές προθέσεις της Κίνας»... η Κίνα έχει καταστήσει σαφές ότι αν η Ιαπωνία και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπτύξουν αντιπυραυλικές άμυνες οποιοδήποτε είδους, η ίδια θα αυξήσει σημαντικά το οπλοστάσιο των βαλλιστικών πυραύλων της ούτως ώστε να μπορεί να τις καταβάλλει [αντίστοιχο σκηνικό στην Ευρώπη με τη Ρωσία]...
Τέλος, το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν εκατό χιλιάδες στρατιώτες στην Βορειοανατολική Ασία αντιφάσκει προς τον ισχυρισμό ότι η περιφέρεια αυτή είναι «προετοιμασμένη για ειρήνη».
Αν ήταν έτσι, αυτές οι αμερικανικές δυνάμεις θα ήταν περιττές και θα μπορούσαν να σταλούν πίσω στη χώρα τους και να αποστρατευτούν, γλιτώνοντας τον Αμερικανό φορολογούμενο από ένα σημαντικό ποσό.
Αντ'αυτού, παραμένουν στη θέση τους για να βοηθήσουν στην ειρήνευση μιας δυνητικά ασταθούς περιφέρειας.

Ο Joseph Nye, ένας από τους κύριους αρχιτέκτονες της μεταψυχροπολεμικής αμερικανικής πολιτικής στη Βορειοανατολική Ασία και ένας μελετητής με εδραιωμένη φήμη ως φιλελεύθερος θεωρητικός των διεθνών σχέσεων, διατύπωσε αυτό το επιχείρημα...
Επισήμανε ότι: «Έχει γίνει της μόδας να λέγεται ότι ο κόσμος μετά τον Ψυχρό Πόλεμο έχει περάσει από την εποχή της πολιτικής ισχύος στην εποχή της γεωοικονομίας. Τέτοιου είδους κλισέ δείχνουν ελλειπή και στενόμυαλη ανάλυση.
Η πολιτική και η οικονομία συνδέονται. Τα διεθνή οικονομικά συστήματα εδράζονται στην διεθνή πολιτική τάξη». Στη συνέχεια ο Nye διατυπώνει το επιχείρημα του «ειρηνευτή»: «Η παρουσία των ΗΠΑ [στην Ασία] είναι μια δύναμη σταθερότητας, η οποία μειώνει την ανάγκη για ενίσχυση των εξοπλισμών και αποτρέπει την άνοδο ηγεμονικών δυνάμεων».
Όχι μόνο «οι προκεχωρημένες δυνάμεις στην Ασία διασφαλίζουν ευρεία περιφερειακή ασφάλεια», αλλά επίσης «συνεισφέρουν στις τεράστιες πολιτικές και οικονομικές προόδους που πραγματοποιούν τα έθνη της περιφέρειας». Με λίγα λόγια, «οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η κρίσιμη μεταβλητή στην εξίσωση ασφάλειας την Ανατολικής Ασίας».

Δομή και σύγκρουση στη Βορειοανατολική Ασία του αύριο

Τρία κράτη της Βορειοανατολικής Ασίας έχουν σήμερα επαρκή πληθυσμό και πλούτο για να είναι μεγάλες δυνάμεις:
η Κίνα, η Ιαπωνία και η Ρωσία. Όμως κανένα από αυτά δεν είναι δυνητικός ηγεμόνας [έγραφε ο συγγραφέας το 2000].
Η Ιαπωνία είναι με διαφορά το πλουσιότερο κράτος της περιφέρειας [έγραφε ο συγγραφέας το 2000].
Το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της (ΑΕΠ) είναι περίπου 3,5 φορές μεγαλύτερο από αυτό της Κίνας και πάνω από 12 φορές μεγαλύτερο από αυτό της Ρωσίας [έγραφε ο συγγραφέας το 2000].

---------------------------------------------------------------

Δυστυχώς, σε αντίθεση με ότι έχω κάνει για τις Η.Π.Α και την Ιαπωνία, δεν έχω καταφέρει ακόμα να γράψω κείμενο θεμέλιο-βάση (όπως αυτά Για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής - μέρος α' και Για την Ιαπωνία - μέρος α') ούτε για την Κίνα μα ούτε και για τη Ρωσία (μάλιστα όσον αφορά τη τελευταία μόλις τώρα ανοίγω θεματολογία'πάντα ιδιαίτερο θέμα η Ρωσία όσον αφορά τα καθ'ημάς, αλλά χρειάζεται χρόνο για μια στοιχειωδώς σοβαρή προσέγγιση).
Οπότε θα πρέπει να αρκεστώ σε μεγάλο βαθμό στην αυτοτέλεια των συγκεκριμένων κειμένων. Παραθέτω ορισμένα στοιχεία.

Έγραφε ο συγγραφέας το 2000 ή περι αριθμολογίας

Εν έτη 2000 το ΑΕΠ της Ιαπωνίας ήταν 4,43 τρις $, της Κίνας 1,08 τρις $ και της Ρωσίας 0,19 τρις $. Εν έτη 2012 το ΑΕΠ της Ιαπωνίας ήταν 5,96 τρις $, της Κίνας 8,23 τρις $ και της Ρωσίας 2,01 τρις $.

Εν έτη 2012 η Κίνα και όχι η Ιαπωνία είναι το πλουσιότερο κράτος της Βορειοανατολικής Ασίας (με το δεύτερο μεγαλύτερο συνολικό ΑΕΠ στον πλανήτη ακολουθώντας τις Η.Π.Α - η Ευρωζώνη δεν είναι κράτος). Εν έτη 2012 το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της (ΑΕΠ) είναι περίπου 1,5 φορά μεγαλύτερο από αυτό της Ιαπωνίας και πάνω από 4 φορές μεγαλύτερο από αυτό της Ρωσίας. Εν έτη 2012 το συνολικό ΑΕΠ της Κίνας βρίσκεται περίπου στα επίπεδα που βρισκόταν το ΑΕΠ των Η.Π.Α το 1999.

Εν έτη 2000 το πλανητικό ΑΕΠ ήταν περίπου 43,0 τρις $ ενώ το συνολικό ΑΕΠ των τριών αυτών χωρών της Βορειοανατολικής Ασίας (Κίνα, Ιαπωνία και Ρωσία) ήταν 5,7 τρις $ και κατείχαν μερίδιο 13,25% επί της πλανητικής οικονομίας. Εν έτη 2012 το πλανητικό ΑΕΠ ήταν περίπου 80,0 τρις $ και το συνολικό ΑΕΠ των τριών αυτών χωρών 16,2 τρις $, με μερίδιο 20,25% επί της πλανητικής οικονομίας. Το 2000 το πλανητικό ΑΕΠ περίπου 43,0 τρις $, 12 χρόνια μετά 80,0 τρις $. Τα μπαλόνια κάποτε σκάνε ή ξεφουσκώνουν.

Εν έτη 2012 το Α.Ε.Π των Η.Π.Α ήταν 15,68 τρις $ αντιπροσωπεύοντας μερίδιο 25,30% επί της πλανητικής οικονομίας, της Κίνας ήταν 8,23 τρις $ αντιπροσωπεύοντας μερίδιο 13,27%, της Ιαπωνίας 5,96 τρις $ αντιπροσωπεύοντας μερίδιο 9,61% και της Ρωσίας 2,01 τρις $ αντιπροσωπεύοντας μερίδιο 3,25%. Συνολικά αυτές οι τέσσερις χώρες, οι δομές και οι σχέσεις μεταξύ τους αντιπροσωπεύουν το 51,43% της πλανητικής οικονομίας και το 27,25% της πλανητικής δημογραφίας.

Η εκτόξευση του ΑΕΠ της Κίνας συντελέστηκε ουσιαστικά τη τελευταία δεκαετία (δες και διαγράμματα στο τέλος), καθώς από το 1992 μέχρι το 2002 το ΑΕΠ της είχε αυξηθεί μονάχα κατά ένα τρις $ περίπου, ενώ κατά τη τελευταία δεκαετία, από το 2002 έως το 2012 αυξήθηκε περίπου κατά επτά τρις $ αγγίζοντας συνολικά τα 8,23 τρις $.

Μη άμεσα σχετιζόμενες με τη θεματολογία της ανάρτησης παρεμφερείς πληροφορίες

Εν έτη 2012 το Α.Ε.Π της Γερμανίας ήταν 3,39 τρις $ αντιπροσωπεύοντας μερίδιο 5,48% επί της πλανητικής οικονομίας και 1,14%επί της πλανητικής δημογραφίας. H Ινδία ως μια αντιστροφή της Γερμανίας αντιπροσωπεύει το 17,19%της πλανητικής δημογραφίας με το ΑΕΠ της στα επίπεδα των 1,84 τρις $ αντιπροσωπεύοντας μερίδιο 2,97% επί της πλανητικής οικονομίας.

Εν έτη 2012 το ΑΕΠ της Γαλλίας ήταν 2,61 τρις $ αντιπροσωπεύοντας μερίδιο 4,21% επί της πλανητικής οικονομίας, της Βραζιλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου 2,43 και 2,44 τρις $ αντίστοιχα αντιπροσωπεύοντας 3,93% και 3,94%. Tέλος, τo κράτος εν ονόματι «Hellenic Republic» έχει την υψηλότερη ανεργία σε πλανητική κλίμακα.

Στοιχεία: Trading Economics και The World Factbook

---------------------------------------------------------------

Η Κίνα είναι το κλειδί για την κατανόηση της μελλοντικής κατανομής ισχύος στη Βορειοανατολική Ασία... αν η οικονομία της Κίνας συνεχίσει να επεκτείνεται κατά τις δύο επόμενες δεκαετίες με τον ίδιο ή παραπλήσιο ρυθμό που επεκτείνεται από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 και μετά, η Κίνα μάλλον θα ξεπεράσει την Ιαπωνία και θα γίνει το πλουσιότερο κράτος της Ασίας [έχει ήδη συμβεί]. Πράγματι, λόγω του τεράστιου μεγέθους του πληθυσμού της, έχει το δυναμικό να γίνει πολύ πιο πλούσια απ'ό,τι η Ιαπωνία, πιο πλούσια ακόμη και από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για να καταδείξουμε το δυναμικό της Κίνας, ας δούμε τα ακόλουθα σενάρια. Αν η Κίνα εκσυγχρονιζόταν σε σημείο ώστε να είχε περίπου το ίδιο κατά κεφαλήν ΑΕΠ με αυτό που έχει σήμερα η Νότια Κορέα τότε η Κίνα θα είχε ένα ΑΕΠ 10,66 τρισεκατομμυρίων δολαρίων [το 2012 η Κίνα είχε ΑΕΠ 8,23 τρις $], πολύ μεγαλύτερο από την οικονομία της Ιαπωνίας.
Αν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Κίνας αυξανόταν έστω στο μισό του κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ιαπωνίας, η Κίνα θα είχε ένα ΑΕΠ το οποίο θα την έκανε τέσσερις ή σχεδόν πέντε φορές πλουσιότερη από την Ιαπωνία.
Τέλος, αν η Κίνα είχε περίπου το ίδιο κατά κεφαλήν ΑΕΠ με την Ιαπωνία, η Κίνα θα ήταν δέκα φορές πλουσιότερη από την Ιαπωνία...
Αν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Κίνας ήταν το μισό του αντίστοιχου της Ιαπωνίας, το συνολικό ΑΕΠ της Κίνας θα ήταν περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερο από εκείνο της Αμερικής.
Για λόγους σύγκρισης, σημειώνεται ότι η Σοβιετική Ένωση διέθετε περίπου το μισό πλούτο των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους του Ψυχρού Πολέμου.
Με λίγα λόγια, η Κίνα έχει το δυναμικό να γίνει πολύ πιο ισχυρή από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς την πορεία της κινεζικής οικονομίας τον 21ο αιώνα...
Πάρα ταύτα, τα βασικά συστατικά στοιχεία της στρατιωτικής ισχύος στην περιφέρεια αυτή αναμένεται να κατανέμονται με δύο πιθανούς τρόπους κατά τις δεκαετίες που έρχονται.
Πρώτον, αν η οικονομία της Κίνας σταματήσει να αναπτύσσεται με γοργό ρυθμό και η Ιαπωνία παραμείνει το πλουσιότερο κράτος στη Βορειοανατολική Ασία, καμιά τους δεν θα γίνει δυνητικός ηγεμόνας και οι Ηνωμένες Πολιτείες το πιθανότερο είναι να επαναφέρουν τα στρατεύματα τους στην πατρίδα τους.
Αν συμβεί αυτό, η Ιαπωνία είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα εμφανιστεί ως μεγάλη δύναμη, κατασκευάζοντας τη δική της πυρηνική αποτρεπτική δύναμη και αυξάνοντας σημαντικά το μέγεθος των συμβατικών δυνάμεων της.
Όμως στην περιφέρεια θα εξακολουθήσει να επικρατεί ισορροπημένος πολυπολισμός:
Η Ιαπωνία θα αντικαταστήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, και η Κίνα και η Ρωσία θα παραμείνουν οι άλλες μεγάλες δυνάμεις της περιφέρειας... η αντικατάσταση των Ηνωμένων Πολιτείων από την Ιαπωνία θα αυξήσει την πιθανότητα αστάθειας στη Βορειοανατολική Ασία... ο βαθιά ριζωμένος φόβος στην Ασία για την Ιαπωνία, φόβος που αποτελεί κληρονομιά της συμπεριφοράς της μεταξύ του 1931 και του 1945 [όπως αντίστοιχα συμβαίνει στην Ευρώπη με τη Γερμανία], σίγουρα θα αναζωπυρωθεί αν η Ιαπωνία αποκτήσει πυρηνική αποτρεπτική δύναμη, εντείνοντας έτσι τον ανταγωνισμό ασφάλειας στην περιφέρεια... η Ιαπωνία έχει εδαφικές διαφορές με την Κίνα για τα νησιά Σενκάκου/Ντιαογιουται, με την Κορέα για τις νησίδες Τακεσίμα/Τόκτο, και με τη Ρωσία για τα νησιά Κουρίλες...

Η δεύτερη πιθανή κατανομή ισχύος θα προκύψει αν η οικονομία της Κίνας συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρωμαλέο ρυθμό, και τελικά η Κίνα γίνει δυνητικός ηγεμόνας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είτε θα παραμείνουν στη Βορειοανατολική Ασία είτε κάποια μέρα θα επιστρέψουν προκειμένου να διασφαλίσουν ότι η Κίνα δεν θα γίνει ανταγωνιστής προς αυτές ηγεμόνας.
Η Ιαπωνία και η Ρωσία μαζί είναι απίθανο να διαθέτουν τα όσα απαιτούνται για να αναχαιτίσουν την Κίνα, ακόμη κι αν η Ινδία, η Νότια Κορέα και το Βιετνάμ προσχωρούσαν στον εξισορροπητικό συνασπισμό...
Η Βορειοανατολική Ασία θα είναι προφανώς ένα μη ισορροπημένο πολυπολικό σύστημα αν η Κίνα απειλήσει να κυριαρχήσει σε ολόκληρη τη περιφέρεια'ως τέτοιο σύστημα, η εν λόγω περιφέρεια θα είναι πολύ πιο επικίνδυνο μέρος απ'ό,τι σήμερα.
Η Κίνα, όπως όλοι οι προηγούμενοι δυνητικοί ηγεμόνες, θα έχει έντονη προδιάθεση να εξελιχτεί σε πραγματικό ηγεμόνα, και όλοι οι αντίπαλοι της, περιλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, θα περικυκλώσουν την Κίνα για την εμποδίσουν να επεκταθεί.

Συμπεράσματα

Είναι προφανές ότι το πλέον επικίνδυνο σενάριο που μπορούν να αντιμετωπίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στις αρχές του 21ου αιώνα είναι αυτό στο οποίο η Κίνα εξελίσσεται σε δυνητικό ηγεμόνα στη Βορειοανατολική Ασία. Φυσικά, οι προοπτικές της Κίνας να εξελιχτεί σε δυνητικό ηγεμόνα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το εάν η οικονομία της θα συνεχίσει να εκσυγχρονίζεται με γοργό ρυθμό.
Αν συμβεί κάτι τέτοιο και η Κίνα γίνει, όχι μόνο ένας κορυφαίος παραγωγός τεχνολογιών αιχμής, αλλά και η πλουσιότερη δύναμη του κόσμου, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα χρησιμοποιήσει τον πλούτο της για να οικοδομήσει μια πανίσχυρη στρατιωτική μηχανή.
Επιπλέον, για ορθούς στρατηγικούς λόγους, σίγουρα θα επιδιώξει την περιφερειακή ηγεμονία, ακριβώς όπως έκαναν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Δυτικό Ημισφαίριο κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα...
Θα αναμένουμε από την Κίνα να αναπτύξει τη δική της έκδοση του δόγματος Μονρόε, έκδοση η οποία θα κατευθύνεται εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ακριβώς όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέστησαν σαφές σε μακρινές μεγάλες δυνάμεις ότι δεν τους επιτρεπόταν να αναμειγνύονται στο Δυτικό Ημισφαίριο, έτσι και η Κίνα θα καταστήσει σαφές ότι η αμερικανική ανάμειξη στην Ασία δεν είναι αποδεκτή.

Αυτό που κάνει μια μελλοντική κινεζική απειλή τόσο ανησυχητική είναι ότι η Κίνα μπορεί να είναι πολύ πιο ισχυρή και επικίνδυνη από οποιονδήποτε δυνητικό ηγεμόνα αντιμετώπισαν οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά τον 20ο αιώνα.
Ούτε η Γερμανία του Γουλιέλμου, ούτε η αυτοκρατορική Ιαπωνία, ούτε η ναζιστική Γερμανία, ούτε η Σοβιετική Ένωση πλησίαζαν έστω τη λανθάνουσα ισχύ που διέθεταν οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά τη διάρκεια των μεταξύ τους αντιπαραθέσεων.
Αν όμως η Κίνα γίνει ένα γιγαντιαίο Χονγκ Κονγκ, μάλλον θα έχει κάπου τέσσερις φορές περισσότερη λανθάνουσα ισχύ απ'ό,τι οι Ηνώμενες Πολιτείες, κάτι που θα επιτρέψει στην Κίνα να αποκτήσει ένα αποφασιστικό στρατιωτικό πλεονέκτημα έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βορειοανατολική Ασία.
Σε αυτή την περίπτωση, είναι δύσκολο να δει κανείς πως θα μπορούσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες να εμποδίσουν την Κίνα να εξελιχτεί σε ανταγωνιστικό προς αυτές περιφερειακό ηγεμόνα.
Επιπλέον, το πιθανότερο είναι ότι η Κίνα θα είναι πιο ισχυρή υπερδύναμη απ'ό,τι οι Ηνωμένες Πολιτείες στον επακόλουθο πλανητικό ανταγωνισμό μεταξύ τους.

Η παρούσα ανάλυση [γράφει ο συγγραφέας] υποδεικνύει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μεγάλο συμφέρον να δουν την κινεζική οικονομική ανάπτυξη να επιβραδύνεται σημαντικά κατά τα επόμενα χρόνια. Όμως, για μεγάλο μέρος της προηγούμενης δεκαετίας οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ακολουθήσει μια στρατηγική που αποσκοπεί στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δεσμευτεί να «προσεγγίσουν» την Κίνα και όχι να την «αναχαιτίσουν».
Η επιδίωξη της προσέγγισης βασίζεται στη φιλελεύθερη πεποίθηση ότι αν η Κίνα μπορεί να γίνει δημοκρατική και ευημερούσα, τότε θα γίνει μια δύναμη που θα υποστηρίζει το status quo και δεν θα εμπλακεί σε ανταγωνισμό ασφάλειας με τις Ηνωμένες Πολιτείες [δεν γνωρίζω περίπτωση στην ιστορία των διεθνών σχέσεων, όπου η αναδυόμενη δύναμη να μην αμφισβήτησε, να υποστήριξε το status quo - ανεξάρτητα το πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό της πρότυπο ή προσανατολισμό].
Ως εκ τούτου, η αμερικανική πολιτική έχει επιδιώξει να ενσωματώσει την Κίνα στην παγκόσμια οικονομία και να διευκολύνει την ταχύτατη οικονομική της ανάπτυξη, ούτως ώστε η Κίνα να γίνει πλούσια και, ελπίζεται, ικανοποιημένη με την παρούσα θέση της στο διεθνές σύστημα.

Αυτή η πολιτική των ΗΠΑ έναντι της Κίνας είναι λανθασμένη.
Μια πλούσια Κίνα δεν θα είναι μια δύναμη που θα υποστηρίζει το status quo, αλλά ένα επιθετικό κράτος αποφασισμένο να πετύχει την περιφερειακή ηγεμονία.
Αυτό δεν συμβαίνει επειδή μια πλούσια Κίνα θα έχει κακά κίνητρα, αλλά επειδή ο καλύτερος τρόπος για να μεγιστοποιήσει ένα κράτος τις προοπτικές του για επιβίωση είναι να γίνει ηγεμόνας στην περιφέρεια του κόσμου όπου βρίσκεται γεωγραφικά [ακριβώς όπως κοινωνικές ομάδες, αντίστοιχα, προσπαθούν να ηγεμονεύσουν -ιδεολογικά- πνευματικά και υλικά σε μια ορισμένη κοινωνία]. Παρ'ότι είναι σίγουρα προς το συμφέρον της Κίνας να είναι ο ηγεμόνας της Βορειοανατολικής Ασίας, προφανώς δεν είναι προς το συμφέρον της Αμερικής να αφήσει να γίνει κάτι τέτοιο... οι δομικές επιταγές του διεθνούς συστήματος, οι οποίες είναι ισχυρές, μάλλον θα υποχρεώσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείψουν την πολιτική της δημιουργικής προσέγγισης στο εγγύς μέλλον. John Mearsheimer

Τέλος, ένα σχόλιο από έναν Ασιάτη-αμερικανό τον οποίο παρακολουθώ (απολαυστικά είναι αυτά τα αυθόρμητα σχόλια):

«Οι Κορεάτες ποτέ δεν θα πολεμήσουν στο πλευρό των Ιαπώνων.
Η Ταϊβάν έχει καλές σχέσεις πλέον με την Κίνα.
Η Ινδία ποτέ δεν θα πάρει ενεργητικά το μέρος των Ιμπεριαλιστών, αυτό πλέον το διδάσκουν όλες οι σχολές.
Οι Ιάπωνες μισούν τις Η.Π.Α, γιατί ελέγχονται από τις Η.Π.Α και γιατί δεν ξεχνούν ποιος τους επιτέθηκε με πυρηνικά [εδώκαι εδώ]. Απλά διάβασε τα βιβλία τους για τις Η.Π.Α.
Βέβαια, δεν θα στο πουν ποτέ κατά πρόσωπο.
Χρησιμοποιούν τις εντάσεις για να αγοράσουν όπλα και να γίνουν ισχυρότεροι...
Χρησιμοποιούν τις διαμάχες για να πετάξουν από πάνω τους τους περιορισμούς και να απαλλαγούν από τον έλεγχο των Η.Π.Α. Η Ιαπωνία ποτέ δεν θα πολεμήσει την Κίνα, ούτε η Νότιος Κορέα...
Η ηγεμονία των Η.Π.Α στην Ασία είναι μια ψευδαίσθηση».

.~`~.

Εξέλιξη του Α.Ε.Π κρατών από τη κατάρρευση του διπολικού διεθνούς συστήματος έως σήμερα

Η.Π.Α

Κίνα

Ιαπωνία

Ρωσία

Γερμανία

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.

Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση.

Η.Π.Α και Κίνα -μέρος πρώτο.

Είπαν ή έγραψαν... Περί Soft power και Hard power των Η.Π.Α από τη πλευρά της Κίνας.

Προς γερμανοιαπωνική γνώσίν... -του πλανητικού μετασχηματισμού.

Για την Ιαπωνία - μέρος α'.

Μικρά για την Ιαπωνία.

Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε:
Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε... E.H.Carr.

Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.

Οι διατλαντικές σχέσεις εν μέσω της κρίσης και ορισμένες συμπληρωματικές σημειώσεις.

Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

Η «μεταμοντέρνα αυτοκρατορία» ή το «κοσμοπολίτικο κράτος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και οι εθνικές στρατηγικές ασφάλειας των κρατών μελών της.
Το μεταμοντέρνο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας, οι πλουραλιστικές και συγχωνευμένες κοινότητες ασφάλειας και οι αλλαγές στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης.

Ευρώπη.

Για το «γερμανικό ζήτημα».

Ευρασία.

Κινεζική θάλασσα.

Ιαπωνία.

Κίνα.

Πλανητικός μετασχηματισμός

Διεθνείς Σχέσεις-Γεωστρατηγική.

12/19/13--06:50:

Το πολιτισμικό υπόδειγμα & ο ανασχηματισμός
της παγκόσμιας τάξης
- μέρος α´.

.~`~.

Πρόλογος

Στις 3 Ιανουαρίου 1992 Ρώσοι και Αμερικανοί μελετητές συναντήθηκαν σε μια αίθουσα συνεδριάσεων ενός κυβερνητικού κτιρίου στη Μόσχα.
Δυο εβδομάδες νωρίτερα η Σοβιετική Ένωση είχε πάψει να υπάρχει και η Ρωσική Ομοσπονδία έγινε ανεξάρτητη χώρα.
Ως εκ τούτου, το άγαλμα του Λένιν που μέχρι πρότινος στόλιζε την αίθουσα είχε εξαφανιστεί.
Στη θέση του τοποθετήθηκε η σημαία της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Το μόνο πρόβλημα, όπως παρατήρησε ένας Αμερικανός, ήταν ότι η σημαία είχε τοποθετηθεί ανάποδα.
Μόλις ενημερώθηκαν οι Ρώσοι, γρήγορα και διακριτικά διόρθωσαν το λάθος κατά τη διάρκεια του πρώτου διαλείμματος.

Στις 18 Απριλίου 1994 δύο χιλιάδες άτομα συγκεντρώθηκαν στο Σεράγεβο κρατώντας τις σημαίες της Σαουδικής Αραβίας και της Τουρκίας.
Το γεγονός ότι κρατούσαν αυτές τις σημαίες και όχι των Ηνωμένων Εθνών, του ΝΑΤΟ ή των ΗΠΑ, δήλωνε ξεκάθαρα στον κόσμο ότι οι διαδηλωτές ταυτίζονταν με τους μουσουλμάνους. Δήλωνε ξεκάθαρα ποιους θεωρούν πραγματικούς φίλους τους.

Στις 16 Οκτωβρίου 1994 στο Λος Άντζελες 70.000 άνθρωποι ''μέσα σε μια θάλασσα από μεξικάνικες σημαίες''πραγματοποίησαν πορεία διαμαρτυρίας για την Πρόταση 187, που αν ψηφιζόταν θα στερούσε πολλές κοινωνικές παροχές από παράνομους μετανάστες και τα παιδιά τους. Γιατί ''ενώ κρατούν τη μεξικάνικη σημαία, απαιτούν αυτή η χώρα να τους παρέχει δωρεάν εκπαίδευση;''αναρωτήθηκαν ορισμένοι παρατηρητές.
''Θα έπρεπε να κρατούν την αμερικάνικη σημαία''.
Πράγματι, δυο εβδομάδες αργότερα ακόμα περισσότεροι διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους κρατώντας την αμερικάνικη σημαία, ανάποδα όμως...

Η εποχή μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου υπήρξε μάρτυρας πολλών δραματικών αλλαγών στην ταυτότητα των λαών καθώς και στα σύμβολα αυτής της ταυτότητας.
Η παγκόσμια πολίτικη άρχισε να προσδιορίζεται εκ νέου λαμβάνοντας υπόψιν τα πολιτισμικά δεδομένα.
Οι αναποδογυρισμένες σημαίες έγιναν σύμβολο της μεταβατικής περιόδου...

Στη μεταψυχροπολεμική εποχή οι σημαίες έχουν μεγάλη σημασία, όπως άλλωστε και άλλα σύμβολα πολιτισμικής ταυτότητας, όπως ο σταυρός, η ημισέληνος, ακόμα και τα κάλυπτρα κεφαλής.
Η κουλτούρα και η πολιτισμική ταυτότητα έχουν μεγάλη σημασία για πολλούς ανθρώπους.
Οι άνθρωποι ανακαλύπτουν νέες αλλά συχνά παλιές ταυτότητες, κρατούν νέες αλλά συχνά παλιές σημαίες, και πορεύονται σε πολέμους με νέους αλλά συχνά παλιούς εχθρούς.

.~`~.

Ένας πολυπολικός πολυπολιτισμικός κόσμος

α´

Με την είσοδο στη σύγχρονη εποχή, γύρω στο 1500 μ.Χ., η παγκόσμια πολιτική απέκτησε δύο διαστάσεις. Για παραπάνω από τετρακόσια χρόνια, τα εθνικά κράτη της Δύσης – η Βρετανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Αυστρία, η Πρωσία, η Γερμανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλα – αποτελούσαν ένα πολυπολικό διεθνές σύστημα μέσα στο δυτικό πολιτισμό, ανταγωνίζονταν και πολεμούσαν μεταξύ τους.
Ταυτόχρονα, τα δυτικά κράτη επεκτείνονταν, κατακτούσαν, αποίκιζαν ή επηρέαζαν αποφασιστικά περιοχές που άνηκαν σε κάθε άλλο πολιτισμό.

Κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου η παγκόσμια πολιτική έγινε διπολική και ο κόσμος χωρίστηκε σε τρία μέρη.
Μια ομάδα κυρίως πλουσίων και δημοκρατικών κοινωνιών με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες, έλαβαν μέρος σε ένα ιδεολογικό, πολιτικό, οικονομικό, και μερικές φορές, στρατιωτικό ανταγωνισμό με μια ομάδα λίγο φτωχότερων κομμουνιστικών κοινωνιών με επικεφαλής τη Σοβιετική Ένωση.
Κατά το μεγαλύτερο μέρος η σύγκρουση διεξήχθη στον Τρίτο Κόσμο, εκτός των δυο αυτών στρατοπέδων’ σε χώρες συχνά φτωχές, με πολιτική αστάθεια, που πρόσφατα είχαν αποκτήσει την ανεξαρτησία τους και ισχυρίζονταν ότι ήταν αδέσμευτες.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ο κομμουνιστικός κόσμος κατέρρευσε και μαζί του το ψυχροπολεμικό διεθνές σύστημα...
Οι λαοί και τα έθνη προσπαθούν να απαντήσουν στο πιο βασικό ερώτημα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι:
Ποιοι είμαστε; Και απαντούν με τον τρόπο που παραδοσιακά συνήθιζαν να απαντούν οι άνθρωποι, κάνοντας δηλαδή αναφορά στα πράγματα που έχουν σημασία γι'αυτούς.
Οι άνθρωποι ορίζουν τον εαυτό τους σε σχέση με τους προγόνους τους, τη θρησκεία, τη γλώσσα, την ιστορία, τις αξίες, τα έθιμα και τους θεσμούς. Ταυτίζονται με ομάδες που προσδιορίζονται με βάση την κουλτούρα: φυλές, εθνικές ομάδες, θρησκευτικές κοινότητες, έθνη και, σε ευρύτερο πεδίο, πολιτισμούς. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την πολιτική όχι μόνο για να προωθούν τα συμφέροντα τους, αλλά επίσης για να ορίσουν την ταυτότητα τους. Γνωρίζουμε ποιοι είμαστε μόνο όταν γνωρίζουμε ποιοι δεν είμαστε και, συχνά, όταν ξέρουμε ποιους έχουμε εναντίον μας.

β´

Οι μη δυτικές κοινωνίες, ειδικά στην Ανατολική Ασία, αναπτύσσουν τον οικονομικό τους πλούτο και δημιουργούν τη βάση για ενισχυμένη στρατιωτική δύναμη και πολιτική επιρροή. Καθώς αυξάνονται η δύναμη τους και η αυτοπεποίθηση τους, οι μη δυτικές κοινωνίες επιβεβαιώνουν όλο και περισσότερο τις δικές τους πολιτιστικές αξίες και απορρίπτουν αυτές που τους ''επιβλήθηκαν''από τη Δύση.

Το ''διεθνές σύστημα του 21ου αιώνα'', σχολίασε ο Χένρυ Κίσιντζερ, ''θα περιλαμβάνει τουλάχιστον έξι μεγάλες δυνάμεις, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη, την Κίνα, την Ιαπωνία, τη Ρωσίακαι πιθανώς την Ινδία, καθώς και μια πλειάδα μεσαίων και μικρών χωρών''.
Οι έξι μεγάλες δυνάμεις του Κίσιντζερ ανήκουν σε πέντε πολύ διαφορετικούς πολιτισμούς'επιπλέον υπάρχουν σημαντικά ισλαμικά κράτη που η στρατηγική τους θέση, οι μεγάλοι πληθυσμοί τους ή και τα αποθέματα πετρελαίου που διαθέτουν καθιστούν βαρύνουσα τη σημασία τους για τις παγκόσμιες τοποθετήσεις...

Η αιματηρή σύγκρουση των φυλών στη Σομαλία δεν αποτελεί απειλή για μια ευρύτερη σύγκρουση. Η αιματηρή σύγκρουση των φυλών στη Ρουάντα έχει συνέπειες για την Ουγκάντα, το Ζαίρ και το Μπουρούντι αλλά όχι για άλλες χώρες.
Οι αιματηρές συγκρούσεις των πολιτισμών, όμως, στη Βοσνία, τον Καύκασο, την Κεντρική Ασία ή το Κασμίρ μπορούν να μετατραπούν σε μεγαλύτερους πολέμους.
Στη γιουγκοσλαβική σύγκρουση η Ρωσία προσέφερε διπλωματική υποστήριξη στους Σέρβους, ενώ η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, το Ιράν και η Λιβύη προσέφεραν χρήματα και όπλα στους Βόσνιους, όχι για λόγους ιδεολογίας ή πολιτικής ισχύος ή εξαιτίας οικονομικών συμφερόντων, αλλά για λόγους πολιτιστικής συγγένειας.

''Οι συγκρούσεις που σχετίζονται με την κουλτούρα'', παρατήρησε ο Βάκλαβ Χάβελ, ''αυξάνονται και είναι πιο επικίνδυνες σήμερα από οποιαδήποτε άλλη φορά στην ιστορία''.
Ο Ζακ Ντελόρ συμφωνεί ότι ''οι μελλοντικές συγκρούσεις θα οφείλονται σε διαφορές κουλτούρας και όχι σε οικονομικούς ή ιδεολογικούς λόγους''.
Και οι πιο επικίνδυνες πολιτιστικές συγκρούσεις είναι εκείνες που γίνονται κατά μήκος των ''συνοριακών γραμμών''μεταξύ των πολιτισμών.

.~`~.

Διαχωριστική γραμμή & ενοποιητική δύναμη

Στο μεταψυχροπολεμικό κόσμο, η κουλτούρα αποτελεί ταυτόχρονα διαχωριστική γραμμή και ενοποιητική δύναμη.
Άνθρωποι χωρισμένοι από την ιδεολογία αλλά ενωμένοι από την κουλτούρα, ενώνονται, όπως έκαναν, για παράδειγμα η πρώην Ανατολική και Δυτική Γερμανία και όπως αρχίζουν να κάνουν η Βόρεια και η Νότια Κορέα και η Κίνα με την Ταϊβάν και το Χονγκ Κονγκ.
Κοινωνίες ενωμένες λόγω ιδεολογίας ή ιστορικών συνθηκών αλλά χωρισμένες πολιτισμικά, ή διαλύονται, όπως συνέβη με τη Σοβιετική Ένωση, τη Γιουγκοσλαβία και τη Βοσνία, ή υπόκεινται σε έντονες πιέσεις, όπως η Ουκρανία, η Νιγηρία, το Σουδάν, η Ινδία, η Σρι Λάνκα και πολλές άλλες χώρες.
Οι χώρες με πολιτιστική συγγένεια συνεργάζονται οικονομικά και πολιτικά.

Οι διεθνείς οργανισμοί που στηρίζονται σε χώρες με κοινή πολιτιστική βάση, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι πολύ πιο επιτυχημένοι από τους οργανισμούς που προσπαθούν να υπερβούν τους πολιτισμούς.
Για σαράντα πέντε χρόνια το Σιδηρούν Παραπέτασμα ήταν η κεντρική διαχωριστική γραμμή της Ευρώπης.
Αυτή η γραμμή έχει μετατοπιστεί μερικές εκατοντάδες μίλια ανατολικά.
Είναι, τώρα, η γραμμή που χωρίζει τους λαούς της δυτικής χριστιανοσύνης, από τη μια μεριά, από τους μουσουλμανικούς και ορθόδοξους λαούς, από την άλλη.

Οι φιλοσοφικές υποθέσεις, οι κυρίαρχες αξίες, οι κοινωνικές ανέσεις, τα έθιμα και η γενική άποψη για τη ζωή διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των πολιτισμών.
Η αναζωογόνηση της θρησκείας στις περισσότερες περιοχές του κόσμου ενισχύει αυτές τις πολιτιστικές διαφορές.
Τα διαφορετικά είδη κουλτούρας αλλάζουν και η φύση της επιρροής τους στην πολιτική και την οικονομία διαφοροποιείται από περίοδο σε περίοδο.
Παρόλα αυτά, οι βασικές διαφορές στην πολιτική και οικονομική ανάπτυξη μεταξύ των πολιτισμών βρίσκονται σαφώς στις διαφορές κουλτούρας.
Για παράδειγμα, η οικονομική επιτυχία της Ανατολικής Ασίας πηγάζει από την κουλτούρα της περιοχής, όπως επίσης και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες της Ανατολικής Ασίας στη δημιουργία σταθερών, δημοκρατικών πολιτικών συστημάτων.
Η ισλαμική κουλτούρα εξηγεί κατά μεγάλο μέρος την αποτυχία της δημοκρατίας στο μεγαλύτερο τμήμα του μουσουλμανικού κόσμου.
Οι εξελίξεις στις μετακομμουνιστικές κοινωνίες της Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης διαμορφώνονται από τις πολιτισμικές τους ταυτότητες.
Οι κοινωνίες που έχουν δυτική χριστιανική κληρονομιά, αναπτύσσονται οικονομικά και ακολουθούν μια δημοκρατική πολιτική πορεία. Αντιθέτως, η προοπτική οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης στις ορθόδοξες χώρες είναι αμφίβολη, ενώ η προοπτική για τις μουσουλμανικές δημοκρατίες είναι ζοφερή.

Η Δύση είναι και θα παραμείνει για πολλά χρόνια ο ισχυρότερος πολιτισμός.
Παρόλα αυτά, η δύναμη της σε σχέση με τους άλλους πολιτισμούς φθίνει.
Καθώς η Δύση προσπαθεί να επιβεβαιώσει τις αξίες της και να προστατεύσει τα συμφέροντα της, οι μη δυτικές κοινωνίες έρχονται αντιμέτωπες με ένα δίλημμα.
Μερικές επιχειρούν να μιμηθούν τη Δύση και και να συνταχθούν μαζί τής.
Ενώ άλλες, κομφουκιανές και ισλαμικές, κοινωνίες επιχειρούν να επεκτείνουν την οικονομική και τη στρατιωτική τους δύναμη, για να αντισταθούν καί νά ''εξισορροπήσουν''τη δύναμη της Δύσης. Συνεπώς, ο κεντρικός άξονας της μεταψυχροπολεμικής πολιτικής είναι η αλληλεπίδραση της δύναμης και κουλτούρας της Δύσης με την κουλτούρα και τη δύναμη των μη δυτικών πολιτισμών.

Συνοψίζοντας...
Τα κοινά πολιτισμικά σημεία και οι διαφορές διαμορφώνουν τα συμφέροντα, τους ανταγωνισμούς και τις σχέσεις των κρατών.
Οι σπουδαιότερες χώρες του κόσμου προέρχονται από διαφορετικούς πολιτισμούς.
Οι τοπικές συγκρούσεις με τις μεγαλύτερες πιθανότητες να εξελιχθούν σε ευρύτερους πολέμους είναι οι συγκρούσεις μεταξύ ομάδων και κρατών από διαφορετικούς πολιτισμούς.
Το κυρίαρχο μοντέλο πολιτικής και οικονομικής ανάπτυξης διαφέρει από πολιτισμό σε πολιτισμό.
Τα θέματα κλειδιά στη διεθνή ημερήσια διάταξη αφορούν τις πολιτισμικές διαφορές.
Η δύναμη της επί μακρόν κυρίαρχης Δύσης μετατοπίζεται τώρα στους μη δυτικούς πολιτισμούς.
Η παγκόσμια πολιτική έχει γίνει πολυπολική και πολυπολιτισμική.

.~`~.

III

Ενδείξεις εγκυρότητας του πολιτισμικού υποδείγματος

Το πολιτισμικό υπόδειγμα συνεπώς, παρουσιάζει ένα σχετικά αλλά όχι υπερβολικά εύχρηστο χάρτη οδηγό για την κατανόηση των γεγονότων στο τέλος του 20ού αιώνα. Κανένα υπόδειγμα, όμως, δεν ισχύει για πάντα.
Το ψυχροπολεμικό μοντέλο της παγκόσμιας πολιτικής ήταν χρήσιμο και ίσχυε για σαράντα χρόνια, αλλά ξεπεράστηκε στα τέλη της δεκαετίας 1980.
Κάποια στιγμή στο μέλλον, το πολιτισμικό υπόδειγμα, θα έχει παρόμοια τύχη.
Για τη σύγχρονη περίοδο, όμως, αποτελεί χρήσιμο οδηγό που μας βοηθάει να διακρίνουμε το σημαντικό από το ασήμαντο.
Από τις 48 εθνικές συγκρούσεις που σημειώθηκαν παγκοσμίως το 1993, σχεδόν οι μισές ήταν μεταξύ ομάδων που ανήκαν σε διαφορετικούς πολιτισμούς [«στους εκατόν δέκα πολέμους μεταξύ του 1989 και του 1999 μόνο εφτά δεν ήταν εμφύλιοι» γράφει άλλου, αναφερόμενος σε πολιτισμικές και όχι πολιτικές γραμμές].

Τα υποδείγματα επίσης, κάνουν προβλέψεις.
Η σημαντικότερη δοκιμασία της εγκυρότητας ενός υποδείγματος καθώς και της χρησιμότητάς του είναι να εξετάσουμε κατά πόσον οι προβλέψεις του είναι ακριβέστερες από τις προβλέψεις άλλων υποδειγμάτων.

Πολλές σημαντικές εξελίξεις με το τέλος του ψυχρού πολέμου ήταν συμβατές με το πολιτισμικό υπόδειγμα και θα μπορούσαν κάλλιστα να είχαν προβλεφθεί με βάση αυτό: η διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και της Γιουγκοσλαβίας, οι πόλεμοι που διεξάγονται στις περιοχές τους, η ενίσχυση του θρησκευτικού φονταμενταλισμού σε όλο τον κόσμο, οι μάχες στη Ρωσία, την Τουρκία και το Μεξικό, η ένταση των εμπορικών συγκρούσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιαπωνίας, η αντίσταση των ισλαμικών κρατών στη δυτική πίεση σε βάρος του Ιράκ και της Λιβύης, οι προσπάθειες των ισλαμικών και των κομφουκιανών κρατών να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα και να μπορούν να τα παρέχουν σε άλλους, ο συνεχιζόμενος ρόλος της Κίνας ως μιας εκτός συναγωνισμού μεγάλης δύναμης, η παγίωση νέων δημοκρατικών καθεστώτων σε μερικές χώρες, όχι όμως και σε κάποιες άλλες και, τέλος, ο αυξανόμενος στρατιωτικός ανταγωνισμός στην Άπω Ανατολή.

Η ορθότητα του πολιτισμικού υποδείγματος για τον αναδυόμενο κόσμο αποδεικνύεται από τα γεγονότα που συνέβησαν τους πρώτους έξι μήνες του 1993, όπως:

1. Η συνέχιση και ένταση του πολέμου μεταξύ Κροατών, μουσουλμάνων και Σέρβων στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

2. Η αποτυχία της Δύσης να προσφέρει ουσιαστική υποστήριξή στους Βόσνιους μουσουλμάνους και να καταγγείλει τις κροατικές φρικαλεότητες με τον ίδιο τρόπο που είχαν καταγγελθεί οι σερβικές ωμότητες.

3. Η απροθυμία της Ρωσίας να συμμετέχει στην άσκηση πίεσης μαζί με άλλα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ώστε να υποχρεώσουν τους Σέρβους να συνάψουν ειρήνη με την κροατική κυβέρνηση μέσα στην Κροατία και να δεχθούν την προσφορά του Ιράν και άλλων μουσουλμανικών κρατών να στείλουν δύναμη 18.000 ανδρών για να προστατευτούν οι Βόσνιοι μουσουλμάνοι.

4. Η ένταση της σύγκρουσης μεταξύ Αρμενίων και Αζέρων, οι τουρκικές και ιρανικές αξιώσεις να παραδώσουν οι Αρμένιοι τις κατακτήσεις τους, η ανάπτυξη των τουρκικών και ιρανικών στρατευμάτων στα σύνορα του Αζερμπαϊτζάν και η προειδοποίηση της Ρωσίας ότι αυτή η ιρανική πράξη συμβάλλει στην ''κλιμάκωση της σύγκρουσης''και ''την εξωθεί σε επικίνδυνη διεθνοποίηση''.

5. Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Κεντρική Ασία μεταξύ ρωσικών στρατευμάτων και μουζαχεντίν ανταρτών. 6. Η αντιπαράθεση που αναπτύχθηκε στη Βιέννη, στην Επιτροπή της Συνδιάσκεψης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, μεταξύ της Δύσης, με επικεφαλής το υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, και μιας συμμαχίας ισλαμικών και κομφουκιανών κρατών που ''αρνούνταν τη δυτική παγκοσμιοποίηση''.

7. Η ταυτόχρονη εστίαση των στρατιωτικών αναλυτών της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ στην απειλή από το Νότο.

8. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας, που έδωσε τους Ολυμπιακούς του 2000 στο Σίδνεϋ και όχι στο Πεκίνο, πράγμα το οποίο οφειλόταν αποκλειστικά σε πολιτικούς λόγους.

9. Η πώληση τμημάτων πυραύλου από την Κίνα στο Πακιστάν, η επιβολή κυρώσεων των ΗΠΑ στην Κίνα και η αντιπαράθεση μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ για την υποτιθέμενη μεταφορά πυρηνικής τεχνολογίας από την Κίνα στο Ιράν.

10. Η άρση του μορατόριουμ και η επανάληψη των πυρηνικών δοκιμών από την Κίνα, παρόλες τις έντονες διαμαρτυρίες των ΗΠΑ, και η άρνηση της Βόρειας Κορέας να συμμετέχει σε συνομιλίες για το δικό της πρόγραμμα πυρηνικών εξοπλισμών.

11. Η αποκάλυψη ότι το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ακολουθούσε μια ''διπλή πολιτική ανάσχεσης''απέναντι στο Ιράν και το Ιράκ.

12. Η ανακοίνωση από τον υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ μιας νέας στρατηγικής, που προετοιμάζεται για δυο «μεγάλες τοπικές συγκρούσεις», μια εναντίον της Βόρειας Κορέας και μια εναντίον του Ιράν ή του Ιράκ.

13. Το κάλεσμα του προέδρου του Ιράν για σύναψη συμμαχιών με την Κίνα και την Ινδία, ώστε ''να μπορούμε να έχουμε τον τελευταίο λόγο στα διεθνή γεγονότα''.

14. Η νέα γερμανική νομοθεσία που περιορίζει δραματικά την είσοδο προσφύγων στη χώρα.

15. Η συμφωνία του Ρώσου προέδρου Μπορίς Γέλτσιν και του Ουκρανού προέδρου Λεονίντ Κραβτσούκ για το στόλο της Μαύρης Θάλασσας καθώς και για άλλα θέματα.

16. Ο βομβαρδισμός της Βαγδάτης από τις ΗΠΑ, η σχεδόν ομόφωνη υποστήριξη των δυτικών κυβερνήσεων και η καταδίκη της από όλες σχεδόν τις μουσουλμανικές κυβερνήσεις ως έκφραση ενός ακόμα δείγματος των διπλών μέτρων και σταθμών που εφαρμόζει η Δύση.

17. Η καταχώριση του Σουδάν στον κατάλογο των τρομοκρατικών κρατών από τις ΗΠΑ και η κατηγορία σε βάρος του Αιγύπτιου σεΐχη Ομάρ Αμπντέλ Ραχμάν και των οπαδών του ότι συνωμότησαν για να πραγματοποιήσουν τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον των ΗΠΑ.

18. Η προοπτική εισόδου της Πολωνίας, της Ουγγαρίας, της Σλοβακίας και της Τσεχίας στο ΝΑΤΟ.

19. Οι προεδρικές εκλογές της Ρωσίας το 1993 που έδειξαν ότί η Ρωσία είναι πράγματι μια ''διχασμένη''χώρα με τον πληθυσμό της και τη διανόησή της να αμφιβάλλουν για το αν θα πρέπει να ακολουθήσουν τη Δύση ή να την προκαλέσουν.

Τα πρώτα χρόνια του ψυχρού πόλεμου, ο Καναδός πολιτικός Λέστερ Πήρσον επέσυρε την προσοχή στην αναζωογόνηση και τη ζωτικότητα των μη δυτικών κοινωνιών.
"Θα ήταν παράλογο", προειδοποίησε, "να φανταστούμε ότι αυτές οι νέες πολιτικές κοινωνίες που γεννιούνται στην Ανατολή, θα είναι αντίγραφα των κοινωνιών που εμείς έχουμε συνηθίσει στη Δύση. Η αναβίωση αυτών των αρχαίων πολιτισμών θα πάρει νέες μορφές".
Επισημαίνοντας ότι οι διεθνείς σχέσεις "για πολλούς αιώνες"δεν ήταν τίποτα άλλο παρά οι σχέσεις μεταξύ των κρατών της Ευρώπης, ισχυρίστηκε ότι "τα σοβαρότερα προβλήματα δεν βρίσκονται πια μεταξύ εθνών στο εσωτερικό ενός συγκεκριμένου πολιτισμού, αλλά μεταξύ των ίδιων των πολιτισμών".

Η παρατεταμένη διπολικότητα του ψυχρού πόλεμου καθυστέρησε τις εξελίξεις που ο Πήρσον προέβλεψε. Το τέλος του ψυχρού πόλεμου απελευθέρωσε τις πολιτιστικές και πολιτισμικές δυνάμεις που ο ίδιος είχε προσδιορίσει στη δεκαετία 1950.
Πολλοί μελετητές και παρατηρητές είχαν αναγνωρίσει τον καινούργιο ρόλο αυτών των παραγόντων στην παγκόσμια πολιτική.
Ο Φερνάν Μπρωντέλείχε πολύ σοφά προειδοποιήσει ότι "για οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για το σύγχρονο κόσμο, και πολύ περισσότερο για όποιον θέλει να συμμετέχει σε αυτόν, αξίζει τον κόπο να διαμορφώσουμε ένα χάρτη του κόσμου με τους πολιτισμούς που υπάρχουν σήμερα, όπου θα μπορούμε να ορίσουμε τα σύνορα, τα κέντρα, τις περιφέρειες, τις επαρχίες τους και τις ειδικές ''μορφές''που υπάρχουν και συνδέονται με αυτούς.
Αν δεν το κάνουμε, θα έχουμε διαπράξει ένα καταστροφικό σφάλμα προοπτικής!"

.~`~.

Πολιτισμός στον ενικό & στον πληθυντικό & γενικά στοιχεία εν συντομία

Η ανθρώπινη ιστορία είναι η ιστορία των πολιτισμών.
Είναι αδύνατον να σκεφτούμε την ανάπτυξη της ανθρωπότητας με κάποιο άλλο τρόπο.
Αυτό ισχύει για πολλές γενιές πολιτισμών από τον πολιτισμό των αρχαίων Σουμερίων και των Αιγυπτίων, ως τον κλασικό και κατόπιν το χριστιανικό και ισλαμικό πολιτισμό και μετά τον κινεζικό και τον ινδουιστικό.
Σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας οι πολιτισμοί προσέφεραν την ευρύτερη ταυτότητα των ανθρώπων. Οι απαρχές, η ανάδυση, η ανάπτυξη, η αλληλεπίδραση, οι κατακτήσεις, η παρακμή, οι πτώση των πολιτισμών έχουν ερευνηθεί από εξαίρετους ιστορικούς, κοινωνιολόγους και ανθρωπολόγους, όπως οι Μαξ Βέμπερ, Εμίλ Ντυρκέμ, Όσβαλντ Σπέγκλερ, Πιτιρίμ Σορόκιν, Άρνολντ Τόυνμπη, Άλφρεντ Ουέμπερ, Α.Λ. Κρέμπερ, Φίλιπ Μπάγκμπυ, Κάρολ Κουΐγκλυ, Ράστυ Κάλμπορν, Κρίστοφερ Ντώσον, Σ.Ν. Άιζενσταντ, Φερνάν Μπρωντέλ, Ουίλιαμ Μακνήλ, Άντα Μπόσμαν, Ιμανουέλ Βαλερστάιν και Φελίπε Φερνάντες Αρμέστο. Αυτοί αλλά και άλλοι συγγραφείς μάς έχουν κληροδοτήσει πλούσιο υλικό αφιερωμένο στη συγκριτική ανάλυση των πολιτισμών.
Σε αυτές τις μελέτες υπάρχουν διαφορές ως προς την προοπτική ή τη μεθοδολογία, το σημείο στο οποίο εστιάζουν και τις αντιλήψεις.
Παρόλα αυτά, συμπίπτουν σε μια γενικότερη επιχειρηματολογία στις κεντρικές θέσεις τους όσον αφορά τη φύση, την ταυτότητα και τη δυναμική των πολιτισμών.
Πρώτα, πρώτα, υπάρχει μια διάκριση μεταξύ του πολιτισμού στον ενικό αριθμό και των πολιτισμών, στον πληθυντικό αριθμό.
Η ιδέα του πολιτισμού αναπτύχθηκε από τους Γάλλους στοχαστές του 18ου αιώνα ως έννοια αντίθετη της "βαρβαρότητας".
Η πολιτισμένη κοινωνία διέφερε από την πρωτόγονη κοινωνία επειδή ήταν εγκαταστημένη κάπου, ήταν αστική και εγγράμματη.
Το να είναι κανείς πολιτισμένος ήταν καλό, το να είναι απολίτιστος ήταν κακό.
Η έννοια του πολιτισμού παρείχε ένα μέτρο με βάση το οποίο μπορούσαμε να κρίνουμε τις κοινωνίες.
Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, αφιέρωσαν πολλή πνευματική, διπλωματική και πολιτική ενέργεια για να μπορέσουν να αναπτύξουν τα κριτήρια εκείνα με τα οποία μπορούσε να κριθεί αν ήταν "πολιτισμένες"οι μη δυτικές κοινωνίες και έτσι να γίνουν αποδεκτές ως μέλη του ευρωκρατουμενου διεθνούς συστήματος.

---------------------------------------------------------------

Τη δεκαετία του 1880 ο Σκοτσέζος νομικός του φυσικού δικαίου James Lorimer εξέφρασε το ορθόδοξο δόγμα της εποχής, όταν έγραψε ότι η ανθρωπότητα διαιρείτο στην πολιτισμένη ανθρωπότητα, στη βάρβαρη ανθρωπότητα και στην πρωτόγονη ανθρωπότητα.

Η πολιτισμένη ανθρωπότητα περιελάμβανε τα έθνη της Ευρώπης και της Αμερικής, που είχαν το δικαίωμα πλήρους αναγνώρισης τους ως μέλη της διεθνούς κοινωνίας.
Η βάρβαρη ανθρωπότητα περιελάμβανε τα ανεξάρτητα κράτη της Ασίας -την Τουρκία, την Περσία, το Σιάμ, την Κίνα και την Ιαπωνία-, που είχαν δικαίωμα σε μερική αναγνώριση.
Και η πρωτόγονη ανθρωπότητα ήταν η υπόλοιπη, που ήταν απόβλητη από την κοινωνία των κρατών, αν και είχε δικαίωμα «φυσικής και ανθρώπινης αναγνώρισης».

Παρεπιμπτόντως αξίζει να σημειώσουμε ότι η διάκριση του Lorimer είναι στην πραγματικότητα η ίδια με εκείνη που κάνουν οι κοινωνικοί επιστήμονες σήμερα, όταν κάνουν διάκριση ανάμεσα στις σύγχρονες κοινωνίες, στις παραδοσιακές και στις πρωτόγονες.

Hedley Bull

Παρατηρείστε πως στις μέρες μας η ''βάρβαρη''ανθρωπότητα σηκώνει κεφάλι απέναντι στην ''πολιτισμένη''...

Τα θεμέλια των δικαιωμάτων και της ισχύος, όμως, της ''πολιτισμένης''ανθρωπότητας έχουν ''αυτοθεμελιωθεί''γερά...

---------------------------------------------------------------

Την ίδια στιγμή, όμως, οι άνθρωποι άρχισαν να μιλούν για τους πολιτισμούς στον πληθυντικό.
Αυτό σήμαινε "την άρνηση του ορισμού του πολιτισμού ως ενός ιδανικού ή ως του ιδανικού"και την απομάκρυνση από την υπόθεση ότι υπήρχε μόνο ένα κριτήριο του τι είναι πολιτισμένο, το οποίο, όπως το έθεσε και ο Μπρωντέλ, "περιόριζε τα χαρακτηριστικά του πολιτισμένου σε λίγους εκλεκτούς λαούς και ομάδες, την ελίτ της ανθρωπότητας".
Αντιθέτως, υπήρχαν πολλοί πολιτισμοί που ο καθένας ήταν πολιτισμένος με το δικό του τρόπο.
Ο πολιτισμός στον ενικό, εν ολίγοις, "έχασε κάτι από την ανωτερότητά του", ενώ ο πολιτισμός στον πληθυντικό θα μπορούσε να θεωρηθεί και απολίτιστος με την έννοια του πολιτισμού στον ενικό.

Οι πολιτισμοί στον πληθυντικό αριθμό είναι αυτοί που μας ενδιαφέρουν σ’αυτό το βιβλίο.
Παρόλο που η διαφορά μεταξύ ενικού και πληθυντικού εξακολουθεί να έχει σημασία, η ιδέα του πολιτισμού στον ενικό αριθμό έχει επανεμφανιστεί στο επιχείρημα ότι υπάρχει ένας παγκόσμιος πολιτισμός.
Αυτό το επιχείρημα είναι αστήρικτο, αλλά θα ήταν χρήσιμο να το διερευνήσουμε, όπως και θα κάνουμε στο τελευταίο κεφάλαιο αυτού του βιβλίου, για να δούμε αν οι πολιτισμοί γίνονται πράγματι πιο πολιτισμένοι.

Δεύτερον, ο πολιτισμός αποτελεί για όλους μια πολιτιστική οντότητα, με εξαίρεση τη Γερμανία.
Οι Γερμανοί στοχαστές του 19ου αιώνα διέκριναν μια διαφορά μεταξύ του πολιτισμού ο οποίος σχετίζεται με τη μηχανική, την τεχνολογία και τους υλικούς παράγοντες, και της κουλτούρας, που σχετίζεται με αξίες, ιδανικά, με τα υψηλά διανοητικά, καλλιτεχνικά, ηθικά χαρακτηριστικά της κοινωνίας.
Αυτή η διάκριση διατηρείται στη γερμανική σκέψη αλλά δεν έχει γίνει αποδεκτή αλλού. Μερικοί ανθρωπολόγοι έχουν αντιστρέψει αυτή τη σχέση και αντιλαμβάνονται την κουλτούρα ως χαρακτηριστικό των πρωτόγονων αμετάβλητων, μη αστικών κοινωνιών, ενώ θεωρούν ότι οι πιο σύνθετες, δυναμικές και αστικές κοινωνίες συνιστούν πολιτισμούς.
Αυτές οι προσπάθειες διάκρισης μεταξύ κουλτούρας και πολιτισμού δεν έχουν καρποφορήσει και, εκτός της Γερμανίας, υπάρχει μια γενική συμφωνία με τον Μπρωντέλ που ισχυρίζεται ότι "είναι αυταπάτη να επιθυμούμε, κατά το γερμανικό πρότυπο, να διαχωρίσουμε την κουλτούρα από το θεμέλιό της που είναι ο πολιτισμός".

Ο πολιτισμός και η κουλτούρα αναφέρονται στο γενικό τρόπο ζωής ενός λαού.
Ο πολιτισμός είναι η κουλτούρα με την ευρύτερη έννοια. Και οι δυο έχουν "αξίες, κανόνες, θεσμούς και τρόπους σκέψης, που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά σε μια δεδομένη κοινωνία που δίνει σ’ όλα αυτά μεγάλη σημασία".
Ο πολιτισμός είναι, για τον Μπρωντέλ, "ένας χώρος, μια πολιτιστική περιοχή", "μια συλλογή πολιτιστικών χαρακτηριστικών και φαινομένων"·
Ο Βαλερστάινορίζει τον πολιτισμό ως "μια συγκεκριμένη σύνθεση κοσμοαντίληψης, εθίμων, δομής και κουλτούρας (ταυτόχρονα υλικής και πνευματικής κουλτούρας), η οποία σχηματίζει κάποιου είδους ιστορική ενότητα και συνυπάρχει (όχι πάντα ταυτόχρονα) με άλλου είδους τέτοια φαινόμενα". Ο πολιτισμός είναι, σύμφωνα με τον Ντώσον, "το προϊόν συγκεκριμένων πρότυπων διαδικασιών πολιτιστικής δημιουργίας, που είναι η δουλειά ενός συγκεκριμένου λαού", ενώ ο Ντυρκέμ και ο Μάους λένε ότι "είναι ένα είδος ηθικής κατάστασης που περιβάλλει έναν αριθμό εθνών, και κάθε εθνική κουλτούρα αποτελεί μέρος του συνόλου
."Κατά το Σπέγκλερ ο πολιτισμός είναι "το αναπόφευκτο πεπρωμένο της κουλτούρας".
Η κουλτούρα αποτελεί το κοινό στοιχείο σε όλους σχεδόν τους ορισμούς του πολιτισμού.

.~`~.

Σχέσεις μεταξύ πολιτισμών τους τελευταίους αιώνες

α´
Το 1800 οι ευρωπαϊκές ή πρώην ευρωπαϊκές αποικίες (στην Αμερική) αποτελούσαν το 35% της επιφάνειας της Γης, το 1878 αποτελούσαν το 67%, ενώ το 1914 το 84%.
Το 1920 αυτό το ποσοστό ήταν υψηλότερο, καθώς η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν πια μοιρασμένη μεταξύ της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας.
Το 1800 η Βρετανική Αυτοκρατορία είχε έκταση 1,5 εκατομμύρια τετραγωνικά μίλια και πληθυσμό 20 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Το 1900 η Βικτωριανή αυτοκρατορία, όπου ο ήλιος δεν έδυε ποτέ, εκτεινόταν σε 11 εκατομμύρια τετραγωνικών μιλίων και είχε πληθυσμό 390 εκατομμύρια.
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής επέκτασης, οι πολιτισμοί των Άνδεων και της Κεντρικής Αμερικής ουσιαστικά εξαλείφθηκαν, ο ινδικός και ο ισλαμικός πολιτισμός μαζί με την Αφρική υποδουλώθηκαν ενώ η Κίνα υποτάχθηκε στη δυτική επιρροή.

Μόνο ο ρωσικός, ο ιαπωνικός και ο αιθιοπικός πολιτισμός, (*)

και οι τρεις υπό την ηγεσία, αυτοκρατορικών καθεστώτων, κατόρθωσαν να αντισταθούν στη σφοδρή επίθεση της Δύσης και ουσιαστικά να διαφυλάξουν την ανεξαρτησία τους.

---------------------------------------------------------------

(*) Απομονωμένοι στη γη τους, απολυταρχικά οργανωμένοι, οι Ρώσοι απώθησαν τους Ευρωπαίους στην πρώτη σύγχρονη περίοδο.
Έτσι λοιπόν ξεκίνησε η ρωσική αυτοκρατορία στην παγκόσμια ιστορία, καθώς ήταν η μοναδική ανάμεσα στις μεγάλες πρώτες σύγχρονες αυτοκρατορίες, που κατόρθωσε να διατηρήσει την ανεξαρτησία της από την ευρωπαϊκή ηγεμονία [η Ιαπωνία«υπέκυψε» στη διπλωματία των κανονιοφόρων του Matthew Perryτον 19ο αιώνα, και στις ατομικές βόμβες τον 20ο - η Αιθιοπία, η μόνη μη ευρωπαϊκή δύναμη που κατάφερε να νικήσει μια αποικιακή δύναμη -την Ιταλία- κατά τον 19ο αιώνα, στον 20ο υπέκυψε στη φασιστική Ιταλία και στα αέρια μουστάρδας].
Για να το καταφέρει αυτό, παρήγαγε τα απαραίτητα εφόδια του μοντερνισμού -γραφειοκρατικό κράτος, βιομηχανία, μαζική κουλτούρα, προηγμένο στρατό- μ'ένα μη ευρωπαϊκό τρόπο. Ήταν η μοναδική αυτοκρατορία στον κόσμο που πέτυχε κάτι τέτοιο...
Σε αντίθεση με τις ελίτ των άλλων πρώτων σύγχρονων και μοντέρνων αυτοκρατοριών, η ρωσική άρχουσα τάξη αντιστάθηκε στην ευρωπαϊκή κυριαρχία για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ανά τον κόσμο, η μια αυτοκρατορία μετά την άλλη υπέκυπτε στον ευρωπαϊκό και αργότερα στον δυτικό ιμπεριαλισμό.
Η Ρωσία όμως όχι, τουλάχιστον μέχρι πρόσφατα.

Marshall Poe

Εξ'ου και ο «αντιρωσισμός» φοράει -και κρύβεται κάτω από- πολλές ιδεολογικές προβιές στη «Δύση» και κυρίως στην «Ευρώπη» (οι Η.Π.Α δεν έχουν λόγους να τρέφουν απωθημένα και συμπλέγματα απέναντι στη Ρωσία, το αντίθετο, όμως ο βαθύς ευρωπαϊσμός τρέφει), από την άλλη, στην Ελλάδα, τις περισσότερες φορές η Ρωσία αντιμετωπίζεται με ιδεοληπτικό και όχι γεωιστορικό τρόπο (για παράδειγμα δεν θα τονιστεί η σημαντικότητα του Κριμαϊκού Πολέμου και πόσο καθοριστική είναι η μη επανασύνδεση Μαύρης Θάλασσας - Βαλκανίων - Ανατολικής Μεσογείου για τη δυτική Ευρώπη και ο θρυμματισμός -και έλεγχος- των σχέσεων αυτού του τριγώνου).
Το κείμενο θεμέλιο για τη Ρωσία ακόμα δεν το έχω γράψει.

---------------------------------------------------------------

Για τετρακόσια περίπου χρόνια οι σχέσεις μεταξύ των πολιτισμών πήραν τη μορφή της υποταγής των άλλων κοινωνιών στο δυτικό πολιτισμό.
Οι αιτίες γι’αυτή τη δραματική και μοναδική εξέλιξη μπορούν αναζητηθούν στην κοινωνική δομή και τις ταξικές σχέσεις της Δύσης, στην ανάπτυξη των πόλεων και του εμπορίου, στη σχετική διασπορά της εξουσίας στις δυτικές κοινωνίες μεταξύ των τάξεων και των μοναρχών, της κοσμικής και θρησκευτικής εξουσίας, στην ανατέλλουσα εθνική συνείδηση μεταξύ των λαών της Δύσης και στην ανάπτυξη της κρατικής γραφειοκρατίας.
Η άμεση πηγή, όμως, της ευρωπαϊκής επέκτασης ήταν

η τεχνολογία:

η εφεύρεση μεθόδων πλοήγησης στους ωκεανούς που επέτρεψαν την προσέγγιση μακρινών λαών και η ανάπτυξη στρατιωτικών μέσων για την κατάκτηση αυτών των λαών. "Σε μεγάλο βαθμό", παρατήρησε ο Τζέφρυ Πάρκερ, "η ’ανατολή της Δύσης’ βασίστηκε στη χρήση δύναμης και στο γεγονός ότι η στρατιωτική ισορροπία μεταξύ των Ευρωπαίων και των αντιπάλων τους έγερνε σταθερά προς τη μεριά των πρώτων.
Το κλειδί της δυτικής επιτυχίας στη δημιουργία της πρώτης πραγματικά παγκόσμιας αυτοκρατορίας μεταξύ 1500 και 1750 βασίστηκε σε αυτά ακριβώς τα επιτεύγματα πολεμικής ικανότητας που έχουν ονομαστεί ’στρατιωτική επανάσταση’".

Η επέκταση της Δύσης διευκολύνθηκε επίσης από την ανώτερη οργάνωση, πειθαρχία και εκπαίδευση των στρατευμάτων της, ενώ ο ηγετικός της ρόλος στη Βιομηχανική Επανάσταση δημιούργησε ανώτερα όπλα, μεταφορικά μέσα, επιμελητεία και ιατρικές υπηρεσίες.
Η Δύση κατέκτησε τον κόσμο όχι με την ανωτερότητα των ιδεών της, των αξιών της ή της θρησκείας της (στα οποία ελάχιστα μέλη άλλων πολιτισμών προσηλυτίστηκαν), αλλά, αντιθέτως, με την ανωτερότητα στην εφαρμογή οργανωμένης βίας.

Οι δυτικοί συχνά το λησμονούν αυτό.
Οι μη δυτικοί, όμως, δεν το ξεχνούν.

Ως το 1910 ο κόσμος αποτελούσε ένα πολιτικό και οικονομικό σύνολο περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Το διεθνές εμπόριο σε αναλογία με το ακαθάριστο παγκόσμιο προϊόν ήταν τόσο υψηλό όσο ποτέ άλλοτε στο παρελθόν, ενώ θα προσέγγιζε ξανά τέτοια μεγέθη στη δεκαετία 1970 και 1980. Το ποσοστό των διεθνών επενδύσεων σε σχέση με τις συνολικές επενδύσεις ήταν υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη φορά.

Πολιτισμός σήμαινε δυτικός πολιτισμός.
Το διεθνές δίκαιο ήταν το δυτικό διεθνές δίκαιο προερχόμενο από την παράδοση του Γκρότιους.
Το διεθνές σύστημα ήταν το ευρωπαϊκό σύστημα της Βεστφαλίας των κυρίαρχων αλλά "πολιτισμένων"εθνικών κρατών και των αποικιών που διατηρούσαν υπό τον έλεγχό τους.

Η εμφάνιση αυτού του διεθνούς συστήματος, το οποίο ήταν βασισμένο στο δυτικό πολιτισμό αποτελούσε την δεύτερη μεγάλη εξέλιξη στην παγκόσμια πολιτική ανά τους αιώνες μετά το 1500.
Αν και οι δυτικές κοινωνίες λειτουργούσαν με σχέσεις κυριαρχίας-υποταγής έναντι των μη δυτικών κοινωνιών, μεταξύ τους λειτουργούσαν σε μια πιο ισότιμη βάση.
Αυτές οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ πολιτικών οντοτήτων μέσα στο πλαίσιο ενός πολιτισμού ήταν παρόμοιες με αυτές που είχαν σημειωθεί στον κινεζικό, ινδικό και ελληνικό πολιτισμό.
Βασίζονταν σε μία πολιτιστική ομοιογένεια που περιλάμβανε "γλώσσα, δίκαιο, θρησκεία, διοικητικές πρακτικές, γεωργία, ιδιοκτησία και ενδεχομένως συγγένεια".
Οι ευρωπαϊκοί λαοί "μοιράζονταν μια κοινή κουλτούρα και διατηρούσαν εκτεταμένες επαφές μέσω ενός εμπορικού δικτύου, της συνεχούς κίνησης των ανθρώπων και μιας καταπληκτικής διασύνδεσης των κυρίαρχων οικογενειών". Επίσης, πολεμούσαν μεταξύ τους χωρίς σταματημό.
Η ειρήνη ήταν η εξαίρεση και όχι ο κανόνας.

Παρόλο που η Οθωμανική Αυτοκρατορία την ίδια περίοδο είχε υπό τον έλεγχό της το ένα τέταρτο της Ευρώπης, δεν θεωρούνταν ότι ανήκε στο ευρωπαϊκό διεθνές σύστημα.

Για εκατόν πενήντα χρόνια η πολιτιστική πολιτική της Δύσης διεπόταν από το μεγάλο θρησκευτικό σχίσμα και από θρησκευτικούς και δυναστικούς πολέμους.
Για ενάμιση αιώνα μετά τη Συνθήκη της Βεστφαλίας οι συγκρούσεις στο δυτικό κόσμο ήταν μεταξύ αυτοκρατόρων και απόλυτων μοναρχών, από τη μια, και συνταγματικών μοναρχών, από την άλλη, που επιχειρούσαν να επεκτείνουν τη διοίκηση τους, τους στρατούς τους, τη μερκαντιλική τους οικονομική δύναμη και κυρίως, την περιοχή που εξουσίαζαν.
Στην πορεία δημιουργήθηκαν εθνικά κράτη και, ξεκινώντας από τη Γαλλική Επανάσταση, οι συγκρούσεις γίνονταν πια μεταξύ κρατών και όχι αυτοκρατόρων.
Το 1713, όπως το έθεσε ο Ρ. Πάλμερ, "οι πόλεμοι των βασιλέων τελείωσαν και ξεκίνησαν οι πόλεμοι των λαών". Αυτό το μοντέλο του 19ου αιώνα διήρκεσε ως τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.

Μετά τη Ρωσική Επανάσταση το 1917, η σύγκρουση μεταξύ των εθνικών κρατών συμπληρώθηκε από ιδεολογικές συγκρούσεις μεταξύ φασισμού, κομμουνισμού και φιλελεύθερης δημοκρατίας, και, αργότερα, μεταξύ κομμουνισμού και φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Στον ψυχρό πόλεμο αυτές οι ιδεολογίες ενσωματώθηκαν στις δυο υπερδυνάμεις που προσδιόριζαν την ταυτότητά τους με βάση την ιδεολογία τους.
Καμιά από τις υπερδυνάμεις δεν αποτελούσε πια εθνικό κράτος με την παραδοσιακή ευρωπαϊκή έννοια.
Η άνοδος στην εξουσία του μαρξισμού, αρχικά στη Ρωσία και μετά στην Κίνα και το Βιετνάμ, αποτελούσε τη μεταβατική περίοδο από το ευρωπαϊκό διεθνές σύστημα στο μετα-ευρωπαϊκό πολυπολιτισμικό σύστημα.
Αν και ο μαρξισμός υπήρξε προϊόν του ευρωπαϊκού πολιτισμού, ποτέ δεν κατόρθωσε να ριζώσει και να πετύχει στην Ευρώπη.
Αντιθέτως, εκσυγχρονιστικές και επαναστατικές τάξεις ανθρώπων τον εισήγαγαν στις μη δυτικές κοινωνίες.
Ο Λένιν, ο Μάο, και ο Χο, τον προσάρμοσαν στους σκοπούς τους και τον χρησιμοποίησαν για να αμφισβητήσουν την εξουσία της Δύσης, για να κινητοποιήσουν το λαό τους και να διεκδικήσουν την εθνική ταυτότητα και αυτονομία των χωρών τους έναντι της Δύσης.
Η κατάρρευση αυτής της ιδεολογίας στη Σοβιετική Ένωση και η προσαρμογή της στην Κίνα και το Βιετνάμ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυτές οι κοινωνίες θα εισάγουν και τη δυτική ιδεολογία της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

Οι δυτικοί που πιστεύουν ότι αυτό είναι πιθανό, θα εκπλαγούν από τη δημιουργικότητα, την ανθεκτικότητα και την ιδιαιτερότητα των μη δυτικών κοινωνιών.

β´

Στο 19ο αιώνα οι σχέσεις μεταξύ των πολιτισμών πέρασαν από το στάδιο της κυριαρχίας ενός πολιτισμού επί όλων των άλλων στο στάδιο των έντονων και διαρκών σχέσεων μεταξύ όλων των πολιτισμών.
Τα βασικά χαρακτηριστικά και των δυο φάσεων έχουν τώρα εκλείψει.

Πρώτον, σύμφωνα με την αγαπημένη διατύπωση των ιστορικών "η επέκταση της Δύσης"τελείωσε και "η εξέγερση εναντίον της Δύσης"άρχισε.
Η δύναμη της Δύσης, μέσα από μια πορεία με πισωγυρίσματα, παρήκμασε σε σχέση με τη δύναμη των άλλων πολιτισμών.
Ο παγκόσμιος χάρτης το 1990 είχε ελάχιστες ομοιότητες με το χάρτη της δεκαετίας 1920. Μεταβλήθηκε η ισορροπία της στρατιωτικής και οικονομικής δύναμης με την πολιτική επιρροή.
Η Δύση εξακολουθούσε να έχει σημαντική επιρροή σε άλλες κοινωνίες αλλά σταδιακά οι σχέσεις της Δύσης με άλλους πολιτισμούς περιορίστηκαν στις αντιδράσεις της Δύσης στις εξελίξεις που συνέβαιναν σε αυτούς τους πολιτισμούς.
Οι μη δυτικές κοινωνίες, δεν αποτελούν πλέον απλά μέρη της δυτικής ιστορίας, κινούν τα νήματα της δικής τους ιστορίας και διαμορφώνουν και τη δυτική ιστορία.

Δεύτερον, ως συνέπεια αυτών των εξελίξεων το διεθνές σύστημα επεκτάθηκε πέρα από τα όρια της Δύσης και έγινε πολυπολιτισμικό.
Ταυτόχρονα, οι συγκρούσεις μεταξύ των δυτικών κρατών -που κυριαρχούσαν σε αυτό το σύστημα για αιώνες- έσβησαν σιγά σιγά.

Στο τέλος του 20ου αιώνα η Δύση έχει ξεφύγει από τη φάση της "πολεμικής κατάστασης"και έχει περάσει στη φάση της "οικουμενικής κατάστασης.
"Αν και το τέλος του αιώνα πλησιάζει, η φάση αυτή της Δύσης είναι ακόμα ατελής, καθώς τα εθνικά κράτη της χωρίζονται σε δύο ημι-οικουμενικά κράτη, της Ευρώπηςκαι της Βόρειας Αμερικής.
Ωστόσο, αυτές οι δυο οντότητες συνδέονται με ένα εκπληκτικά πολύπλοκο δίκτυο επίσημων και ανεπίσημων θεσμικών δεσμών.
Τα οικουμενικά κράτη των προγενέστερων πολιτισμών αποτελούσαν αυτοκρατορίες.
Επειδή, όμως, η δημοκρατία είναι ο κυρίαρχος πολιτικός θεσμός της Δύσης, το ανατέλλον οικουμενικό κράτος δεν είναι αυτοκρατορία αλλά αποτελείται από ομοσπονδίες, συνομοσπονδίες, διεθνή καθεστώτα και οργανισμούς.

Στις σπουδαιότερες πολιτικές ιδεολογίες του 20ού αιώνα περιλαμβάνονται ο φιλελευθερισμός, ο σοσιαλισμός, ο αναρχισμός, ο κορπορατισμός, ο μαρξισμός, ο κομμουνισμός, η κοινωνική δημοκρατία, ο συντηρητισμός, ο εθνικισμός, ο φασισμός και η χριστιανική δημοκρατία.
Ο συνδετικός τους κρίκος είναι ότι όλες είναι πνευματικά τέκνα του δυτικού πολιτισμού.
Κανένας άλλος πολιτισμός δεν δημιούργησε σημαντική πολιτική ιδεολογία.
Η Δύση, από την άλλη, δεν γέννησε ποτέ κάποια θρησκεία.
Οι σπουδαιότερες θρησκείες του κόσμου είναι προϊόν μη δυτικών πολιτισμών που, μάλιστα, προηγήθηκαν χρονικά.
Καθώς ο κόσμος εγκαταλείπει τη δυτική του φάση, οι ιδεολογίες που συμβόλιζαν τον ύστερο δυτικό πολιτισμό παρακμάζουν επίσης.
Τη θέση τους καταλαμβάνουν οι θρησκευτικές και πολιτιστικές ταυτότητες και δεσμεύσεις.
Ο διαχωρισμός της θρησκείας από τις διεθνείς σχέσεις, ένα ιδιότυπο προϊόν του δυτικού πολιτισμού που επέβαλε η Συνθήκη της Βεστφαλίας, πλησιάζει στο τέλος του, ενώ η θρησκεία, όπως λέει ο Έντουαρντ Μόρτιμερ, είναι "πιθανό να παρεισφρήσει στις διεθνείς σχέσεις".
Η σύγκρουση των πολιτικών ιδεών που δημιουργήθηκε εντός του δυτικού πολιτισμού, εκτοπίζεται από τη θρησκευτική και πολιτιστική σύγκρουση μεταξύ των πολιτισμών.
Η παγκόσμια πολιτική γεωγραφία έχει προχωρήσει από τον ένα κόσμο της δεκαετίας 1920 στους τρείς κόσμους της δεκαετίας 1960 και στους περισσότερους από έξι κόσμους της δεκαετίας 1990. Αντίστοιχα, οι δυτικές παγκόσμιες αυτοκρατορίες του 1920 συρρικνώθηκαν στον πιο περιορισμένο "Ελεύθερο Κόσμο"του 1960 (που περιλάμβανε πολλά μη δυτικά κράτη αντιτιθέμενα στον κομμουνισμό) και, αργότερα, στην ακόμα πιο περιορισμένη "Δύση"του 1990.
Αυτή η μεταβολή εκφράστηκε σημασιολογικά, από το 1989 ως το 1993 με την παρακμή της χρήσης του ιδεολογικού όρου "Ελεύθερος Κόσμος"και την αυξανόμενη χρήση του πολιτισμικού όρου "Δύση".

---------------------------------------------------------------

Το 1989 αναφορές στον "Ελεύθερο Κόσμο" έγιναν, κατά μέσο όρο, 180 φορές (με τα πρακτικά του Κογκρέσου να οδηγούν τη κούρσα με 356 αναφορές, την Washington Post να ακολουθεί με 112 και τη New York Times ουραγό με 71 αναφορές). Το έτος 1993 ο μέσος όρος ήταν 75 φορές.

Το 1989 αναφορές στην "Δύση"έγιναν, κατά μέσο όρο, 30 φορές. Το έτος 1993 ο μέσος όρος ήταν 80 φορές (με τη New York Times να οδηγούν τη κούρσα με 144 αναφορές, την Washington Post να ακολουθεί με 87 και τα πρακτικά του Κογκρέσου ουραγό, με μόλις 10 αναφορές - δείχνοντας μια μάλλον φανερή απροθυμία).

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, πάντα ουσιώδης, καίριος και προνοητικός (και δυσάρεστος):
α) «Η Δύση δεν υπάρχει πια.
"Δύση"ήταν το αντικομμουνιστικό στρατόπεδο (διαφορετικά Ιαπωνία και Ν. Κορέα δεν θα ανήκαν στη "Δύση").
Όσοι –και κυρίως οι κοσμοπολίτες "αριστεροί"– θεωρούν ότι η συνοχή της Δύσης στηρίζεται απλώς στις κοινές της αξίες είναι πολιτικά και ιστορικά αφελείς.
Οι κοινές αξίες καθεαυτές δεν δημιουργούν κοινά συμφέροντα –το αντίθετο, ναι, μπορεί να συμβεί– ούτε εμπόδισαν ποτέ τις αιματηρές συγκρούσεις μεταξύ χριστιανικών ή φιλελεύθερων λαών.
Το πολιτικά σημαντικό ερώτημα είναι: τι εννοούμε όταν λέμε δυτικός προσανατολισμός και τι μπορεί να σημαίνει δυτικός προσανατολισμός για τη Γερμανία αν η Δύση διασπαστεί και η Γερμανία χρειαστεί να επιλέξει π.χ. μεταξύ ενός ευρωπαϊκού χώρου και της φιλίας με τις ΗΠΑ ή, αντίστροφα, εάν η ευρωπαϊκή ενοποίηση γίνει υπό προϋποθέσεις που η πλειονότητα του γερμανικού λαού θα απέρριπτε; Διότι η ώρα της αλήθειας θα σημάνει όταν θα χρειαστεί να γίνει κατανομή όχι πλέον των ωφελημάτων της ευημερίας αλλά του παθητικού και των χρεών».
β) «Μετά το ναυάγιο της Ουτοπίας της Ανατολής τα εξημερωμένα κατάλοιπα της «Αριστεράς» ενστερνίστηκαν έτσι την Ουτοπία της Δύσης και δίχως πολλά-πολλά αντάλλαξαν τον αριστερό «αντιφασισμό» με τον φιλελεύθερο «αντιολοκληρωτισμό».
Θα διαψευσθούν για δεύτερη κατά συνέχεια φορά, αν η οικουμενική επικράτηση της δυτικής οικονομίας και ηθικής δεν συνεπιφέρει την πραγμάτωση της αντίστοιχης Ουτοπίας, αλλά τρομακτικούς αγώνες κατανομής και καταστροφές πλανητικού βεληνεκούς» (Γεγονότα και πολεμικές, ιδεολογίες και ερμηνείες - από τον Κονδύλη στον Wallerstein - από την μη πραγμάτωση της Ουτοπίας στη κρίση του αφηγήματος της εποχής μας και τη μεταβατική πλανητικά περίοδο.).

---------------------------------------------------------------

Εκφράστηκε, επίσης, στις αναφορές του Ισλάμως πολιτιστικού και πολιτικού φαινομένου, της "Μεγάλης Κίνας", της Ρωσίαςκαι των "γειτονικών χωρών"και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όλοι αυτοί οι όροι έχουν πολιτισμικό περιεχόμενο.
Σε αυτή την τρίτη φάση, οι σχέσεις μεταξύ των πολιτισμών είναι συχνότερες και εντονότερες από την πρώτη φάση είναι πιο ισότιμες και βασίζονται περισσότερο στην αρχή της αμοιβαιότητας απ’ ό,τι στη δεύτερη φάση.
Επίσης, εν αντιθέσει με τον ψυχρό πόλεμο, δεν υπάρχει ένας μόνο αλλά πολλοί διαχωρισμοί μεταξύ της Δύσης και των άλλων πολιτισμών, καθώς και μεταξύ των πολλών μη δυτικών πολιτισμών.

Σύμφωνα με το Χέντλεϋ Μπούλ, ένα διεθνές σύστημα υφίσταται "όταν δυο ή περισσότερα κράτη έχουν αρκετή επαφή μεταξύ τους και αρκετή αλληλεπίδραση στις αποφάσεις τους, ώστε να αναγκάζονται να συμπεριφέρονται -τουλάχιστον μέχρις ενός σημείου- ως μέρη ενός συνόλου".
Μια διεθνής κοινωνία, όμως, υφίσταται μόνο όταν τα κράτη ενός διεθνούς συστήματος έχουν "κοινά συμφέροντα και αξίες", "θεωρούν ότι συνδέονται με κοινούς κανόνες", "συνεισφέρουν στη λειτουργία κοινών θεσμών"και έχουν "κοινή κουλτούρα ή πολιτισμό".
Όπως ακριβώς και τα διεθνή συστήματα που υπήρξαν προκάτοχοί του, δηλαδή των Σουμερίων, το ελληνικό, το ελληνιστικό, το κινεζικό, το ινδικό, το ισλαμικό, έτσι και το ευρωπαϊκό διεθνές σύστημα που αναπτύχθηκε από τον 7ο ως το 19ο αιώνα, αποτελούσε μια διεθνή κοινωνία.
Κατά τη διάρκεια του 19ου και του 20ού αιώνα, το ευρωπαϊκό διεθνές σύστημα επεκτάθηκε αγκαλιάζοντας σχεδόν όλες τις κοινωνίες όλων των πολιτισμών.
Μερικοί ευρωπαϊκοί θεσμοί και πρακτικές εξήχθησαν σε αυτές τις χώρες.
Όμως αυτές οι κοινωνίες δεν διαθέτουν την κοινή κουλτούρα που έθεσε τις βάσεις για τη διεθνή κοινωνία.
Σύμφωνα, λοιπόν, με τη βρετανική θεωρία των διεθνών σχέσεων [Martin Wight, Hedley Bull], ο κόσμος αποτελεί μεν ένα ιδιαίτερα ανεπτυγμένο διεθνές σύστημα αλλά μια πρωτόγονη διεθνή κοινωνία.

Κάθε πολιτισμός αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ομφαλό της Γης και γράφει την ιστορία του ως το κεντρικό δράμα της ανθρώπινης ιστορίας.
Ενδεχομένως αυτό ισχύει περισσότερο για τη Δύση απ’ ό,τι για άλλους πολιτισμούς.
Τέτοιες μονοπολιτισμικές απόψεις, όμως, έχουν μειωμένη αξία σε έναν πολυπολιτισμικό κόσμο.
Οι μελετητές των πολιτισμών έχουν ήδη αναγνωρίσει αυτή την αυταπόδεικτη αλήθεια.
Το 1918, ο Σπέγκλερ καταδίκασε τη μυωπική άποψη για την ιστορία που επικρατούσε στη Δύση, με τον κομψό διαχωρισμό της σε αρχαία, μεσαιωνική και σύγχρονη περίοδο, με σημείο αναφοράς μόνο τη Δύση.
Είναι απαραίτητο, ισχυρίστηκε, να αντικαταστήσουμε αυτή "την πτολεμαϊκή προσέγγιση της ιστορίας"με την κοπερνίκεια, καθώς και το "κενό πλάσμα της γραμμικής ιστορίας"με το "δράμα των πολλών πανίσχυρων πολιτισμών".
Μερικές δεκαετίες αργότερα, ο Τόυνμπη επέκρινε δριμύτατα "τον τοπικισμό και την αναίδεια"της Δύσης που εκφράζονται στις "εγωκεντρικές αυταπάτες"ότι ο κόσμος γυρίζει γύρω της, ότι υπάρχει μια "αμετάβλητη Ανατολή"και ότι η "πρόοδος"είναι αναπόφευκτη.
Όπως και ο Σπέγκλερ, δεν πίστευε στην ενότητα της ιστορίας ούτε υπέθετε ότι υπάρχει "μόνο ένας ποταμός πολιτισμού, ο δικός μας, και ότι οι άλλοι είτε είναι παραπόταμοι είτε χάνονται στην έρημο".
Πενήντα χρόνια μετά τον Τόυνμπη, ο Μπρωντέλ τόνισε την ανάγκη να αγωνιστούμε για μια ευρύτερη προοπτική και κατανόηση "των μεγάλων πολιτιστικών συγκρούσεων στον κόσμο, της πολυπλοκότητας των πολιτισμών του".

Οι αυταπάτες και οι προλήψεις, όμως, για τις οποίες μας προειδοποίησαν οι μελετητές, είναι ακόμα ζωντανές και στα τέλη του 20ού αιώνα και βρήκαν πρόσφορο έδαφος στην τοπικίστική αλαζονεία ότι ο ευρωπαϊκός πολιτισμός της Δύσης αποτελεί τον οικουμενικό πολιτισμό του κόσμου. Samuel Huntington

...όπως η απαρχή των Νέων Χρόνων συνέπεσε χονδρικά με την απαρχή της παγκόσμιας κυριαρχίας της Ευρώπης, έτσι και το τέλος τους συνέπεσε με το τέλος της κυριαρχίας αυτής. Οι Νέοι Χρόνοι δεν ήσαν απλώς φαινόμενο ευρωπαϊκό, αλλά είχαν περιεχόμενο ευρωκεντρικό, τόσο κοσμοθεωρητικά όσο και οικονομικοπολιτικά...

Στο τέλος της έφτασε απλώς μία ιστορική εποχή, και μαζί της στέρεψαν τώρα τα τρία μεγάλα πολιτικά-ιδεολογικά ρεύματα που τη χαρακτήρισαν:
ο συντηρητισμός, ο φιλελευθερισμός και ο σοσιαλισμός (η κοινωνική δημοκρατία)... μόλις τώρα, μετά το εξαιρετικά δραματικό κοσμοϊστορικό επεισόδιο του Ψυχρού Πολέμου, έρχονται στην επιφάνεια οι βαθύτερες κινητήριες δυνάμεις της μελλοντικής πλανητικής πολιτικής, οι οποίες συσσωρεύονταν, πολλές φορές ανεπαίσθητα, κάτω από τη Θυελλώδη πολιτική ιστορία του 20ού αι...

Αν ωστόσο, μέσα σε πιο υποφερτές καταστάσεις, διαμορφωθούν καινούργιες ιδεολογίες, τότε η μορφή και το περιεχόμενο τους θα προσδιορισθούν από τον χαρακτήρα των υποκειμένων και των συνομαδώσεων της πλανητικής πολιτικής: θα είναι άραγε έθνη, θα είναι πολιτισμοί, θα είναι ίσως φυλές; Ό,τι κι αν είναι πάντως, θα υπάρξουν διανοούμενοι που θα προσφέρουν τις ιδεολογικές τους υπηρεσίες στην εκάστοτε «δικαία υπόθεση».

Παναγιώτης Κονδύλης

Ολοκλήρωση α´ μέρους.

Στο β´ μέρος : Υπάρχει "παγκόσμιος πολιτισμός"; - η "Κουλτούρα του Νταβός" - Magna Carta ή Μagna Μac της Μac Donald's; - Πηγές του παγκόσμιου πολιτισμού - Εκσυγχρονισμός και δυτικοποίηση (και αντιδράσεις) - Η επιχείρηση κάλυψης του ιδεολογικού κενού με τα δόγματα της νεο-ορθόδοξης οικονομίας και δημοκρατικής πολιτικής - Τι ποσοστό του πληθυσμού της Ν. Κορέας ενστερνίζεται δυτικά χριστιανικά δόγματα; (προτεσταντισμό και ρωμαιοκαθολικισμό) - Η εξασθένιση της Δύσης και η αναβίωση των μη δυτικών πολιτισμών - Το φαινόμενο της ''ιθαγενούς κουλτούρας δεύτερης γενιάς''.

Με την οπτική, το υπόδειγμα του Huntington ολοκληρώνεται ο κύκλος των συγγραφέων, με τη βοήθεια των οποίων προσεγγίζω τον Πλανητικό Μετασχηματισμό (ή τη λεγόμενη «παγκοσμιοποίηση»), τη διεθνή πολιτική και γενικότερα τις διεθνείς -γεωοικονομικές, γεωπολιτισμικές- σχέσεις. Υπόλοιποι συγγραφείς: F. Braudel, H. Bull, I. Wallerstein, A. Dugin, M. Wight, Π. Κονδύλης, E. H. Carr, K. Waltz, R. Giplin, J. Nye, G. Arrighi, S. Amin, Z. Brzezinski, A. Davutoğlu, J. Mearsheimerκαι άλλοι (H. Suganami, A. Joxe, H.C.K. Liu, D. Moïsi, R. Kothari, W. Laqueur, E. Luttwak, I Ramonet, K. Polanyi, E. Todd).

.~`~.

Παράρτημα

Η Δύση χάνει την εμπιστοσύνη στο μέλλον της

Τι είναι αυτό που καθορίζει τη Δύση;
Οι Αμερικάνοι και οι Ευρωπαίοι πολιτικοί αρέσκονται στο να μιλάνε για αξίες και θεσμούς.
Όμως, για δισεκατομμύρια ανθρώπους ανά τον κόσμο το κρίσιμο σημείο είναι πιο απλό και πιο εύκολο να κατανοηθεί.
Η Δύση είναι το μέρος εκείνο του κόσμου όπου ακόμα και οι απλοί άνθρωποι ζουν άνετα. Αυτό είναι το όνειρο που κάνει τους παράνομους μετανάστες να ρισκάρουν τη ζωή τους, προσπαθώντας να μπουν στην Ευρώπη ή στις ΗΠΑ.

Ωστόσο, παρότι η έλξη της Δύσης παραμένει έντονη, ο ίδιος ο δυτικός κόσμος χάνει την πίστη του στο μέλλον του.
Την περασμένη εβδομάδα ο Μπαράκ Ομπάμα έδωσε μία από τις πιο ζοφερές ομιλίες της προεδρίας του.
Χωρίς να μασάει τα λόγια του, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε το χρονικό της αυξανόμενης ανισότητας και της μείωσης της κοινωνικής κινητικότητας που, όπως δήλωσε, «ενέχουν θεμελιώδη κίνδυνο για το αμερικανικό όνειρο, για τον τρόπο ζωής μας και γι'αυτό που αντιπροσωπεύουμε στον κόσμο».

Δημοσκόπηση του Pew Research Center που πραγματοποιήθηκε την άνοιξη σε 39 χώρες έθετε το ερώτημα «θα είναι τα παιδιά στη χώρα σας σε καλύτερη κατάσταση απ'ό,τι ήταν οι γονείς τους;». Μόνο το 33% των Αμερικανών πιστεύει ότι τα παιδιά τους θα ζήσουν καλύτερα, ενώ το 62% δήλωσε πως θα ζήσουν χειρότερα.
Οι Ευρωπαίοι ήταν ακόμα πιο απαισιόδοξοι. Μόνο το 28% των Γερμανών, το 17% των Βρετανών, το 14% των Ιταλών και το 9% των Γάλλων πιστεύουν πως τα παιδιά τους θα ζήσουν καλύτερα απ'ό,τι οι προηγούμενες γενιές.

Αυτός ο δυτικός πεσιμισμός έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με την αισιοδοξία στον αναπτυσσόμενο κόσμο: το 82% των Κινέζων, το 59% των Ινδών και το 65% των Νιγηριανών πιστεύουν σε ένα καλύτερο μέλλον.

Θα ήταν ωραίο να πιστέψουμε ότι αυτοί που μιλούν για υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου της Δύσης είναι απλώς υπερβολικοί. Δυστυχώς, όμως, οι αριθμοί δείχνουν πως ο κόσμος κάτι έχει καταλάβει.
Σύμφωνα με τους ερευνητές του Brookings Institution, οι μισθοί των ανδρών εργάσιμης ηλικίας στις ΗΠΑ -προσαρμοσμένοι στον πληθωρισμό- έχουν μειωθεί κατά 19% από το 1970.
Ο μισθός του μέσου Αμερικανού -που κάποτε αποτελούσε την επιτομή του αμερικανικού ονείρου- έχει μειωθεί, την ώρα που τα κέρδη για το κορυφαίο 5% των εισοδημάτων έχουν εκτιναχθεί.

Ακόμα και οι συντηρητικοί πολιτικοί ανησυχούν.
Ο γερουσιαστής Μάρκο Ρούμπιο, που διεκδικεί υποψηφιότητα από την πλευρά των Ρεπουμπλικάνων για την προεδρία των ΗΠΑ το 2016, σημειώνει ότι οι γονείς του κατάφεραν να μπουν στη μεσαία τάξη από σχετικά ταπεινές θέσεις εργασίας, ο πατέρας του ως μπάρμαν και η μητέρα του ως υπηρέτρια.
Αυτές τις μέρες όμως, όπως παραδέχεται, αυτό δεν είναι πλέον δυνατό.

Η αίσθηση της απαισιοδοξίας και της ανασφάλειας στην Ευρώπη έχει επίσης βάση - και συγκεκριμένα τη γνώση ότι τα κοινωνικά και συνταξιοδοτικά επιδόματα πιθανότατα δεν θα είναι τόσο γενναιόδωρα στο μέλλον.
Η πίεση στην ευημερία είναι πιο έντονη σε χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο από την κρίση χρέους - χώρες όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία έχουν δει πραγματικές μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις.
Όμως, το βιοτικό επίπεδο βρίσκεται υπό πίεση ακόμα και σε ευρωπαϊκές χώρες που τα έχουν πάει σχετικά καλά.
Σύμφωνα με έρευνα των Financial Times, οι Βρετανοί που γεννήθηκαν το 1985 είναι οι πρώτοι εδώ και 100 χρόνια που δεν έχουν καλύτερο βιοτικό επίπεδο σε σχέση με αυτούς που γεννήθηκαν δέκα χρόνια νωρίτερα. Ακόμα και στη Γερμανία, που συχνά εξυμνείται ως η πιο επιτυχημένη μεγάλη οικονομία του δυτικού κόσμου, τα οφέλη του «θαύματος της Μέρκελ» έχουν γίνει αισθητά κυρίως σε αυτούς με υψηλά εισοδήματα.
Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις που έθεσαν τη βάση για την τρέχουσα έκρηξη εξαγωγών της Γερμανίας συμπεριελάμβαναν τη συγκράτηση των μισθών, την περικοπή κοινωνικών επιδομάτων και την πρόσληψη πολλών προσωρινά απασχολούμενων.

Υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ της αυξανόμενης αισιοδοξίας στον αναπτυσσόμενο κόσμο και της αυξανόμενης απαισιοδοξίας στη Δύση.
Στην ομιλία του την περασμένη εβδομάδα, ο Μπ. Ομπάμα σημείωσε πως «αρχίζοντας από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, το κοινωνικό συμβόλαιο άρχισε να διαλύεται».
Ίσως όχι συμπτωματικά, στα τέλη της δεκαετίας του 1970 εκείνη που άρχισε να ανοίγει ήταν η Κίνα.

Ακόμα και οι υπερασπιστές της παγκοσμιοποίησης πλέον αναγνωρίζουν συνήθως ότι η ανάδυση του εργατικού δυναμικού διεθνώς έχει συμβάλει στη συγκράτηση των μισθών στη Δύση.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι φίλοι μου ονειροπολούν, πιστεύοντας ότι ο προστατευτισμός -ή ακόμα και ένας πόλεμος στην Ασία- θα μπορούσε να επαναφέρει πιο καλοπληρωμένες δουλειές στη Δύση.
Στην πραγματικότητα όμως, η παγκοσμιοποίηση φαίνεται απίθανο να αντιστραφεί, δεδομένων των τεχνολογικών, οικονομικών και πολιτικών δυνάμεων που την προωθούν.

Σίγουρα θα ήταν ηθικά αμφιλεγόμενο να επιχειρηθεί η τόνωση του βιοτικού επιπέδου στη Δύση με την υπονόμευση μιας οικονομικής τάσης που έχει βγάλει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια στον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Ακόμα και αν τα δυτικά κράτη έκλειναν τις αγορές τους, οι δυτικοί υπάλληλοι -συμπεριλαμβανομένων και των υπαλλήλων γραφείων- θα αντιλαμβάνονταν όλο και περισσότερο ότι πολλές εργασίες μπορούν να γίνουν φθηνότερα με τη χρήση υπολογιστών ή ρομπότ. Πράγματι, η εξέλιξη των ρομπότ θα αποτελέσει σύντομα κίνδυνο και για τους εργαζόμενους στην γραμμή παραγωγής της Κίνας.

Εάν η διάβρωση του βιοτικού επιπέδου συνεχιστεί, πώς θα αντιδράσουν οι ψηφοφόροι της Δύσης; Ήδη υπάρχουν σημάδια πολιτικού ριζοσπαστισμού - με τη λαϊκιστική δεξιά να ανεβαίνει και στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη.
Όμως, ακόμα, δεν υπάρχουν πραγματικά σημάδια ότι το Tea Party στην Αμερική ή τα εθνικιστικά κινήματα στην Ευρώπη έχουν ρεαλιστικά πιθανότητα να αναλάβουν τον έλεγχο της κεντρικής κυβέρνησης σε μια μεγάλη χώρα.

Η συναίνεση για την παγκοσμιοποίηση επίσης φαίνεται να διατηρείται.
Πράγματι, το Σαββατοκύριακο που πέρασε, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου φαίνεται να έκανε πρόοδο στην αναζήτηση μιας νέας διεθνούς εμπορικής συμφωνίας.

Όμως, ενώ τα νέα πολιτικά κινήματα δεν είναι ακόμα έτοιμα να κατατροπώσουν τα κατεστημένα κόμματα στη Δύση, οι παραδοσιακοί πολιτικοί πρέπει να αντιδράσουν στο νέο οικονομικό κλίμα.
Η αυξανόμενη ανισότητα αυξάνει τις πιέσεις για πιο αναδιανεμητικούς φόρους και υψηλότερους κατώτατους μισθούς και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού.

Μία ακόμα δεκαετία οικονομικής δυσφορίας στη Δύση -ή, Θεός φυλάξοι, μιας νέας οικονομικής κρίσης- είναι πιθανόν να οδηγήσει στην εμφάνιση πιο ακραίων λύσεων και πολιτικών.

Gideon Rachman

Πηγή

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.

Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.

Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση.

Τρία κείμενα για την Ελλάδα, την Ευρώπη και τις Η.Π.Α σχετιζόμενα με τη θεωρία του Huntington και δύο κείμενα για την αποπαγκοσμιοποίηση και τα γεωπολιτικά ρήγματα στην Ευρώπη.

Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος α´.

Γεγονότα και πολεμικές, ιδεολογίες και ερμηνείες - από τον Κονδύλη στον Wallerstein - από την μη πραγμάτωση της Ουτοπίας στη κρίση του αφηγήματος της εποχής μας και τη μεταβατική πλανητικά περίοδο.

Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.

Οι διατλαντικές σχέσεις εν μέσω της κρίσης και ορισμένες συμπληρωματικές σημειώσεις.

Πλανητικός μετασχηματισμός

Διεθνείς Σχέσεις-Γεωστρατηγική.

Γεωπολιτισμικά.

12/19/13--07:35: Ανθρωποποίηση.

.~`~.

Ανθρωποποίηση.

12/20/13--03:30:

Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία.
Τέσσερις αναφορές και ένα παράρτημα - Ευρωπαϊκή Ένωση όλο και πιο χλωμή.

.~`~.

Το ζήτημα που έχει εμφανιστεί τελευταία στις σχέσεις ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία δεν συνιστά αντικειμενικά ένα διμερές ουκρανορωσικό πρόβλημα.
Πρόκειται βασικά για την κύρια πτυχή ενός παλιού θέματος, το οποίο προσδιορίζει το ρόλο που φιλοδοξεί να διαδραματίσει εκ νέου η Ρωσία στην παγκόσμια σκακιέρα.
Η σταθερή παρεμβολή της Ρωσίαςστα ουκρανικά πράγματα επιδρά κατ'αυτό συνολικά στη διαμόρφωση της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής, κυρίως δε στο πεδίο των σχέσεων με την Ε.Ε.
Η άλλη πτυχή του ίδιου αυτού θέματος καταδείχνει το ευρύ μέγεθος του ρωσικού ενδιαφέροντος για γεωπολιτική διεκδίκηση του αχανούς ασιατικού χώρου, όπου βρίσκονται τα μεγαλύτερα αποθέματα ορυκτού πλούτου και ενεργειακών υλών στον πλανήτη.

Το πρόβλημα των σχέσεων Ρωσίας - Ουκρανίας δεν συνιστά μια μετασοβιετική υπόθεση, όπως τούτο ισχύει ακόμα με κάποιες άλλες χώρες της πρώην ΕΣΣΔ και του ανατολικού συνασπισμού.
Η περιοδική αναθέρμανση του ρωσικού ενδιαφέροντος για την Ουκρανία παραπέμπει ακόμη και σε εποχές του τσαρικού καθεστώτος, όταν η ρωσική αυτοκρατορία δημιουργούσε εκεί ισχυρές βάσεις στρατηγικής και οικονομικής σημασίας.
Τούτο επιβεβαιώνουν σήμερα τα 25 (και πλέον ίσως) εκατομμύρια Ρώσων που ζουν εκεί, γεγονός που επιτρέπει στη Μόσχα να έχει λόγο στις εσωτερικές ουκρανικές υποθέσεις.
Η Ουκρανία όμως υπήρξε για τη Ρωσία ανέκαθεν όχι μόνο η μικρή της σλαβική αδελφή, αλλά και ένας ευαίσθητος χώρος υψίστης πολιτικοστρατηγικής σημασίας.

Στο βιβλίο του «The Grand Chessboard» (Η μεγάλη σκακιέρα), ο Ζμπίγκνιεφ Μπρεζίνσκισημειώνει πως «η Ρωσία χωρίς την Ουκρανία ουδέποτε θα μπορούσε να αποτελεί μια ευρασιατική αυτοκρατορία».

Ο εξωτερικοπολιτικός σχεδιασμός του Βλαντίμιρ Πούτινεμφανίστηκε στην πράξη με την επίσημη εξαγγελία της Ευρασιατικής Οικονομικής Ενωσης (2011). Ηδη από το έτος 2007, ο Ρώσος ηγέτης είχε παρουσιάσει μια νέα στρατηγική για τη χώρα του με την ιστορικής σημασίας ομιλία του στη διάσκεψη ασφαλείας του Μονάχου.
Αναφερόμενος λίγο αργότερα στη «γεωπολιτική καταστροφή» που επήλθε μαζί με το ιστορικό τέλος του Κομμουνισμού, ο Πούτιν έδειχνε πλέον στη Δύση ότι η Ρωσία κινείται προς την κατεύθυνση μιας μεγάλης δύναμης.
Με την πρωτοβουλία του για τη δημιουργία μιας Ευρασιατικής Οικονομικής Ενωσης, ο Ρώσος πρόεδρος άρχισε να συγκροτεί τότε ο ίδιος το πλαίσιο ανάπτυξης ενός νέου ισχυρού πόλου δύναμης στο παγκόσμιο στερέωμα.

Με τούτο ο Πούτιν αξιώνει, πέραν των οικονομικών του βλέψεων, και πολιτικό ρόλο διεθνώς για τη χώρα του.
Η πρότασή του για νομισματική ένωση με έδρα τη Μόσχα αποβλέπει προφανώς στη δημιουργία ενός νέου χρηματοοικονομικού κέντρου, το οποίο θα είναι ανταγωνιστικό έναντι των άλλων.
Η επιθυμία της Μόσχας να καταστεί το κέντρο της Ευρασίας, επιδιώκοντας την ταχεία ενσωμάτωση χωρών του ευρέος ασιατικού περιγύρου, καταδείχνει το δικό της στρατηγικό πλαίσιο για άσκηση πολιτικής ισχύος σε ευρύτερη διεθνή κλίμακα.

Στο ίδιο αυτό πλαίσιο στρατηγικής ανάπτυξης αναζητείται ήδη μια κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, η οποία θα καθιστούσε τη Ρωσία μεγάλη περιφερειακή δύναμη, τουλάχιστον.
Η Ευρασιατική Οικονομική Ενωση είναι ανοιχτή για κάθε ενδιαφερόμενη χώρα, όμως για χώρες όπως η Ουκρανία η ρωσική πλευρά επιφυλάσσει μια ιδιαίτερα ελκυστική προοπτική.
Πέραν της οικονομικής στήριξης, η χώρα αυτή των 70 εκατομμυρίων [προφανώς ο αρθρογράφος αναφέρεται στα 45 εκατομμύρια Ουκρανών πολιτών και τα 25 περίπου εκατομμύρια Ρώσων που κατοικούν στη χώρα] θα αποτελεί μια ισχυρή περιφερειακή δομή, σύμφωνα με το γνωστό πολιτειολόγο Φιοντόρ Λουκιάνοφ.
Μοναδική προϋπόθεση για τούτο συνιστά η προσχώρηση στην Ευρασιατική Οικονομική Ενωση, γεγονός όμως που θα απομάκρυνε οριστικά το Κίεβο από τις Βρυξέλλες.

Η ατμόσφαιρα έντασης που παρατηρείται εκ νέου σήμερα στο Κίεβο και διαταράσσει τις ρωσο-ουκρανικές σχέσεις αντικατοπτρίζεται ουσιαστικά στα δύο διαφορετικά πρόσωπα μιας χώρας, τα οποία αποστρέφονται βασικά το ένα το άλλο.
Το δυτικό απέναντι στο ανατολικό και ορθόδοξο.

Στο υπόβαθρο όμως της προβληματικής των εντάσεων ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία παρεμβάλλεται σταθερά και ο ιστορικός παράγων μιας μακροχρόνιας διαμάχης Ανατολής - Δύσης για τη διεκδίκηση της Ουκρανίας.
Με τη διεξαγωγή των εργασιών της Συνόδου Κορυφής της «Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης» στο Βίλνιους επιβεβαιώθηκε εκ νέου η γνωστή «παραδοσιακή» δυτική στάση:
στα ενδιαφερόμενα κράτη διαμηνύθηκε ότι θα πρέπει να υπογράψουν συμφωνίες για μια πιο στενή θεσμική σχέση με την Ευρωπαϊκή Ενωση και να μη μετέχουν σε οργανισμούς που ελέγχονται από τη Ρωσία.

Στο πλαίσιο μιας τέτοιας προβληματικής θα μπορούσε η ελληνική πλευρά, ως προεδρεύουσα χώρα, να επεξεργαστεί πρόταση αναδιατύπωσης όρων συνεργασίας μεταξύ Ρωσίας και Ε.Ε., την οποία να καταθέσει όταν συγκαλέσει η ίδια τη σύνοδο κορυφής Ρωσίας - Ε.Ε. Αυτό θα ήταν σήμερα ιδιαίτερα χρήσιμο για τη χώρα μας πρώτα.

Γιάννης Τζώρτζης

.~`~.

Τα υποδείγματα κάνουν προβλέψεις.
Η σημαντικότερη δοκιμασία της εγκυρότητας ενός υποδείγματος καθώς και της χρησιμότητάς του είναι να εξετάσουμε κατά πόσον οι προβλέψεις του είναι ακριβέστερες από τις προβλέψεις άλλων υποδειγμάτων.

Ένα κρατικό υπόδειγμα οδήγησε τον Τζον Μιρσχάιμερνα προβλέψει ότι ''η κατάσταση μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας είναι ώριμη για το ξέσπασμα ενός ανταγωνισμού ασφαλείας μεταξύ τους. Μεγάλες δυνάμεις που έχουν κοινά, εκτεταμένα και απροστάτευτα σύνορα, όπως συμβαίνει με τη Ρωσία και την Ουκρανία, μπορούν εύκολα να βρεθούν σε κατάσταση ανταγωνισμού, ο οποίος στηρίζεται σε φόβους.
Η Ρωσία και η Ουκρανία μπορούν να ξεπεράσουν αυτή τη δυναμική και να μάθουν να ζουν μαζί αρμονικά, αλλά θα είναι ασυνήθιστο αν συμβεί αυτό''.
Μια πολιτισμική προσέγγιση, από την άλλη μεριά, δίνει έμφαση στους στενούς πολιτιστικούς, προσωπικούς και ιστορικούς δεσμούς μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, καθώς και στην ανάμειξη των Ρώσων και των Ουκρανών και στις δυο χώρες, και εστιάζει, αντιθέτως, την προσοχή στην ''πολιτισμική συνοριακή γραμμή''που χωρίζει την ορθόδοξη ανατολική Ουκρανία από την ουνιτική δυτική Ουκρανία.

Πρόκειται για ένα κεντρικό ιστορικό γεγονός υφιστάμενο από παλιά, που βρίσκεται κοντά στη ''ρεαλιστική''θεωρία των κρατών ως ενιαίων και αυτοπροσδιοριζόμενων οντοτήτων, που ο Μιρσχάιμερ αγνοεί τελείως.
Παρόλο που η κρατική προσέγγιση φωτίζει την πιθανότητα ενός ρωσο-ουκρανικού πολέμου, η πολιτισμική προσέγγιση μειώνει αυτή την πιθανότητα και, αντιθέτως, φωτίζει την πιθανότητα η Ουκρανία να χωριστεί στη μέση, ένας χωρισμός που οι πολιτιστικοί παράγοντες μας ωθούν να προβλέψουμε ότι θα είναι περισσότερο βίαιος απ’ ό,τι ο χωρισμός της Τσεχοσλοβακίας, αλλά λιγότερο αιματηρός απ’ ό,τι της πρώην Γιουγκοσλαβίας.
Αυτές οι διαφορετικές προβλέψεις οδηγούν σε διαφορετικές πολιτικές προτεραιότητες.
Η πρόβλεψη του Μιρσχάιμερ ότι μπορεί να γίνει πόλεμος Ρωσίας - Ουκρανίας (και να καταλήξει σε κατάκτηση της Ουκρανίας) τον οδηγεί να υποστηρίξει την προσπάθεια της Ουκρανίας να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Μια πολιτισμική προσέγγιση θα ενθάρρυνε τη συνεργασία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ενώ θα παρότρυνε την Ουκρανία να αφήσει τα πυρηνικά όπλα και να παρέχει σημαντική οικονομική βοήθεια στους πολίτες της, καθώς και άλλα μέτρα για να μπορέσει να διατηρηθεί η ουκρανική ενότητα και ανεξαρτησία'θα έπαιρνε, όμως, σοβαρά υπόψιν της ένα σχέδιο για πιθανή διάλυση της Ουκρανίας.

Samuel Huntington

1996

.~`~.

III

Ο Αλέξανδρος Νιέφσκυ, στις 5 Απριλίου 1242 νίκησε τους Τεύτονες ιππότες, που είχαν εισβάλει με τις ευλογίες του πάπα και μετά από λίγο το Κίεβο μεταβλήθηκε σε προσωρινή πρωτεύουσα της δυτικής ρωσικής επικράτειας υπό τον Αλέξανδρο.

Σήμερα οι «Τεύτονες ιππότες», δηλαδή οι Γερμανοί, επί κεφαλής όλης της Δύσης, μοιάζουν να επιστρέφουν στην Ουκρανία, με την προσπάθεια ενσωμάτωσής της στο δυτικό άρμα, μέσω συμφωνίας σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αιχμή του δόρατος οι δυνάμεις των ουνιτών και των καθολικών Ουκρανών, παρότι είναι μειοψηφία στη χώρα.
Το ίδιο είχε συμβεί με τον Νιέφσκυ και τον πάπα στη μεσαιωνική Ρωσία. Πίσω τους όμως βρίσκεται δυστυχώς και η ουκρανική ολιγαρχία. Ο Μάθιου Ροχάνσκι, του Κέντρου Γούντροου Ουίλσον, στις 12/12/13 τόνισε πως οι Ουκρανοί ολιγάρχες «θεωρούν ότι οι μεταρρυθμίσεις που θα φέρει η συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ μπορούν αποτελέσουν την εγγύηση ότι θα διατηρήσουν τον πλούτο και την επιρροή τους».
Θα μπορέσει άραγε ο Πούτιν, ο ισχνός σύμμαχός του Γιανουκόβιτς και οι διεφθαρμένοι Ρώσοι ολιγάρχες να αντισταθούν αποτελεσματικά;

Πάντως ένα είναι σίγουρο, η γερμανορωσική λυκοφιλία θα λάβει οριστικά τέλος.
Γιατί η Ρωσία δεν μπορεί να παραχωρήσει και την Ουκρανία.
Το είχε κάνει ο Λένιν με τη Συνθήκη του Μπρεστ – Λιτόφσκ στις 3 Μαρτίου του 1918, για να απελευθερωθεί από τον εξωτερικό πόλεμο μπροστά στις εσωτερικές συγκρούσεις και το αναίρεσε μερικά χρόνια μετά.
Από την άλλη η Γερμανία, αφού κατάπιε την Ανατολική Ευρώπη και γονάτισε τη Νότια, έχει ανάγκη για νέο ζωτικό χώρο και το σημαντικότερο ελεύθερο «οικόπεδο» στην Ευρώπη είναι η Ουκρανία. Εδώ λοιπόν, αναπόφευκτα, θα τα χαλάσει ο Πούτιν με τη Μέρκελ, όπως τα χάλασε ο Χίτλερ με τον Στάλιν μετά το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, που είχαν υπογράψει στις 23/8/1939.
Απέναντι στη γερμανική αρπακτικότητα ο Πούτιν αποδείχτηκε εξαιρετικά κοντόθωρος, παρά τα αντιθέτως λεγόμενα, όταν άφησε τους Γερμανούς να ισοπεδώσουν την… Ελλάδα και την Κύπρο, ιδιαίτερα την τελευταία. Γι’ αυτό και η Μέρκελ του το… ανταποδίδει, όπως είχε κάνει και ο Χίτλερ στον Στάλιν, όταν αυτός, για να φανεί πιστός στο Σύμφωνο, είχε διαλύσει ουσιαστικά την ανώτατη στρατιωτική ηγεσία της ΕΣΣΔ. Στερνή μου γνώση… Βλαντιμίρ!

.~`~.

Για να κατανοήσουμε τι συμβαίνει σήμερα στο Κίεβο, να θυμηθούμε πρώτα πως η Ουκρανία είναι η μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης, πολύ μεγαλύτερη από τη Γαλλία, το μεγαλύτερο κράτος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Στη δυτική Ουκρανία οι άνθρωποι κοιτούν προς την Πολωνία, την Αυστρία, τη Γερμανία.
Ο κόσμος θεωρεί εαυτόν Ευρωπαίο ως το μεδούλι. Στα δημαρχεία της δυτικής Ουκρανίας κυματίζει η σημαία της ΕΕ. Στα σχολεία τα παιδιά μαθαίνουν γερμανικά και πολωνικά.
Η νέα, μετασοβιετική γενιά, δεν μιλάει καθόλου ρώσικα, ή τα μιλάει άσχημα.

Ταξιδέψτε 1,200 χιλιόμετρα προς τα ανατολικά, και θα νομίζετε πως οι Ουκρανοί είναι Ρώσοι.
Τα προϊόντα που παράγουν εξάγονται στη Ρωσία. Μιλάνε ρώσικα.
Η γενιά που έζησε στη Σοβιετική Ένωση δυσκολεύεται να μιλήσει ουκρανικά, την επίσημη γλώσσα του κράτους.

Την τριετία της προεδρίας του, ο Βίκτωρ Γιακούκοβιτς (Viktor Yanukovych) προσπάθησε να εξισορροπήσει τις δύο πλευρές, πάνω-κάτω σαν τους Αμερικανούς πρόεδρους πριν τον εμφύλιο πόλεμο, που προσπαθούσαν να κρατήσουν ενωμένη τη χώρα τους «κάνοντας τα στραβά μάτια» στο ζήτημα της δουλείας.
Αλλά σήμερα, η ΕΕ και το Κρεμλίνο ζητούν από την Ουκρανία να επιλέξει με ποιον θα πάει και ποιον θα αφήσει. Αυτός ο χειμώνας σηματοδοτεί τη χειρότερη πολιτική κρίση μετά την ανεξαρτητοποίηση της Ουκρανίας το 1991:
τα στρατεύματα αμφότερων των πλευρών κινούν για τη μάχη.

Στο φιλοκυβερνητικό στρατόπεδο του Κιέβου ο Γκρίσα (Grisha), ένας τριαντάχρονος οικοδόμος γεμάτος τατουάζ που κατάγεται από τη ρωσόφωνη περιοχή της Νικολάγιεφ θεωρεί αυτονόητη την αντίθεσή του στην ΕΕ.
Αφού αραδιάσει τα ονόματα των τριών εναπομεινασών βιομηχανιών της γενέτειράς του, που είναι όλα απομεινάρια της σοβιετικής εποχής, διαπιστώνει: «αν η Ρωσία πάψει να αγοράζει, τα εργοστάσια θα κλείσουν σε μια νύχτα».
Ένα μόλις χιλιόμετρο πιο κάτω, σε μια πλακόστρωτη οδό, κυριαρχεί ακριβώς η αντίθετη άποψη. Κανονικά ο Όλεγκ (Oleg) δουλεύει σε μια φαρμακοβιομηχανία στο Λβιβ, μια πόλη της δυτικής Ουκρανίας κοντά στην Πολωνία.
Αλλά τώρα στέκει επάνω σε ένα τρίμετρο οδόφραγμα που ορθώνεται απέναντι στην έδρα της κυβέρνησης του Κιέβου.
Ο Όλεγκ σταματάει για λίγο να ελέγχει τη συνεχή ροή των ανθρώπων που περνούν πεζοί στο φιλοδυτικό στρατόπεδο, και μας πληροφορεί γιατί θεωρεί αυτονόητη την υποστήριξή του προς την ΕΕ.
Πιστεύει ακράδαντα πως αν η πατρίδα του προσεγγίσει την ΕΕ, η Ουκρανία θα γίνει η επόμενη Πολωνία.
«Η χώρα θα γίνει πιο ανοικτή, θα έρθουν επενδύσεις, τα εργοστάσια θα ξαναδουλέψουν», μας λέει.

Στην πρωτεύουσα Κίεβο, η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων υποστηρίζει ενεργά την «ευρω-Μάινταν» το φιλοευρωπαϊκό κίνημα που αναπτύσσεται γύρω από την Πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου. Ειδικά γκρουπ στο φέισμπουκ εξασφαλίζουν τη συνεχή ροή ρούχων, σκηνών, καυσόξυλων και τροφίμων προς τους διαδηλωτές.
Ορισμένα από τα δημοφιλέστερα συγκροτήματα της χώρας δίνουν συναυλίες υποστήριξης.
Μετά από τρεις εβδομάδες διαρκών εφορμήσεων της αστυνομίας και πολικών θερμοκρασιών, το φιλοευρωπαϊκό κίνημα συνεχίζει και γίνεται καθημερινά ισχυρότερο.

Ο υπουργός εσωτερικών της Ουκρανίας έχει πάψει να θεωρεί πολιτικά αξιόπιστη την αστυνομία του Κιέβου.
Η αστυνομική καταστολή ανατίθεται πλέον σε ειδικές αστυνομικές ομάδες που μεταφέρονται από τις ρωσόφωνες περιοχές της Ουκρανίας.
Πάντως είναι γνωστό πως οι αστυνομικοί γενικά υποστηρίζουν τον Βιτάλι Κλίτσκο (Vitali Klitschko) τον δίμετρο πρώην πρωταθλητή της πυγμαχίας που θεωρείται ο ανερχόμενος αστήρ της αντιπολίτευσης.

Οι ολιγάρχες της Ουκρανίας ανοίγουν τα χαρτιά τους.
Δύο από τους πλουσιότερους ανθρώπους της χώρας, ο Βίκτωρ Πίντσχουκ (Victor Pinchuk) και ο Ρινάτ Αχμέτοφ (Rinat Akhmetov), έσπασαν τη σιωπή τους και ζήτησαν από τον πρόεδρο να ξεκινήσει σοβαρές διαπραγματεύσεις με την αντιπολίτευση.

Αποσείοντας τις ευθύνες του, ο Γιανούκοβιτς ρίχνει το φταίξιμο της αστυνομικής βίας σε ορισμένους ακατάλληλους αστυνομικούς, και κατηγορεί τη διαπραγματευτική του ομάδα για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων για την υπογραφή ενός συμφώνου πολιτικής σύνδεσης Ουκρανίας-ΕΕ. Εντωμεταξύ επισκέπτεται τη Μόσχα για να συνυπογράψει «ζουμερές» οικονομικές συμφωνίες.

Επί τρεις αιώνες, η περιοχή που σήμερα αποκαλείται Ουκρανία κυβερνιόταν απευθείας από το Κρεμλίνο.
Επί τσάρων, αποκαλούνταν «μικρή Ρωσία».
Σε μια σύνοδο του ΝΑΤΟ το 2008, ο Βλαδίμηρος Πούτιν (Vladimir Putin) διαβεβαίωσε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους (George W. Bush) πως «η Ουκρανία δεν είναι πραγματική χώρα».
Μόνο ο χρόνος θα δείξει αν ο Γιανούκοβιτς μπορεί να διατηρήσει τα δύο του έθνη κάτω από μια κοινή στέγη.

James Brooke

Εκλογικός χάρτης της Ουκρανίας (2012) που πιστοποιεί τον εθνοτικό διχασμό της χώρας

.~`~.

Παράρτημα

Ευρωπαϊκή Ενωση όλο και πιο χλωμή

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συχνά περιγράφεται σαν μια συνομοσπονδία κυρίαρχων κρατών, με κοινό οικονομικό χώρο, ελεύθερη κυκλοφορία ανθρώπων και εμπορευμάτων, εγγυημένες ελευθερίες και δικαιώματα, και διαρκή μέριμνα για σύγκλιση και αλληλεγγύη των εταίρων.
Στο δε φαντασιακό των λαών εκτός ευρωπαϊκού πυρήνα, ιδίως στους λαούς του πρώην ανατολικού μπλοκ, αυτή η συνομοσπονδία φαινόταν πολύ ελκυστική, μια ζώνη ελευθερίας και ευημερίας.
Είναι όμως έτσι;

Για αρκετά χρόνια μετά το ρήγμα του 1989, η Ε.Ε. πράγματι φάνταζε παράδεισος στα μάτια των Ανατολικοευρωπαίων, οι οποίοι εγκατέλειπαν τις πατρίδες τους σε διεφθαρμένους πολιτικούς και μαφίες και αναζητούσαν μεροκάματο στην όμορη Δύση.
Το μεταναστευτικό ρεύμα συνεχίζεται, αλλά όχι με την ίδια ένταση, όχι με τους ίδιους προορισμούς και πάντως με τεράστια εμπόδια στα σύνορα.
Διότι εν τω μεταξύ η Ε.Ε. δεν είναι πια συγκριτικός παράδεισος, οι χώρες εύκολοι προορισμοί, σαν την Ελλάδα, βρίσκονται σε δεινή οικονομική κρίση, και διότι τα σύνορα κλείνουν ακόμη και για τους πολίτες κρατών-μελών της Ε.Ε.!
Συμβαίνει τώρα και αυτό στη Βρετανία: η κυβέρνηση Κάμερον δυσκολεύει την είσοδο, νομίμων κατά τα άλλα, μεταναστών από τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.

Οσοι φαντάζονταν μια συνομοσπονδία ισότιμων και αλληλέγγυων κρατών διαπιστώνουν τώρα ότι ουσιαστικά η Ε.Ε. είναι ένα διακρατικό μόρφωμα αναπτυσσόμενο σε επάλληλους κύκλους, στο οποίο ο σκληρός πυρήνας των ισχυρών επιβάλλει τους κανόνες του σε όλους τους άλλους.
Η ισχύς και τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα εξαφανίζουν τη σύγκλιση και την αλληλεγγύη ακόμη και από τη ρητορική της Ε.Ε. Αυτό συνέβη και στην Ουκρανία:
η Ε.Ε. ήθελε να διευρύνει τη σφαίρα επιρροής της, χωρίς να αναλάβει το κόστος της σύγκλισης.
Στην κούρσα ισχύος νίκησε η Ρωσία, η οποία ανέλαβε ουκρανικό χρέος 15 δισ. δολαρίων, πρόσφερε ακόμη φθηνότερο αέριο, και κράτησε την Ουκρανία στη δική της επιρροή.

Στην περίπτωση της Ουκρανίας βεβαίως παίζουν ρόλο και άλλοι παράγοντες, πλην του οικονομικού· παίζει ρόλο η διττή εθνοτική υπόσταση, η γεωπολιτική σημασία της χώρας για τη Ρωσία κ.ά. Ολα αυτά όμως συνιστούν τη διεθνή πολιτική, και η Ε.Ε. φαίνεται ότι εδώ δεν διαθέτει δύναμη και όραμα.
Οι διαδηλωτές στο Κίεβο ονειρεύονταν προφανώς μια Ευρώπη ιδανική, έναν χώρο δημοκρατίας και ελευθερίας, που θα τους έσωζε από τα νύχια του ΔΝΤ και από τη βαριά σκιά της Ρωσίας. Τέτοια Ευρώπη όμως δεν υπάρχει.
Η Ευρώπη εφαρμόζει ασμένως την πολιτική του ΔΝΤ στα κράτη της ευρωζώνης, ενώ τα φτωχά ανατολικά μέλη της δεν έχουν κάνει και πολλά βήματα προς την ευημερία.

Στην Ουκρανία η Ε.Ε. υπέστη συμβολική ήττα.
Τη συμβολική ήττα πρέπει να τη δούμε σαν ένα ακόμη σύμπτωμα της πολιτικής συρρίκνωσης της ευρωπαϊκής συνομοσπονδίας στα όρια της γερμανικής αντίληψης περί ηγεμονίας, αφενός, και της ανεξέλεγκτης ισχύος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των μεγάλων τραπεζών, αφετέρου, ουσιαστικά εκτός λογοδοσίας και εκτός πολιτικών ρυθμίσεων.

Ας το φανταστούμε αλλιώς: στις Ηνωμένες Πολιτείες το Τέξας δυσχεραίνει την είσοδο των Καλιφορνέζων πολιτών, η Νέα Υόρκη αρνείται να συμμετάσχει στα αμερικανικά ομόλογα, ο Καναδάς παίρνει στη σφαίρα επιρροής του την Αλάσκα αναλαμβάνοντας το χρέος της. Και η Fed δεν αναλαμβάνει το ομοσπονδιακό χρέος…

Νίκος Ξυδάκης

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία.

Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´.

Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση.

Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος α´.

Το «δημοκρατικό έλλειμμα» της Ε.Ε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: μια αμφισβητούμενη εξουσία.

Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

Για το «γερμανικό ζήτημα».

Ευρώπη.

Ευρασία.

Ρωσία.

12/24/13--06:26:
Το πολιτισμικό υπόδειγμα & ο ανασχηματισμός
της παγκόσμιας τάξης - μέρος β´.

. ~`~.

Πρόλογος

Μερικοί άνθρωποι υποστηρίζουν ότι η εποχή μας θα γίνει μάρτυρας της εμφάνισης ενός "παγκόσμιου πολιτισμού", όπως τον ονόμασε και ο Β. Σ. Ναϊπόλ.
Τι σημαίνει, όμως, αυτό;
Γενικά, αυτή η ιδέα υποδηλώνει την πολιτιστική συνάντηση της ανθρωπότητας και την ολοένα μεγαλύτερη αποδοχή κοινών αξιών, πεποιθήσεων, προσανατολισμών, πρακτικών και θεσμών από τους λαούς σε ολόκληρο τον κόσμο.
Αυτή η ιδέα μπορεί να υποδηλώνει πράγματα σοβαρά, αλλά άσχετα, πράγματα σχετικά, αλλά καθόλου σοβαρά, και πράγματα άσχετα και επιφανειακά.

Πρώτον, οι άνθρωποι από όλες σχεδόν τις κοινωνίες έχουν κάποιες κοινές βασικές αξίες, όπως οτι ο φόνος είναι κακός και κάποιους κοινούς βασικούς θεσμούς, όπως της οικογένειας.
Οι περισσότεροι άνθρωποι στις περισσότερες κοινωνίες έχουν παρόμοια "ηθική συνείδηση"καθώς και βασικές ηθικές αντιλήψεις για το τι είναι σωστό και τι λάθος.
Αν αυτό εννοούμε με τον όρο παγκόσμιος πολιτισμός τότε είναι κάτι σοβαρό και εξαιρετικά σημαντικό. Δεν είναι, όμως, ούτε καινούργιο ούτε σχετικό με το θέμα μας.
Οι όποιες κοινές θεμελιώδεις αξίες και θεσμοί που μοιράζονται οι άνθρωποι όλων των εποχών, μπορεί να εξηγούν τις σταθερές της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Δεν διαφωτίζουν, όμως, αλλά ούτε και εξηγούν την ιστορία που αποτελείται από αλλαγές της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Επιπλέον, αν πράγματι υπάρχει ένας κοινός παγκόσμιος πολιτισμός, τότε τι όρο θα χρησιμοποιήσουμε για να περιγράψουμε τις μεγάλες πολιτιστικές ομάδες της ανθρωπότητας;
Η ανθρωπότητα χωρίζεται σε πολλές ομάδες -φυλές, έθνη και ευρύτερες πολιτιστικές οντότητες που είθισται να ονομάζουμε πολιτισμούς.
Αν ο όρος πολιτισμός αναβαθμιστεί και ταυτόχρονα περιοριστεί στο να περιγράφει αυτό που είναι κοινό για την ανθρωπότητα συνολικά, τότε ή θα πρέπει να εφεύρουμε έναν καινούργιο όρο για τις μεγαλύτερες, αν και μικρότερες της ανθρωπότητας, πολιτιστικές ομάδες, ή θα πρέπει να υποθέσουμε ότι αυτές οι ομάδες εξανεμίζονται.
Ο Βάκλαβ Χάβελ για παράδειγμα, ισχυρίστηκε ότι "τώρα ζούμε σε ένα και μόνο παγκόσμιο πολιτισμό"που όμως "δεν αποτελεί τίποτα παραπάνω από μια λεπτή επίστρωση"η οποία "σκεπάζει ή καλύπτει την απέραντη ποικιλία κουλτούρας, λαών, θρησκευτικών κόσμων, ιστορικών παραδόσεων και ιστορικά διαμορφωμένων στάσεων, που βρίσκονται κρυμμένα από κάτω".
Επομένως, μόνο σημασιολογική σύγχυση προσθέτουμε περιορίζοντας τον "πολιτισμό"στο παγκόσμιο επίπεδο και αποκαλώντας "κουλτούρα"ή "μικρούς πολιτισμούς"τις μεγάλες πολιτιστικές ομάδες που ιστορικά πάντα ονομάζαμε πολιτισμούς.

Δεύτερον, ο όρος "παγκόσμιος πολιτισμός"μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αναφερόμαστε στις πολιτισμένες κοινωνίες και στα κοινά τους στοιχεία, όπως οι πόλεις, η γνώση της γραφής και της ανάγνωσης, που τις διακρίνουν από τις πρωτόγονες κοινωνίες και τους βαρβάρους.
Αυτός, φυσικά, είναι ο πολιτισμός στον ενικό αριθμό του 18ου αιώνακαι με αυτή την έννοια πράγματι ανατέλλει ένας παγκόσμιος πολιτισμός, προς μεγάλη απογοήτευση των ανθρωπολόγων και άλλων που βλέπουν με τρόμο την εξαφάνιση των πρωτόγονων λαών.
Ο πολιτισμός με αυτή την έννοια επεκτεινόταν σταδιακά καθόλη τη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας και αυτή η επέκταση του πολιτισμού στον ενικό αριθμό είναι συμβατή με την ύπαρξη των πολιτισμών στον πληθυντικό αριθμό.

Τρίτον, ο όρος "παγκόσμιος πολιτισμός"μπορεί να αναφέρεται στις υποθέσεις, τις αξίες και τις θεωρίες που πολλοί άνθρωποι έχουν σήμερα στο δυτικό πολιτισμό και μερικοί άλλοι σε άλλους πολιτισμούς.
Αυτό θα μπορούσε να ονομαστεί "Κουλτούρα του Νταβός".
Κάθε χρόνο περίπου χίλιοι επιχειρηματίες, τραπεζίτες, κυβερνητικοί αξιωματούχοι, διανοούμενοι και δημοσιογράφοι από όλες τις χώρες του κόσμου συναντώνται στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας. Σχεδόν όλοι αυτοί οι άνθρωποι έχουν σπουδάσει φυσικές και κοινωνικές επιστήμες, διοίκηση επιχειρήσεων ή νομικά, ασχολούνται με τις λέξεις ή τους αριθμούς, διαθέτουν ευχέρεια λόγου στα αγγλικά, εργάζονται σε κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και σε πανεπιστήμια με εκτεταμένες διεθνείς επαφές και ταξιδεύουν συχνά έξω από τη χώρα τους.
Αυτοί οι άνθρωποι έχουν κοινή πίστη στον ατομικισμό, στην οικονομία της αγοράς και την πολιτική δημοκρατία, που είναι άλλωστε και τα κοινά πιστεύω πολλών ανθρώπων στο δυτικό πολιτισμό.
Οι άνθρωποι του Νταβός ελέγχουν σχεδόν όλα τα διεθνή ιδρύματα, πολλές από τις κυβερνήσεις του κόσμου καθώς και το μεγαλύτερο τμήμα της παγκόσμιας οικονομίας και στρατιωτικής δύναμης. Επομένως, η "Κουλτούρα του Νταβός"είναι τρομερά σημαντική. Παγκοσμίως, όμως, πόσοι άνθρωποι έχουν την ίδια κουλτούρα;
Εκτός της Δύσης, λιγότεροι από 50 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν την ίδια κουλτούρα ή 1% του παγκόσμιου πληθυσμού και ίσως το ένα δέκατο του 1% του παγκόσμιου πληθυσμού.
Η "Κουλτούρα του Νταβάς"απέχει πολύ από το να είναι παγκόσμια κουλτούρα, ενώ οι ηγέτες που την αποδέχονται δεν είναι απαραίτητο ότι έχουν σίγουρη τη θέση τους στην εξουσία των κοινωνιών τους. Αυτή "η κοινή πνευματική κουλτούρα υπάρχει", όπως τόνισε ο Χέντλεϋ Μπουλ, "μόνο στην κοινωνική ελίτ:
σε πολλές κοινωνίες οι ρίζες της είναι πολύ ρηχές... [και] είναι αμφίβολο αν, ακόμα και στο διπλωματικό επίπεδο, περιλαμβάνει αυτό που ονομάζεται κοινή ηθική κουλτούρα ή σύνολο κοινών αξιών, διακριτών από την κοινή πνευματική κουλτούρα".

---------------------------------------------------------------

Και όχι μονάχα αυτό, τονίζει επίσης ο Hedley Bull, πως: «...ορισμένες διεθνικές σχέσεις είναι παγκόσμιας και όχι μόνο περιφερειακής σημασίας, αλλά ο σκοπός τους δεν είναι να προάγουν την ολοκλήρωση της παγκόσμιας κοινωνίας ως συνόλου αλλά μάλλον την ολοκλήρωση μιας κυρίαρχης κουλτούρας...
Είναι γνωστό ότι ο σκοπός των πολυεθνικών εταιριών, των μεγάλων ιδρυμάτων και των επιστημονικών και επαγγελματικών συλλόγων, των οποίων η έδρα είναι σε προηγμένες καπιταλιστικές χώρες, και ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι να προάγουν ένα είδος ολοκλήρωσης που θα συνδέει τις κοινωνίες εκείνων των προηγμένων χωρών και τις ελίτ των φτωχών χωρών [Αυτό το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού ή τα 50 εκατομμύρια ανθρώπων εκτός Δύσης που έχουν την ίδια κουλτούρα]'όμως ο σκοπός τους είναι επίσης η διεύρυνση της κοινωνικής και πολιτικής απόστασης μεταξύ των προηγμένων κοινωνιών και των φτωχών κοινωνιών και μεταξύ των εκσυγχρονισμένων ελίτ και των κοινών ανθρώπων στις φτωχές χώρες» - Το ἅλας τῆς γῆς ή περί της Αγίας και Ομοούσιου και Αδιαίρετου Παραλόγου Τριάδας του Δυτικοεκκοσμικευμένου Λόγου... Άκου δυτικέ ευρωκεντριστή ή «δυτικο» «μετα»χριστιανικό εργαλειοπαραγωγικό εκτεχνικευμένο αστικό μηχανόζωο! του Qui Laborat, Orat... τα αυτογνωσιακά Ομοούσια.

Την αντίθετη προσπάθεια από τη προηγούμενη περιγράφει ο Aleksandr Dugin: «η ιδέα ήταν να δοθεί μια άλλη απάντηση, να μην χωριστούμε σε δύο παγκόσμιες τάξεις, να ενσωματωθεί δηλαδή η παγκόσμια ολιγαρχία στον παγκόσμιο Βορρά και η φτωχότερη προλεταριακή τάξη της εθνικής κοινωνίας στο παγκόσμιο προλεταριάτο, αλλά αντίθετα να επαναβεβαιώσουν την ιδιαίτερη εθνική ή πολιτιστική τους ταυτότητα (και να μη διασπαστούν)» -
Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

---------------------------------------------------------------

Τέταρτον, προωθείται η ιδέα ότι η εξάπλωση σε όλο τον κόσμο των δυτικών καταναλωτικών προτύπων, και της λαϊκής [μαζικής] κουλτούρας δημιουργεί ένα παγκόσμιο πολιτισμό. Αυτό το επιχείρημα δεν είναι ούτε σοβαρό ούτε σχετικό.
Πρόσκαιροι πολιτιστικοί ενθουσιασμοί μεταφέρονταν από πολιτισμό σε πολιτισμό καθόλη τη διάρκεια της ιστορίας.
Οι καινοτομίες ενός πολιτισμού υιοθετούνται συχνά από άλλους πολιτισμούς.
Αυτές, όμως, είτε είναι καινοτομίες τεχνικές, που δεν έχουν σημαντικές πολιτιστικές συνέπειες, είτε πρόσκαιροι ενθουσιασμοί που έρχονται και παρέρχονται χωρίς να αλλοιώνουν τη βαθύτερη κουλτούρα του αποδέκτη πολιτισμού.
Αυτές οι εισαγωγές "πιάνουν"στον αποδέκτη πολιτισμό είτε επειδή είναι εξωτικές είτε επειδή επιβάλλονται.
Στους προηγούμενους αιώνες, ο δυτικός κόσμος παρασυρόταν περιοδικά από πρόσκαιρους ενθουσιασμούς για διάφορα αντικείμενα του κινεζικού ή του ινδουϊστικού πολιτισμού. Το 19ο αιώνα οι πολιτιστικές εισαγωγές από τη Δύση ήταν δημοφιλείς στην Κίνα και την Ινδία, επειδή αποτελούσαν αντανάκλαση της δυτικής δύναμης.
Το επιχείρημα, όμως ότι η εξάπλωση της λαϊκής [μαζικής] κουλτούρας και των καταναλωτικών αγαθών σε όλο τον κόσμο αποτελεί το θρίαμβο του δυτικού πολιτισμού εκχυδαΐζει τη δυτική κουλτούρα.
Η ουσία του δυτικού πολιτισμού είναι η Magna Carta και όχι το Μagna Μac της Μac Donald's.
Το γεγονός ότι οι μη δυτικοί γεύονται το δεύτερο, δεν σημαίνει ότι αποδέχονται το πρώτο.

Επίσης, δεν έχει επιπτώσεις στη στάση τους απέναντι στη Δύση.
Κάπου στη Μέση Ανατολή, πέντε έξι νεαροί μπορεί να φορούν τζην, να πίνουν Κόκα-Κόλα, να ακούν ραπ και ανάμεσα στις γονυκλισίες τους στη Μέκκα να συναρμολογούν βόμβες για να ανατινάξουν αμερικανικά αεροπλάνα.
Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 1970 και 1980, οι Αμερικανοί αγόρασαν εκατομμύρια γιαπωνέζικα αυτοκίνητα, τηλεοράσεις, φωτογραφικές μηχανές και ηλεκτρονικές συσκευές, και όχι μόνο δεν "ιαπωνοποιήθηκαν", αλλά έγιναν περισσότερο ανταγωνιστικοί απέναντι στην Ιαπωνία.
Μόνο μια αφελής αλαζονεία θα μπορούσε να οδηγήσει τους δυτικούς στην υπόθεση ότι οι μη δυτικοί θα δυτικοποιηθούν αποκτώντας δυτικά προϊόντα.
Αλήθεια, τι μήνυμα περνάει στον κόσμο για τη Δύση, όταν οι ίδιοι οι δυτικοί ταυτίζουν τον πολιτισμό τους με τα ανθρακούχα ποτά, τα μοντέρνα παντελόνια και τα παχυντικά φαγητά;

.~`~.

Παγκόσμιος πολιτισμός: οι πηγές

Η έννοια του παγκόσμιου πολιτισμού αποτελεί χαρακτηριστικό προϊόν του δυτικού πολιτισμού.
Στο 19ο αιώνα, η ιδέα της "ευθύνης του λευκού ανθρώπου"βοήθησε ώστε να δικαιολογηθεί η δυτική πολιτική και οικονομική κυριαρχία στις μη δυτικές κοινωνίες.
Στο τέλος του 20ού αιώνα η έννοια του παγκόσμιου πολιτισμού βοηθά να δικαιολογηθεί η δυτική πολιτιστική κυριαρχία στις άλλες κοινωνίες και η ανάγκη αυτών των κοινωνιών να πιθηκίσουν τις δυτικές πρακτικές και θεσμούς.
Η παγκοσμιότητα είναι η ιδεολογία της Δύσης στην αντιπαράθεση με τους μη δυτικούς πολιτισμούς.

Όπως συμβαίνει συχνά με ακραίες περιπτώσεις ή με νεοφώτιστους, ανάμεσα στους πιο εθνουσιώδεις υποστηρικτές της ιδέας του ενός πολιτισμού είναι οι πνευματικοί μετανάστες στη Δύση, όπως ο Ναϊπόλ και ο Φουάγτ Αγιάμι, για τους οποίους η έννοια αυτή παρέχει μια εξαιρετικά ικανοποιητική απάντηση στο κεντρικό ερώτημα:
Ποιός είμαι;
Ωστόσο, "ο αράπης του λευκού"είναι ο όρος που ένας Άραβας διανοούμενος χρησιμοποιεί γι’αυτούς τους μετανάστες, ενώ η ιδέα του παγκόσμιου πολιτισμού βρίσκει ελάχιστη υποστήριξη σε άλλους πολιτισμούς.

Οι μη δυτικοί βλέπουν ως δυτικό αυτό που οι δυτικοί βλέπουν ως παγκόσμιο...

Τα επιχειρήματα για την εμφάνιση κάποιου είδους παγκόσμιου πολιτισμού βασίζονται σε μία ή περισσότερες από τις εξής τρείς υποθέσεις.
Πρώτον, η υπόθεση ότι η κατάρρευση του σοβιετικού κομμουνισμού σήμανε το τέλος της ιστορίας και την παγκόσμια επιτυχία της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Αυτό το επιχείρημα πάσχει από την εσφαλμένη βάση της μοναδικής εναλλακτικής λύσης.
Αυτή η αντίληψη βρίσκεται βαθιά ριζωμένη στον ψυχρό πόλεμο, όπου η μοναδική εναλλακτική λύση στον κομμουνισμό ήταν η φιλελεύθερη δημοκρατία, και ο θάνατος του πρώτου θα επέφερε την παγκοσμιότητα του δεύτερου.
Προφανώς, όμως, υπάρχουν πολλές μορφές απολυταρχισμού, εθνικισμού και κομμουνισμού της αγοράς (όπως στην Κίνα), που ζουν και βασιλεύουν σήμερα.
Επιπλέον, και αυτό είναι το σημαντικότερο, υπάρχουν όλες οι θρησκευτικές εναλλακτικές λύσεις που βρίσκονται μακριά από τον κόσμο των κοσμικών ιδεολογιών.
Στο σύγχρονο κόσμο, η θρησκεία είναι μια κεντρική, ίσως η κεντρική, δύναμη που προσφέρει κίνητρα και κινητοποιεί τους ανθρώπους.
Είναι καθαρή ύβρις να πιστεύουμε ότι η κατάρρευση του σοβιετικού κομμουνισμού σημαίνει ότι η Δύση νίκησε οριστικά και ότι οι μουσουλμάνοι, οι Κινέζοι, οι Ινδιάνοι και οι υπόλοιποι θα ενστερνιστούν το δυτικό φιλελευθερισμό ως τη μοναδική εναλλακτική λύση.
Ο ψυχροπολεμικός διχασμός της ανθρωπότητας τελείωσε.
Οι πιο θεμελιώδεις διακρίσεις της ανθρωπότητας από την άποψη της εθνικότητας, της θρησκείας και των πολιτισμών παραμένουν και προκαλούν νέες συγκρούσεις.

Δεύτερον, η υπόθεση ότι η αυξανόμενη αλληλεπίδραση μεταξύ των λαών -το εμπόριο, οι επενδύσεις, ο τουρισμός, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και ηλεκτρονικές επικοινωνίες γενικώς- δημιουργεί μια κοινή παγκόσμια κουλτούρα.
Πράγματι, οι Εξελίξεις στις μεταφορές και τις τηλεπικοινωνίες έχουν διευκολύνει την μετακίνηση των κεφαλαίων, των προϊόντων, των ανθρώπων, τής γνώσης, των ιδεών και των εικόνων σε όλο τον κόσμο και έχουν μειώσει το κόστος της.
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι έτσι συμβαίνει όσον αφορά τη διεθνή κίνηση αυτών των πραγμάτων.
Υπάρχει, όμως, αμφιβολία για την επίδραση αυτής της αυξανόμενης κίνησης.

Το εμπόριο αυξάνει ή μειώνει την πιθανότητα της σύγκρουσης;

Η υπόθεση ότι μειώνει την πιθανότητα πολέμου μεταξύ των εθνών δεν έχει αποδειχτεί, ενώ υπάρχουν στοιχεία για το αντίθετο.

Το διεθνές εμπόριο επεκτάθηκε σημαντικά στις δεκαετίες 1960 και 1970 και την επόμενη δεκαετία ο ψυχρός πόλεμος τελείωσε.
Το 1913, όμως, το διεθνές εμπόριο είχε πλησιάσει αστρονομικά επίπεδα, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τα έθνη να αλληλοσπαραχθούν μέσα στα επόμενα χρόνια.
Αν το διεθνές εμπόριο σε αυτό το επίπεδο δεν μπορεί να αποτρέψει έναν πόλεμο, τότε τι μπορεί;
Τα στοιχεία που διαθέτουμε δεν στηρίζουν τη φιλελεύθερη διεθνιστική υπόθεση ότι το εμπόριο προωθεί την ειρήνη.
Οι αναλύσεις που έγιναν στη δεκαετία 1990 αμφισβητούν ακόμα περισσότερο αυτή τη θεωρία.
Μια μελέτη, μάλιστα, συμπέρανε ότι "αυξημένα επίπεδα εμπορίου μπορεί να αποτελέσουν μια εξαιρετικά διασπαστική δύναμη (...) στην διεθνή πολιτική"και ότι "το αυξανόμενο εμπόριο στο διεθνές σύστημα είναι απίθανο, από μόνο του, να εξομαλύνει τις διεθνείς εντάσεις ή να προωθήσει μια μεγαλύτερη διεθνή σταθερότητα".
Μια άλλη μελέτη ισχυρίζεται ότι τα υψηλά επίπεδα οικονομικής αλληλεξάρτησης "μπορεί να προκαλέσουν είτε ειρήνη είτε πόλεμο, ανάλογα με τις προσδοκίες του μελλοντικού εμπορίου".
Η οικονομική αλληλεξάρτηση προκαλεί ειρήνη μόνο "όταν τα κράτη περιμένουν ότι τα υψηλά επίπεδα εμπορίου θα διατηρηθούν και στο μέλλον". Αν τα κράτη δεν αναμένουν τα υψηλά επίπεδα του εμπορίου να συνεχιστούν, τότε είναι πιθανό να γίνει πόλεμος.

Η αποτυχία του εμπορίου και των τηλεπικοινωνιών να εξασφαλίσουν ειρήνη ή ένα κοινό αίσθημα συμβαδίζει και με τα ευρήματα των κοινωνικών επιστημών.
Στην κοινωνική ψυχολογία, η θεωρία της διαφοροποίησης υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι ορίζουν τον εαυτό τους με βάση αυτά που τους διαφοροποιούν από τους άλλους ανθρώπους σε μια συγκεκριμένη περίπτωση:
"Ένας άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του σύμφωνα με εκείνα τα χαρακτηριστικά που τον διαφοροποιούν από τους άλλους ανθρώπους, κυριότερα από τους ανθρώπους του συνηθισμένου του κοινωνικού πλαισίου (...)
Μια γυναίκα ψυχολόγος σε μια συντροφιά δώδεκα γυναικών που έχουν διαφορετικό επάγγελμα αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως ψυχολόγο, ενώ η ίδια γυναίκα, όταν βρίσκεται σε μια συντροφιά δώδεκα ανδρών ψυχολόγων, αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως γυναίκα".
Οι άνθρωποι ορίζουν την ταυτότητά τους σύμφωνα με αυτό που δεν είναι.
Καθώς οι βελτιωμένες τηλεπικοινωνίες, το εμπόριό και ο τουρισμός πολλαπλασιάζουν τις έπάφες μεταξύ των πολιτισμών, οι άνθρωποι αποδίδουν μεγαλύτερη σημασία στην πολιτιστική τους ταυτότητα.
Δυο Ευρωπαίοι, ένας Γερμανός και ένας Γάλλος, που έρχονται σε επαφή, θα προσδιορίσουν τον εαυτό τους ως Γερμανό και Γάλλο αντίστοιχα. Δυο Ευρωπαίοι, ένας Γερμανός και ένας Γάλλος, που έρχονται σε επαφή με δυο Άραβες, έναν Σαουδάραβα και έναν Αιγύπτιο, θα προσδιορίσουν τον εαυτό τους ως Ευρωπαίους και ως Άραβες αντίστοιχα.
Η μετανάστευση των βορειοαφρικανών στην Γαλλία προκαλεί εχθρότητα στους Γάλλους, ενώ ταυτόχρονα προκάλεσε ανεκτικότητα στη μετανάστευση των ρωμαιοκαθολικών Πολωνών.

Οι Αμερικανοί αντιδρούν πολύ πιο αρνητικά στις ιαπωνικές επενδύσεις παρά σε πολύ μεγαλύτερες καναδικές και ευρωπαϊκές επενδύσεις.

Παρομοίως, όπως τόνισε ο Ντόναλντ Χόροβιτς, "ένας Ίμπο (...) μπορεί να είναι ένας Ογουέρι Ίμπο ή ένας Ονίτσχα Ίμπο στις περιοχές που κάποτε αποτελούσαν την Ανατολική Νιγηρία. Στο Λάγος, είναι απλώς ένας Ίμπο. Στο Λονδίνο, είναι Νιγηριανός.
Στην Νέα Υόρκη είναι Αφρικανός".
Σύμφωνα με την κοινωνιολογία, η θεωρία της παγκοσμιοποίησης οδηγεί σε παρόμοια συμπεράσματα:
"Σε έναν κόσμο όπου η παγκοσμιοποίηση αυξάνεται συνεχώς - και ο οποίος χαρακτηρίζεται από έναν ιστορικά ασυνήθιστο βαθμό πολιτισμικών, κοινωνικών και άλλων τύπων αλληλεξάρτησης και, ως εκ τούτου, από μια ευρέως διαδεδομένη συνείδηση - υπάρχει επιδείνωση της πολιτισμικής, κοινωνικής και εθνικής αυτοσυνειδησίας".
Η παγκόσμια αναβίωση της θρησκείας, "η επιστροφή στα ιερά και στα όσια", είναι η απάντηση στην αντίληψη των ανθρώπων ότι ο κόσμος είναι "ένας απλός τόπος".

.~`~.

Αντιδράσεις απέναντι στη Δύση και τον εκσυγχρονισμό

α´

Η επέκταση της Δύσης προώθησε τον εκσυγχρονισμό και τη δυτικοποιηση των μη δυτικών κοινωνιών.
Οι πολιτικοί και πνευματικοί ηγέτες αυτών των κοινωνιών αντέδρασαν στην επίδραση της Δύσης με έναν ή και περισσότερους τρόπους: απορρίπτοντας και τον εκσυγχρονισμό και τη δυτικοποιηση, ασπαζόμενοι και τα δυο, ασπαζόμενοι τον πρώτο και απορρίπτοντας τη δεύτερη.

Η απόρριψη

Η Ιαπωνία ακολούθησε το δρόμο της απόρριψης ήδη από τις πρώτες της επαφές με τη Δύση το 1542 έως και τα μέσα του 19ου αιώνα.
Μόνο περιορισμένες μορφές εκσυγχρονισμού επιτρέπονταν, όπως η απόκτηση όπλων, ενώ η εισαγωγή της δυτικής κουλτούρας, συμπεριλαμβανομένου του Χριστιανισμού, ήταν ιδιαίτερα περιορισμένη.
Στα μέσα του 17ου αιώνα οι δυτικοί απελαύνονταν.
Αυτή η στάση απόρριψης τελείωσε με το αναγκαστικό άνοιγμα της Ιαπωνίας από τον Πλωτάρχη Πέρυ το 1854 και τις δραματικές προσπάθειες να διδαχτεί από τη Δύση μετά την παλινόρθωση των Μέιζι το 1868.
Επίσης, η Κίνα για πολλούς αιώνες προσπαθούσε να αποτρέψει τον εκσυγχρονισμό ή τη δυτικοποιηση. Παρόλο που χριστιανοί ιεραπόστολοι έγιναν δεκτοί στην Κίνα το 1601, αργότερα, το 1722, αποκλείστηκαν.
Σε αντίθεση με την Ιαπωνία, η πολιτική της απόρριψης της Κίνας οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην εικόνα που είχε η ίδια η Κίνα για τον εαυτό της ως το Μέσο Βασίλειο και στην ακλόνητη πεποίθηση ότι η κινέζικη κουλτούρα ήταν ανώτερη όλων.
Η κινεζική απομόνωση, σε αντίθεση με την ιαπωνική, έλαβε τέλος όταν στράφηκαν τα δυτικά όπλα εναντίον της Κίνας, από τους Βρετανούς, στη διάρκεια του Πολέμου του Οπίου (1839-1842).
Όπως φαίνεται από αυτές τις περιπτώσεις, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα η δυτική δύναμη καθιστούσε πολύ δύσκολη και τελικά αδύνατη τη διατήρηση της πολιτικής του αποκλεισμού που ακολουθούσαν οι μη δυτικές κοινωνίες.

Στον 20ό αιώνα οι βελτιώσεις που σημειώθηκαν στις μεταφορές και τις τηλεπικοινωνίες καθώς και η παγκόσμια αλληλεξάρτηση, αύξησαν τρομακτικά το κόστος του αποκλεισμού.
Εκτός από κάποιες μικρές, αγροτικές κοινότητες, που είναι διατεθειμένες να επιβιώνουν σε επίπεδο στοιχειώδους συντηρήσεως, η συνολική απόρριψη του εκσυγχρονισμού και της δυτικοποίησης είναι σχεδόν αδύνατη σε έναν κόσμο που εκσυγχρονίζεται και αλληλοσυνδέεται με ταχύτατο ρυθμό.
Όσον αφορά το Ισλάμ, ο Ντάνιελ Πάιπς έγραψε ότι "μόνο οι ακραίοι φονταμενταλιστές απορρίπτουν τον εκσυγχρονισμό και τη δυτικοποιηση.
Πετούν τις τηλεοράσεις στα ποτάμια, απαγορεύουν τα ρολόγια του χεριού και απορρίπτουν τη μηχανή εσωτερικής καύσης.
Ωστόσο, η έλλειψη πρακτικότητας αυτού του προγράμματος περιορίζει δραματικά την ελκτική δύναμη αυτών των ομάδων.
Σε μερικές περιπτώσεις - όπως ο Γιεν Ιζάλα του Κάνο, οι δολοφόνοι του Σαντάτ, αυτοί που χτύπησαν το τέμενος της Μέκκας καθώς και μερικές μαλαισιανές ομάδες - αυτές οι τάσεις, μετά από βίαιες συγκρούσεις με την εξουσία, όχι μόνο ηττήθηκαν αλλά εξαφανίστηκαν αφήνοντας ελάχιστα ίχνη".
Η εξαφάνιση χωρίς ίχνη συνοψίζει τη μοίρα της πολιτικής της απόρριψης στο τέλος του 20ού αιώνα Οι ζηλωτές, για να χρησιμοποιήσω τον όρο του Τόυνμπη, δεν αποτελούν βιώσιμη λύση.

Ο κεμαλισμός

Η δεύτερη πιθανή αντίδραση στη Δύση είναι ο ηρωδιανισμός του Τόυνμπη, δηλαδή το αγκάλιασμα και του εκσυγχρονισμού και της δυτικοποίησης.
Αυτή η αντίδραση βασίζεται στις υποθέσεις οτι ο εκσυγχρονισμός είναι επιθυμητός και απαραίτητος, ότι η ιθαγενής κουλτούρα δεν είναι συμβατή με τον εκσυγχρονισμό και, συνεπώς, πρέπει να εγκαταλειφθεί ή να καταργηθεί και η κοινωνία πρέπει να δυτικοποιηθεί πλήρως για να μπορέσει να εκσυγχρονιστεί έπιτυχώς.
Ο εκσυγχρονισμός και η δυτικοποίηση ενισχύουν ό ένας τον άλλο καί πρέπει να συμβαδίζουν.
Αυτή η προσέγγιση συνοψίστηκε στις απόψεις μερικών Κινέζων και Ιαπώνων διανοούμενων στα τέλη του 19ου αιώνα'σύμφωνα με αυτές, για να εκσυγχρονιστούν οι κοινωνίες τους έπρεπε να εγκαταλείψουν τη γλώσσα τους και να υιοθετήσουν τα αγγλικά ως εθνική γλώσσα.
Αυτή η άποψη, και αυτό δεν μας εκπλήσσει, υπήρξε δημοφιλέστερη μεταξύ των δυτικών παρά μεταξύ των μη δυτικών ελίτ.
Το μήνυμά τους ήταν το εξής:
"Για να επιτύχετε, πρέπει να σας αρέσουμε, ο δικός μας δρόμος είναι ο μοναδικός".
Το επιχείρημα είναι ότι "οι θρησκευτικές αξίες, ηθικές υποθέσεις και κοινωνικές δομές αυτών των [μη δυτικών] κοινωνιών είναι τουλάχιστον ξένες και μερικές φορές εχθρικές προς τις αξίες και τις πρακτικές της εκβιομηχάνισης".
Επομένως, η οικονομική ανάπτυξη θα "απαιτήσει μια ριζοσπαστική και καταστροφική αναδόμηση της ζωής και της κοινωνίας και συχνά, μια νέα ερμηνεία του νοήματος της ίδιας της ύπαρξης όπως αυτή ήταν κατανοητή από τους ανθρώπους αυτού του πολιτισμού".
Ο Πάιπς, αναφερόμενος στο Ισλάμ, επισημαίνει το ίδιο:

Για να μπορέσουν να ξεφύγουν από την ανομία, οι μουσουλμάνοι έχουν μόνο μια επιλογή, γιατί ο εκσυγχρονισμός απαιτεί δυτικοποίηση (...) το Ισλάμ δεν προσφέρει κάποιον εναλλακτικό τρόπο εκσυγχρονισμού (...)
Η κοσμική διάσταση της ζωής δεν μπορεί να αποφευχθεί.
Η σύγχρονη επιστήμη και τεχνολογία απαιτούν αφομοίωση του τρόπου σκέψης και των πολιτικών θεσμών που συνεπάγονται.
Επειδή οι μη δυτικές κοινωνίες πρέπει να μιμηθούν όχι μόνο τη μορφή αλλά και το περιεχόμενο, η κυριαρχία του δυτικού πολιτισμού πρέπει να αναγνωριστεί, ώστε να μπορούν να διδαχτούν από αυτόν.
Τις ευρωπαϊκές γλώσσες και τα δυτικά εκπαιδευτικά συστήματα δεν μπορούν να τα αποφύγουν, ακόμα και αν αυτά ενθαρρύνουν την ελεύθερη σκέψη και την ελεύθερη ζωή. Μόνο όταν οι μουσουλμάνοι αποδεχτούν κατηγορηματικά το δυτικό μοντέλο, θα είναι σε θέση να προοδεύσουν και μετά να αναπτυχθούν.

Εξήντα χρόνια πριν γραφούν αυτές οι φράσεις, ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ είχε καταλήξει σε παρόμοια συμπεράσματα, είχε δημιουργήσει τη νέα Τουρκία μέσα από τα ερείπια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και είχε ξεκινήσει μια μαζική προσπάθεια εκσυγχρονισμού και ταυτόχρονα δυτικοποίησης της χώρας του.
Ξεκινώντας αυτόν το δρόμο και απορρίπτοντας το ισλαμικό παρελθόν, ο Ατατούρκ έκανε την Τουρκία μια "διχασμένη χώρα", μια κοινωνία που ήταν ισλαμική όσον αφορά τη θρησκεία, την πολιτιστική κληρονομιά, τα έθιμα και τους θεσμούς, αλλά με μια ηγετική ελίτ αποφασισμένη να την κάνει τμήμα της Δύσης.
Στα τέλη του 20ού αιώνα, πολλές χώρες ακολουθούν την κεμαλική επιλογή και προσπαθούν να αντικαταστήσουν μια μη δυτική ταυτότητα με μια δυτική [η Τουρκία επέλεξε να εγκαταλείψει τη δεύτερη επιλογή και -σχεδόν- να ενστερνιστεί τη τρίτη επιλογή, ασπαζόμενη τον εκσυγχρονισμό και βάζοντας στην άκρη -εν μέρει- τη δυτικοποίηση.
Η νεο-οθωμανική ή ερτογάνια περίοδος λοιπόν συμβολίζει -ανάμεσα σε άλλα πολλά που μας αφορούν- και την απόρριψη του συνδυασμού ή της ταύτισης εκσυγχρονισμού και δυτικοποίησης από τον μεγαλύτερο οπαδό και πρεσβευτή αυτής της νοοτροπίας σε πλανητική κλίμακα.
Τον κεμαλισμό.
Έτσι μάλιστα ονομάζει ο αμερικανός συγγραφέας τον συνδυασμό εκσυγχρονισμού και δυτικοποίησης. Κεμαλισμό].

Η μεταρρύθμιση

Η απόρριψη της δυτικής επίδρασης συνεπάγεται μια απελπισμένη προσπάθεια απομόνωσης της κοινωνίας μέσα σ'έναν σύγχρονο κόσμο όπου οι αποστάσεις εκμηδενίζονται.
Ο κεμαλισμός συνεπάγεται το δύσκολο και τραυματικό έργο της καταστροφής μιας κουλτούρας που υπήρχε επί αιώνες και της αντικατάστασής της με μια εντελώς καινούργια, που εισάγεται από έναν άλλο πολιτισμό.
Μια τρίτη επιλογή αποτελεί η προσπάθεια να συνδυαστεί ο εκσυγχρονισμός με τη διατήρηση των κύριων αξιών, πρακτικών και θεσμών της ιθαγενούς κουλτούρας της κοινωνίας.
Αυτή η επιλογή είναι η δημοφιλέστερη μεταξύ των μη δυτικών ελίτ.

Στην Κίνα, κατά τη διάρκεια της τελευταίας φάσης της δυναστείας των Σινγκ το σύνθημα ήταν: "κινεζική γνώση για τις θεμελιώδεις αξίες και δυτική γνώση για την πρακτική πλευρά της ζωής". Στην Ιαπωνίαήταν: "ιαπωνικό πνεύμα και δυτική τεχνική".
Στην Αίγυπτο, στη δεκαετία 1830, ο Μωχάμετ Άλη "επιχείρησε τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό χωρίς υπερβολική εισαγωγή δυτικών πολιτιστικών στοιχείων".
Ωστόσο, αυτή η προσπάθεια απέτυχε, όταν οι Βρετανοί τον ανάγκασαν να εγκαταλείψει τις περισσότερες μεταρρυθμίσεις του.
Το αποτέλεσμα ήταν, παρατηρεί ο Αλή Μαζρούι ότι, "το πεπρωμένο της Αιγύπτου δεν συνέπεσε με την ιαπωνική μοίρα του τεχνικού εκσυγχρονισμού χωρίς την πολιτιστική δυτικοποιηση, ούτε με τη μοίρα του Ατατούρκ, του τεχνικού εκσυγχρονισμού μέσω της πολιτιστικής δυτικοποίησης".
Στα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, ο Τζαμάλ Αλ Ντιν Αλ Αφγκανί, ο Μωχάμετ Αμπντούχ και άλλοι μεταρρυθμιστές επιχείρησαν μια νέα συμφιλίωση του Ισλάμμε τον εκσυγχρονισμό ισχυριζόμενοι ότι "το Ισλάμ είναι συμβατό με τη σύγχρονη επιστήμη και το καλύτερο μέρος της δυτικής σκέψης"και προέβαλαν "μια ισλαμική λογική για την αποδοχή των συγχρόνων ιδεών και θεσμών, επιστημονικών, τεχνολογικών και πολιτικών (συνταγματικό καθεστώς και αντιπροσωπευτική κυβέρνηση)".

Αυτή ήταν μια αναμόρφωση με ευρεία έννοια, που έτεινε προς τον κεμαλισμό και αποδεχόταν όχι μόνο τον εκσυγχρονισμό αλλά και μερικούς δυτικούς θεσμούς.
Η μεταρρύθμιση αυτού του τύπου ήταν η επικρατούσα αντίδραση στη Δύση εκ μέρους των μουσουλμανικών ελίτ για πενήντα χρόνια, από τη δεκαετία 1870 ως τη δεκαετία 1920, όταν αμφισβητήθηκε από τον κεμαλισμό και, αργότερα, από μια πιο απόλυτη μορφή, το φονταμενταλισμό.

β´

Η απόρριψη, ο κεμαλισμός και η μεταρρύθμιση βασίζονται σε διαφορετικές εκτιμήσεις του δυνατού και του επιθυμητού. Για την απόρριψη, ο εκσυγχρονισμός και η δυτικοποιηση είναι ανεπιθύμητα και είναι δυνατό να απορριφθούν και τα δυο.
Για τον κεμαλισμό ο εκσυγχρονισμός και η δυτικοποιηση είναι στοιχεία επιθυμητά, το δεύτερο επειδή είναι απαραίτητο για να επιτευχθεί το πρώτο, ενώ και τα δυο είναι δυνατά.
Για τη μεταρρύθμιση, ο εκσυγχρονισμός είναι επιθυμητός και πιθανός χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια δυτικοποίησης η οποία είναι ανεπιθύμητη.
Επομένως, η απόρριψη και ο κεμαλισμός συγκρούονται ως προς το επιθυμητό του εκσυγχρονισμού, ενώ ο κεμαλισμός και η μεταρρύθμιση ως προς το αν ο εκσυγχρονισμός μπορεί να επιτευχθεί χωρίς δυτικοποίηση...

Ο Μαζρούι ισχυρίζεται ότι η Αίγυπτος και η Αφρική έχουν κινηθεί προς... "μια οδυνηρή διαδικασία πολιτιστικής δυτικοποίησης χωρίς τεχνικό εκσυγχρονισμό"...
Ο εκσυγχρονισμός και η δυτικοποίηση συνδέονται στενά με τη μη δυτική κοινωνία που αφομοιώνει σημαντικά στοιχεία της δυτικής κουλτούρας και προοδεύει αργά προς τον εκσυγχρονισμό.
Καθώς αυξάνεται ο ρυθμός του εκσυγχρονισμού, όμως, η ταχύτητα της δυτικοποίησης μειώνεται και η ιθαγενής κουλτούρα αναζωογονείται.
Επομένως, ο περαιτέρω εκσυγχρονισμός αλλοιώνει την πολιτισμική ισορροπία δυνάμεων μεταξύ της Δύσης και της μη δυτικής κοινωνίας και ενισχύει την αφοσίωση στην ιθαγενή κουλτούρα.

Συνεπώς, στην πρώιμη φάση της αλλαγής, η δυτικοποίηση προωθεί τον εκσυγχρονισμό.
Στις επόμενες φάσεις, ο εκσυγχρονισμός προωθεί την αντίστροφη πορεία και την αναβίωση της ιθαγενούς κουλτούρας με δυο τρόπους.
Στο κοινωνικό πεδίο, ο εκσυγχρονισμός αυξάνει την οικονομική, στρατιωτική και πολιτική δύναμη της κοινωνίας στο σύνολό της και ενθαρρύνει τους ανθρώπους αυτής της κοινωνίας να πιστέψουν στην κουλτούρα τους και να την επιβεβαιώσουν.
Στο ατομικό πεδίο, ο εκσυγχρονισμός παράγει αισθήματα αλλοτρίωσης και ανομίας, καθώς παραδοσιακοί δεσμοί και κοινωνικές σχέσεις καταστρέφονται, και οδηγεί σε κρίση ταυτότητας, στην οποία η θρησκεία δίνει την απάντηση...

Η θεωρία του δανεισμού, όπως την ανέπτυξαν μεταξύ άλλων ο Φρομπένιους, ο Σπέγκλερ και ο Μπόσμαν. τονίζει το βαθμό στον οποίο οι αποδέκτες πολιτισμοί δανείζονται επιλεκτικά κάποια στοιχεία από άλλους πολιτισμούς και τα προσαρμόζουν, τα μεταβάλλουν και τα αφομοιώνουν, έτσι ώστε να ενισχύσουν και να εξασφαλίσουν την επιβίωση των κεντρικών αξιών τους ή το "παίδευμα"της κουλτούρας τους.
Σχεδόν όλοι οι μη δυτικοί πολιτισμοί υπάρχουν εδώ και μια χιλιετία τουλάχιστον, μερικοί ακόμα περισσότερο.
Έχουν να επιδείξουν ολόκληρο κατάλογο δανείων από άλλους πολιτισμούς με στόχο την ενίσχυση της προσπάθειας τους να επιβιώσουν.
Οι μελετητές συμφωνούν ότι η αφομοίωση του Βουδισμού της Ινδίας από την Κίνα απέτυχε να προκαλέσει την "ινδικοποίηση"της Κίνας.
Οι Κινέζοι προσάρμοσαν το Βουδισμό στους κινεζικούς σκοπούς και ανάγκες.
Η κινέζικη κουλτούρα παρέμεινε κινέζικη. Μέχρι σήμερα, οι Κινέζοι έχουν υπερνικήσει συστηματικά τις δυτικές προσπάθειες να τους εκχριστιανίσουν.
Αν, κάποια στιγμή, πράγματι εισάγουν το Χριστιανισμό, θα αφομοιωθεί και αυτός και θα προσαρμοστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι συμβατός με τα κεντρικά στοιχεία της κινέζικης κουλτούρας.
Παρομοίως, οι Άραβες μουσουλμάνοι αποδέχτηκαν, αξιολόγησαν και χρησιμοποίησαν "την ελληνική τους κληρονομιά για ωφελιμιστικούς λόγους.
Ενδιαφέρονταν κυρίως να δανειστούν κάποιες εξωτερικές μορφές ή τεχνικά στοιχεία και έτσι γνώριζαν πώς να αγνοήσουν όλα εκείνα τα στοιχεία στην ελληνική σκέψη που θα μπορούσαν να έρθουν σε σύγκρουση με την "αλήθεια", όπως έχει καθιερωθεί μέσα από το Κοράνι και τους θεμελιώδεις κανόνες και διδάγματα".
Η Ιαπωνία ακολούθησε το ίδιο μοντέλο.
Τον 7ο αιώνα η Ιαπωνία εισήγαγε την κινέζικη κουλτούρα και "τη μετέτρεψε με δική της πρωτοβουλία και χωρίς οικονομικές και στρατιωτικές πιέσεις"σε πολιτισμό. "Κατά τη διάρκεια των αιώνων που ακολούθησαν, υπήρξαν περίοδοι σχετικής απομόνωσης από κινέζικες επιρροές, όπου τα προηγούμενα δάνεια ξεδιαλέγονταν και όσα ήταν χρήσιμα αφομοιώνονταν τις περιόδους αυτές διαδέχονταν άλλες, όπου οι επαφές και τα δάνεια ανανεώνονταν". Σε όλες αυτές τις περιόδους, η Ιαπωνία διατήρησε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της.

Η μετριοπαθής εκδοχή του κεμαλικού επιχειρήματος ότι οι μη δυτικές κοινωνίες μπορούν να εκσυγχρονιστούν μέσω της δυτικοποίησης δεν έχει αποδειχτεί ακόμα. Το ακραίο κεμαλικό επιχείρημα ότι οι μη δυτικές κοινωνίες πρέπει να δυτικοποιηθούν για να εκσυγχρονιστούν, δεν στέκει ως παγκόσμια θέση.

Ωστόσο, θέτει το εξής ερώτημα: υπάρχουν, άραγε, μη δυτικές κοινωνίες όπου η ιθαγενής κουλτούρα εμποδίζει σε τέτοιο βαθμό τον εκσυγχρονισμό, ώστε αυτή η κουλτούρα να πρέπει να αντικατασταθεί σε σημαντικό βαθμό από τη δυτική, προκειμένου να εκσυγχρονιστεί η χώρα;
Θεωρητικά, αυτό θα έπρεπε να είναι πιο πιθανό με τις ολοκληρωμένες παρά με τις οργανικές κουλτούρες.
Αυτά τα είδη οργανικής κουλτούρας "χαρακτηρίζονται από μεγάλο τμήμα ενδιάμεσων σκοπών διακριτών και ανεξάρτητων από τους απώτερους σκοπούς".
Αυτά τα συστήματα "καινοτομούν εύκολα απλώνοντας το πέπλο της παράδοσης στην ίδια την αλλαγή (...)
Τέτοιου είδους συστήματα μπορούν να καινοτομήσουν χωρίς να φαίνεται ότι αλλάζουν εκ θεμελίων τους κοινωνικούς θεσμούς.
Αντιθέτως, η καινοτομία πραγματοποιείται για να υπηρετήσει τη λήθη". Τα ολοκληρωμένα συστήματα, αντιθέτως, "χαρακτηρίζονται από τη στενή σχέση ενδιάμεσων και απώτερων σκοπών (...) η κοινωνία, το κράτος και η εξουσία αποτελούν μέρος ενός περίπλοκου συστήματος υψηλού βαθμού αλληλεγγύης, όπου η θρησκεία, ως πνευματικός οδηγός, είναι διάχυτη. Τέτοιου είδους συστήματα είναι εχθρικά στην καινοτομία".
Ο Άπτερ χρησιμοποιεί αυτές τις κατηγορίες για να αναλύσει την αλλαγή στις αφρικανικές φυλές.
Ο Άιζενσταντ ακολούθησε μια παρόμοια ανάλυση αναφορικά με τους μεγάλους ασιατικούς πολιτισμούς και κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα.
Ο εσωτερικός μετασχηματισμός "διευκολύνεται ιδιαίτερα από την αυτονομία των κοινωνικών, πολιτιστικών και πολιτικών θεσμών".

Γι’αύτό το λόγο, οι πιο οργανικές ιαπωνικές και ινδουϊστικές κοινωνίες κατευθύνθηκαν νωρίτερα και ευκολότερα προς τον εκσυγχρονισμό απ’ ό,τι όι κουμφουκιανές καί ισλαμικές κοινωνίες. Μπόρεσαν με μεγαλύτερη ευκολία να εισάγουν τη σύγχρονη τεχνολογία και να τη χρησιμοποιήσουν για να στηρίξουν τη δική τους κουλτούρα.
Αυτό σημαίνει, άραγε, ότι η κινεζική και η ισλαμική κοινωνία πρέπει είτε να απέχουν από τον εκσυγχρονισμό και τη δυτικοποίηση είτε να τα ενστερνιστούν;
Οι επιλογές δεν είναι τόσο περιορισμένες.
Όχι μόνο η Ιαπωνία αλλά και η Σιγκαπούρη, η Ταϊβάν, η Σαουδική Αραβία και σε μικρότερο βαθμό το Ιράν έχουν γίνει σύγχρονες κοινωνίες χωρίς να δυτικοποιηθούν.
Πράγματι, η προσπάθεια του Σάχη να ακολουθήσει το δρόμο του κεμαλισμοΰ προκάλεσε έντονη αντίδραση κατά της Δύσης, αλλά όχι κατά του εκσυγχρονισμού.
Η Κίνα βρίσκεται σαφώς στο δρόμο της μεταρρύθμισης.

Οι ισλαμικές κοινωνίες αντιμετώπισαν δυσκολίες με τον εκσυγχρονισμό και γι’αυτό ο Πάιπς υποστηρίζει τη θέση ότι η δυτικοποίηση αποτελεί προϋπόθεση, τονίζοντας τις συγκρούσεις μεταξύ του Ισλάμ και του εκσυγχρονισμού στα οικονομικά θέματα καθώς και στα θέματα που αφορούν τον τόκο, τη νηστεία, το κληρονομικό δίκαιο και τη συμμετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναμικό. Ωστόσο, ακόμα και ο Πάιπς αποδέχεται τη θέση του Μαξίν Ρόντινσον, ότι δηλαδή "δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η ισλαμική θρησκεία εμπόδισε το μουσουλμανικό κόσμο να αναπτυχθεί στο δρόμο του σύγχρονου καπιταλισμού"... ακόμα και οι πιο φανατικοί επικριτές της δυτικοποίησης και υποστηρικτές της ιθαγενούς κουλτούρας δεν διστάζουν να χρησιμοποιήσουν το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τις κασέτες και την τηλεόραση για να προωθήσουν τον αγώνα τους.
Εν ολίγοις, ο εκσυγχρονισμός δεν συνεπάγεται απαραίτητα δυτικοποίηση.
Οι μη δυτικές κοινωνίες μπορούν να εκσυγχρονιστούν, και έχουν όντως εκσυγχρονιστεί, χωρίς όμως να εγκαταλείψουν τη δική τους κουλτούρα και να υιοθετήσουν εξ ολοκλήρου τις δυτικές αξίες, θεσμούς και πρακτικές.
Το δεύτερο, άλλωστε, θα ήταν σχεδόν απίθανο: τα όποια εμπόδια μπορεί να θέτουν οι μη δυτικές κοινωνίες στον εκσυγχρονισμό, ωχριούν μπροστά στα εμπόδια που θέτουν στη δυτικοποίηση.
Όπως παρατηρεί ο Μπρωντέλ, θα ήταν τουλάχιστον "παιδαριώδες"να σκεφτόμαστε ότι ο εκσυγχρονισμός ή "ο θρίαμβος του πολιτισμού στον ενικό"θα οδηγούσε στο τέλος των ποικίλων ειδών κουλτούρας που ενσωματώνονται ολόκληρους αιώνες στους μεγαλύτερους πολιτισμούς του κόσμου.
Αντιθέτως, ο εκσυγχρονισμός ενισχύει αυτά τα είδη κουλτούρας και μειώνει τη δύναμη της Δύσης.
Κατά βάση, ο κόσμος γίνεται περισσότερο σύγχρονος και λιγότερο δυτικός.

.~`~.

III

Η αναβίωση των μη δυτικών πολιτισμών

Η κατανομή των πολιτισμών στον κόσμο απεικονίζει και την κατανομή της δύναμης. Το εμπόριο δεν ακολουθεί αναγκαστικά τη σημαία μιας χώρας.
Ο πολιτισμός, όμως, πάντα ακολουθεί τη δύναμη.
Σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας, η επέκταση της δύναμης ενός πολιτισμού συνέβαινε συνήθως ταυτόχρονα με την άνθηση της κουλτούρας του και σχεδόν πάντα σήμαινε και τη χρήση αυτής της δύναμης για την περαιτέρω επέκταση των αξιών, των συνηθειών, των θεσμών στις άλλες κοινωνίες. Ένας παγκόσμιος πολιτισμός προϋποθέτει και παγκόσμια δύναμη.
Η δύναμη των Ρωμαίων δημιούργησε ένα σχεδόν παγκόσμιο πολιτισμό μέσα στα περιορισμένα όρια, του κλασικού κόσμου.
Η δύναμη της Δύσης, με τη μορφή της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας του 19ου αιώνα, και η αμερικανική ηγεμονία κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα επέκτειναν το δυτικό πολιτισμό σε όλο σχεδόν το σύγχρονο κόσμο.
Η ευρωπαϊκή αποικιοκρατία έχει τελειώσει και η αμερικανική ηγεμονία υποχωρεί.
Ακολουθεί η παρακμή της δυτικής κουλτούρας την ίδια στιγμή που τα ιστορικά ριζωμένα ήθη, γλώσσες, πεποιθήσεις και θεσμοί επανεμφανίζονται.
Η αυξανόμενη δύναμη των μη δυτικών κοινωνιών που οφείλεται στον εκσυγχρονισμό, προκαλεί με τη σειρά της την αναβίωση των μη δυτικών πολιτισμών σε όλο τον κόσμο.

---------------------------------------------------------------

«Ο σύνδεσμος μεταξύ της δύναμης και της κουλτούρας αγνοείται σχεδόν παγκοσμίως, και από εκείνους που υποστηρίζουν ότι υπάρχει ένας παγκόσμιος πολιτισμός ή τουλάχιστον αρχίζει και εμφανίζεται, καθώς και από εκείνους που υποστηρίζουν ότι ο εκδυτικισμός αποτελεί προϋπόθεση του εκσυγχρονισμού.
Αρνούνται να αποδεχτούν το γεγονός ότι το επιχείρημά τους έχει ως προϋπόθεση την υποστήριξη της επέκτασης και παγίωσης της δυτικής κυριαρχίας στον κόσμο.
Αρνούνται, επίσης, να αποδεχτούν το γεγονός ότι, αν δοθεί η δυνατότητα στις άλλες κοινωνίες να καθορίσουν μόνες τους τη μοίρα τους, θα επιστρέψουν στις παλιές πεποιθήσεις, συνήθειες και πρακτικές που, σύμφωνα με τους οπαδούς της παγκοσμιοποίησης, είναι εχθρικές στην πρόοδο. Συνήθως, οι άνθρωποι που υποστηρίζουν τις αρετές ενός παγκόσμιου πολιτισμού, δεν υποστηρίζουν και τις αρετές της παγκόσμιας αυτοκρατορίας», γράφει σε μια του υποσημείωση σε αυτό το σημείο.

---------------------------------------------------------------

Όπως ισχυρίζεται ο Τζόζεφ Νάι, υπάρχει μια διαφορά μεταξύ της "σκληρής δύναμης"η οποία στηρίζεται στη δύναμη της διαταγής, που με τη σειρά της στηρίζεται στη δύναμη της οικονομικής και στρατιωτικής υπεροχής, και της "ήπιας δύναμης"που είναι η ικανότητα ενός κράτους να "κάνει άλλες χώρες να θελήσουν αυτό που θέλει και το ίδιο"με το να επικαλείται λόγους κουλτούρας και ιδεολογίας.
Όπως παραδέχεται και ο Νάι, υπάρχει μια ευρεία διασπορά αυτής της σκληρής δύναμης στον κόσμο και τα ισχυρά κράτη είναι "ολοένα και λιγότερο ικανά να χρησιμοποιήσουν την παραδοσιακή τους δύναμη για να πετύχουν τους στόχους τους".
Ο Νάι συνεχίζει λέγοντας ότι "αν η κουλτούρα και η ιδεολογία ενός κράτους είναι ελκυστικές, τότε είναι πιθανό ότι και άλλα κράτη θα ακολουθήσουν την ηγεσία αυτού του κράτους"και επομένως η ήπια δύναμη είναι "εξίσου σημαντική με τη σκληρή δύναμη".

Τί είναι αυτό, άραγε, που κάνει την κουλτούρα και την ιδεολογία ελκυστικές;
Η κουλτούρα και η ιδεολογία γίνονται ελκυστικές όταν φαίνεται ότι είναι συνυφασμένες με την υλική επιτυχία και επιρροή.
Η ήπια δύναμη είναι δύναμη μόνο όταν στηρίζεται στη σκληρή δύναμη.
Η ανάπτυξη της σκληρής οικονομικής και στρατιωτικής δύναμης δημιουργεί μεγάλη αυτοπεποίθησή, αλαζονεία, και πίστη στην ανωτερότητα της κουλτούρας ή της ήπιας δύναμής κάποιου κράτους έναντι των άλλων λαών και, κατ’ επέκταση, αυξάνεται ιδιαίτερα η έλξη που ασκούν αυτά στους λαούς.
Μείωση της οικονομικής και στρατιωτικής δύναμης οδηγεί σε αυτο-αμφισβήτηση, σε κρίση ταυτότητας και σε αναζήτηση του κλειδιού της οικονομικής, στρατιωτικής και πολιτικής επιτυχίας σε άλλα είδη κουλτούρας.
Καθώς οι μη δυτικές κοινωνίες αυξάνουν την οικονομική, στρατιωτική και πολιτική τους δύναμη, αυξάνεται ταυτόχρονα και η πίστη στις αξίες, τους θεσμούς και την κουλτούρα τους.

Η κομμουνιστική ιδεολογία υπήρξε ελκυστική σε πολλούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο στη διάρκεια δεκαετιών 1950 και 1960, γιατί ήταν συνδεδεμένη με την οικονομική επιτυχία και στρατιωτική δύναμη της Σοβιετικής Ένωσης.
Αυτή, όμως, η έλξη εξαφανίστηκε όταν η σοβιετική οικονομία έπαψε να αναπτύσσεται και σταδιακά αδυνατούσε να διατηρήσει τη σοβιετική στρατιωτική δύναμη.
Κατά τον ίδιο τρόπο, οι δυτικές αξίες και θεσμοί προσέλκυσαν ανθρώπους άλλων πολιτισμών, επειδή θεωρήθηκαν καθοριστικοί παράγοντες της δυτικής δύναμης και πλούτου.
Αυτή η διαδικασία έχει διαρκέσει ολόκληρους αιώνες.
Από το 1000 μ.Χ ως το 1300 μ.Χ, όπως τόνισε και Ουίλιαμ Μακνήλ, η χριστιανοσύνη, το ρωμαϊκό δίκαιο και τα άλλα στοιχεία της δυτικής κουλτούρας υιοθετήθηκαν από Ούγγρους, Πολωνούς, Λιθουανούς.
Αυτή "η αποδοχή του δυτικού πολιτισμού προσκλήθηκε από ανάμεικτα συναισθήματα φόβου και θαυμασμού για τη στρατιωτική υπεροχή των βασιλέων της Δύσης".
Καθώς, όμως, η δυτική δύναμη μειώνεται, η ικανότητα της Δύσης να επιβάλλει τις αντιλήψεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το φιλελευθερισμό και τη δημοκρατία στους άλλους πολιτισμούς, το ίδιο συμβαίνει με την έλξη που ασκούν αυτές οι αξίες στους άλλους πολιτισμούς.

Για την ακρίβεια, αυτό έχει ήδη συμβεί.
Για πολλούς αιώνες οι μη δυτικοί λαοί ζήλευαν την οικονομική ευημερία, την ανάπτυξη της τεχνολογίας, τη στρατιωτική δύναμη και την πολιτική συνοχή των δυτικών κοινωνιών.
Αναζητούσαν το μυστικό της επιτυχίας στις δυτικές αξίες και θεσμούς και όταν το ανακάλυψαν προσπάθησαν να το εφαρμόσουν και στις δικές τους κοινωνίες.
Για να μπορέσουν να γίνουν πλούσιοι και ισχυροί, έπρεπε να γίνουν σαν τη Δύση.
Σήμερα, ωστόσο, αυτές οι κεμαλιστικές τάσεις έχουν εξαφανιστεί στην Ανατολική Ασία.

Οι ανατολικοασιάτες αποδίδουν την εντυπωσιακή οικονομική ανάπτυξή τους όχι στην εισαγόμενη δυτική κουλτούρα, αλλά στην πίστη που έδειξαν στη δική τους κουλτούρα. Ισχυρίζονται ότι έχουν πετύχει επειδή ακριβώς διαφέρουν από τη Δύση.
Παρομοίως, όταν οι μη δυτικές κοινωνίες αισθάνθηκαν αδύναμες σε σχέση με τη Δύση, επικαλέστηκαν τις δυτικές αξίες της αυτοδιάθεσης, του φιλελευθερισμού, της δημοκρατίας και της ανεξαρτησίας, ώστε να δικαιολογήσουν την αντίθεσή τους στη δυτική κυριαρχία.
Τώρα που δέν είναι πια αδύναμες, αντίθετα γίνονται όλο και πιο ισχυρές, δεν διστάζουν να επιτεθούν στις ίδιες αυτές αξίες που νωρίτερα είχαν χρησιμοποιήσει για να προωθήσουν τα συμφέροντά τους.
Αρχικά, η εξέγερση εναντίον της Δύσης νομιμοποιήθηκε με την επίκληση της οικουμενικότητας των δυτικών αξιών.
Τώρα η εξέγερση νομιμοποιείται με την επίκληση της ανωτερότητας, των μη δυτικών άξιων.
Ιθαγενής κουλτούρα δεύτερης γενιάς

Η εμφάνιση αυτής της διαφοράς είναι μια εκδήλωση του φαινομένου που ο Ρόναλντ Ντόρ ονόμασε "ιθαγενής κουλτούρα δεύτερης γενιάς".
Στις πρώην δυτικές αποικίες καθώς και σε ανεξάρτητες χώρες όπως η Κίνα και η Ιαπωνία, η πρώτη γενιά του εκσυγχρονισμού ή η πρώτη γενιά μετά την ανεξαρτησία συνήθως έχει εκπαιδευτεί σε πανεπιστήμια του εξωτερικού (της Δύσης) σε κάποια δυτική κοσμοπολίτικη γλώσσα.
Εν μέρει, αυτό συμβαίνει επειδή για πρώτη φορά επισκέφθηκαν τις δυτικές χώρες ως έφηβοι, σε μια ηλικία που όλοι εντυπωσιάζονται εύκολα και η απορρόφηση των δυτικών αξιών και τρόπου ζωής είναι ιδιαίτερα έντονη.
Μεγάλο μέρος της δεύτερης και μεγαλύτερης γενιάς αντίθετα εκπαιδεύεται στην πατρίδα της, σε πανεπιστήμια που έχουν ιδρυθεί από τη πρώτη, όπου η τοπική και όχι η αποικιακή γλώσσα χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο ως γλώσσα διδασκαλίας.
Αυτά τα πανεπιστήμια δεν προσφέρουν "ιδιαίτερη επαφή με τη μητροπολιτική παγκόσμια κουλτούρα"και "η γνώση μεταδίδεται μέσω των μεταφράσεων που συνήθως είναι περιορισμένες και κακής ποιότητας".
Οι απόφοιτοι αυτών των πανεπιστημίων δυσανασχετούν με την κυριαρχία της προηγούμενης γενιάς που έχει εκπαιδευτεί στη Δύση και συχνά "υποκύπτουν στα θέλγητρα των τοπικιστικών κινημάτων".
Καθώς η δύναμη της Δύσης υποχωρεί, οι νέοι φιλόδοξοι ηγέτες δεν μπορούν να στραφούν στη Δύση για να αποκτήσουν δύναμη και πλούτο.
Πρέπει να αναζητήσουν το δρόμο της επιτυχίας μέσα στην ίδια τους την κοινωνία και συνεπώς πρέπει να αποδεχτούν τις αξίες και την κουλτούρα αυτής της κοινωνίας.

Δεν είναι απαραίτητο η διαδικασία της αποδοχής της ιθαγενούς κουλτούρας να ολοκληρωθεί με τη δεύτερη γενιά. Ικανοί και προσαρμόσιμοι ηγέτες της πρώτης γενιάς αποδέχονται ήδη την ιθαγενή κουλτούρα.
Τρεις αξιοσημείωτες περιπτώσεις είναι ο Μοχάμετ Αλή Τζινά, ο Χάρυ Λη και ο Σόλομον Μπανταρανάικε. Αποφοίτησαν από την Οξφόρδη, το Καίμπριτζ και το Λίνκολν Ιν αντίστοιχα, ήταν ευφυέστατοι απόφοιτοι, καταπληκτικοί δικηγόροι και ιδιαιτέρως εκδυτικισμένα μέλη της κοινωνικής τους ελίτ.
Ο Τζινά ήταν πεπεισμένος αντίπαλος της κυριαρχίας του κλήρου, ενώ ο Λη ήταν, σύμφωνα με την έκφραση υπουργού, "ο καλύτερος Εγγλέζος ανατολικά του Σουέζ".
Ο Μπανταρανάικε είχε ανατραφεί χριστιανικά.
Ωστόσο, για να μπορέσουν να οδηγήσουν τα έθνη τους στην ανεξαρτησία αλλά και να τά διοικήσουν μετά, χρειάστηκε να προσαρμοστούν στην ιθαγενή κουλτούρα.
Επέστρεψαν στην κουλτούρα των προγόνων τους και στην πορεία άλλαξαν την ταυτότητά τους, τα ονόματα τους, την ενδυμασία τους και τις πεποιθήσεις τους.
Ο Εγγλέζος δικηγόρος Μ.Α. Τζινά έγινε ο Πακιστανός Κουέηντ I Αζάμ, ο Χάρυ Λη έγινε ο Λη Κουάν Γιου.
Ο αντικληρικός Τζινά μετατράπηκε σε απόστολο του Ισλάμ που υποστήριζε ότι αποτελεί τη βάση για ένα πακιστανικό κράτος.
Ο αγγλοποιημένος Λη έμαθε τα κινέζικα των Μανδαρίνων και έγινε οπαδός του Κομφουκιανισμού. Ο χριστιανός Μπανταρανάικε προσηλυτίστηκε στο Βουδισμό και επικαλέστηκε τον σιναλέζικο εθνικισμό.

Η επιστροφή στην ιθαγενή κουλτούρα υπήρξε το χαρακτηριστικό στοιχείο του μη δυτικού κόσμου στις δεκαετίες 1980 και 1990.

Η αναβίωση του Ισλαμκαθώς και ο εκ νέου "εξισλαμισμός"αποτελούν τα κεντρικά θέματα των μουσουλμανικών κοινωνιών. Στην Ινδία η δεσπόζουσα τάση είναι η απόρριψη των δυτικών σχημάτων και αξιών και η "ινδικοποίηση"της πολιτικής και της κοινωνίας.

---------------------------------------------------------------

Ενδεικτικά, ινδικά, περί απόρριψης των δυτικών σχημάτων:
"Ο Rajni Kothari γράφει ότι αυτός και οι Ινδοί συνάδελφοι του «αποστρέφονται τα κενά λόγια των ευκατάστατων, οργισμένων ανθρώπων του βόρειου ημισφαιρίου, που μεταβαίνουν από ήπειρο σε ήπειρο σε μια προσπάθεια να μεταμορφώσουν ολόκληρο τον κόσμο - κάτι που αποτελεί την τελευταία παραλλαγή της αίσθησης της ευθύνης των λευκών»", διαβάζουμε από τον Hedley Bull. Παραθέτει επίσης την άποψη του Kothari πως:
"Οι ριζοσπάστες παγκοσμιοποιητές, όπως και οι συντηρητικοί, είναι μυθοπλάστες που χρησιμοποιούν τα σύγχρονα μαζικά μέσα ενημέρωσης και τις επικοινωνίες και τα συνέδρια, για να δημιουργήσουν πολύπλοκες άμυνες γύρω από τις βασικές δομές της πολιτικής και πνευματικής κυριαρχίας...
Η ανάγκη για περιφερειακή ενίσχυση είναι αληθινή όχι τόσο για τον κόσμο ως σύνολο αλλά για τα δύο τρίτα του που είναι φτωχά και διαιρεμένα.
Το υπόλοιπο ένα τρίτο είναι καλά οργανωμένο και μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να κινητοποιηθεί τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά παρά τις συγκρούσεις ισχύος και τους ιστορικούς ανταγωνισμούς".

Ενδεικτικά, κινεζικά, περί απόρριψης των δυτικών σχημάτων: "Μαλακή ισχύς (Soft power), είναι η ισχύς που κάνει τους ανθρώπους να σε αγαπούν.
Σκληρή ισχύς (Hard power) είναι η ικανότητα να κάνεις τους ανθρώπους να σε φοβούνται.
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 500 ετών, όλες οι παγκόσμιες δυνάμεις κέρδισαν την ηγεμονία τους μέσω της σκληρής ισχύος, αλλά οι ΗΠΑ έχουν κερδίσει την ηγεμονία τους μέσω του συνδυασμού σκληρής και μαλακής ισχύος, μέσω και του να χτυπούν και να αφομοιώνουν του εχθρούς τους.
Οι ΗΠΑ έχουν δομήσει τη μαλακή ισχύ τους μετατρέποντας τις αξίες και το πολιτικό τους σύστήμα, όπως η αμερικανική ερμηνεία και καθορισμός της δημοκρατίας, της ελευθερίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, σε υποτιθέμενες καθολικές (universal) αξίες". - Li Xiguang, Tsinghua University.

Παρατηρείστε πως ο Li Xiguang χρησιμοποιεί τη λέξη «ερμηνεία» και συγκεκριμένα τη φράση «αμερικανική ερμηνεία και καθορισμός».
Παραθέτω: "Η παγκόσμια αναγνώριση των άρχων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν θα αποτελέσει το θεμέλιο της παγκόσμιας ηθικής συνεννόησης, παρά μάλλον το κοινό πεδίο μάχης, πάνω στο οποίο κάθε πλευρά θα αγωνίζεται για την επικράτηση της δικής της ερμηνείας αυτών των άρχων και εναντίον όλων των άλλων ερμηνειών.... ο αγώνας για την ερμηνεία τους αναγκαστικά θα μετατραπεί σ’ έναν αγώνα μεταξύ ανθρώπων γύρω από ό,τι θεωρεί εκάστοτε ο καθένας τους δικό του αναφαίρετο δικαίωμα.
Αυτός ο αγώνας περί ερμηνείας έχει αρχίσει από καιρό ανάμεσα σε «Βορρά» και «Νότο» ή «Δύση» και «Ανατολή» και οξύνεται στον βαθμό όπου τα δισεκατομμύρια του «Νότου» ή της «Ανατολής» ερμηνεύουν όχι τυπικά, παρά υλικά τα «ανθρώπινα δικαιώματα», απαιτώντας μια ουσιαστική ανακατανομή του παγκόσμιου πλούτου χωρίς να τους ενδιαφέρει η ηθική των χορτασμένων.
Όπως η εσωτερική λογική του «ελεύθερου εμπορίου», έτσι και η εσωτερική λογική των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» θα στραφεί σύντομα εναντίον της Δύσης, και τότε αυτή θα εγκαταλείψει τις σημερινές ιδεολογικές της θέσεις.
Είναι βέβαια πολύ αμφίβολο αν κι έτσι ακόμη θα μπορέσει να κερδίσει τους τρομακτικούς αγώνες κατανομής, οι οποίοι θα συγκλονίσουν τον 21ο αιώνα" - Παναγιώτης Κονδύλης.

---------------------------------------------------------------
Στην Ανατολική Ασία οι κυβερνήσεις προωθούν τον Κομφουκιανισμό, την ίδια στιγμή που οι πολιτικοί και πνευματικοί ηγέτες κάνουν λόγο για τον εξασιατισμό των χωρών τους.
Στα μέσα της δεκαετίας 1980 η Ιαπωνία κατελήφθη από τη μανία του "Νιχονζίνρον, ή της θεωρίας της Ιαπωνίας και των Ιαπώνων".
Ένας κορυφαίος Ιάπωνας διανοούμενος ισχυρίστηκε ότι ιστορικά η Ιαπωνία έχει περάσει αφενός, από "κύκλους εισαγωγής διαφόρων ειδών κουλτούρας από το εξωτερικό"και "προσαρμογής τους στην ιθαγενή κουλτούρα, μέσα από μια διαδικασία αντιγραφής και βελτίωσης, και μιας αναπόφευκτης αναταραχής που ήταν το αποτέλεσμα, εισαγωγής ιδεών, και πιθανώς ακολουθεί ένα νέο άνοιγμα στον έξω κόσμο".
Σήμερα η Ιαπωνία "μπαίνει στη δεύτερη φάση αυτού του κύκλου".
Με το τέλος του ψυχρού πόλεμου η Ρωσία έγινε ξανά μια "διχασμένη"χώρα με την επανεμφάνιση της κλασικής πλέον διαμάχης μεταξύ των δυτικόφιλων και των σλαβόφιλων [1996 το κείμενο.
Που κατέληξε η διαμάχη στη περίπτωση της Ρωσίας, όπως και σε αυτή της Τουρκίας, γνωρίζουμε - όχι απαραίτητα οριστικά].

Επιπλέον, η διαδικασία της προσαρμογής στην ιθαγενή κουλτούρα εντείνεται και από το παράδοξο της δημοκρατίας: η υιοθέτηση των δυτικών δημοκρατικών θεσμών από τις μη δυτικές κοινωνίες ενθαρρύνει τους ανθρώπους που υποστηρίζουν την ιθαγενή κουλτούρα και τα αντιδυτικά πολιτικά κινήματα και ταυτόχρονα τους επιτρέπει την πρόσβαση στην εξουσία.
Στις δεκαετίες 1960 και 1970 δυτικοποιημένες και φιλοδυτικές κυβερνήσεις στις χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου απειλήθηκαν από πραξικοπήματα και επαναστάσεις.
Στις δεκαετίες 1980 και 1990 αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να χάσουν τελείως την εξουσία μέσω εκλογών.

Ο εκδημοκρατισμός έρχεται σε σύγκρουση με τη δυτικοποίηση.

Η δημοκρατία είναι συμφυής με μια τοπικιστική και όχι κοσμοπολίτικη διαδικασία.

Οι πολιτικοί των μη δυτικών κοινωνιών δεν κερδίζουν τις εκλογές με το να αποδεικνύουν πόσο έχουν δυτικοποιηθεί.
Αντιθέτως, η εκλογική αναμέτρηση τους ωθεί να υιοθετήσουν αυτό που πιστεύουν πως έχει τη μεγαλύτερη λαϊκή απήχηση, και αυτό συνήθως είναι το εθνικό, εθνικιστικό, θρησκευτικό στοιχείο.

Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται λαϊκό κίνημα εναντίον της ελίτ που έχει εκπαιδευτεί στη Δύση

και είναι γενικά προσανατολισμένη προς τη Δύση...

Πριν από το 19ο αιώνα, πολύ συχνά οι Βυζαντινοί, οι Άραβες, οι Κινέζοι, οι Οθωμανοί, οι Μογγόλοι και οι Ρώσοι είχαν ιδιαίτερη εμπιστοσύνη στη δύναμή τους και στα κατορθώματά τους, όταν σύγκριναν τον εαυτό τους με τη Δύση.
Περιφρονούσαν, επίσης, την πολιτιστική κατωτερότητα της Δύσης, τους απαρχαιωμένους θεσμούς, τη διαφθορά και τη παρακμή της. Καθώς η επιτυχία της Δύσης σταδιακά εξασθενεί, τέτοιου είδους συμπεριφορές θα επανεμφανιστούν. Οι άνθρωποι αισθάνονται ότι "δεν είναι υποχρεωμένοι να ανέχονται πια τη Δύση". Το Ιράν μπορεί να αποτελεί μια ακραία περίπτωση, αλλά όπως τόνισε ένας παρατηρητής, "οι δυτικές αξίες απορρίπτονται με διαφορετικούς τρόπους αλλά με την ίδια ένταση στη Μαλαισία, την Ινδονησία, τη Σιγκαπούρη, την Κίνα και την Ιαπωνία".
Ζούμε το τέλος "της προοδευτικής εποχής"που κυριαρχείται από τις δυτικές ιδεολογίες και προχωρούμε προς μια εποχή όπου πολλοί και διαφορετικοί μεταξύ τους πολιτισμοί θα αλληλεπιδρούν, θα συναγωνίζονται, θα συνυπάρχουν και θα προσαρμόζονται ο ένας στον άλλο.
Αυτή η παγκόσμια διαδικασία της αποδοχής της ιθαγενούς κουλτούρας εκδηλώνεται, αφενός, με την αναβίωση της θρησκείας που σημειώνεται σε πολλά μέρη του κόσμου, αφετέρου, με την πολιτιστική αναβίωση στις ασιατικές και ισλαμικές χώρες που αναπτύσσουν δυναμικά την οικονομία και τον πληθυσμό τους...

.~`~.

Επίλογος
Μια διχασμένη χώρα, για να μπορέσει να επαναπροσδιορίσει την πολιτισμική της ταυτότητα, πρέπει να εξασφαλίσει τρεις τουλάχιστον όρους.
Πρώτον, η πολιτική και οικονομική ελίτ της χώρας θα πρέπει να υποστηρίζει αυτή την προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της ταυτότητας.
Δεύτερον, η κοινή γνώμη πρέπει τουλάχιστον να συναινεί.
Τρίτον, ο ξενιστής πολιτισμός, που στις περισσότερες φορές είναι η Δύση, θα πρέπει να είναι έτοιμος να υποδεχτεί τον προσήλυτο.
Η διαδικασία του επαναπροσδιορισμού της ταυτότητας είναι παρατεταμένη, συχνά διακόπτεται και είναι πολιτικά, κοινωνικά και πολιτισμικά οδυνηρή.
Όσες προσπάθειες αυτού του είδους έγιναν μέχρι σήμερα έχουν αποτύχει [1996].

Το Μεξικό είναι μια διχασμένη χώρα αρκετά χρόνια τώρα, ενώ η Τουρκία είναι διχασμένη αρκετές δεκαετίες.
Η Ρωσία βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση εδώ και αρκετούς αιώνες.
Η Ρωσία, όμως, είναι κράτος πυρήνας στον πολιτισμό της ενώ το Μεξικό και η Τουρκία δεν είναι. Αν η Τουρκία και το Μεξικό κατορθώσουν με επιτυχία να επαναπροσδιοριστούν ως μέλη της του δυτικού πολιτισμού, οι συνέπειες στον ισλαμικό και τον λατινοαμερικανικό πολιτισμό θα είναι ελάχιστες.
Αν όμως η Ρωσία δυτικοποιηθεί, τότε ο ορθόδοξος πολιτισμός θα πάψει να υπάρχει.
Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης αναζωπύρωσε τις συζητήσεις για τη Ρωσία και τη Δύση [συνεχίζει προσεγγίζοντας τη ρωσική ιστορία]...

Με μια προσεκτικά υπολογισμένη σειρά μεταρρυθμίσεων στις δεκαετίες 1920 και 1930, ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ προσπάθησε να απομακρύνει το λαό του από το οθωμανικό και μουσουλμανικό παρελθόν του.
Οι βασικές αρχές ή “έξι βέλη” του κεμαλισμού ήταν ο λαϊκισμός, ο ρεπουμπλικανισμός, ο εθνικισμός, η κοσμικότητα, ο πολιτικοοικονομικός συγκεντρωτισμός και η μεταρρύθμιση. Απορρίπτοντας την ιδέα μιας πολυεθνικής αυτοκρατορίας, ο Κεμάλ στόχευε στη δημιουργία ενός ομοιογενούς εθνικού κράτους, εκδιώκοντας και σκοτώνοντας τους Αρμένιους και κατόπιν τους Έλληνες.
Εκθρόνισε το σουλτάνο και εγκαθίδρυσε ένα δημοκρατικό σύστημα πολιτικής εξουσίας δυτικού τύπου.
Κατάργησε το αξίωμα του χαλίφη, την κεντρική πηγή θρησκευτικής εξουσίας, έθεσε τέλος στην παραδοσιακή εκπαίδευση και τα θρησκευτικά υπουργεία, κατάργησε τα ξεχωριστά θρησκευτικά σχολεία, εγκαθίδρυσε ένα ενοποιημένο κοσμικό σύστημα δημόσιας εκπαίδευσης και κατάργησε τα θρησκευτικά δικαστήρια που εφάρμοζαν τον ισλαμικό νόμο, αντικαθιστώντας τα με ένα καινούργιο νομικό σύστημα που βασιζόταν στον ελβετικό αστικό κώδικα.
Επίσης, αντικατέστησε το παραδοσιακό ημερολόγιο με το Γρηγοριανό και αφαίρεσε επίσημα από το Ισλάμ το χαρακτήρα της κρατικής θρησκείας.
Μιμούμενος το Μεγάλο Πέτρο, απαγόρευσε τη χρήση του φερετζέ, επειδή ήταν σύμβολο θρησκευτικής πίστης στην παράδοση, ενθάρρυνε τους ανθρώπους να φοράνε καπέλα και επέλεξε η τουρκική γλώσσα να γράφεται με λατινικούς χαρακτήρες και όχι με αραβικούς.

Αυτή η τελευταία μεταρρύθμιση είχε θεμελιώδη σημασία.

"Οι νέες γενιές ήταν ουσιαστικά αδύνατο να έχουν πρόσβαση στον τεράστιο όγκο της παραδοσιακής φιλολογίας. Ενθάρρυνε την εκμάθηση ευρωπαϊκών γλωσσών και διευκόλυνε σημαντικά τη λύση του προβλήματος του διογκούμενου αναλφαβητισμού".
Έχοντας επαναπροσδιορίσει την εθνική, πολιτική, θρησκευτική και πολιτιστική ταυτότητα του τουρκικού λαού, ο Κεμάλ στη δεκαετία 1930 προσπάθησε σθεναρά να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη της Τουρκίας.
Ο εξευρωπαϊσμός συμβάδιζε με τον εκσυγχρονισμό και αποτελούσε το μέσο για την επίτευξή του [συνεχίζει προσεγγίζοντας τη τουρκική ιστορία]...

Ο ιός της Δύσης και η πολιτιστική σχιζοφρένεια

Την ώρα που οι ηγέτες της Αυστραλίας επιδίδονταν στην αναζήτηση μιας ασιατικής ταυτότητας, οι ηγέτες άλλων διχασμένων χωρών -της Τουρκίας, του Μεξικού και της Ρωσίας- επιχειρούσαν να γίνουν μέλη της Δύσης.
Μέσα από την εμπειρία αυτών των χωρών, όμως, βλέπουμε τη δύναμη, την αντοχή και το σθένος της ιθαγενής κουλτούρας, καθώς και την ικανότητα να ανανεώνεται και να αντιστέκεται και να προσαρμόζει τις εισαγόμενες δυτικές αξίες.

Η κεμαλικού τύπου αντίδραση υπήρξε ανεπιτυχής.
Αν οι μη δυτικές κοινωνίες θέλουν να εκσυγχρονιστούν, θα πρέπει να το κάνουν με το δικό τους τρόπο και όχι με το δυτικό τρόπο.
Ακολουθώντας το παράδειγμα της Ιαπωνίας, ας εφαρμόσουν τις δικές τους παραδόσεις, θεσμούς και αξίες, ας στηριχτούν σ'αυτές.

Ορισμένοι πολιτικοί ηγέτες πιστεύουν ότι μπορούν να αναμορφώσουν εκ βάθρων την κοινωνία τους. Αυτό είναι καθαρή ύβρις και είναι καταδικασμένοι σε αποτυχία.
Μολονότι μπορούν να εισάγουν δυτικά στοιχεία, δεν μπορούν να καταπιέζουν επ'αόριστον τα κεντρικά στοιχεία της ιθαγενούς κουλτούρας (*).
Ο ιός της Δύσης, όταν εγκατασταθεί σε μια άλλη κοινωνία, είναι δύσκολο να αποβληθεί. Αντέχει αλλά δεν έχει μοιραία αποτελέσματα: ο ασθενής ζει αν και δεν είναι ποτέ πια ο ίδιος.
Οι πολιτικοί ηγέτες μπορούν να γράψουν ιστορία, αλλά δεν μπορούν να της ξεφύγουν.
Δημιουργούν διχασμένες χώρες: δεν δημιουργούν δυτικές κοινωνίες.
Μολύνουν τη χώρα τους με μια πολιτιστική σχιζοφρένεια που μετατρέπεται σε χαρακτηριστικό γνώρισμα της κοινωνίας τους.

Samuel Huntington 1996

(*) Η αποικιοκρατία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η κατεξοχήν κατάκλυση ενός πολιτισμού από έναν άλλον.

Οι ηττημένοι σκύβουν πάντα το κεφάλι εμπρός στον ισχυρό. Αλλά, εφόσον υπάρχει σύγκρουση πολιτισμών η υπόταγη είναι μόνο προσωρινή. Αυτές οι μακρές περιόδοι αναγκαστικής συνύπαρξης δεν είναι δυνατές χωρίς αμοιβαίες υποχωρήσεις ή συνεννοήσεις, χωρίς ουσιώδη και καμιά φορά γόνιμα πολιτισμικά δάνεια.

Που δεν υπερβαίνουν όμως ποτέ ένα όριο. Fernand Braudel 1963

Ολοκλήρωση β´ μέρους.

.~`~.

Παράρτημα

...το βιβλίο του κ. Χάντινγκτον, με το να πει κατά τρόπο άμεσο μερικές αλήθειες εδημιούργησε κίνδυνο αυξήσεως της ανεργίας - όλων εκείνων δηλαδή που καταγίνονταν με την ιστοριογραφική μυθολογία και εκινδύνευαν έτσι να μείνουν χωρίς δουλειά.
Με το να πει π.χ., ο κ. Χάντινγκτον καθαρά και ξεκάθαρα ότι η Ελλάδα δεν υπάγεται στον κύκλο του δυτικού πολιτισμού και ότι η ένταξη και παραμονή της στην Ευρώπη συνιστά ανωμαλία, υπονόμευε το τρέχον εισόδημα όλων των επί δύο αιώνες καταγινόμενων να αποδείξουν ότι η Ελλάδα «επέλεξε» την υπαγωγή της στην Δύση, αλλά, από κάποια μεταφυσικώς ανεξήγητη ανικανότητα, δεν μπόρεσε να «προσαρμοσθεί».

---------------------------------------------------------------

Οι σπασμένες σκέψεις και μάλιστα ξένες δεν μπορούν να γονιμοποιήσουν, να ενεργοποιήσουν μορφωτικά κινήματα διαρκείας που μεταβάλλονται σε κοινωνικά, πολιτικά αλλά και οικονομικά, παραγωγικά ακόμη και τεχνολογικά οικοδομήματα...
Η αρχική άρνηση της δεξιάς και Αριστερής μεταπολιτευτικής πολιτικής προς την εθνική μνήμη, η χωριστή πολιτική ως προς την Εθνική διάσταση, μετασχηματίστηκε σταδιακά και εκφυλίσθηκε σε εχθρότητα, με επόμενο στάδιο, αυτό του μεταμορφωτισμού της σε Μισελληνισμό...
Κομμάτια της δεξιάς και της αριστεράς υποκατέστησαν τον πατριωτισμό με την αμερικανοσίνη, τον κοσμοπολιτισμό και τον ευρωπαϊσμό.
Τελικά δεν ήταν ούτε πατριώτες, ούτε ευρωπαίοι, ούτε κοσμοπολίτες (εδώ είχαμε το κιτς)...
Ο μισελληνισμός δολοφονούσε τις διεργασίες επινόησης και σχεδιασμού υλικών και άυλων προϊόντων.
Δολοφονούσε το συλλογικό και ατομικό, πολιτισμικό, δημιουργικό φαντασιακό του Έλληνα και το αντικαθιστούσε με αυτό του Χιμπατζή.
Το μέτωπο της ηλιθιότητας δεν κατανοεί ότι η δολοφονία του εθνικού, της Ελληνικότητας, προκαλεί τη δολοφονία του κοινωνικού, του παραγωγικού, του δημιουργικού (Συμβολικό Κεφάλαιο).
Ότι ο Χιμπατζής, το Τουρκομπαρόκ μπορεί να σου επιτρέπει την κατανάλωση, να σε κάνει φθηνό καταναλωτή σκουπιδιών.
Δεν σε κάνει όμως παραγωγό και δημιουργό, μάστορα προϊόντων, αγαθών, καλλιτεχνικών έργων...
Αν είχες Ελληνική παιδεία δεν θα είχες spreads, είναι τόσο απλό...
Αποσιωπούν επίσης ή μάλλον θέλουν να περάσει στην λήθη το γεγονός ότι η Κεμαλολαγνία αποτέλεσε και αποτελεί ιδεολογία του επίσημου αριστεροδεξιού αθροίσματος της πολιτικής και των θεσμών του δορυφορικού Κράτους...
Εκπαιδευτικοί θεσμοί, θεσμοί της εξωτερικής πολιτικής, Κόμματα της Αριστεροδεξιάς αποτέλεσαν και αποτελούν γιάφκες αυτού που ονομάζω Αριστεροδεξιό Κεμαλοφασισμό...
Οι μεγάλες παθολογίες του κράτους είναι εγκατεστημένες στους τομείς της παιδείας και του πολιτισμού...
Γιατί υποβαθμίστηκαν-αγνοήθηκαν στην Ελλάδα οι Βυζαντινές και Ελληνιστικές σπουδές;
Γιατί δεν υπήρξαν πανεπιστημιακά τμήματα Τουρκολογίας, Κουρδολογίας, Αρμενολογίας;...
Οι βάσεις δεν ήταν μόνο στρατιωτικές.
Οι πολιτισμικές ήταν οι χειρότερες.
Μια νέα πολιτική οφείλει να αντιμετωπίσει αυτόν τον γεωπολιτισμικό και γεωπολιτικό γόρδιο δεσμό που ακρωτηριάζει πνευματικά και πολιτικά τον Ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό...
Μια χώρα, ένας λαός που δεν σκέφτεται με το μυαλό του, δεν γνωρίζει τις πολιτισμικές, αισθητικές αξίες που τον διαπερνούν, δεν μπορεί να παράγει...
Ποτέ η γεωπολιτική δεν ήταν τόσο αντίπαλη και εχθρική με την ιστορία, τη συνείδηση και την ταυτότητα ενός Έθνους. Υπεύθυνη για έναν πολιτισμικό και μορφωτικό εθνικό ακρωτηριασμό.

Μιχάλης Χαραλαμπίδης

---------------------------------------------------------------

Η ακριβέστατη λέξη «ανωμαλία» ενέχει παγκόσμιας εμβέλειας νοήματα...
Στο βιβλίο του κ. Χάντινγκτον απουσιάζει η Μεσόγειος ως χώρος.
Αντί γι'αυτό υπάρχουν πολλές παραδεδομένες σχηματοποιήσεις («Βαλκάνια», «Τουρκία» κλπ)... Επειδή ο κ. Χάντινγκτον ηθελημένα ή ακούσια αγνοεί τη Μεσόγειο στις θεωρήσεις του (και τούτο είναι παράξενο για μια πραγματεία περί πολιτισμών), οι αφετηριακές θέσεις του πάσχουν αναγκαστικά το ελάττωμα παραδεδομένων σχηματοποιήσεων... ούτε πρόθεση ούτε τη δυνατότητα έχουμε να ασχοληθούμε διεξοδικά με το ωραίο αλλά βιαστικό βιβλίο του κ. Χάντινγκτον.
Μόνο επειδή συνέβη τα ίδια προβλήματα να τεθούν μερικά χρόνια πριν -αλλά από μεσογειακής απόψεως- με το βιβλίο τούτο, θεωρήσαμε επάγωγόν να αναφερθούμε σε αυτό.
Συμφωνούμε απόλυτα με το συμπέρασμα του κ. Χάντινγκτον, επειδή είναι και δικό μας συμπέρασμα: «μια διεθνής τάξη βασισμένη στους πολιτισμούς είναι η πιο σίγουρη εξασφάλιση απέναντι σ’ έναν παγκόσμιο πόλεμο».
Μόνη διαφορά είναι ότι εμείς, επειδή αναφερόμαστε στην Μεσόγειο, μπορούμε να προτείνουμε λύσεις...

Ο χώρος τούτος σύγκειται σήμερα από τα Βαλκάνια και τον Καύκασο, και κατά ελάσσονα λόγο από την Μικρά Ασία, αφού αυτή έχασε την ιστορική της δομή το '22.
Δεν είναι τυχαίο ότι αυτές οι δύο περιοχές υπήρξαν (και είναι ολοένα) οι πόλοι του πολιτικού γίγνεσθαι αμέσως μετά την μεταιδεολογική εποχή.
Αυτό δεν σημαίνει «βαρβαρότητα» και «υπανάπτυξη», όπως διαφημίζεται, αλλά ότι οι χώροι τούτοι κάποια ιστορικά μυστικά ενέχουν, πιθανόν χρήσιμα για την όλην κατάσταση της ανθρωπότητας.

Και δεν είναι τυχαίο ότι η δυτική πολιτική δια των εννοιών αυτών δεν έχει άλλη πολιτική να εφαρμόσει επί των Βαλκανίων, παρά αυτήν που εφάρμοσε επί αιώνες μέσα στην ιστορία του «Ανατολικού Ζητήματος»:

γενοκτονίες και ξερριζώματα πληθυσμών.

Τα προβλήματα όμως δεν λύνονται αλλά συνεχίζουν.

Γεράσιμος Κακλαμάνης

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´.

Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.

Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

Το ἅλας τῆς γῆς ή περί της Αγίας και Ομοούσιου και Αδιαίρετου Παραλόγου Τριάδας του Δυτικοεκκοσμικευμένου Λόγου... Άκου δυτικέ ευρωκεντριστή ή «δυτικο» «μετα»χριστιανικό εργαλειοπαραγωγικό εκτεχνικευμένο αστικό μηχανόζωο! του Qui Laborat, Orat... τα αυτογνωσιακά Ομοούσια

When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.

Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού μέρος α´. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.

Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση.

Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος α´.

Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.

Οι διατλαντικές σχέσεις εν μέσω της κρίσης και ορισμένες συμπληρωματικές σημειώσεις.

Ιαπωνία.

Κίνα.

Ισλάμ.

Πλανητικός μετασχηματισμός

Διεθνείς Σχέσεις-Γεωστρατηγική.

Νέο Ανατολικό Ζήτημα.

Γεωπολιτισμικά.

12/24/13--09:48:

Κάποτε στη Βηρυτό, φέτος στη Νέα Υόρκη.

.~`~.

12/26/13--07:59: Κείμενα και αναφορές ποικίλης θεματολογίας.

.~`~.

Η απειλή της νέας δεξιάς και κλονιζόμενη Ευρώπη

α´

Η 9η Νοεμβρίου στην Γαλλία είναι ημέρα μνήμης Ντε Γκολ (De Gaulle). Η σχετική τελετή έχει μεγάλη πολιτική σημασία και απήχηση.
Εφέτος, 43 χρόνια μετά το θάνατό του, επιφανείς πολιτικοί από το σοσιαλιστικό κόμμα, όπως επί παραδείγματι ο δήμαρχος της πρωτεύουσας, απέτισαν φόρο τιμής στο Γάλλο στρατηγό -ο οποίος, εντούτοις, είχε χαρακτηριστεί «δικτάτωρ» από τον Φρανσουά Μιτεράν (François Mitterrand). Για πρώτη φορά παρέστη και μέλος του «εθνικού μετώπου» (FN), ο υπαρχηγός Φλοριάν Φιλιπό (Florian Philippot).

Το γαλλικό ακροδεξιό κόμμα ιδρύθηκε το 1972 από υποστηρικτές της «γαλλικής Αλγερίας», μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονταν παλαιά στελέχη της «οργάνωσης της μυστικής στρατιάς» (ΟΑS) -μιας οργανώσεως με στόχο την δολοφονία του Ντε Γκολ.
Η πρωτοβουλία του Φλοριάν Φιλιπό προκάλεσε μεν αντιδράσεις στο κόμμα, δεν καταδικάστηκε, όμως, από την πρόεδρο Μαρίν Λε Πεν (Marine Le Pen).
Το επεισόδιο αυτό έχει ευρύτερη σημασία.
Εγγράφεται στην τακτική των ακροδεξιών κομμάτων να μετασχηματιστούν, υιοθετώντας τα σύμβολα της παραδοσιακής δεξιάς.
Σε πρώτη φάση τα κόμματα αυτά εμφανίστηκαν στο πολιτικό σκηνικό με όχημα μια ακραία συνθηματολογία.
Τώρα, σε δεύτερη φάση, τροποποιούν το λόγο και την συμβολική τους, ώστε να κατακτήσουν τους ψηφοφόρους.

Οι κινήσεις της ακροδεξιάς συνάδουν με τους δραματικούς μετασχηματισμούς του πολιτικού σκηνικού μετά το τέλος του «ψυχρού πολέμου».
Η εξαφάνιση του υπαρκτού σοσιαλισμού, η παγκοσμιοποίηση και η ευρωπαϊκή οικοδόμηση οδήγησαν στην πολιτική σύγκλιση δεξιάς και αριστεράς.
Ένας ad hoc Ιανός, δηλαδή μία κεντρώα ευρωπαϊστική παράταξη με δύο εναλλασσόμενα πρόσωπα, εγκαταστάθηκε σταθερά στην εξουσία, αποπολιτικοποιώντας την πολιτική.

Διαμορφώθηκε έτσι ένα διπλό κενό: εκ δεξιών και εξ ευωνύμων.
Τα παλαιά κομμουνιστικά κόμματα συρρικνώθηκαν, οι ακροδεξιοί παρέμεναν περιθωριακοί.
Η κρίση του 2008, της οποίας οι συνέπειες εξακολουθούν, ανέτρεψε την ασταθή αυτήν ισορροπία.
Στα αριστερά και στα δεξιά, το πολιτικό κενό επέσυρε τον πολιτικό τυχοδιωκτισμό.
Το πολιτικό τοπίο τείνει να αποκαταστήσει την τριγωνική του μορφή.
Κινήματα ασθενή και ανήμπορα πριν από την κρίση διεκδικούν την εξουσία.
Οι ηγέτες τους αντιλαμβάνονται ότι η «ομαλοποίηση» συνιστά αναγκαία συνθήκη, ώστε να αρθεί το διαχωριστικό ψυχολογικό σύνορο.
Από «ακροαριστερά» και «ακροδεξιά» επιδιώκουν να μετασχηματίσουν τα κόμματα σε «νέα αριστερά» και «νέα δεξιά», αντιστοίχως [Δες: Η αποστολή του Σαμαρά και τα «άκρα»και «μεταφιλελεύθερες συνιστώσες», Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα].

Η «νέα αριστερά» μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή αποσταθεροποίηση της οικονομικής ζωής εφόσον αναρριχηθεί στην εξουσία, όμως δεν διαθέτει εναλλακτικό πολιτικό πρόγραμμα.
Είτε θα απορροφηθεί τελικά από την ευρωπαϊκή παράταξη, είτε θα επανέρθει στο περιθώριο μετά από παταγώδη αποτυχία.
Η «νέα δεξιά» όμως διαθέτει σοβαρά ιδεολογικά όπλα: όλα όσα εγκατέλειψε, καλώς ή κακώς, η δεξιά, υπό την επίδραση του αντιδεξιού συνδρόμου και του κακώς νοουμένου εξευρωπαϊσμού
. Το εκκρεμές της ιστορίας αναβαθμίζει τα όπλα αυτά.
Η αποτυχία της Ευρώπης να εξασφαλίσει απασχόληση και ευημερία αναδεικνύει το συμβολικό της έλλειμμα και τροφοδοτεί τον αντιευρωπαϊσμό.
Αναβαπτισμένος ως πατριωτισμός, ο εθνικισμός αποτελεί το ιδεολογικό θέμα το οποίο διαπερνά όλες τις προσπάθειες για διεύρυνση της ακροδεξιάς προς τα δεξιά.
Η δυναμική αυτή θεμελιώνεται στη νοσταλγία για μια εποχή η οποία έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Σε αντίθεση με την νέα αριστερά, η νέα δεξιά διαθέτει επομένως, εναλλακτικό πολιτικό πρόγραμμα: τη διάλυση της Ευρώπης.

Δεν ωφελεί η δαιμονοποίηση.
Η αντιμετώπιση του κινδύνου οφείλει να είναι συλλογική και ευρωπαϊκή.
Η τρέχουσα επιχειρηματολογία, αριστερής εμπνεύσεως, είναι φθαρμένη και αναποτελεσματική.
Λειτουργεί υπέρ του αντιπάλου, όπως ο αντικομουνισμός της δικτατορίας, ο οποίος έστρεψε ολόκληρη την γενεά του πολυτεχνείου προς το κομμουνισμό.
Ο μόνος τρόπος για να σταματήσει η ανοδική πορεία της νέας δεξιάς είναι να πληρωθεί το ιδεολογικό και πνευματικό κενό, να δοθούν πειστικές απαντήσεις στα ερωτήματα τα οποίας ανέδειξε η κρίση.

Η Ευρώπη υφίσταται τις συνέπειες των αδυναμιών της.
Οι τεχνοκράτες-υπεύθυνοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ)αγνοούν θεμελιακές αρχές του πολιτικού γίγνεσθαι.
Οι δομικές αδυναμίες της ασκούμενης μεθόδου θα φανούν στις ευρωπαϊκές εκλογές του 2014.
Αν το πνευματικό ευρωπαϊκό έλλειμμα δεν καλυφθεί, τις συνέπειες θα τις υποστούν πολύ περισσότερο επώδυνα οι εθνικές πολιτικές κοινωνίες.

β´

H απόφαση της Ουκρανίας να αναστείλει την προετοιμασία για την υπογραφή συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) επιβεβαιώνει και ενισχύει την απαισιοδοξία για την Ευρώπη.
Μοιάζει να αποτελεί καμπή: η ελκτική δύναμη της Ευρώπης έχει εξασθενήσει σημαντικά.

Η μειωμένη ακτινοβολία προς τα έξω συνοδεύει την αυξανόμενη αμφισβήτηση εκ των έσω. Παλαιότερα, η κριτική προερχόταν κυρίως από την αριστερά.
Σήμερα την αντιευρωπαϊκή εκστρατεία την αναλαμβάνουν τα ακροδεξιά κόμματα.
Εθισμένο στις εξ αριστερών επικρίσεις, το ευρωπαϊκό κατεστημένο ερμηνεύει την ανερχόμενη αμφισβήτηση ως αποτέλεσμα της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.
Όμως, η επιτυχία των ακροδεξιών αντιευρωπαϊστών τροφοδοτείται κυρίως από το συμβολικό κενότης Ευρώπης.
Τα μεταναστευτικά ρεύματα και οι ευρύτεροι μετασχηματισμοί της παγκοσμιοποίησης καθιστούν το ερώτημα «ποιοι είμαστε» περισσότερο επιτακτικό από το «τι έχουμε».

Ορισμένοι ηγέτες αρχίζουν να υποψιάζονται την φύση του προβλήματος.
Ο Ιταλός πρωθυπουργός Ενρίκο Λέτα (Enrico Letta), πρόσφατα αναφέρθηκε στο συμβολικό πλεονέκτημα της ακροδεξιάς.
Επεσήμανε ότι «μόνον οι λαϊκιστές διαθέτουν σήμερα αφήγημα για την Ευρώπη», ενώ οι λοιποί «πρέπει να βρούμε το δικό μας νέο αφήγημα» όπως, επί παραδείγματι, o Χέλμουτ Κολ (Helmut Κοhl) με τον Φρανσουά Μιτεράν (François Mitterrand) στο Βερντάν το 1984.

Η αναφορά στο αμερικανογενές «narrative», όρο με άλλη έννοια στην ελληνική, αποτελεί πρόοδο, εν συγκρίσει με τον κυρίαρχο ευρωπαϊκό λόγο o οποίος έχει περιθωριοποιήσει οτιδήποτε μη τεχνοκρατικό και οικονομίστικο.
Ταυτοχρόνως, όμως δείχνει την έλλειψη προετοιμασίας της Ευρώπης για τις επερχόμενες πολιτικές θύελλες, αρχής γενομένης από τις ευρωεκλογές του 2014.

Η ιδέα να δημιουργηθεί ένα νέο φιλοευρωπαϊκό «αφήγημα» παραπέμπει στην συνηθισμένη μεθοδολογία της «ευρωπαϊκής επιτροπής» (Κομισιόν) για την επίλυση αντιφάσεων και προβλημάτων.
Φαντάζεται κανείς μια «επιτροπή σοφών», η οποία θα επιφορτιστεί να διατυπώσει «το νέο ευρωπαϊκό όραμα».
Εξ ορισμού το «αφήγημα» παραπέμπει στις γνωστές τεχνοκρατικές μεθόδους οι οποίες παρακάμπτουν τις πολιτικές διαδικασίες.

Το ευρωπαϊκό ζήτημα δεν είναι τεχνοκρατικό.
Είναι κατ'εξοχήν πολιτικό.
Για να διαμορφωθεί πίστη στην Ευρώπη πρέπει οι πληθυσμοί της να πειστούν ότι έναντι των θυσιών, υλικών και συμβολικών, τις οποίες επιβάλλει η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι, η Ευρώπη προασπίζεται υλικά και πνευματικά αγαθά τα οποία υπερβαίνουν το με στενά κριτήρια οριζόμενο βιοτικό επίπεδο ή τα διάφορα «κεκτημένα».
Προϋπόθεση για ουσιαστικό διάλογο για την Ευρώπη αποτελεί η επαναφορά της γλωσσικής, ιστορικής και γεωπολιτικής παιδείας η οποία εξοβελίστηκε, βορά στο χαλαρό ευρωπαϊκό consensus. Καμία τεχνητή «αφήγηση» δεν μπορεί να υποκαταστήσει την επώδυνη και χρονοβόρα διαδικασία για την αποκατάσταση του συμβολικού ευρωπαϊκού κεφαλαίου.
Όσο καθυστερεί και, καθώς ελλείπει o εναλλακτικός λόγος, οι εύκολες απαντήσεις των απανταχού λαϊκιστών θα αντλούν επιλεκτικά από το εγκαταλελειμμένο ιστορικό υλικό.
Και θα επικρατούν.

Είναι πολύ αμφίβολο αν μπορεί να καλυφθεί το συμβολικό κενό σύντομα, ώστε να αποφευχθούν καταστροφικές αναταράξεις.
Το επίπεδο της πολιτικής και πνευματικής προετοιμασίας των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων προαναγγέλλει σοβαρές ήττες για τις επόμενες αντιπαραθέσεις.
Όμως, από την άλλη, μόνο με ισχυρούς κλονισμούς είναι δυνατόν να επιστρέψουν οι ευρωπαϊκές ελίτ στην πολιτική πραγματικότητα, από την οποία τους έχουν αποσπάσει οι τεχνοκρατικές ουτοπίες και η υπεροψία -στην οποία οδηγούσε φυσιολογικά η εξαιρετικά ευνοϊκή συγκυρία των μεταψυχροπολεμικών χρόνων.

Γιώργος Πρεβελάκης

---------------------------------------------------------------

Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

Τρεις παρεμβάσεις για το εσωτερικό και δύο κείμενα για το γενικότερο ευρωπαϊκό πολιτικό σκηνικό: α´. Η αυτοκρατορία του φαιδρού και ο Σαμαράς, β´. Ο θάνατος του τέρατος και τα θνήσκοντα οφιοειδή πλοκάμια του, γ´. Γιατί η Χρυσή Αυγή θα σαρώσει στις (όποιες) επόμενες εκλογές, δ´. Θα πρέπει να απαγορεύονται τα εξτρεμιστικά κόμματα; και ε´. Χτίζεται εθνικιστικό μπλοκ για τις ευρωεκλογές.

O μετασχηματισμός της Αριστεράς τον 21ο αιώνα.

Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία. Τέσσερις αναφορές και ένα παράρτημα - Ευρωπαϊκή Ένωση όλο και πιο χλωμή.

Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού μέρος α´. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.

Anti-System Politics. Alternative Normative Attractors in Chaotic Political Systems: The Case of the Front National.

---------------------------------------------------------------

.~`~.

Ένα σχόλιο σε ένα κείμενο

Επιτέλους εμφανίζεται και ένα κείμενο (εδώ: Ευρωπαϊκή Αριστερά και Λαϊκισμός, του Πέτρου Παπασαραντόπουλου, posted by metarithmisi.gr, 30/5/2012) ουσιώδους προβληματισμού από την πλευρά του σύγχρονου "νεο-φιλελεύθερου"ρεύματος.
Το χαιρετίζω.
Άλλωστε, ο διάλογος δεν μπορεί να γίνεται εσαεί στη βάση του λαϊκιστικού λόγου ότι για όλα φταίνε οι δημόσιοι υπάλληλοι και το σπάταλο/αδηφάγο Κράτος, ή στη βάση του εξίσου λαϊκιστικού λόγου περί "αθωότητας"όλων των υπολοίπων που είναι έξω από τον δημόσιο τομέα, με κάποια ανάμιξη του "να φύγουν όλοι οι ξένοι, να μείνουν οι Έλληνες επιχειρηματίες και εργαζόμενοι"και "διώχνουν τον τουρισμό οι απεργίες του ΠΑΜΕ και του ΣΥΡΙΖΑ".
Ως εκ τούτου συμφωνώ με την αποκάθαρση από τον διάχυτο λαϊκιστικό λόγο.

Περαιτέρω, στο πεδίο της ιστορικής-πολιτικής κοινωνιολογίας αξίζει να αναφερθεί ότι οι έννοιες της δημοκρατίας, της συμπερίληψης, της ανοχής και του πλουραλισμού δεν ήταν εξαρχής μονοπώλιο της (όποιας) Αριστεράς.
Υιοθετήθηκαν, βέβαια, από την Ευρωπαϊκή Αριστερά όταν οι εποχές της προσμονής της κομμουνιστικής επανάστασης και του Ψυχρού Πολέμου παρήλθαν.
Μετά το 1968, η έκρηξη της μεταπολεμικής ευμάρειας και η ωρίμανση του καπιταλισμού επέτρεψαν την ανάδειξη ενός περισσότερο "δημοκρατικού, αντι-αυταρχικού και εκσυγχρονισμένου"αριστερού πολιτικού λόγου. Αυτός ήταν το επιστέγασμα της κυριαρχίας των "μεσαίων στρωμάτων".
Το ιδεολογικό τους πέρασμα, αφού μέσω ενός τέτοιου "συμπεριληπτικού"λόγου οικοδομείτο η αναγκαία γι'αυτά κοινωνική συναίνεση. Είναι (ω, τι ειρωνεία!) όμως αυτά τα στρώματα, που πλήττονται ευθέως και άμεσα από τα "νεο-φιλελεύθερα"πειράματα των φορέων αυτού του λόγου σήμερα!
Τί έχουμε λοιπόν σήμερα;
Έχουμε την ιδεολογική μουμιοποίηση αυτού του "μεταρρυθμιστικού"λόγου, έξω και ενάντια σε κάθε ταξική ή κοινωνική βάση στήριξης, σαν θεωρία επίθεσης ενάντια στη βάση που τον εξέθρεψε.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι σε περιόδους κοινωνικής όξυνσης, με τα "μεσαία στρώματα"να διαλύονται, ο "μεταρρυθμιστικός"λόγος απο-νευροποιείται, χρησιμοποιείται σαν επιχειρηματολογία επίθεσης σε ολόκληρη την κοινωνία, και αναπόφευκτα αφήνει ελέυθερο το έδαφος για την επέλαση του λαϊκισμού, ως του αναγκαίου Άλλοθι για τη στοιχειώδη επιβίωση της λαϊκής κοινότητας, στην οποία -τουλάχιστον, στην Ευρωπαϊκή παράδοση- άρρηκτα συνυφαίνονται και αλληλοδιαπλέκονται η δημοκρατία και η εθνική ανεξαρτησία...

Κάπου αλλού γίνεται αναφορά στον λαϊκίστικό αντι-ιμπεριαλιστικό λόγο.
Είναι σαν να γίνεται ο Εβραίος Χριστιανός μετά τον Χριστό! Θέλω να πω, εισάγεται και ένα σημαίνον αμυδρής γεωπολιτικής σημασίας.
Μα, ο "μεταρρυθμιστικός"λόγος είναι αυτός πρώτος (από την Αριστερά) που "έπαιξε"σ'αυτό το πεδίο.
Ο Ευρω-κομμουνισμός ή η Ευρω-αριστερά (συγγνώμη, για το "κομμουνισμός") δεν ήταν η πολιτική έκφραση ενός "τρίτου δρόμου"ενάντια σε αμερικάνικό και σοβιετικό ιμπεριαλισμό;
Ή τώρα που δεν υπάρχει το σοβιετικό δέος και η Αμερική φαίνεται να αποτραβιέται, ξαφνικά θυμόμαστε να επιτεθούμε στον "αντι-ιμπεριαλιστικό"λόγο;
Ή μήπως, στην Ελλάδα, αίφνης μεταμορφωθήκαμε σε Ελβετία και άνετα πλέον δυνάμεθα να υπερβαίνουμε ως "ιμπεριαλιστικά παίγνια"τα περί Τουρκίας, ΑΟΖ, Κύπρου και Ρωσίας;

Tέλος αλλά όχι τελευταίο.
Η όλη ανωτέρω εκτεθείσα επιχειρηματολογία δείχνει συμβατή προς μία μετα-μοντέρνα αντίληψη περί Πολιτικής.
Αυτό δεν είναι πρόβλημα εάν ομολογείται.
Ο νομάδας ιδιωτικός εργαζόμενος της πολυεθνικής, άτομο με μόνο συγκεκριμένες δεξιότητητες αλλά όχι γνώσεις, άτομο με ανάγκες ενός πολιτικού και πολιτισμικού "ποτ πουρί"είναι ευνόητο ότι αυτό ακριβώς θέλει: όχι συγκρουσιακές καταστάσεις, ποικιλία αγοράς προϊόντων και ιδεών, συναίνεση, ανοχή και πολυ-πολιτισμό.
Δημιουργήθηκε και του εμφυσήθηκε να θέλει αυτά.
Το "κολάζ"της μετα-μοντέρνας ταυτότητας δεν ανέχεται πλέον υποχρεώσεις και δεοντολογίες κοινωνικής αναπαραγωγής και εθνικής συνέχειας.
Θέλει να είναι "μόνος"και "χωρίς δεσμεύσεις" (γάμος, παιδιά, ιδεολογικές ταυτίσεις) για να μπορεί να μετακινείται ελεύθερα και να αντιμετωπίζει γενναία τη ματαιότητα της ζωής του.
Σύμφωνοι, εάν είναι ομολογημένο και συνεπές ως τα άκρα (μερικά λογοτεχνικά διαμάντια το κάνουν).
Όμως δεν μπορείς να μη θες τους λαθρομετανάστες και από την άλλη να είσαι "μεταρρυθμιστικός", να μην κάνεις οικογένεια και από την άλλη να μιλάς για κοινωνική δικαιοσύνη και εθνική συνέχεια, ή να είσαι μικρο-ιδιοκτής ή άνεργος εργάτης και να επιδοκιμάζεις την κατάρρευση του "διχτυού ασφαλείας"που οικοδόμησε το εθνικό κράτος (με τα όποια κακά του) επί δεκαετίες, και το οποίο "σε"βοήθησε κάποτε να αποκρούσεις τον ολοκληρωτικό κομμουνισμό που τώρα σου προκαλεί αλλεργία!

Μανώλης Βαρδής

---------------------------------------------------------------

Τρία πρόσωπα, τέσσερα κείμενα:
α´ The Placebo Effect,
β´ Οι δομές του νεοφασισμού,
γ´ Το πνεύμα της εποχής και η Χ.Α και
δ´ Η αποστολή του Σαμαρά και τα «άκρα».

Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό
μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

O μετασχηματισμός της Αριστεράς τον 21ο αιώνα.

Ε.Ε.

---------------------------------------------------------------

.~`~.

III

Ουκρανία, το νέο «Ανατολικό Ζήτημα»

Την 1η Αυγούστου 1991, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους εκφώνησε από το βήμα της ουκρανικής Βουλής μια ομιλία που έμεινε στην ιστορία.
Η Σοβιετική Ενωση του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ έπνεε τα λοίσθια και η Ουκρανία είχε αναγγείλει δημοψήφισμα με το ερώτημα της ανεξαρτησίας.
Ωστόσο ο Αμερικανός ηγέτης έφερε το πολικό ψύχος στο Κίεβο, μέσα στο κατακαλόκαιρο.

«Οι Αμερικανοί δεν θα υποστηρίξουν όσους επιδιώκουν την απόσχιση για να αντικαταστήσουν έναν μακρινό τύραννο με έναν εγχώριο απολυταρχισμό.
Δεν θα βοηθήσουν όσους προωθούν έναν αυτοχειριαστικό εθνικισμό», προειδοποίησε ο Μπους.
Τέσσερις μήνες αργότερα, η Σοβιετική Ενωση δεν υπήρχε πλέον και η Ουκρανία γινόταν ανεξάρτητο κράτος.
Ο συντηρητικός αρθρογράφος Γουίλιαμ Σαφάιρ, ο οποίος κάποτε έγραφε τους λόγους του Ρίτσαρντ Νίξον, «κόλλησε» στην γκάφα του Μπους το υποτιμητικό παρατσούκλι «Ομιλία του Κοτόπουλου του Κιέβου» – λογοπαίγνιο με μια δημοφιλή συνταγή της ρωσικής κουζίνας.

Η αλήθεια είναι ότι ο Τζορτζ Μπους δεν ήταν ο μόνος που έβλεπε με καχυποψία τις αποσχιστικές διαθέσεις.
Νωρίτερα, η Μάργκαρετ Θάτσερ είχε δηλώσει ότι «το να ανοίξουμε πρεσβεία στο Κίεβο είναι εξίσου λογικό με το να εγκαινιάσουμε πρεσβεία στο Σαν Φρανσίσκο». Με πολύ πρόσφατη την ενθάρρυνση της απόσχισης Σλοβενίας και Κροατίας από την εκ νέου ενωμένη Γερμανία, Ουάσιγκτον και Λονδίνο ανησυχούσαν σοβαρά για το ενδεχόμενο μιας αλόγιστης γερμανικής επέκτασης προς Ανατολάς, που θα ξυπνούσε τα παλιά φαντάσματα. Ιδιαίτερα στην Ουκρανία, μια χώρα που αποτελούσε για αιώνες πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Ρωσίας και άλλων ευρωπαϊκών δυνάμεων.
Η καινούργια «πυρκαγιά» που μαίνεται εδώ και τέσσερις εβδομάδες στο Κίεβο επιβεβαιώνει ότι το παρελθόν εξακολουθεί να στοιχειώνει το παρόν.

Το «κράτος των Ρως»

Γεννημένο στο Κίεβο, τον 9ο αιώνα, το «κράτος των Ρως» θεωρείται η αρχή του ρωσικού πολιτισμού. Από τις επικές μάχες του Αλέξανδρου Νιέφσκι με τους Τεύτονες Ιππότες, το 1242, μέχρι την εποχή της Μεγάλης Αικατερίνης, στo δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, η Ουκρανία υπήρξε πάντα πεδίο αναμετρήσεων της Ρωσίας με Γερμανούς, Σουηδούς, Πολωνούς και Λιθουανούς.
Στο τεράστιο συμβολικό της βάρος, ήρθε να προστεθεί η στρατηγική της σημασία από τη στιγμή που η Σεβαστούπολη, βασικό θέατρο του Κριμαϊκού Πολέμου (1853-56), έγινε ο βασικός ναύσταθμος του ρωσικού στόλου, πέρα από τις παγωμένες θάλασσες του Βορρά.
Ουσιαστικά, η Ουκρανία αποκτά ξεκάθαρα σύνορα και ανεξάρτητη υπόσταση, ως ομόσπονδη δημοκρατία, μόνο με τη συγκρότηση της ΕΣΣΔ. Είναι ο Νικίτα Χρουστσόφ εκείνος που της κάνει «δώρο» τη Χερσόνησο της Κριμαίας, το 1954, προκειμένου να την εξευμενίσει για όσα είχε υποστεί επί Ιωσήφ Στάλιν.

Η ανακήρυξη της ανεξαρτησίας, το 1991, δεν έλυσε το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας, τον διχασμό της ανάμεσα στο ορθόδοξο ανατολικό τμήμα της, όπου οι περισσότεροι μιλούν ρωσικά, και το καθολικό δυτικό τμήμα, που βλέπει προς τη Δύση.
Στη διάρκεια της «πορτοκαλί επανάστασης» του 2004, η Αμερική πίστεψε ότι ήταν σε θέση να κόψει τον γόρδιο δεσμό.
Οπως αποκάλυψε τότε το Associated Press, η κυβέρνηση Μπους προσέφερε 65 εκατομμύρια δολάρια στους εκλεκτούς της, τον μετέπεια πρόεδρο Βίκτορ Γιούσενκο και τη Γιούλια Τιμοσένκο, για να υπερισχύσουν στον αγώνα εξουσίας με τον φιλορώσο Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Από το 2002, τα αμερικανικά ιδρύματα NED, Freedom House και το Ινστιτούτο Open Society του Τζορτζ Σόρος είχαν αναλάβει την «εκπαίδευση» ουκρανικών Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων στις τεχνικές της πολιτικής ανυπακοής.

Το φιλοδυτικό μπλοκ κέρδισε τη μάχη, αλλά όχι τον πόλεμο, όπως έδειξε η εκλογή του Γιανούκοβιτς το 2010
Η πρώτη πράξη του Γιανουκόβιτς ήταν να ανανεώσει μέχρι το 2042 τη ρωσική βάση στη Σεβαστούπολη, κάτι που συνάντησε την αποδοχή της μισής Ουκρανίας και την ανοχή της άλλης μισής. Ωστόσο, ο υπολανθάνων διχασμός εκδηλώθηκε με εκρηκτικό τρόπο τη στιγμή που ο Γιανουκόβιτς αρνήθηκε να υπογράψει τη συμφωνία σύνδεσης με την Ε.Ε. και στράφηκε προς στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία.
Το σκηνικό μιας δεύτερης «πορτοκαλί επανάστασης» είχε πλέον στηθεί, με νέους πρωταγωνιστές και σκηνοθέτες.

Το νέο δίδυμο

Τη θέση του χρεοκοπημένου διδύμου Γιούσενκο - Τιμοσένκο πήρε ο νέος ανερχόμενος αστέρας της αντιπολίτευσης, ο παγκόσμιος πρωταθλητής της πυγμαχίας Βιτάλι Κλίτσκο. «Ο Κλίτσκο είναι ο άνθρωπός μας στο Κίεβο», δηλώνουν στο Der Spiegel παράγοντες του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ).
Οπως αποκαλύπτει το γερμανικό περιοδικό, «στα γραφεία του ΕΛΚ, στις Βρυξέλλες και στη Βουδαπέστη, εκπαιδεύονται στελέχη του κόμματος του Κλίτσκο (UDAR) στο κονοβουλευτικό έργο και τους παρέχεται βοήθεια για τη δημιουργία πανεθνικής οργανωτικής δομής.
Το Ιδρυμα Κόνραντ Αντενάουερ της γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας επιτελεί επίσης ενεργό ρόλο».

Αν το 2004 τον πρώτο ρόλο είχαν οι Αμερικανοί, τώρα τα ηνία έχουν αναλάβει οι Γερμανοί.
Ο Γκίντο Βεστερβέλε και η Κάθριν Αστον έκαναν βόλτες αγκαλιά με τον Κλίτσκο στα οδοφράγματα του Κιέβου, χωρίς να ενοχλούνται από το γεγονός ότι στους συμμάχους του περιλαμβάνεται το εθνικιστικό, ναζιστικής προέλευσης, κόμμα «Σβόμποντα», το οποίο έχει καταγγελθεί από το κέντρο Στίβεν Ροθ για την καταπολέμηση του αντισημιτισμού, που εδρεύει στο Τελ Αβίβ.

Η ωμή παρέμβαση των Βρυξελλών, όπως βέβαια και της Μόσχας, στα εσωτερικά της Ουκρανίας αποτελεί εξαιρετικά ανησυχητικό οιωνό για τη διχασμένη χώρα.
Σε πρόσφατο κύριο άρθρο της, η Wall Street Journal έγραφε:
«Για 20 χρόνια, η Ουκρανία ήταν μια πυριτιδαποθήκη που χλεύαζε τις προβλέψεις της CIA στις αρχές της δεκαετίας του '90, για πιθανό εμφύλιο πόλεμο. Σήμερα, όμως, το ενδεχόμενο της βίας είναι πραγματικό και θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει την Ευρώπη».
Η ψυχρή λογική λέει ότι ούτε ο Πούτιν μπορεί να ελπίζει σοβαρά ότι θα αποξενώσει την Ουκρανία από το Δυτικό περιβάλλον της ούτε η Ε.Ε. ότι η Ρωσία θα δεχθεί αγόγγυστα να χάσει ολοσχερώς τον μεγάλο της γείτονα (μαζί με την Κριμαία και τη Σεβαστούπολη), χωρίς να τη διασπάσει.
Ενας «ιστορικός συμβιβασμός» εμφανίζεται η μόνη ρεαλιστική λύση, αλλά και οι δύο πλευρές μοιάζουν αποφασισμένες να τραβήξουν το φθαρμένο σχοινί μέχρι το τέλος.

Πέτρος Παπακωνσταντίνου

---------------------------------------------------------------

Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία. Τέσσερις αναφορές και ένα παράρτημα - Ευρωπαϊκή Ένωση όλο και πιο χλωμή. Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία. Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´. Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος β´.

---------------------------------------------------------------

.~`~.

Αλλαγές ισορροπίας στην Νοτιο-Ανατολική Μεσόγειο

Οι ΗΠΑ αλλάζουν στρατηγική στην εξωτερική τους πολιτική
Αλλαγές ισορροπιών

α´

H Τούρκικη διπλωματία μετά την ανακοίνωση των ΗΠΑ για αποχώρηση ουσιαστικά του 6ου στόλου απο την Μεσόγειο και την κάθοδο των Ρώσων, διαβλέπει πως η δυναμική της Ρώσικης Αρκούδας ισχυροποιείται στην περιοχή, ειδικά μετά την κατάσταση στην Συρία.
Εκεί όπου εμφανώς με τον Λαβρόφ ώς αντιπρόσωπο της ειρηνικής πρότασης καταστροφής των χημικών όπλων, αλλά και με την άρνηση του Ισραήλ να συνεργαστεί με ΗΠΑ στον ήπιο δρόμο αντιμετώπισης του Ιράν, η Ρωσία δείχνει να παίρνει τα σκήπτρα.
Οι ΗΠΑ άλλωστε διά στόματος Ομπάμα δήλωσαν πως δεν είναι πια η ίδια υπερδύναμη που θα λύνει τα προβλήματα άλλων και θα επικεντρωθεί μόνο στα εθνικά της συμφέροντα.
Αυτή είναι η λογική άλλωστε και των δυνάμεων MAGTF που θα λειτουργούν ώς μονάδες κρούσης και επιβολής σε συγκεκριμένα σημεία και χρονικά διαστήματα.

Με το παρακάτω άρθρο δείχνει η Τουρκία πως ήδη κοιτάει η Υψηλή Πύλη προς την Τσαρική Αυλή και δεν θα διστάσει να συνεργαστεί με τον Πούτιν αν και εφόσον αυτό επιτάσσει το εθνικό τους συμφέρον, έστω και αν έχουν ουκ ολίγες κόντρες.
Ενδείξεις άλλωστε για την ανεξαρτητοποίηση της Τουρκίας απο την επιρροή των ΗΠΑ, έδειξε τόσο η προσπάθεια προμήθειας Κινέζικου οπλικού συστήματος, όσο και η στάση Ερντογάν στο θέμα των βάσεων προς Συρία...
Η σκακιέρα της περιοχής είναι σε αλλαγή κινήσεων και ισχυρών παικτών και καλό είναι να μην γινουμε το πρώτο πιόνι της πρώτης κίνησης που συνήθως θυσιάζεται για την τακτική.

β´

Την δεκαετία του 2000, οι περισσότεροι αναλυτές και σκεπτόμενοι για τα US think tanks, ανέφεραν πως εκείνος που ελέγχει την Ευρασία θα μπορεί να κυριαρχήσει και επί του γνωστού κόσμου.
Την άποψη αυτή την συμμεριζόντουσαν τόσο ο Μπρενζίνσκι όσο και ο Κίσσινγκερ (δύο διαφορετικές σχολές εξωτ. πολιτικής).

Αυτά ήταν τα συμπεράσματα του τότε, με μια Ε.Ε.νεοδημιούργητη και ουσιαστικά χαμηλών τόνων και ισχύος.
Την ίδια στιγμή μια Ρωσίατότε πάλευε να βρει τα βήματα της μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Στην Μ. Ανατολή υπήρχε ενας ολοκληρωτικός έλεγχος απο Ισραήλ και ΗΠΑ... όλα έδειχναν ακριβώς αυτό το συμπέρασμα.

Σήμερα όμως το πρόβλημα σε αυτό το σκεπτικό είναι η ισχυρή οικονομικά Γερμανία, η ισχυρότατη και ολοένα αναπτυσσόμενη Ρωσίαπου έχει δημιουργήσει μια νέα κατάσταση.
Μια ήπειρο της Ευρώπης με δύο ισχυρές δυνάμεις που εξορισμού δεν θέλουν σχέση εξάρτησης απο ΗΠΑ, αλλά εταίρου, δείχνει πως το παραπάνω πρέπει να αλλάξει.
Εξού και οι ΗΠΑ κοιτάνε πλέον προς Ειρηνικό και Ασία... γιατί;... επενδύουν λιγότερα και κερδίζουν περισσότερα. Αν θελήσουν να υπερισχύσουν σε μια τέτοια κατάσταση, οι πόροι οικονομικοί και στρατιωτικοί που θα πρέπει να επενδυθούν θα πρέπει να είναι δεκαπλάσιοι, με πολύ λιγότερα κέρδη και φυσικά με μεγάλες κόντρες σε πολλά επίπεδα.
Η κυβέρνηση Ομπάμα μετά την διαπίστωση της απώλειας πολλών δις δολλαρίων σε αυτό το παιχνίδι, σχεδίασε την εναλλακτική.

Πρόσβαση στις νεές περιοχές και ευκαιρίες, με έμμεσες παρασκηνιακές ενέργειες στην Ευρώπη και με πολύ πιο άμεσες και στοχευμενες σε Αφρική και Ασίαπου το πεδίο θα είναι πιο γόνιμο για κάθε είδους επενδύσεις.
Άλλωστε σε αυτές τις περιοχές έχει να αντιμετωπίσει μόνο την Κίνα κατά ουσία που εν ολίγοις έχει μια περίεργη σχέση εξάρτησης απο την Αμερικάνικη οικονομία λόγω του πλήθους των κρατικών ομολόγων που κατέχει απο το Αμερικάνικο δημόσιο.

Η αναδίπλωση λοιπόν είναι εμφανές πως είναι θέμα στρατηγικής και οικονομίας κινήσεων.
Αυτό φαίνεται πολύ καθαρά ειδικά στην περίπτωση του Ιράν όπου προτιμά ενα σύμμαχο παρά ενα αντίπαλο, προσπαθώντας βέβαια να μην δυσαρεστήσει και τον κλασσικό σύμμαχο του Ισραήλ στην περιοχή.

Όσον αφορά εμάς σαν περιοχή, εκείνο που μας διαφοροποιεί σε όλο το σχεδιαστικό της νέας στρατηγικης των ΗΠΑ, είναι οι ενεργειακοί πόροι που σε καμία περίπτωση δεν θέλουν να πέσουν σε χέρια Γερμανών και Ρώσων.
Εξού και έχουν χαρακτηριστεί ώς "Εθνική υπόθεση των ΗΠΑ"τοσο απο Χ.Κλίντον όσο και απο τον Ομπάμα μετά την επίσκεψη Σαμαρά.
Ειδικότερα απο την στιγμή που δεν έχουν πλέον και την καλύτερη συνεργασία με Ρωσία το μόνο επόμενο βήμα χωρίς να αναμειχθούν άμεσα στο θέμα και έρθουν σε ευθεία αντιπαράθεση με Ε.Ε. και Ρωσία, είναι η συμμαχία του Ισραήλ.
Το Ισραήλ έτσι και αλλιώς δεν έχει τις καλύτερες των σχέσεων με Ε.Ε. και αποτελεί και το άλλοθι απέναντι τους.

Η Ελλάδα λοιπόν καλείται μέσα σε όλο αυτό το νεφελώδες τοπίο υψηλής διπλωματίας που θυμίζει έντονα τις ζυμώσεις μεταξύ WWI και WWII, να σκεφτεί πως μπορεί να ισορροπήσει και να κινηθεί βάση μιας διαχρονικής εξωτερικής πολιτικής που θα συμφωνηθεί απο όλους εσωτερικά. Διαφορετικά, τα πράγματα θα βρούν την χώρα σε πολύ δύσκολη θέση απέναντι σε μια ισχυρότατη Ρωσία, σε ενα εκδικητικό Ισραήλ και σε ενα δικτάτορα με προσωπείο απο την Ε.Ε.

Αλέξανδρος Νίκλαν

---------------------------------------------------------------

Τα δύο προηγούμενα άρθρα -ανάμεσα σε άλλα- φανερώνουν γιατί άνθρωποι, σαν τον Μαρκεζίνη (παρακάτω παρατίθενται εντελώς συνοπτικά ορισμένες κεντρικές θέσεις του), έχουν «λυσσάξει» για μια προσέγγιση με τη Ρωσία και έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με το ΕΛΙΑΜΕΠ και τη καθημερινή, επισημαίνοντας πως "φοβάμαι δεύτερα Ιουλιανά"και πως "μου φαίνεται πολύ πιθανό να μας εξαναγκάσουν, ίσως με κίνητρα, οι «Ευρωπαίοι φίλοι μας» σε «εθελούσια έξοδο» από την ευρωζώνη και σε επιστροφή στη δραχμή".
Προσέγγιση με τη Ρωσία όψιμα έκανε το Ισραήλ (παρά την έντονη διαφωνία από τον πρώην πρωθυπουργό του), επίσης «η Τουρκία ενδιαφέρεται για τη δημιουργία ζώνης ελεύθερου εμπορίου με την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση» και η Γερμανία δυναμοποιεί την κλασική συνεργατική-ανταγωνιστική χερσαία σχέση που υπάρχει εδώ και αιώνες ανάμεσα σε αυτήν και τη Ρωσία.
Το περίφημο τρίγωνο Γερμανία - Ρωσία -Τουρκία (δηλαδή η οδός για μια ευρασιατική στρατηγική της Γερμανίας) είναι εδώ, δυναμοποιημένο, δυνατό.
Ποιος θα θρυμματιστεί από τις σχέσεις του;

Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.

Ο πόλεμος στη Συρία ή ο πόλεμος για τη Συρία.

Ιχνηλατώντας το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις εξελίξεις στα καθ'ημάς, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή - οδεύοντας προς τη Συρία και το Ιράν.

Η.Π.Α και Κίνα.

Η.Π.Α και Γερμανία.

Νέο Ανατολικό Ζήτημα.

Κύριοι! Η κατάσταση για την οποία θα μιλήσω είναι η κατάσταση της χώρας μας και είναι Δρα-μα-τι-κή!...
Δεν είναι όπως μας τα λένε, υπάρχουν πολλοί ένοχοι, σε αυτή τη πράξη της αποσιωποιήσεως της πραγματικής καταστάσεως.
Δεν είναι μόνο οι συνήθεις ένοχοι, οι πολιτικοί, είναι και ο τύπος, είναι και άλλοι...
Είμαστε μοναδικοί αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη, γιατί είμαστε η μόνη χώρα που έχει και οικονομική και εξωτερική και κοινωνική και ηθική και διαφθοράς, κάθε δυνατή κρίση.
Ακούμε για τη Πορτογαλία, ακούμε για την Ιρλανδία, ακούμε για τις διάφορες χώρες, αλλά αυτές έχουν οικονομική κρίση, έχουν τραπεζιτική κρίση, εμείς τις έχουμε όλες.
Και αυτό είναι το πρόβλημα...
Η κατάσταση την οποία έχουμε σήμερα μπορεί να χειροτερέψει, νομίζω ότι θα χειροτερέψει.
Δεν υπάρχει θέμα Greek Success, υπάρχει θέμα Greek Fatigue...
Κάτι ξέρω για το πως αισθάνονται για εμάς...
Βλέπω και την όρεξη που έχουν και αναπτύσσουν να πάρουν ότι έχουμε μισοτιμής, για να μη πω λιγότερο από αυτό, βλέπω τους κινδύνους που υπάρχουν να χάσουμε και τον ορυκτό μας πλούτο που υπάρχει σε αυτή τη περιοχή και στη Θράκη (V), βλέπω τον κίνδυνο να χάσουμε και τον υποθαλάσσιο πλούτο.
Τα βλέπω αυτά γιατί ασχολούμαι με αυτά ως επιστήμων και στεναχωρούμαι...
Ξέρετε γιατί στεναχωρούμαι;
Όχι, γιατί οι λεγόμενοι φίλοι προσπαθούν να μας τα πάρουν, και μας τα παίρνουν ήδη σιγά, σιγά, αλλά διότι σε αυτή τη καταστροφή, σε αυτή την εκποίηση, σε αυτή τη περίοδο του φοβερού δισταγμού, εμείς οι ίδιοι πολλές φορές είμαστε η αιτία των δεινών μας...

...ο ακαδημαϊκός είναι τρελός, μου τα έχουνε πει και αυτά'ο ακαδημαϊκός ο οποίος ετοιμάζεται να δημιουργήσει ακροδεξίο κόμμα. Εγώ.
Την ίδια στιγμή ο ακαδημαϊκός ο οποίος ετοιμάζεται να συνεργαστεί με τον κ. Τσίπρα. Εγώ.
Μα και με τους δύο συνεργάζομαι; Μα φίλοι μου, εάν μπορώ να συνεργαστώ και με τους δύο, αν και οι δύο θέλουν να μου δώσουν θέση, αν και οι δύο θέλουν να με κάνουν Υπουργό Εξωτερικών, τότε είμαι ο άνθρωπος που χρειάζεστε...
Ξέρετε, υπάρχουν επίσημες πληροφορίες, που έχουν πάει ακόμα και στη Προεδρία και λένε, ο Βασίλης είναι κατάσκοπος των Άγγλων, ο Βασίλης είναι κατάσκοπος των Ρώσων, ο Βασίλης είναι κατάσκοπος των εφοπλιστών.
Μα, πάλι σας επαναλαμβάνω, εάν μπορώ να είμαι τριπλός κατάσκοπος η αξία μου η αγοραία ανεβαίνει. Δε γίνεται έτσι συζήτηση πολιτική, δηλαδή, στο επιχείρημα, στο κόπο που κάνω, στη προσπάθεια που κάνω να σας μιλήσω'Να μου απαντάς με ύβρεις.

Στην εξωτερική πολιτική, έχουμε εδώ πέρα μια συνεχιζόμενη μάχη, μεταξύ του ΕΛΙΑΜΕΠ και της εφημερίδας που τους προωθεί, της καθημερινής, και εμένα, όπου με λένε ρωσόφιλο και αντιαμερικανό... Είχαν το θράσος να πάνε στη Θράκη (οι ΕΛΙΑΜΕΠηδες) και να μιλήσουν για την κατάργηση ή την αλλαγή της συνθήκης της Λωζάνης (V)...

Δύο εβδομάδες πριν από τον πόλεμο στο Αφγανιστάν προέβλεψα ότι αυτός ο πόλεμος θα γίνει χειρότερος και θα κρατήσει. Είπα ότι το θέμα με το Ιράνδεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη βοήθεια της Ρωσίας. Είπα ότι στον μεταψυχροπολεμικό κόσμο ο δισταγμός να ανοίξουμε σχέσεις με τη Ρωσία -ο μόνος που ήταν εξαίρεση ήταν ο Καραμανλής, αλλά υποχώρησε και αυτός- είναι αδικαιολόγητος. Με καθύβρισαν, ειδικά ένα τμήμα του δεξιού Τύπου που κάποτε εθεωρείτο σοβαρό. Κι όμως, μετά τα γεγονότα της Συρίας λένε σήμερα ότι ο Ομπάμα τα έκανε θάλασσα και η Αμερική δεν είναι πια αυτή που ήταν [σχολιασμός εδώ]. Ποιοι; Οι υβριστές μου!

Ζούμε σε μια εποχή που, πρέπει, να καταλάβουμε τα προβλήματα και τα εξωτερικά,

κυρίως τα εξωτερικά, που επηρεάζουν τα οικονομικά.

Ενδεικτικά τα πλέον πρόσφατα βίντεο και το περιεχόμενο τους

Το πιστεύω. Είμαστε πολύ κοντά στην κατάρρευση, έχει διαλυθεί ο κοινωνικός ιστός.
Η διάλυση του ιστού είναι αποτέλεσμα μιας οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζεται εδώ και δέκα χρόνια.
Ο κατήφορος στη σύγχρονη εποχή ξεκινά από την εποχή Σημίτη, με όσα έγιναν σε όλα τα επίπεδα, οικονομικά, πολιτικά, εθνικά. Πάει μετά στην περίοδο Καραμανλή, ειδικά τα δύο τελευταία χρόνια της, που ήταν μια περίοδος αδράνειας, φθάνουμε στον... δυσπερίγραπτο Γιώργο Παπανδρέου και συνεχίζει.
Η κατάρρευση οφείλεται στο ότι έχει η χώρα χάσει την αυτοπεποίθησή της...

Δεν μπορείς να κάνεις διπλωματία, δεν μπορείς να κάνεις εξωτερική πολιτική, αν ο λαός ο ίδιος δεν έχει αίσθημα του ανήκειν, δεν έχει αίσθημα του παρελθόντος και πως το παρελθόν χτίζει το παρόν, ώστε να οικοδομήσεις πραγματικά ένα καλύτερο μέλλον...

Η πατρίδα μου είναι κάτι πολύ σημαντικό για μένα.
Να τη βλέπω να πονάει και να ξεσκίζεται έτσι, με στενοχωρεί.
Πιστεύω ότι πρέπει να γίνει μια αλλαγή.
Πιστεύω επίσης ότι ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού, αν κρίνω από τα τα e-mail που λαμβάνω, 150 τη μέρα, συμμερίζεται τη γνώμη μου.
Δεν μπορείς να περιμένεις από αυτούς που σε κατέστρεψαν -το είπε ο Αριστοφάνης στους «Βατράχους»- ότι θα είναι αυτοί οι άνθρωποι που θα σε σώσουν.

...φτάσανε στο μοναδικό φαινόμενο, δεν το έχω δει ως νομικός σε καμιά άλλη χώρα, να ζητάνε οι τράπεζες από τη Βουλή να περάσουν νόμο που να τους απαλλάσσουν ευθύνη για ενδεχόμενη δίκη που θα τους κάνουν οι μέτοχοι τους, για δάνεισμα σε οργανώσεις που ξέρουν ότι είναι οικονομικά ασταθείς... [με αφορμή τον δανεισμό σε πτωχευμένα κόμματα και εφημερίδες]

Η κάθαρση πρέπει να γίνει.
Επειτα από τόσα χρόνια αδικίας που έχει υποφέρει τόσο μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού πρέπει να γίνει κάτι.
Να πειστεί ο λαός ότι ο επόμενος ηγέτης βάζει τέλος σε μια αποτυχημένη εποχή.

Χρειαζόμαστε συμμαχίες... Και ΔΕΝ έχουμε συμμαχίες...
Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αρχίζοντας με τη Τουρκία, όλοι κάναν συμμαχίες με όλους.
Όλοι χρειαζόντουσαν back up.
Που είναι το παράδοξο, τι είναι το φοβερό σε αυτό που είπα;...

Ως Ελληνας, θεωρώ ότι μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου η κατάσταση άλλαξε.
Και το να ακολουθεί η Ελλάδα μονομερή εξαρτημένη πολιτική από τις ΗΠΑ, όπως ακολουθούσε την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, δεν έχει νόημα.
Τερματίστηκε το 1991.
Πρώτοι το είδαν οι Τούρκοι με τον Οζάλ και μετά ακολούθησαν όλοι... πρέπει να προσαρμόσουμε την εξωτερική μας πολιτική...

Προσωπικά, ουδέποτε ήμουν αντιαμερικανός. Εχω δουλέψει εκεί για πολλά χρόνια, έχω πολλούς φίλους, έχω γνωστούς και τις ιδέες που έχω πει κατά της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής τις συμμερίζεται το 60% των Αμερικανών.
Είπα όμως το εξής. Θα πας στην Αμερική και θα της πεις αυτό:
«Χρειάζεται να με βοηθήσεις να μειώσω τον επεκτατισμό των Τούρκων.
Θέλω να χρησιμοποιήσω με βάση το διεθνές δίκαιο τα δικά μου κοιτάσματα νοτίως της Κρήτης και βορείως στης Κρήτης. Για το Καστελόριζο, ας πάμε στο Διεθνές Δικαστήριο.
Τουλάχιστο να ανακηρύξω την ΑΟΖ μου».
Βλέπετε, ο κύριος Σαμαράς, που μίλησε για ανακήρυξη την περασμένη Πρωτοχρονιά, δεν έχει τολμήσει να το κάνει γιατί υφίσταται πιέσεις από Ευρώπη και Αμερική.
Εγώ λέω, επειδή αυτοί δεν μας βοηθούν, γιατί να μην πούμε «εντάξει, ήρθα πρώτα σε σένα, είσαι ο παλιός μου φίλος, καταλαβαίνω ότι δεν μπορείς να με βοηθήσεις, αλλά χρειάζομαι βοήθεια και θα πάω στο νούμερο 2, 3. Φίλοι φίλοι, αλλά θα στραφώ στον Ρώσο».
Αν όμως μου πεις:
«Δεν σε βοηθάω αλλά σου απαγορεύω να πας στον Ρώσο», όπως έκαναν οι Αμερικανοί με τον Καραμανλή, αυτό είναι απαράδεκτο. Δεν είναι φιλία.
Αυτό δεν είναι ούτε Γιάλτα ούτε αντιαμερικανική πολιτική.
Είναι ελληνική πολιτική.

Δείτε: Στη Συρία η Αμερική ρεζιλεύτηκε, η Ευρώπη συνεχίζει να είναι ανύπαρκτη και είδαμε τον κύριο Πούτιν να προχωρεί. Πηγαίνει στην Αίγυπτο και κάνει συμφωνίες.
Είδαμε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ στη Μόσχα. Κοσμογονικές αλλαγές!
Αυτό συμβαίνει γιατί αντελήφθησαν κάποιοι ότι η Αμερική δεν είναι πια η κοσμοκράτειρα δύναμη, η Ρωσία παίζει όλο και δυνατότερο ρόλο στη Μέση Ανατολή.
Ούτε ο πιο πρωτάρης φοιτητής Διεθνών Σχέσεων δεν θα μπορούσε να φανταστεί τη Συρία, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία να στρίβουν προς τη Ρωσία! Κι όμως, γίνεται.

---------------------------------------------------------------

.~`~.

V
Δύο αναφορές σε Οθωμανισμό, μπέηδες, μουχτάρηδες, αποανάπτυξη & κιτς

α´

Όταν στην Θεσσαλονίκη και τα Ιωάννινα προβάλεις ως φαντασιακό, ως συμβολικό τον Οθωμανισμό και τον Αλή Πασά τότε πως θα αναπτύξεις το ένδυμα, την μόδα της Θεσσαλονίκης και την Αργυροχρυσοχοοία των Ιωαννίνων;
Το ΤουρκοΒαλκανικό Μπαρόκ, όπως έλεγα το 1996, έχει περιορισμένους και φτωχούς πελάτες. Εκτός από την ναρκοκρατία που είναι πλούσια.
Αυτό βέβαια σημαίνει ότι έχεις Μουχτάρηδες όχι Δημάρχους, Μαχαλάδες όχι Πόλεις.
Το κωμικό και παράδοξο είναι ότι σταυροφόροι μάλλον ημισεληνόφονοι, Βαλκάνιοι σπαχήδες – μπέηδες αυτής της οπισθοδρόμησης, παρουσιάζονται πρόσωπα, ομάδες που συντηρούμενες από το Κράτος και προβαλλόμενες από την τηλεκρατία δηλώνουν «προοδευτικοί», «Ευρωπαϊστές», «εκσυγχρονιστές» και «αριστεροί».
Είναι ότι ποιο αντιδραστικό και κωμικό έχει η χώρα.
Δεκαετίες τώρα... ανέδειξα αυτήν την παραδοξότητα, την ανωμαλία αλλά και την θεωρητική και επιστημονική σημασία, τις επιδράσεις στον οικονομικό και κοινωνικό βίο μας, αυτών των ζητημάτων και σχέσεων...
Τι δουλειά έχουν τα Ιωάννινα όπως και η Θεσσαλονίκη, η Ελλάδα με την βαρβαρότητα, την ασχήμια και το Kits ως πρόταση για το μέλλον τους;

Πηγή

β´

Μπορεί ο Ερντογκάν να έφαγε πολύ μπακλαβά «τύπου Χαλεπίου» και να ονειρεύεται, να ενεργοποιεί Βόσνιους Μπέηδες και Αλβανικά γενοκτόνα ασκέρια αλλά η στάση, η πρόταση μιας Αληθινής Αθήνας για την Θράκη είναι αυτή που κατέθεσα δεκαετίες πριν.
Είναι στον οδικό και σιδηροδρομικό άξονα Αλεξανδρούπολη – Μπουργκάς – Δούναβης – Βουκουρέστι και τον σχεδιασμό της Νέας Πόλης.
Τον ψήφισε όλο το Κοινοβούλιο εκτός από την ψευτοαριστερά (Ψηφίστηκε μόνο από την Νίτσα Λουλέ Βουλευτή Λαρίσης). Τον ακύρωσε αντιδημοκρατικά ο γνωστός μικρός άνθρωπος, ένοικος του Μαξίμου.
Όποιος έχει Ελληνική και Ευρωπαϊκή Παιδεία καταλαβαίνει ότι η Ρωμανία ήταν μια πολύ ευγενής ιδέα.
Δεν είχε μόνο την Πολεοδομική έκφραση της. ΙΔΟΥ Η ΡΟΔΟΣ ΛΟΙΠΟΝ.
Αρκετά με τον «συνδικαλισμό» για την Θράκη. Για να σοβαρευθούμε και να φύγουμε από το Λούμπεν του Ερντογκάν και το νεοθωμανικό, αδιαφανές, εγχώριο αριστεροδεξιό Kits.

Μιχάλης Χαραλαμπίδης

Πηγή

---------------------------------------------------------------

Ελληνική Πολιτική Παιδεία - Μαθήματα Πολιτικής, μέρος α´.

Ελληνική Πολιτική Παιδεία, μέρος β´.

Ανθρωποποίηση και Μνημοσύνη - Γεωπολιτικός έλεγχος και διανοητικός ακρωτηριασμός.

Μικρά, ταπεινά και «ασήμαντα» στα οποία κρίθηκε -και κρίνεται- η ελληνική πολιτική.

Η εισαγόμενη ιδεολογία του «ιδιωτισμού» ως προκάλυμμα, νομιμοποίηση και άφεση αμαρτιών του κομματικοιδιωτικού κρατικοεπιχειρηματικού παρασιτικού κατεστημένου και ένα έσχατο παράδειγμα απομυθοποίησης ενός κυρίαρχου μύθου.

---------------------------------------------------------------

Τις πέντε παγκόσμιες γεωπολιτικές τάσεις που θα διαμορφώσουν το διεθνές σκηνικό περιγράφει το αμερικανικό think tank Stratfor, σε σημείωμά του για το τέλος της χρονιάς.

Όπως αναφέρει σε σημείωμά του οι τάσεις αυτές είναι:

- Η ύφεση στις σχέσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ

- Η άνοδος του εθνικισμού και των ακραίων κομμάτων στην Ευρώπη

- Το "παζάρι"μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας για την κεντρική/ανατολική Ευρώπη και τα ενεργειακά

- Η ισχυροποίηση της Κινεζικής ηγεσίας και η συγκέντρωση εξουσίας

- Εσωτερικές εντάσεις και οικονομική πίεση στην Ινδία και την Τουρκία.

The United States will attempt to balance power in the Middle East through its strategic negotiations with Iran' the rise of nationalist and euroskeptic parties will be felt in this upcoming year’s elections' the Chinese president will continue to consolidate more power under himself. Barely missing the list but still notable: the end of the FARC insurgency in Colombia, escalating violence in Nigeria, and Mexico's return to political gridlock.

.~`~.

12/29/13--05:04: News conference of President of Russia, Vladimir Putin. December 19, 2013 (Video and Transcript).

Συνέχεια στο πλαίσιο παράθεσης σημαντικών ομιλιών-δημοσίων εμφανίσεων-ενημερώσεων:

1) I) US President Barack Obama Speech at Berlin's Brandenburg Gate, 2013. II) "A World That Stands as One", Barack Obama's Speech in Berlin, July 24th, 2008. III) Spiegel: Obama's Soft Totalitarianism: Europe Must Protect Itself from America

και

2) Statement by H.E. Mr. Barack Obama President of the United States of America and H.E. Dr. Hassan Rouhani President of the Islamic Republic of Iran at the Sixty-eight Session of the United Nations General Assembly (New York, 24 September 2013).

Η πρώτη ανάρτηση φανέρωσε, με γλαφυρό τρόπο, μέσω των φωτογραφιών και της αντιπαραβολής των δύο ομιλιών του Barack Obama, τη διαφορά ανάμεσα στο τότε και το τώρα (Η.Π.Α και Γερμανία). Η δεύτερη ανάρτηση έδειξε, μέσω της παράλληλης παράθεσης των δύο ομιλιών, προς τη μετέπειτα, όπως διαπιστώσαμε εν τέλει, «προσπάθεια εξομάλυνσης» στις σχέσεις των δύο χωρών (Η.Π.Α και Ιράν).

Πηγή

.~`~.

Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.

Ρωσία.

12/29/13--07:24:

Ενθυμήσεις &-μεταβατικά-σημεία καμπής της αποσύνθεσης
του μεταπολιτευτικού κομματικού συστήματος.

Πρόλογος

Σταδιακά, ολοένα και εντονότερα γίνεται συνειδητό, πως το επόμενο χρονικό διάστημα και οι επερχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις θα χαρακτηριστούν από την προχωρημένη αποσάθρωση και κατάρρευση του κομματικού συστήματος υπό το οποίο οι Η.Π.Α ηγεμόνευσαν στη χώρα, δηλαδή του μεταπολιτευτικού συστήματος.
Σταδιακά, οδηγούμαστε στην επανάληψη και (επανα)επιβεβαίωση της διαπίστωσης πως: «σε αυτό το [κομματικό] χάος που διαπιστώνεται ομόφωνα μπορούμε να αναγνωρίσουμε ένα σαφές περίγραμμα, αν δεν παρατηρούμε αποσπασματικά την ιστορία μεμονωμένων κομμάτων.
Αυτό που διακρίνουμε αμέσως είναι ότι δεν σχηματίζονταν και δεν διαλύονταν μια το ένα και μια το άλλο κόμμα, αλλά, αντίθετα, δημιουργούνταν και χάνονταν μαζί ολόκληρα κομματικά συστήματα».
Ας θυμηθούμε κάποιες από τις προηγούμενες περιόδους των κομματικών συστημάτων όπως τις συμπυκνώνει ο Gunnar Hering:

«Η πρώτη περίοδος των αποκαλούμενων "ξενικών κομμάτων"που, ελλείψει τυπικών ιδρυτικών πράξεων, δεν μπορούμε να ορίσουμε επακριβώς την αρχή της και που το τέλος της συντελέστηκε εξίσου ατύπως, εμπίπτει χονδρικά στο χρονικό διάστημα μεταξύ της αρχής του απελευθερωτικού αγώνα το 1821 και της καθαίρεσης του Όθωνα το 1862.
Στη δεύτερη φάση, από το 1862 μέχρι το 1909, δημιουργήθηκαν στην εθνοσυνέλευση αρχικά δύο μεγάλα κόμματα'κοντά τους εμφανίστηκαν μικρότερες ομάδες οι οποίες παρέμειναν μικρά κόμματα. Η αποσύνθεση του κόμματος των Πεδινών συνέπεσε χρονικά και πραγματικά με τη διάσπαση των Ορεινών σε ένα συντηρητικό και ένα προοδευτικό κόμμα, γύρω από τα οποία σχηματίστηκαν και πάλι μικρές ομάδες.
Στην τρίτη φάση (1909-1936) δημιουργήθηκε το Κόμμα των Φιλελευθέρων, ενώ τα "παλαιά"κόμματα που είχαν διαμορφωθεί νωρίτερα σχημάτισαν μια ετερογενή "αντιβενιζελική"αντιπολίτευση, η οποία μέχρι το 1915 κατάφερε να ενισχυθεί με την προσέλευση νέων στελεχών και ψηφοφόρων.
Μετά την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου και το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1922 γύρισε το φύλλο: τώρα αποσυντέθηκαν οι Φιλελεύθεροι σε περισσότερα κόμματα, όπως έγινε και σε άλλες χώρες, ενώ οι συντηρητικοί ενώθηκαν στο Λαϊκό Κόμμα, που διασπάστηκε σε δύο πτέρυγες μόλις μετά την παλινόρθωση της μοναρχίας.
Και σε αυτή τη φάση υπήρξαν μικρά κόμματα, με διαρκέστερο και μακροπρόθεσμα ισχυρότερο το Κομμουνιστικό Κόμμα».

Οι επόμενες δύο περίοδοι είναι η μεταπολεμική/εμφυλιακή, από το 1949 έως το 1967 και η μεταδικτατορική/πολιτευτική, από το 1974 μέχρι σήμερα.
Τα κυριότερα γεγονότα, που σχετίζονται με τη μετάβαση από τη περίοδο της δικτατορίας προς αυτή της μεταπολίτευσης, έχουν να κάνουν με την Κύπρο, τα δημοψηφίσματα για τη μορφή του πολιτεύματος μεταξύ «Βασιλευόμενης και Αβασίλευτης Δημοκρατίας», την επιστροφή Καραμανλή και Παπανδρέου, τη νομιμοποίηση του Κ.Κ.Ε, την ίδρυση της Ν.Δ και του Πα.Σο.Κ και την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (Ε.Ο.Κ.).
Είναι μια περίοδος επικάλυψης, μετάβασης και γέφυροποίησης ανάμεσα στη δικτατορία και τη μεταπολίτευση.
Ως εισαγωγή στους τίτλους τέλους της μεταπολίτευσης μπορούν να θεωρηθούν δύο σημεία καμπής.

Σημεία καμπής

Ως πρώτο σημείο καμπής, μπορούν να θεωρηθούν τα αποτελέσματα των δύο εκλογικών αναμετρήσεων του 2012, όπου ο δικομματισμός της μεταπολίτευσης απέσπασε συνολικό ποσοστό 32,03% τον Μαΐο και 41,94% τον Ιούνιο (στις εκλογές του 2009 τα δύο κομματα του μεταπολιτευτικού δικομματισμού και της τωρινής συγκυβέρνησης είχαν αποσπάσει ποσοστό 77,39%).
Η ευρύτερη περίοδος γύρω από αυτό το -πρώτο- σημείο καμπής, χαρακτηρίζεται από την εκτόξευση δύο υπαρχόντων και τη δημιουργία δύο «νέων» κομμάτων (από παλαιά προϋπάρχοντα υλικά). Πρώτον, ο Συ.Ριζ.Α από 4,60% και η Χ.Α από 0,29% λαμβάνουν εκλογικά ποσοστά 26,89% και 6,92% αντίστοιχα. Δεύτερον, εμφανίζονται οι Αν.Ελ και η Δημ.Αρ με ποσοστά 7,51% και 6,26% αντίστοιχα.
Με βάση τον χονδροειδή, παραπλανητικό, στείρο αναλυτικά και αδιαφόριστο κλασικό διαχωρισμό της «αριστεράς» και της «δεξιάς» έχουμε, από τη μια πλευρά, κόμματα προερχόμενα από την «αριστερά» (Σύ.Ριζ.Α, Δημ.Αρ, Κ.Κ.Ε) να καταλαμβάνουν ποσοστό περίπου 38,00% (το μεγαλύτερο, μεταπολιτευτικά αλλά και γενικότερα, ποσοστό της «αριστεράς») και από την άλλη, κόμματα προερχόμενα από τη «δεξιά» (Ν.Δ, Αν.Ελ, Χ.Α) να κυμαίνονται περίπου στο 44,00%. Μιλώντας με κλασσικούς όρους, στην Ελλάδα, σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στα περισσότερα κράτη της Ευρώπης (πλήν Ιβηρικής χερσονήσου, στην οποία θα αναφερθώ άλλη στιγμή), δεν έχουμε κατάρρευση της «αριστεράς» αλλά ξεχείλωμα και μετακίνηση της προς το «κέντρο» προς κάλυψη και κατοχή του κενού χώρου μετά την κατάρρευση του Πα.Σο.Κ (το «κέντρο» στην Ελλάδα είναι φορτισμένο παραδοσιακά με «αντιδεξιά» πρόσημα και όπως παλαιότερα το Πα.Σο.Κ οικειοποιήθηκε τη πρόσοδο και τα συνθήματα της «αριστεράς», έτσι σήμερα μέρος της «αριστεράς» οικειοποιείται τα -ευρωπαϊκά- πεπραγμένα και συνθήματα του νεώτερου Πα.Σο.Κ).
Όταν «ξεχειλώνει» βέβαια κάτι, δεν είναι δυνατόν ταυτόχρονα και να ριζοσπαστικοποιηθεί (ή να διατηρεί πυκνά περιεχόμενα, τουναντίον, υπάρχει αραίωση περιεχομένων).
Στη «δεξιά» όπου δεν κυριαρχεί το καραμανλικό εγχείρημα προσέγγισης του «κέντρου» μέσω της «μεγάλης κεντροδεξιάς παράταξης» έχουμε δύο ξεκάθαρα χαρακτηριστικά'συσπείρωση και ριζοσπαστικοποίηση (και πύκνωση περιεχομένων που οδηγεί σε εντονότερες αντιθέσεις εντός της). Ωστόσο, η «δεξιά» δεν είναι τόσο μονολιθική όσο την έχει κατασκευάσει, μυθοποιώντας τον «άλλο» της, η «αριστερά», περισσότερο ως προκάλυμμα ανεπάρκειας λειτουργεί αυτός ο μύθος.
Κάτω από την κομματική επιφάνεια, τα θεμέλια της «δεξιάς» βρίσκονται σε μια κινούμενη άμμο η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλή κινητικότητα.

Η προηγούμενη είναι μια χωρική αποτύπωση της πολιτικής γεωγραφίας ως σημείου καμπής.
Ωστόσο οι περίοδοι μετάβασης και γεφυροποίησης, δηλαδή οι χρονικές αποτυπώσεις μπορούν να είναι γονιμότερες, να προσφέρουν βαθύτερη κατανόηση, και μια πιο ευρεία εικόνα.

Έτσι, ως δεύτερο σημείο καμπής -και ουσιωδέστερο-, προσωπικά θεωρώ την απαρχή μιας περιόδου μετάβασης που εκκινεί με τους θανάτους, του Ανδρέα Παπανδρέου το 1996 και του Κωνσταντίνου Καραμανλή δύο χρόνια αργότερα, το 1998 (αφού ο τελευταίος νωρίτερα, το 1995 είχε αποσυρθεί από την πολιτική), δηλαδή των δύο πολιτικών προσώπων τα οποία σημάδεψαν και ήταν οι στυλοβάτες της μεταπολίτευσης.
Μας διανοίγεται έτσι μια σειρά γεγονότων.
Οι εσωκομματικές εκλογές στο Πα.Σο.Κ και στη Ν.Δ και η εκλογή των Κώστα Σημίτη και Κώστα Καραμανλή στην ηγεσία των κομμάτων τους αντίστοιχα (ας αναφέρω εδώ απλά ως υποσημείωση πως στο εσωτερικό των κομμάτων υπάρχουν γερμανοσπουδαγμένες -Σημίτης, Μπακογιάννη, Τσοχατζόπουλος- και αμερικανοσπουδαγμένες τάσεις -Παπανδρέου, Καραμανλής, Σαμαράς), η κρίση των Ιμίων, η υπόθεση Οτζαλάν, το χρηματιστηριακό κραχ του 1999, η ένταξη της Ελλάδας στη ζώνη του €υρώ, η ανάληψη και διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων το 2004, το Κυπριακό (σχέδιο

Ανάν και η απόρριψη του) και η παράλληλη ένταξη της Κύπρου στη ζώνη του €υρώ την ίδια χρονιά, η οικονομική απογραφή, η αλλαγή ηγεσίας στο Πα.Σο.K, οι υποθέσεις της Μονής Βατοπεδίου, των δομημένων ομολόγων, Ζαχόπουλου και της απαγωγής Πακιστανών, η υπόθεση των υποκλοπών και της παρακολούθησης Καραμανλή (με -έμμεση- στοχοποίηση της αμερικανικής πρεσβείας), οι μεγάλες πυρκαγιές του 2007 στις οποίες έχασαν τη ζωή τους 63 άνθρωποι (και οι οποίες εμπεριείχαν υψηλό συμβολισμό σε κοινωνικό και εθνικό επίπεδο), το σκάνδαλο της Siemens (η οποία Siemens -επειδή είναι εταιρεία που προέρχεται από αμέμπτου ηθικής χρηματοεμποροκρατικό οικονομικό περιβάλλον- χρημάτιζε πολιτικούς σε διάφορες χώρες μεταξύ των ετών 1990 και 2006), η δολοφονία του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από ειδικό φρουρό στα Εξάρχεια τον Δεκέμβριο του 2008 και τα μετέπειτα γεγονότα, οι πυρκαγιές στην Αθήνα το 2009 (όπου κάηκαν συνολικά 210.000 στρέμματα), η αιφνιδιαστική κήρυξη (με Διάταγμα του Προέδρου της Δημοκρατίας) της λήξης των εργασιών της Β' Συνόδου της ΙΒ'Βουλευτικής Περιόδου, η προκήρυξη -πρόωρων- εκλογών, η αναθεώρηση του ελλείμματος και η υπογραφή της δανειακής σύμβασης από την νεοεκλεγμένη κυβέρνηση Παπανδρέου, η πυρπόληση της συναγωγής των Χανίων και οι βανδαλισμοί σε εβραϊκά νεκροταφεία και συναγωγές, η προαναγγελία διεξαγωγής δημοψηφίσματος (μέσω θυελλωδών αντιδράσεων τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό της χώρας), η αποπομπή Παπανδρέου και η σύσταση κυβέρνησης συνεργασίας υπό τον Λουκά Παπαδήμο με τη στήριξη του Πα.Σο.Κ, της Ν.Δ. και του Λα.Ο.Σ (αντίστοιχο ρόλο λειτουργικά με το εν λόγω κόμμα διαδραμάτισε η Δημ.Αρ από τα «αριστερά» στην επόμενη κυβέρνηση) δίχως τη διενέργεια εθνικών εκλογών και με αντιδράσεις από όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης (σε αυτό το χρονικό σημείο έχουμε ουσιαστικά μεταβίβαση εξουσιών -όχι μονάχα στην Ελλάδα- από τη νομοθετική προς την εκτελεστική εξουσία, η οποία αποκτά υπερεξουσίες'επίσης σε ολόκληρη αυτή τη περίοδο η Ελλάδα και η ελληνική κοινωνία ως τέτοια, δέχεται ξεκάθαρες και ρητές «ρατσιστικές» επιθέσεις από το εξωτερικό, από μέρος της Ευρώπης και κυρίως της Γερμανίας, οι οποίες ενισχύονται και από το εσωτερικό της χώρας - αλλά είμαστε πολύ large και υπεράνω και δεν το πολυαναφέρουμε καθώς δεν μας... αγγίζει - ο «ρατσισμός» έδρασε παράλληλα με αισθήματα ενοχοποίησης και αυτοϋποτίμησης).

Κάπως έτσι, χονδρικά, φτάνουμε στις εκλογές του 2012 και τη περίοδο της πρωθυπουργίας Σαμαρά και της συγκυβέρνησης Βενιζέλου (ας σημειωθεί πως ο μόνος «πολιτικός ανήρ» ο οποίος μετέχει σε όλες τις κυβερνήσεις από το 2009 έως σήμερα είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Δύο λέξεις. Αριστερά-Δεξιά στην εποχή μας;», Ευάγγελος Βενιζέλος).
Από εδώ και πέρα είναι νωπά τα επισυμβαίνοντα.
Η περίοδος αυτή της πρωθυπουργίας Σαμαρά και συγκυβέρνησης Βενιζέλου χαρακτηρίζεται από την απώλεια, εκ μέρους του πολιτικού συστήματος -και πρωτίστως της κυβέρνησης- του ελέγχου των δρώντων υποκειμένων εντός του κράτους και τη μετακίνηση των αντιπαραθέσεων σε οριακά σημεία (και δεν αναφέρομαι μονάχα στην πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στην οικία του Γερμανού πρέσβη στο Χαλάνδρι και στο πλέγμα τρομοκράτος-παρακράτος-μυστικές υπηρεσίες, αλλά και στις θεωρίες περί «συνταγματικών τόξων» και «δύο άκρων» -οι οποίες, οι ίδιες μετακινούν τις αντιπαραθέσεις σε οριακά σημεία-, τη δολοφονία Φύσσα από μέλος της Χ.Α, τις απαγγελίες κατηγοριών σε βουλευτές -μέλη της Χ.Α-, τη δολοφονία των μελών της Χ.Α, Φουντούλη και Καπελώνη και την ανάληψη ευθύνης από την τρομοκρατική οργάνωση «Μαχόμενες Επαναστατικές Λαϊκές Ομάδες» κ.λπ).
Και έπεται συνέχεια...
Όλα αυτά ενώ η Ελλάδα έχει την υψηλότερη ανεργία από οποιοδήποτε άλλο κράτος στον πλανήτη.

Εάν βρείτε παρόμοιες καταστάσεις, με όσα περιγράφονται στις προηγούμενες δύο παραγράφους, να έχουν συμβεί τη τελευταία δεκαετία στο εσωτερικό πολιτικό τοπίο, για παράδειγμα, της Πορτογαλίας ή της Ιρλανδίας, ενημερώστε με...
Παραλληλισμοί αυτού του είδους και μονόπλευρες αφηγήσεις περί «Νότου» και «Περιφέρειας» λειτουργούν παραπλανητικά. Τέλος, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που διαπερνά όλη αυτή τη περίοδο είναι η επανάκαμψη ή επιστροφή του περίφημου Νέου Ανατολικού Ζητήματος.
Η ολοκλήρωση του δεύτερο σημείου καμπής, της περιόδου μετάβασης από την αρχή του τέλους προς το τελικό σημείο της μεταπολίτευσης θα είναι η κατάρρευση και αποσύνθεση του κομματικού συστήματος.

Επίλογος

Αυτά είναι, ορισμένα μονάχα, από τα κυριότερα γεγονότα τα οποία σηματοδοτούν την απαρχή της μεταστροφής του νοήματος του πολιτικού συστήματος το οποίο αντλούσε τη λογική του από την κυριαρχία και τη παντοδυναμία των Η.Π.Α και τους συσχετισμούς δύναμης τους οποίους οι τελευταίες είχαν εγκαθιδρύσει.
Όσο περισσότερο περπατούμε πάνω σε αυτή τη γέφυρα παρατηρούμε πως το νόημα και η λογική του πολιτικού συστήματος και των συσχετισμών εντός του καθορίζεται από την Ε.Ε και τη Γερμανία. Το επόμενο κομματικό σύστημα θα καθορισθεί στο μέγιστο βαθμό από τις σχέσεις ανάμεσα σε Η.Π.Α, Γερμανία (σε συσχέτιση με Γαλλία και Βρυξέλλες) και Ρωσία (όπως έχει συμβεί κατ'επανάληψη ιστορικά καθώς προσωπικά θεωρώ πως οι παρατάξεις στην Ελλάδα ήταν και παραμένουν τρεις: η ατλαντική, η ηπειρωτικοευρωπαϊκή και η ανατολική παράταξη).
Από αυτές τις σχέσεις προκύπτουν -και θα προκύψουν- τα κυριότερα περιεχόμενα των κομμάτων.
Προφανώς και πρέπει να υπάρχουν και θα υπάρχουν τα κλασικά «αριστερά» και «δεξιά» για να είναι ομαλή η λειτουργία του κοινοβουλευτικού συστήματος και να «εκφράζεται η λαϊκή βούληση».
Είναι αυτονόητο ότι η μη συμμετοχή στο πολιτικό γίγνεσθαι, ο μη εσωτερικός πολιτικός αυτοκαθορισμός ή η μη πνευματική «αυτοχθονία» ενισχύει ακόμα περισσότερο τους «εξωτερικούς παράγοντες» από τους οποίους καθορίζεται η «λογική του συστήματος».

---------------------------------------------------------------

Η κομματικοποίηση, γελοιοποίηση και ο χλεύασμός της «αποχώρησης» Καραμανλή (η οποία συνοδεύθηκε από ουσιαστική και έμμεση ομολογία ανικανότητας και ανευθυνότητας), και η κομματικοποίηση, γελοιοποίηση και ο χλευασμός της «αποχώρησης» Παπανδρέου (και στις δύο περιπτώσεις, κύριο ρόλο διαδραμάτισε η medioκρατία) αποκρύβει πως αυτές οι δύο «αποχωρήσεις» (η πρώτη θεσμική, η δεύτερη εξωθεσμική) εντάσσονται στο ίδιο χωροχρονικό συνεχές των σημείων καμπής που ανέφερα προηγουμένως και θα πρέπει να εξετάζονται σε αυτό το πλαίσιο και υπό αυτό το πρίσμα.
Θα ήταν γόνιμο να γίνουν πανεπιστημιακές μελέτες οι οποίες θα αφορούν τις κοινωνικές, πολιτικές, οικονομικές και θεσμικές μεταλλαγές της περιόδου από το 1996 έως το 2004 και -κυρίως- της περιόδου από το 2004 έως το 2009 (ή 2014 και έπεται συνέχεια).
Κατά τη προσωπική μου εκτίμηση η μετάβαση από την εσωτερική και εξωτερική κατάσταση -και τις εσωτερικές και εξωτερικές σχέσεις- της χώρας και η διαχείριση από το 2004 έως το 2007 υπήρξε καθοριστική.
Από τότε διαφαινόταν στον ορίζοντα πως τα πράγματα σοβαρεύουν, αλλά τότε δεν υπήρχε ενδιαφέρον για στοιχειωδώς σοβαρό πολιτικό και κοινωνικό προβληματισμό και τον τόνο στις προσεγγίσεις τον ζητημάτων τον έδινε η στενή κομματικοποίηση από τη μια και το απολιτίκ-ατομικοψυχολογίκ από την άλλη, σε συνδυασμό με την εγωπάθεια, τον υπερ-υποκειμενισμό, την ευμάρεια και την μη στάθμιση προϋποθέσεων και συνεπειών για οποιοδήποτε ζήτημα το οποίο δεν ήταν στενά «ατομικό» (νομίζω πως δύσκολα θα ξεχάσω το μνημειώδες:
«Ποιος τη γαμεί την Κύπρο. Και τι με νοιάζει εμένα η Κύπρος;» - έρχεται νέα «προσπάθεια επίλυσης» σε λίγο καιρό'και πάντα τα γεγονότα στην Κύπρο συνδέονται και επηρεάζουν τα συμβαίνοντα στην Ελλάδα και αντίστροφα).

Αν συμβεί κάτι παρεμφερές με τον Σαμαρά ή/και αργότερα τον Τσίπρα, ας μην διαρρήξουν τα ιμάτιά τους, οι μεν και οι δε.
Είναι υπαίτιοι (αναλώσιμοι και) υπόλογοι, ο καθένας στο μέτρο που του αναλογεί, με βάση τον ρόλο, τις αρμοδιότητες, την ισχύ και τις αποφάσεις τους - και τα αποτελέσματα αυτών των αποφάσεων.

Η κοινωνική αποσύνθεση πάντα συνοδευόταν από την «απιστία» και την «ανομία»,

δηλαδή την επικράτηση του φόβου - και δίχως αφοβία δεν υπάρχει ελευθερία.

θεῶν δὲ φόβος ἢ ἀνθρώπων νόμος οὐδεὶς ἀπεῖργε,

τὸ μὲν κρίνοντες ἐν ὁμοίῳ καὶ σέβειν καὶ μὴ ἐκ τοῦ πάντας ὁρᾶν ἐν ἴσῳ ἀπολλυμένους, τῶν δὲ ἁμαρτημάτων οὐδεὶς ἐλπίζων μέχρι τοῦ δίκην γενέσθαι βιοὺς ἂν τὴν τιμωρίαν ἀντιδοῦναι, πολὺ δὲ μείζω τὴν ἤδη κατεψηφισμένην σφῶν ἐπικρεμασθῆναι, ἣν πρὶν ἐμπεσεῖν εἰκὸς εἶναι τοῦ βίου τι ἀπολαῦσαι. (2,53,4)

καὶ τὰς ἐς σφᾶς αὐτοὺς πίστεις οὐ τῷ θείῳ νόμῳ μᾶλλον ἐκρατύνοντο ἢ τῷ κοινῇ τι παρανομῆσαι.

(3,82,6)

Κανένας φόβος των θεών ή νόμος των ανθρώπων δεν τους συγκρατούσε,

αφ'ενός διότι έκριναν ότι είναι το ίδιο είτε να σέβονται τα θεία είτε όχι, αφού έβλεπαν ότι χάνονταν όλοι αδιακρίτως, και αφ'ετέρου διότι κανένας δεν έτρεφε την ελπίδα ότι θα ζούσε μέχρι να γίνει η δίκη και να τιμωρηθεί για τις πράξεις του, απεναντίας πολύ μεγαλύτερη τιμωρία θεωρούσαν αυτή που τους είχε κιόλας επιβληθεί και κρεμόταν τώρα από πάνω τους, και πρωτού να τους χτυπήσει, λογικό τους φαινόταν να θέλουν να απολαύσουν κάτι στη ζωή τους. (2,53,4)

Και η εμπιστοσύνη του ενός στον άλλο δεν στηριζόταν σε όρκους στους θεούς παρά στη συνενοχή τους σε άνομες πράξεις.

(3,82,6)

Θουκυδίδης

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Σύντομες και εισαγωγικές σκέψεις για το εσωτερικό της χώρας σε συνάφεια με το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι -πολιτικές- παρατάξεις στην Ελλάδα.

Γενικότερες σκέψεις με αφορμή τα τελευταία γεγονότα.

Ορισμένες σκέψεις.

Σκέψεις χρείας.

Σύντομες και εισαγωγικές σκέψεις για το δίπολο «Αριστερά και Δεξιά», την κρίση ή/και την αμφισβήτηση του.

Εισαγωγικά για την ιστορικότητα της αιτίασης της διαφθοράς και των κομματικών συστημάτων στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας.

Ενθυμήσεις για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας, τη παλαιότερη διάψευση των προσδοκιών, τη κρίση των κομμάτων κατά τη περίοδο ανάμεσα στην τότε χρεοκοπία και τον πόλεμο και τη δημιουργία της «Εθνικής Εταιρείας»'καθώς και ένα παράρτημα.

Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

Ανθρωποποίηση και Μνημοσύνη - Γεωπολιτικός έλεγχος και διανοητικός ακρωτηριασμός.

Περί της «πρωτοκαθεδρία» εσωτερικής πολιτικής.

Νεομεσαιωνισμός - New medievalism.

Το Νέο Ανατολικό Ζήτημα.

Κύπρος.

Για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

Παρατηρητήριο Αμαρουσίου

Σάββατο 30 Μαΐου 2020

07 Cosmoidioglossia Πώς χαράσσεται η νέα «παγκόσμια» τάξη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου