- 04/23 / 15--12: 19: _Δυτική χάραξη πολιτικής ...
- 04/24 / 15--10: 32: _Ερωτήματα και προβλ ...
- 04/26 / 15--04: 55: _Ποιάν είμαι; Απομ ...
- 04/15 / 15-09: 57: _Τέσσερις σχολιασμοί.
- 04/29 / 15--07: 27: _Σύντομη διάρκεια περ ...
- 04/30 / 15--02: 48: _Σύντομη παρατήρηση ...
- 05/03 / 15--01: 54: _Γιατί επικράτησαν ο ...
- 05/03 / 15--10: 09: _Τι είναι το Nav της Κίνας ...
- 05/04 / 15--00: 48: _I) Chimerica τον Δεκέμβριο ...
- 05/04 / 15--09: 23: _Χριστιανοδημοκρατία ...
- 05/06 / 15--09: 36: _ Emirates Mars Missi ...
- 05/07 / 15--07: 45: _ Επανεξέταση του Stan ...
- 05/08 / 15--10: 21: _Ηνωμένες εφαρμογές, ...
- 05/09 / 15--08: 23: _Εχωμάνσεις με αφορ ...
- 05/10 / 15--02: 44: _ «Νεοδιαιωνισμός», ...
- 05/10 / 15--10: 53: _Ο ΟρντοΛιμπεραλισμό ...
- 05/11 / 15-08: 14: _Πολιτιστικές περιοχ ...
- 05/10 / 15--00: 38: _Για στην κατασκευή κ ...
- 05/10 / 15--01: 25: _Προς στους «ρεαλιστέ ...
- 05/13 / 15--01: 50: _Τέσσερις «σεισμοί» ...
Οὖτις ἐμοί γ'ὄνομα· Οὖτιν δέ με κικλήσκουσι μήτηρ ἠδὲ
πατὴρ ἠδ'ἄλλοι πάντες ἑταῖροι…
04/23/15--12:19:
Western policymakers need more culture.
Kadira Pethiyagoda
| April 21, 2015 2:10pm
International
affairs are once again becoming a statesperson’s game of big stakes. Last
year’s centenary of World War I spurred a debate among commentators over
whether today’s global landscape was similar enough to that of 1914 that it
posed comparable threats. Alongside growing multipolarity and great-power
rivalry, pessimists see emerging economic cleavages, manifested most recently
in China’s Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB). Optimists argue that
integration of the global economy ensures that states will see war as too
costly to wage.
Both miss an
essential factor: culture. Today’s power shifts have far more complex
implications than did those that shook the geopolitical landscape 100 years
ago, specifically because they introduce new powers that emerge from distinct
cultural backgrounds.
Unlike the United
States and Germany in the 19th century, today’s emerging powers encompass
entirely new civilizations—some with thousands of years of cultural continuity.
In this sense, Samuel Huntington’s “Clash of Civilizations” analysis, for all
of its flaws, drew attention to an important aspect of international relations.
Incorporating
culture into the analysis will challenge some basic assumptions. An
isolationist foreign policy assumes that if the world is left to its own
devices, domestic security and prosperity will not be significantly harmed. An
interventionist approach relies on understanding the consequences of foreign
policy actions. The “culture factor” makes both of these assumptions harder to
make.
Culture’s future
influence on world politics will be in a way that has long been shunned as a
basis for analyzing policy—values. Most Western policymakers have thus far
presumed that certain universal human traits govern international affairs.
Culture was seen only as an incomprehensible wildcard, of little relevance to
the game of international relations. Rational actors pursued self-interest in a
global state of nature, Hobbes’ proverbial “war of all against all.” But how
states define their interests, and more deeply whether rationality itself is
always the driver, is open to question.
Culture influences
what goals are considered worth striving for, what tools of statecraft are
used, what national image is sought, and how concepts of war, peace, freedom,
equality, livelihood, and development are valued. It often exercises influence
subconsciously in the minds of leaders and the public.
Already we have
seen culture’s impact on the language of international affairs. India has long
presented an image of itself as adhering to its ancient societal ideal of
non-violence. In the 1980s, then Prime Minister Rajiv Gandhi called for a new
“non-violent world order.” In areas as diverse as humanitarian intervention and
nuclear posture, Delhi’s rhetoric has been saturated by references to peace.
While many states talk peace, India did so even when it meant sacrificing
progress toward ‘rational’ strategic objectives, such as when opposing
interventions in Kosovo, Iraq, Libya, and Syria.
In conflicts in
the Middle East, we’ve seen militarily weak actors, for reasons of honor,
projecting an image of military dominance, even to the extent of adopting the
mantle of the aggressor. If purely rational calculation and self-interest had
governed behavior, such an image would have been avoided as it attracts global
animosity, making attacks by adversaries seem more justifiable. Even when
material interests drive government actions, cultural values influence how
acceptable these actions are to their publics.
Beyond rhetoric,
we see culture’s hand in state behavior as well, particularly as Asian and
other powers rise and exert greater strategic autonomy. Rather than purely
security imperatives as most Western analysts would predict, India’s nuclear
weapons policy is fueled also by the quest for international standing. When
combined with the value of non-violence, nukes are considered symbolically
important but militarily unusable. The benign nature of India’s nuclear
strategy made it easier for the United States and others to justify giving
Delhi special treatment in nuclear cooperation.
Similarly, Chinese
policy is colored with the concept of mianzi, or face, where priority is placed
on social recognition by others. A country’s rank within the international
hierarchy of status is highly important. Relations with others and context is
paramount; individuals have no meaning.
Indian born and
Chinese practiced, Buddhism promotes the acceptance of impermanence and changeability.
This has significant implications for how China’s foreign policy, including
ideology and alliances, is conceived. It may also help explain both these
countries’ gradual transitions to market economies, as opposed to the more
abrupt upheavals seen in Eastern Europe.
Thus far, most
non-Western countries (e.g. Japan) have operated using European-sourced
institutions of statecraft, within a Western-style nation-state system. This
made predicting behavior at least somewhat possible. But as the European
half-millennium draws to a close, states, and other actors, may reshape their
institutions, strengthening the unpredictable hand of culture even more.
The AIIB, China’s
rival to the World Bank and International Monetary Fund, is a parallel institution.
Its challenge can be gauged, making it possible to respond. Future initiatives
by Beijing, however, might not be so easy to categorize and therefore, harder
to deal with. The culture factor will throw up ‘unknown unknowns.’
Cultural values
impact more than just states’ conduct of their foreign policies. The current
international configuration of sovereign nation-states itself is rooted in
European modernity. Non-European cultures may exert differing views on
international organization. A bellwether will be how rising powers engage with
international law. While Western culture sees society as individuals relating
to each other through rules and contracts, Chinese scholars highlight a more
interconnected worldview. This has significant implications for concepts such
as human security and human rights.
Ensuring the
peaceful rise of new great powers requires more in-depth and organized effort
among Western governments to understand the cultures of Asia and elsewhere.
Between West and East, North and South, there is a propensity for peoples to
perceive separate realities.
Just as early 20th
century institutions like the League of Nations did not survive the
disengagement of the then-rising America, the current international system may
not survive disengagement by today’s ascendant powers. The return of culture is
not just a debate for theoreticians in universities. If statesmen are to handle
the big issues of security and prosperity in a multipolar world, culture is the
wildcard they can no longer ignore.
Kadira Pethiyagoda
Πηγή
Brookings
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Για την κύρια «ιδεολογική» διαμάχη των καιρών μας.
- Ο Παγκόσμιος Μετασχηματισμός. Η δημιουργία του
σύγχρονου κόσμου - μέρος α´.
- A Note On
Civilizations And Economies.
- After Western
Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.
- Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της
κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή.
- Κίνα και δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός. Μια
σύντομη αναφορά.
- Διεθνείς Οργανισμοί, Ιδεολογικά Δεδομένα Και Τα
Θρησκευτικά Πράγματα.
- Thinking
Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to
Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and
International Relations.
- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και
πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».
- The Endtimes of
Human Rights. Ι)
Description and Contents ΙΙ) Two Articles by Stephen Hopgood and ΙΙΙ) Video: Session - Stephen Hopgood: The Endtimes of
Human Rights (and Humanitarianism?).
- Παγκόσμια, δυτικά και ευρωπαϊκά οικονομικά και
πληθυσμιακά μεγέθη κατά τον πλανητικό μετασχηματισμό.
- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το
χθες στο σήμερα.
- Η Ευρωκεντρική ΑριστεροΔεξιά Υψηλή Μπουρδολογική Και
Η Πόλη Των Λιονταριών.
- There's nothing
you can do, to stop it from happening.
- The Global
Transformation: The Nineteenth Century And The Making Of Modern International
Relations. Barry Buzan And George Lawson.
-
"International Relations Theory and Western Dominance," Oxford
University Lecture by Amitav Acharya.
- Περί αφέλειας, μη αναστρεψιμότητας και της μυθικής
χώρας.
- Εξέλιξη μιας ιστορικής περιόδου;
- Κίνα και δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός. Μια
σύντομη αναφορά.
- Κοινή γνώμη, ιδεολογία και ιστοριογραφία.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή
δυναμική και η παγκόσμια πολιτική.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος β´. Η επιστημονική
γνώση, η «μάζα» και τα όρια του φιλελευθερισμού.
- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.
- Από το ξύπνημα του ρόδινου ονείρου της Προόδου του
19ου αιώνα σε αυτό του 21ου.
- I. Άνοδος Και Πτώση Αυτοκρατοριών. Η.Π.Α - Κίνα -
Ρωσία - Η.Β (1820-2020) II. Ασία
- Β. Αμερική - Ε.Ε (1950-2020). GDP Based (PPP) Share Of World Total
(%). Πλανητικός
Μετασχηματισμός.
- II) Ανατολική Ασία, Βόρεια Αμερική και Ευρώπη.
Μεγέθη και στοιχεία με βάση την οικονομική, πολιτική και ιστορική Γεωγραφία. I)
Εξέλιξη ανεπτυγμένων οικονομιών (G7) και αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων
οικονομίων της Ασίας (Emerging and developing Asia) από τη δεκαετία του 1980
έως σήμερα. Με αφορμή τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Aσιατική
Επενδυτική Τράπεζα Υποδομών (Asian Infrastructure Investment Bank - AIIB).
- Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού
20ού αιώνα.
- Για πρώτη φορά μετά το 1872.
04/24/15--10:32:
Ερωτήματα & προβληματικές περί κρίσης & ταυτότητας
Ερωτήματα & προβληματικές περί κρίσης & ταυτότητας
I
Ως συλλογικότητα, οι πολίτες του κράτους Hellenic
Republic θα πρέπει να αναρωτηθούμε και να απαντήσουμε στο εξής ερώτημα: Η
πολυεπίπεδη κρίση την οποία βιώνουμε, είναι προϊόν παρακμής ή προσαρμογής;
Φθίνουμε, γερνάμε, παρακμάζουμε υλικοπνευματικά (οδηγούμαστε σε κάποιου είδους «τέλος») ή ζούμε μια εξαιρετικά επώδυνη προσαρμογή -δίχως ίσως να το συνειδητοποιούμε- σε ένα νέο περιβάλλον δίχως ηγεσίες, στρατηγική και προσανατολισμό (δηλαδή συμβαίνει αυτό που περιγράφει ο Κομφούκιος όταν λέει «ο λαός δεν ξέρει που ν'ακουμπήσει χέρια και πόδια», κοινώς έχουμε χάσει τη μπάλα - και με δική μας υπαιτιότητα βέβαια).
Φθίνουμε, γερνάμε, παρακμάζουμε υλικοπνευματικά (οδηγούμαστε σε κάποιου είδους «τέλος») ή ζούμε μια εξαιρετικά επώδυνη προσαρμογή -δίχως ίσως να το συνειδητοποιούμε- σε ένα νέο περιβάλλον δίχως ηγεσίες, στρατηγική και προσανατολισμό (δηλαδή συμβαίνει αυτό που περιγράφει ο Κομφούκιος όταν λέει «ο λαός δεν ξέρει που ν'ακουμπήσει χέρια και πόδια», κοινώς έχουμε χάσει τη μπάλα - και με δική μας υπαιτιότητα βέβαια).
Παρακμή ή προσαρμογή (ή αδυναμία προσαρμογής); Δεν
αρκεί να κοιτάζουμε μονάχα στο εσωτερικό και να σκεφτόμαστε εσωστρεφώς, πρέπει
να κάνουμε προσπάθεια να αντιληφθούμε το περιβάλλον μας και να σκεφτόμαστε
εξωστρεφώς (υπό αυτή την έννοια, ο σκοπός της ασχολίας μου με τη «διεθνή
πολιτική» δεν έχει γίνει αντιληπτός από αρκετά άτομα).
Η αδυναμία μας να αντιληφθούμε τους μετασχηματισμούς
που συντελούνται τόσο στο εσωτερικό μας, όσο και στο διεθνές περιβάλλον μας
αποτελεί το μεγαλύτερο κίνδυνο για την επιβίωση μας.
II
Όταν τα πράγματα βαίνουν άσχημα, άθλια και
διαψεύδονται οι προσδοκίες, θεωρούμε πως είμαστε «ρωμηοί» και «βαλκάνιοι».
Όταν τα πράγματα βαίνουν θεσπέσια και εξαιρετικά, θεωρούμε πως είμαστε «το πρώτον -δυτικό- έθνος» στην Ανατολή και «υπόδειγμα» για τα Βαλκάνια.
Κάτι δεν πάει καλά με αυτή την «αφήγηση».
Όταν τα πράγματα βαίνουν θεσπέσια και εξαιρετικά, θεωρούμε πως είμαστε «το πρώτον -δυτικό- έθνος» στην Ανατολή και «υπόδειγμα» για τα Βαλκάνια.
Κάτι δεν πάει καλά με αυτή την «αφήγηση».
---------------------------------------------------------------
«Ανά χίλιους κατοίκους πήγαιναν στο Ελληνικό (Μέσο)
σχολείο 27 μαθητές (στη Γαλλία 26, στη Ρουμανία 15).
Η Ελλάδα είχε παγκοσμίως το μεγαλύτερο ποσοστό φοιτητών: 10,9 φοιτητές ανά 10.000 κατοίκους (δεύτερο το Βέλγιο με 9,6'η Γερμανία είχε 5,6 φοιτητές ανά 10.000 κατοίκους, η Αυστροουγγαρία 4,5, η Σερβία 1,3 και η Ρωσία 0,8).
Το 1912/1913 μόνο οι Η.Π.Α με 38,6 φοιτητές ανά 10.000 κατοίκους ξεπερνούσαν την Ελλάδα (12,6), η Γερμανία είχε ανέβει στο 11,5.
Η Ελλάδα είχε το μεγαλύτερο ποσοστό φοιτητών Νομικής στον κόσμο: στο διάστημα 1878-1911, 50,2% των φοιτητών εγγράφηκαν στη Νομική'το 1910/1911 ήταν 56% (Γαλλία 33,9 και 41,8 αντίστοιχα, Γερμανία 14,5 το 1910-1915, Γιουγκοσλαβία 28,4% το 1925).
Κατά συνέπεια μικρότερο ήταν και το ποσοστό των αναλφάβητων'οι γνώστες ανάγνωσης και γραφής αυξήθηκαν ως ποσοστό του συνολικού πληθυσμού από 19,33% (1879) σε 33,73% (1907)'τα αντίστοιχα ποσοστά στους άνδρες ήταν 30,8 και 49,8...
Η πεποίθηση ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε μεν να συγκριθεί με τα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη, ήταν όμως «το πρώτον κράτος, το πρώτον έθνος εν τη Ανατολή», δεν ήταν αβάσιμη, αν εξετάσει κανείς το σχολικό σύστημα, το ποσοστό του αναλφαβητισμού, την αστικοποίηση και την πολιτισμική παράδοση'αλλά αυτή η πεποίθηση περιόριζε την αίσθηση της πραγματικότητας».
Η Ελλάδα είχε παγκοσμίως το μεγαλύτερο ποσοστό φοιτητών: 10,9 φοιτητές ανά 10.000 κατοίκους (δεύτερο το Βέλγιο με 9,6'η Γερμανία είχε 5,6 φοιτητές ανά 10.000 κατοίκους, η Αυστροουγγαρία 4,5, η Σερβία 1,3 και η Ρωσία 0,8).
Το 1912/1913 μόνο οι Η.Π.Α με 38,6 φοιτητές ανά 10.000 κατοίκους ξεπερνούσαν την Ελλάδα (12,6), η Γερμανία είχε ανέβει στο 11,5.
Η Ελλάδα είχε το μεγαλύτερο ποσοστό φοιτητών Νομικής στον κόσμο: στο διάστημα 1878-1911, 50,2% των φοιτητών εγγράφηκαν στη Νομική'το 1910/1911 ήταν 56% (Γαλλία 33,9 και 41,8 αντίστοιχα, Γερμανία 14,5 το 1910-1915, Γιουγκοσλαβία 28,4% το 1925).
Κατά συνέπεια μικρότερο ήταν και το ποσοστό των αναλφάβητων'οι γνώστες ανάγνωσης και γραφής αυξήθηκαν ως ποσοστό του συνολικού πληθυσμού από 19,33% (1879) σε 33,73% (1907)'τα αντίστοιχα ποσοστά στους άνδρες ήταν 30,8 και 49,8...
Η πεποίθηση ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε μεν να συγκριθεί με τα μεγάλα ευρωπαϊκά κράτη, ήταν όμως «το πρώτον κράτος, το πρώτον έθνος εν τη Ανατολή», δεν ήταν αβάσιμη, αν εξετάσει κανείς το σχολικό σύστημα, το ποσοστό του αναλφαβητισμού, την αστικοποίηση και την πολιτισμική παράδοση'αλλά αυτή η πεποίθηση περιόριζε την αίσθηση της πραγματικότητας».
Gunnar Hering, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα
1821-1936
---------------------------------------------------------------
Τι συνέβη; Τι συμβαίνει; Προφανώς και οι πολίτες αυτής
εδώ της χώρας δεν είναι περισσότερο «ρωμηοί και βαλκάνιοι» και λιγότερο
«δυτικοί και ευρωπαίοι» σήμερα απ'ότι ήταν, από τα μέσα του 19ου και μέχρι τις
αρχές του 20ου αιώνα - η άποψη αυτή φέρει, εμφανώς, υπολείμματα του ψυχρού
πολέμου. Αυτές οι προβληματικές θα πρέπει να αναπτυχθούν (και όχι μονάχα να
αναρωτιόμαστε πότε θα πάρουμε, ως άλλα πρεζάκια, «τη δόση»).
Και θα πρέπει να απαντηθούν λογικά και ψύχραιμα.
Και θα πρέπει να απαντηθούν λογικά και ψύχραιμα.
Προσωπικά, θεωρώ πως η εμμονή στη συγκρουσιακή
διάσταση, ανάμεσα στην εδαφική εθνοκρατική νεωτερική ταυτότητα του «νέου
ελληνισμού» και στην μη εδαφική θρησκευτικο-αυτοκρατορική προνεωτερική
ταυτότητα, είναι παράγοντας καθυστέρησης και πολιτιστικής υποβάθμισης.
Και οι δύο απόψεις έχουν άδικο, δεν μπορούν να σταθούν από μόνες τους ολοκληρωτικά, και δεν έχουν θέση στον 21ο αιώνα.
Το ζήτημα είναι όχι η προάσπιση και η επιβολή της μιας ή της άλλης πλευράς αλλά η σύνθεση τους.
Και οι δύο απόψεις έχουν άδικο, δεν μπορούν να σταθούν από μόνες τους ολοκληρωτικά, και δεν έχουν θέση στον 21ο αιώνα.
Το ζήτημα είναι όχι η προάσπιση και η επιβολή της μιας ή της άλλης πλευράς αλλά η σύνθεση τους.
Η άποψη αυτή δεν είναι ευχολόγιο. Η ίδια η
πραγματικότητα μας βροντοφωνάζει.
Έχουμε τα εξής δεδομένα:
1ον. το εδαφικό νεωτερικό βεστφαλιανό μοντέλο συναντά προκλήσεις.
2ον. Η «Δύση» -με όποιο τρόπο και εάν την ορίσουμε- δεν κυριαρχεί πλέον πλανητικά και δείχνει σημάδια εσωστρέφειας (ο καλύτερος σύμμαχος της, εάν στο κέντρο της «Δύσης» τοποθετήσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες, όσο και εάν φαίνεται παράξενο, ήταν η Ε.Σ.Σ.Δ. Εάν στο κέντρο της τοποθετήσουμε τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αλλάζουν τα πράγματα).
3ον. Επανέρχονται οι θρησκευτικές και ευρύτερα οι πνευματικές μη εδαφικές ταυτότητες (το επαναλαμβάνω, η Γαλλίαθεωρώ πως θα αντιμετωπίσει τεράστια προβλήματα) και γενικότερα το στοιχείο της κουλτούρας και του πολιτισμού επηρεάζει περισσότερο από ποτέ.
Έχουμε τα εξής δεδομένα:
1ον. το εδαφικό νεωτερικό βεστφαλιανό μοντέλο συναντά προκλήσεις.
2ον. Η «Δύση» -με όποιο τρόπο και εάν την ορίσουμε- δεν κυριαρχεί πλέον πλανητικά και δείχνει σημάδια εσωστρέφειας (ο καλύτερος σύμμαχος της, εάν στο κέντρο της «Δύσης» τοποθετήσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες, όσο και εάν φαίνεται παράξενο, ήταν η Ε.Σ.Σ.Δ. Εάν στο κέντρο της τοποθετήσουμε τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αλλάζουν τα πράγματα).
3ον. Επανέρχονται οι θρησκευτικές και ευρύτερα οι πνευματικές μη εδαφικές ταυτότητες (το επαναλαμβάνω, η Γαλλίαθεωρώ πως θα αντιμετωπίσει τεράστια προβλήματα) και γενικότερα το στοιχείο της κουλτούρας και του πολιτισμού επηρεάζει περισσότερο από ποτέ.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
- Τι ήταν το «Κέντρο»; Γιατί η χώρα είναι μετέωρη και
δεν διαθέτει ταυτότητα, προσανατολισμό και στρατηγική.
- Που οδεύουμε; Η χώρα εξακολουθεί να είναι μετέωρη
και να μην διαθέτει ταυτότητα, προσανατολισμό και στρατηγική.
- Ανάμεσα Στην Σκύλλα Και Τη Χάρυβδη.
- Τρία σύντομα σχόλια για το εσωτερικό σκηνικό.
- Πλανήτης Ελλάδα σε νέες περιπέτειες... I) Παγκόσμιες
διακρίσεις II) Ανησυχητική επισήμανση-υπενθύμιση περί ηθικής και ασφάλειας και
III) Η ωραία μας γειτονιά ή πως είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα.
- Πεδία Αποσταθεροποίησης Και Ελλάδα.
04/26/15--04:55:
Ποιοι είμαστε; Απομαγνητοφωνημένη ομιλία (κείμενο).
Ποιοι είμαστε; Απομαγνητοφωνημένη ομιλία (κείμενο).
Πρόλογος περί Γαλλίας
Η Γαλλία αυτή τη στιγμή, όπως βλέπετε, αντιμετωπίζει,
αντιμετώπισε μια επίθεση.
Μια επίθεση που είναι διαφορετική από τις παλαιότερες -είχαν υπάρξει και άλλες επιθέσεις-, γιατί τώρα επιτίθεται τα παιδιά της.
Αυτοί οι τρομοκράτες είναι Γάλλοι, νέοι Γάλλοι, που έχουν γεννηθεί στη Γαλλία, που έχουν περάσει από τη γαλλική εκπαίδευση και στρέφονται ενάντια στη Γαλλία.
Γιατί; (αυτό έχει πολύ σχέση με αυτό που κουβεντιάζουμε).
Γιατί αντί να εμποτιστούν από τη γαλλική εθνική ταυτότητα, έχουν ενσωματωθεί σε μια άλλη ταυτότητα, η οποία δεν έχει σχέση με το χώρο, δεν έχει σχέση με το έδαφος, έχει σχέση με τη θρησκεία ή με τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται ορισμένοι άνθρωποι τη θρησκεία.
Και με αυτόν τον τρόπο δεν ανήκουν γεωγραφικά σε ένα οριοθετημένο χώρο, αλλά σε έναν χώρο που τον λέμε δικτυωτό, που έχει ένα πυρήνα στη Γαλλία, ένα πυρήνα στο Λίβανο, ένα πυρήνα στη Συρία.
Μια άλλη μορφή χώρου.
Μια επίθεση που είναι διαφορετική από τις παλαιότερες -είχαν υπάρξει και άλλες επιθέσεις-, γιατί τώρα επιτίθεται τα παιδιά της.
Αυτοί οι τρομοκράτες είναι Γάλλοι, νέοι Γάλλοι, που έχουν γεννηθεί στη Γαλλία, που έχουν περάσει από τη γαλλική εκπαίδευση και στρέφονται ενάντια στη Γαλλία.
Γιατί; (αυτό έχει πολύ σχέση με αυτό που κουβεντιάζουμε).
Γιατί αντί να εμποτιστούν από τη γαλλική εθνική ταυτότητα, έχουν ενσωματωθεί σε μια άλλη ταυτότητα, η οποία δεν έχει σχέση με το χώρο, δεν έχει σχέση με το έδαφος, έχει σχέση με τη θρησκεία ή με τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται ορισμένοι άνθρωποι τη θρησκεία.
Και με αυτόν τον τρόπο δεν ανήκουν γεωγραφικά σε ένα οριοθετημένο χώρο, αλλά σε έναν χώρο που τον λέμε δικτυωτό, που έχει ένα πυρήνα στη Γαλλία, ένα πυρήνα στο Λίβανο, ένα πυρήνα στη Συρία.
Μια άλλη μορφή χώρου.
Αυτοί οι δύο χώροι, αυτές οι δύο ταυτότητες, μια
ταυτότητα που είναι, εάν θέλετε, εδαφική, με την έννοια ότι μαζεύει τους
ανθρώπους οι οποίοι ζουν στον ίδιο τόπο, οι οποίοι μοιράζονται τα ίδια
προβλήματα, τις ίδιες εμπειρίες κ.λπ, η άλλη ταυτότητα η οποία μαζεύει τους
ανθρώπους οι οποίοι έχουν την ίδια αντίληψη, καλή ή κακή.
Αυτές οι δύο ταυτότητες έρχονται σε σύγκρουση.
Επομένως, αυτή η κρίση που περνάει η Γαλλία τώρα, θα κρατήσει, γιατί δεν είναι απλό το πρόβλημα, είναι άλλο να έχεις εχθρούς που έρχονται απ'έξω και άλλο να είναι τα ίδια τα παιδιά σου, που επιτίθενται με έναν βίαιο τρόπο.
Αυτή η κρίση, νομίζω δείχνει πολύ καθαρά τη σημασία του θέματος που μου ζητήσατε να αναπτύξω.
Επίκαιρη η επιλογή αυτού του θέματος.
Αυτές οι δύο ταυτότητες έρχονται σε σύγκρουση.
Επομένως, αυτή η κρίση που περνάει η Γαλλία τώρα, θα κρατήσει, γιατί δεν είναι απλό το πρόβλημα, είναι άλλο να έχεις εχθρούς που έρχονται απ'έξω και άλλο να είναι τα ίδια τα παιδιά σου, που επιτίθενται με έναν βίαιο τρόπο.
Αυτή η κρίση, νομίζω δείχνει πολύ καθαρά τη σημασία του θέματος που μου ζητήσατε να αναπτύξω.
Επίκαιρη η επιλογή αυτού του θέματος.
Ποιοι Είμαστε;
Αυτό σημαίνει ότι οριοθετούμε -όταν απαντάμε σε αυτό το ερώτημα- το ποιοι ανήκουν στο ίδιο σύνολο με εμάς.
Όταν λέμε ανήκουν στο ίδιο σύνολο με εμάς δεν σημαίνει για μια μέρα, για μια εβδομάδα, επειδή συμπίπτουν τα συμφέροντα, αλλά ότι ανήκουν κατά τρόπο σταθερό στο χρόνο, γιατί αυτό το ανήκειν προβάλλεται στο παρελθόν και επίσης προβάλλεται και στο μέλλον.
Επομένως είναι ένα σύνδεσμος πολύ ισχυρός.
Αυτό το ζήτημα, το ζήτημα του ανήκειν το ζήτημα της ταυτότητας, είναι το κεντρικό πολιτικό ζήτημα.
Δεν υπάρχει πολιτικό ζήτημα ποιο σημαντικό από αυτό. Γιατί;
Αυτό σημαίνει ότι οριοθετούμε -όταν απαντάμε σε αυτό το ερώτημα- το ποιοι ανήκουν στο ίδιο σύνολο με εμάς.
Όταν λέμε ανήκουν στο ίδιο σύνολο με εμάς δεν σημαίνει για μια μέρα, για μια εβδομάδα, επειδή συμπίπτουν τα συμφέροντα, αλλά ότι ανήκουν κατά τρόπο σταθερό στο χρόνο, γιατί αυτό το ανήκειν προβάλλεται στο παρελθόν και επίσης προβάλλεται και στο μέλλον.
Επομένως είναι ένα σύνδεσμος πολύ ισχυρός.
Αυτό το ζήτημα, το ζήτημα του ανήκειν το ζήτημα της ταυτότητας, είναι το κεντρικό πολιτικό ζήτημα.
Δεν υπάρχει πολιτικό ζήτημα ποιο σημαντικό από αυτό. Γιατί;
Διότι μας καθορίζει ένα δίκτυο αλληλεγγύης, η οποία
αλληλεγγύη είναι σταθερή, δεν είναι δηλαδή, όπως μπορεί να έχει κανείς μια
οικονομική αλληλεγγύη σε μια εταιρεία, να ανήκει σε ένα συνδικάτο, σε ένα
επάγγελμα.
Όταν αλλάζουν οι συνθήκες, οι δεσμοί τροποποιούνται, αλλάζουν κ.λπ.
Εδώ μιλάμε για δεσμούς οι οποίοι έχουν αντοχή στον χρόνο, στον τόπο, και οι οποίοι δεσμοί ξεπερνάνε τα μεμονωμένα ατομικά και οικογενειακά συμφέροντα.
Επομένως, αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο, το οποίο μας επιτρέπει να επιβιώσουμε και να αρμενίζουμε σε έναν δύσκολο κόσμο, τον κόσμο της ανθρωπότητας, και εάν μας λείψει αυτός ο σύνδεσμος είμαστε σαν φύλλα που τα παίρνει ο άνεμος, δεν μπορούμε ούτε να αμυνθούμε και ο καθένας μπορεί να μας καταπιέζει και να μας εκμεταλλευθεί.
Επομένως, αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό από την άποψη της συνοχής.
Είναι όμως επίσης πολύ σημαντικό, γιατί καθορίζει και τη σχέση του συνόλου με τον περίγυρο, με το περιβάλλον, με τον έξω χώρο.
Ανάλογα με το πως θα ορίσουμε τη ταυτότητα μας, ανάλογα με το πως θα ορίσουμε ποιοι είμαστε, έχουμε φιλικούς δεσμούς με τους μεν, λιγότερο φιλικούς δεσμούς με τους δε.
Επομένως τοποθετούμαστε μέσα σε ολόκληρη την ανθρωπότητα και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό για την επιβίωση μας.
Άρα είναι το κεντρικό ζήτημα, το κεντρικό πολιτικό ζήτημα.
Αφού είναι το κεντρικό πολιτικό ζήτημα σημαίνει ότι δεν είναι απλό.
Δεν είναι απλό πρακτικά.
Εάν ήταν απλό θα το είχανε λύσει όλοι και όλοι θα ήταν ευτυχείς, ισχυροί, ενώ ξέρουμε ότι στην ιστορία υπάρχουν σύνολα, υπάρχουν λαοί που επιτυγχάνουν, που αναπτύσσονται, που αναπτύσσουν πολιτισμό και άλλοι λαοί που αποτυγχάνουν και εξαφανίζονται.
Άρα δεν υπάρχει απλή λύση σε αυτό το ζήτημα, γιατί είναι ζήτημα σύνθετο πολιτικά και θα έλεγα είναι και σύνθετο και επιστημονικά-πνευματικά.
Γιατί έχουμε δύο κινδύνους.
Ο ένας κίνδυνος είναι να θεωρήσουμε ότι αυτού του είδους οι δεσμοί μπορούν να κατασκευαστούν από τους διανοούμενους, μπορούμε δηλαδή να φτιάξουμε ένα σύστημα αξιών, τα ανθρώπινα δικαιώματα, μια σειρά από αξίες και να φτιάξουμε ένα σύνολο, είναι τάση που τη λέμε, οι κοντρουκτιβιστές, δηλαδή αυτοί που θεωρούν ότι είναι οι διανοούμενοι που φτιάχνουν το σύνολο. Αυτό περιέχει το λάθος ή τον κίνδυνο να υποτιμάται η ιστορική συνέχεια και χωρίς την ιστορική και την πολιτισμική συνέχεια μας, λείπει το υλικό το συνεκτικό το οποίο επιτρέπει στην ταυτότητα να επιβιώνει στον χρόνο.
Δηλαδή εάν φτιάξουμε μια ταυτότητα τεχνητή, αυτή την άλλη μέρα θα καταστραφεί.
Είναι λίγο το πρόβλημα που έχουμε σήμερα με την Ευρώπη και δυστυχώς χτίστηκε σε μεγάλο βαθμό από κάποιες ελίτ οι οποίες το αντιμετώπισαν κατά τρόπο πολύ τεχνοκρατικό.
Βλέπουμε ότι όταν φτάνουμε στις κρίσεις, όταν φτάνουμε στις δυσκολίες κλονίζεται το οικοδόμημα. Η άλλη τάση είναι να θεωρήσει κανείς ότι η ταυτότητα είναι κάτι που δεν αλλάζει, είναι αναλλοίωτο, δεν κουνιέται.
Αυτή η αντίληψη έχει έναν άλλο κίνδυνο, γιατί όπως είπαμε η ταυτότητα καθορίζει τη σχέση μας με το περιβάλλον, αλλά το περιβάλλον αλλάζει συνέχεια, επομένως είμαστε αναγκασμένοι να προσαρμοζόμαστε συνέχεια.
Και επομένως είμαστε υποχρεωμένοι να μετασχηματίζουμε και να εξελίσσουμε τη ταυτότητα μας συνέχεια.
Επομένως η δυσκολία αν θέλετε της ταυτότητας, η επιστημονική και η πολιτική δυσκολία της ταυτότητας είναι να βρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στη συνέχεια, χωρίς την οποία η ταυτότητα είναι άδεια από περιεχόμενο, και την προσαρμογή, χωρίς την οποία, βρισκόμαστε αποκομμένοι από ένα περιβάλλον που έχει αλλάξει και επομένως καταρρέουμε.
Αυτό είναι εάν θέλετε το διακύβευμα της ταυτότητας.
Όταν αλλάζουν οι συνθήκες, οι δεσμοί τροποποιούνται, αλλάζουν κ.λπ.
Εδώ μιλάμε για δεσμούς οι οποίοι έχουν αντοχή στον χρόνο, στον τόπο, και οι οποίοι δεσμοί ξεπερνάνε τα μεμονωμένα ατομικά και οικογενειακά συμφέροντα.
Επομένως, αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο, το οποίο μας επιτρέπει να επιβιώσουμε και να αρμενίζουμε σε έναν δύσκολο κόσμο, τον κόσμο της ανθρωπότητας, και εάν μας λείψει αυτός ο σύνδεσμος είμαστε σαν φύλλα που τα παίρνει ο άνεμος, δεν μπορούμε ούτε να αμυνθούμε και ο καθένας μπορεί να μας καταπιέζει και να μας εκμεταλλευθεί.
Επομένως, αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό από την άποψη της συνοχής.
Είναι όμως επίσης πολύ σημαντικό, γιατί καθορίζει και τη σχέση του συνόλου με τον περίγυρο, με το περιβάλλον, με τον έξω χώρο.
Ανάλογα με το πως θα ορίσουμε τη ταυτότητα μας, ανάλογα με το πως θα ορίσουμε ποιοι είμαστε, έχουμε φιλικούς δεσμούς με τους μεν, λιγότερο φιλικούς δεσμούς με τους δε.
Επομένως τοποθετούμαστε μέσα σε ολόκληρη την ανθρωπότητα και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό για την επιβίωση μας.
Άρα είναι το κεντρικό ζήτημα, το κεντρικό πολιτικό ζήτημα.
Αφού είναι το κεντρικό πολιτικό ζήτημα σημαίνει ότι δεν είναι απλό.
Δεν είναι απλό πρακτικά.
Εάν ήταν απλό θα το είχανε λύσει όλοι και όλοι θα ήταν ευτυχείς, ισχυροί, ενώ ξέρουμε ότι στην ιστορία υπάρχουν σύνολα, υπάρχουν λαοί που επιτυγχάνουν, που αναπτύσσονται, που αναπτύσσουν πολιτισμό και άλλοι λαοί που αποτυγχάνουν και εξαφανίζονται.
Άρα δεν υπάρχει απλή λύση σε αυτό το ζήτημα, γιατί είναι ζήτημα σύνθετο πολιτικά και θα έλεγα είναι και σύνθετο και επιστημονικά-πνευματικά.
Γιατί έχουμε δύο κινδύνους.
Ο ένας κίνδυνος είναι να θεωρήσουμε ότι αυτού του είδους οι δεσμοί μπορούν να κατασκευαστούν από τους διανοούμενους, μπορούμε δηλαδή να φτιάξουμε ένα σύστημα αξιών, τα ανθρώπινα δικαιώματα, μια σειρά από αξίες και να φτιάξουμε ένα σύνολο, είναι τάση που τη λέμε, οι κοντρουκτιβιστές, δηλαδή αυτοί που θεωρούν ότι είναι οι διανοούμενοι που φτιάχνουν το σύνολο. Αυτό περιέχει το λάθος ή τον κίνδυνο να υποτιμάται η ιστορική συνέχεια και χωρίς την ιστορική και την πολιτισμική συνέχεια μας, λείπει το υλικό το συνεκτικό το οποίο επιτρέπει στην ταυτότητα να επιβιώνει στον χρόνο.
Δηλαδή εάν φτιάξουμε μια ταυτότητα τεχνητή, αυτή την άλλη μέρα θα καταστραφεί.
Είναι λίγο το πρόβλημα που έχουμε σήμερα με την Ευρώπη και δυστυχώς χτίστηκε σε μεγάλο βαθμό από κάποιες ελίτ οι οποίες το αντιμετώπισαν κατά τρόπο πολύ τεχνοκρατικό.
Βλέπουμε ότι όταν φτάνουμε στις κρίσεις, όταν φτάνουμε στις δυσκολίες κλονίζεται το οικοδόμημα. Η άλλη τάση είναι να θεωρήσει κανείς ότι η ταυτότητα είναι κάτι που δεν αλλάζει, είναι αναλλοίωτο, δεν κουνιέται.
Αυτή η αντίληψη έχει έναν άλλο κίνδυνο, γιατί όπως είπαμε η ταυτότητα καθορίζει τη σχέση μας με το περιβάλλον, αλλά το περιβάλλον αλλάζει συνέχεια, επομένως είμαστε αναγκασμένοι να προσαρμοζόμαστε συνέχεια.
Και επομένως είμαστε υποχρεωμένοι να μετασχηματίζουμε και να εξελίσσουμε τη ταυτότητα μας συνέχεια.
Επομένως η δυσκολία αν θέλετε της ταυτότητας, η επιστημονική και η πολιτική δυσκολία της ταυτότητας είναι να βρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στη συνέχεια, χωρίς την οποία η ταυτότητα είναι άδεια από περιεχόμενο, και την προσαρμογή, χωρίς την οποία, βρισκόμαστε αποκομμένοι από ένα περιβάλλον που έχει αλλάξει και επομένως καταρρέουμε.
Αυτό είναι εάν θέλετε το διακύβευμα της ταυτότητας.
Εφαρμογή στα καθ'ημάς και ελληνική ταυτότητα
Τώρα αυτό πως εφαρμόζεται στα δικά μας;
Πως μπορούμε να το δούμε σε σχέση με την ελληνική ταυτότητα.
Πρέπει να δούμε λιγάκι αυτό το ζήτημα των ταυτοτήτων πως εξελίχθηκε ευρύτερα, γιατί η ελληνική ταυτότητα δεν βρίσκεται μόνη της σε ένα κενό, βρίσκεται εντεταγμένη σε ένα περιβάλλον το οποίο κάποτε ήταν η οθωμανική αυτοκρατορία, η Ευρώπη.
Επομένως η εθνική μας ταυτότητα, όπως χτίστηκε, όπως εξελίχθηκε και όπως εξελίσσεται συνέχεια, αντιδρά και διαλέγεται συνέχεια με το περιβάλλον.
Πως μπορούμε να το δούμε σε σχέση με την ελληνική ταυτότητα.
Πρέπει να δούμε λιγάκι αυτό το ζήτημα των ταυτοτήτων πως εξελίχθηκε ευρύτερα, γιατί η ελληνική ταυτότητα δεν βρίσκεται μόνη της σε ένα κενό, βρίσκεται εντεταγμένη σε ένα περιβάλλον το οποίο κάποτε ήταν η οθωμανική αυτοκρατορία, η Ευρώπη.
Επομένως η εθνική μας ταυτότητα, όπως χτίστηκε, όπως εξελίχθηκε και όπως εξελίσσεται συνέχεια, αντιδρά και διαλέγεται συνέχεια με το περιβάλλον.
Στο θέμα της ταυτότητας υπάρχει μια πολύ σημαντική
τομή, την οποία την τοποθετούμε στη δυτική Ευρώπη στον 17ο αιώνα, όταν, ως
συνέπεια των τεράστιων καταστροφών που επέφεραν οι θρησκευτικοί πόλεμοι, η δύση
κατέληξε σε ένα σχήμα -δεν θέλω να μπω πολύ στις λεπτομέρειες-, σε ένα σχήμα το
οποίο συνέδεσε την ταυτότητα με το έδαφος.
Οι θρησκευτικοί πόλεμοι στηριζόντουσαν στην ισχύ των θρησκευτικών ταυτοτήτων.
Αυτό για να το ξεπεράσουν είπαν ότι από εδώ και πέρα αυτό που θα έχει σημασία θα είναι σε ποια περιοχή ζεις, σε ποια χώρα ζεις και όχι σε ποια θρησκεία ανήκεις.
Επομένως η ταυτότητα εδαφοποιήθηκε, σχετίστηκε με το έδαφος, απέκτησε μια, θα λέγαμε, υλική διάσταση, έναντι της πνευματικής που είχε πριν.
Αυτό ήταν αποτέλεσμα μιας ανάγκης, να σταματήσουν να σφάζονται, γιατί είχε καταστραφεί όλος ο πληθυσμός ενός μεγάλου μέρους της Ευρώπης.
Αυτό όμως έβαλε εμπρός μια ολόκληρη διαδικασία, δημιούργησε το διεθνές σύστημα, καθιέρωσε την αρχή της ανεξαρτησίας, το να μην ανακατεύεται ένα κράτος στα εσωτερικά ενός άλλου κράτους, απλούστευσε το σύστημα και διαμόρφωσε συνθήκες στη δυτική Ευρώπη, στις οποίες στηρίχθηκε η ισχύς της δύσης. Και έτσι, δύο-τρεις αιώνες μετά, τον 19ο αιώνα, η δύση είχε κυριαρχήσει στον κόσμο.
Οι θρησκευτικοί πόλεμοι στηριζόντουσαν στην ισχύ των θρησκευτικών ταυτοτήτων.
Αυτό για να το ξεπεράσουν είπαν ότι από εδώ και πέρα αυτό που θα έχει σημασία θα είναι σε ποια περιοχή ζεις, σε ποια χώρα ζεις και όχι σε ποια θρησκεία ανήκεις.
Επομένως η ταυτότητα εδαφοποιήθηκε, σχετίστηκε με το έδαφος, απέκτησε μια, θα λέγαμε, υλική διάσταση, έναντι της πνευματικής που είχε πριν.
Αυτό ήταν αποτέλεσμα μιας ανάγκης, να σταματήσουν να σφάζονται, γιατί είχε καταστραφεί όλος ο πληθυσμός ενός μεγάλου μέρους της Ευρώπης.
Αυτό όμως έβαλε εμπρός μια ολόκληρη διαδικασία, δημιούργησε το διεθνές σύστημα, καθιέρωσε την αρχή της ανεξαρτησίας, το να μην ανακατεύεται ένα κράτος στα εσωτερικά ενός άλλου κράτους, απλούστευσε το σύστημα και διαμόρφωσε συνθήκες στη δυτική Ευρώπη, στις οποίες στηρίχθηκε η ισχύς της δύσης. Και έτσι, δύο-τρεις αιώνες μετά, τον 19ο αιώνα, η δύση είχε κυριαρχήσει στον κόσμο.
Στην οθωμανική αυτοκρατορία η κατάσταση ήταν
διαφορετική. Τέτοιου είδους ταυτότητες δεν υπήρχαν στην οθωμανική
αυτοκρατορία... υπήρχαν τοπικές ταυτότητες, πάρα πολύ ισχυρές τοπικές
ταυτότητες, για διάφορους λόγους, υπήρχε η θρησκευτική ταυτότητα, υπήρχαν οι
κοινότητες. Επομένως σε ότι αφορά τους χριστιανούς ορθοδόξους, το όνομα που
είχε αυτή η κοινότητα ήταν, οι Ρωμηοί, η Ρωμηοσύνη που λέμε.
Η Ρωμηοσύνη είναι η κοινότητα, η ομάδα όλων των χριστιανών ορθοδόξων που ζούσαν στην οθωμανική αυτοκρατορία.
Υπήρχαν και διάφορες άλλες μορφές ταυτότητας οι οποίες σχετιζόντουσαν π.χ, με το από που αντλούσαν τα προς το ζην οι άνθρωποι, αν ζούσαν στο βουνό, αν ανεβοκατέβαιναν από το βουνό στην πεδιάδα, αυτό καθόριζε όλη την αντίληψη τους για τον κόσμο, όλη τη ταυτότητα τους, και έτσι έχουμε πληθυσμούς που ήταν συνδεδεμένοι με αυτό τον τρόπο ζωής, όπως είναι οι Βλάχοι, όπως είναι οι Σαρακατσαναίοι.
Ακόμα και η γλώσσα, αλλά και μια σειρά από άλλα πράγματα συνδεόταν με αυτά.
Επομένως έχουμε τύπους ταυτότητας οι οποίοι είναι διαφορετικοί από τον δυτικό τύπο ταυτότητας που διαμορφώθηκε μετά από τον 17ο αιώνα.
Και αυτές οι ταυτότητες εισέδυαν η μία μέσα στην άλλη, δηλαδή μπορούσε κανείς να είναι Ρωμηός αλλά να μοιράζεται την ίδια τοπική ταυτότητα με έναν μουσουλμάνο.
Επομένως και ακριβώς η συνοχή της οθωμανικής αυτοκρατορίας στηριζότανε στο ότι αυτές οι ταυτότητες έμπαιναν η μια μέσα στην άλλη.
Επομένως ήταν δύσκολο να διαμορφωθούν, αν θέλετε, αμφισβητήσεις με την σύγκληση διαφόρων ταυτοτήτων.
Θα έλεγα ότι εμείς, οι πρόγονοι μας στην οθωμανική αυτοκρατορία εντασσόντουσαν στην ταυτότητα των Ρωμηών.
Η Ρωμηοσύνη είναι η κοινότητα, η ομάδα όλων των χριστιανών ορθοδόξων που ζούσαν στην οθωμανική αυτοκρατορία.
Υπήρχαν και διάφορες άλλες μορφές ταυτότητας οι οποίες σχετιζόντουσαν π.χ, με το από που αντλούσαν τα προς το ζην οι άνθρωποι, αν ζούσαν στο βουνό, αν ανεβοκατέβαιναν από το βουνό στην πεδιάδα, αυτό καθόριζε όλη την αντίληψη τους για τον κόσμο, όλη τη ταυτότητα τους, και έτσι έχουμε πληθυσμούς που ήταν συνδεδεμένοι με αυτό τον τρόπο ζωής, όπως είναι οι Βλάχοι, όπως είναι οι Σαρακατσαναίοι.
Ακόμα και η γλώσσα, αλλά και μια σειρά από άλλα πράγματα συνδεόταν με αυτά.
Επομένως έχουμε τύπους ταυτότητας οι οποίοι είναι διαφορετικοί από τον δυτικό τύπο ταυτότητας που διαμορφώθηκε μετά από τον 17ο αιώνα.
Και αυτές οι ταυτότητες εισέδυαν η μία μέσα στην άλλη, δηλαδή μπορούσε κανείς να είναι Ρωμηός αλλά να μοιράζεται την ίδια τοπική ταυτότητα με έναν μουσουλμάνο.
Επομένως και ακριβώς η συνοχή της οθωμανικής αυτοκρατορίας στηριζότανε στο ότι αυτές οι ταυτότητες έμπαιναν η μια μέσα στην άλλη.
Επομένως ήταν δύσκολο να διαμορφωθούν, αν θέλετε, αμφισβητήσεις με την σύγκληση διαφόρων ταυτοτήτων.
Θα έλεγα ότι εμείς, οι πρόγονοι μας στην οθωμανική αυτοκρατορία εντασσόντουσαν στην ταυτότητα των Ρωμηών.
Η κατάσταση άλλαξε λίγο, λίγο καθώς η δύση άρχισε να
ισχυροποιείται και κάποιοι προγονοί μας είχαν την ευφυΐα να δουν προς τα που
πήγαινε ο κόσμος, να καταλάβουν ότι έπρεπε να προσαρμοστούν και να βάλουν μπρος
έναν μετασχηματισμό που έκανε τους Ρωμηούς, Έλληνες. Αυτό έγινε με βάση τα
κληρονομημένα στοιχεία, επομένως εκεί βρίσκουμε ισχυρό το στοιχείο της
συνέχειας που μας συνδέει τους Έλληνες με τους Ρωμηούς, τους Ρωμηούς με τους
Βυζαντινούς και τους Βυζαντινούς με τους αρχαίους Έλληνες, υπάρχει αυτή η
σχέση. Υπάρχει όμως και το καινούργιο και πιο είναι το καινούργιο;
Το καινούργιο είναι η δυτική νεωτερικότητα η οποία έβαλε μέσα στη νέα μορφή της ταυτότητας μας το στοιχείο της αρχαιότητας με ένα διαφορετικό τρόπο.
Το στοιχείο της αρχαιότητας υπάρχει στη θρησκεία, υπάρχει στην ορθοδοξία, υπάρχει στη ρωμηοσύνη.
Η ερμηνεία η δυτική, όμως, είναι διαφορετική. Επομένως έγινε αυτή η σύνθεση και φτιάχτηκε μια καινούργια ταυτότητα η οποία έχει πολύ βαθιές ρίζες και γι'αυτό μπόρεσε να ενισχυθεί.
Όμως ταυτόχρονα αυτά τα δύο στοιχεία ήταν σε αντίφαση, κονταροχτυπιόντουσαν.
Το καινούργιο είναι η δυτική νεωτερικότητα η οποία έβαλε μέσα στη νέα μορφή της ταυτότητας μας το στοιχείο της αρχαιότητας με ένα διαφορετικό τρόπο.
Το στοιχείο της αρχαιότητας υπάρχει στη θρησκεία, υπάρχει στην ορθοδοξία, υπάρχει στη ρωμηοσύνη.
Η ερμηνεία η δυτική, όμως, είναι διαφορετική. Επομένως έγινε αυτή η σύνθεση και φτιάχτηκε μια καινούργια ταυτότητα η οποία έχει πολύ βαθιές ρίζες και γι'αυτό μπόρεσε να ενισχυθεί.
Όμως ταυτόχρονα αυτά τα δύο στοιχεία ήταν σε αντίφαση, κονταροχτυπιόντουσαν.
Το άλλο στοιχείο το οποίο χαρακτηρίζει τη καινούργια
μορφή της εθνικής μας παρουσίας είναι ότι -και πάλι ακολουθώντας το δυτικό
μοντέλο-, είναι ένα είδος απλούστευσης, δηλαδή, όλη αυτή η πολυσυνθετότητα που
υπήρχε στην οθωμανική αυτοκρατορία, η οποία μας άνοιγε πόρτες προς διάφορες
κατευθύνσεις.
Γιατί ρωμηοί, μίλαγαν ελληνικά, υπήρχαν και σλαβόφωνοι, υπήρχαν και αλβανόφωνοι, υπήρχαν και τουρκόφωνοι. Επομένως, ανοιγόμασταν σε όλους αυτούς τους χώρους, αυτό, όμως, άρχισε να κλείνει, γιατί έπρεπε να μπούμε μέσα στο καλούπι το δυτικό.
Το στοιχείο το τοπικό, ο κοινοτισμός, και αυτό στραγγαλίστηκε, γιατί έπρεπε να μπούμε μέσα στο συγκεντρωτικό μοντέλο της δύσης.
Αυτά δεν ήταν εύκολα πράγματα, ήταν επώδυνα, ακριβώς επειδή οι πληθυσμοί αισθανόντουσαν να καταστρέφονται κάποιες παραδόσεις και κάποια στοιχεία, αντιστεκόντουσαν, γι'αυτό το ελληνικό κράτος πάντα είχε προβλήματα με τον κόσμο του, με τον λαό του.
Αυτά τα προβλήματα ήταν σε μεγάλο βαθμό συσχετισμένα με στοιχεία ταυτότητας τα οποία ο κόσμος δεν ήθελε να στερηθεί και παρ'όλα αυτά ήταν αναγκασμένος να τα στερηθεί, και πολλές φορές το ελληνικό κράτος λειτούργησε και κατά τρόπο κατασταλτικό, προσπαθώντας να σβήσει πολιτισμικές μνήμες παλαιότερες, συγκεκριμένα στο θέμα το γλωσσικό.
Αντιμετωπιζόντουσαν ορισμένοι πληθυσμοί ως περιφερειακοί ως προς την εθνική ταυτότητα, όπως είναι οι βλάχοι-βλαχόφωνοι, όπως είναι οι αρβανίτες, όπως είναι οι σλαβόφωνοι.
Δεν ήταν εύκολη αυτή η διαδικασία, όμως ήταν αναγκαία, διότι αλλιώς δεν θα μπορούσαμε να επιβιώσουμε στον καινούργιο κόσμο, δεν θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε το κράτος μας και θα είχαμε ειπωστεί ενδεχομένως καταστροφές και διωγμούς ανάλογες με άλλους λαούς όπως είναι οι Αρμένιοι, οι οποίοι ήρθαν αργότερα να κάνουν αυτή τη διαδικασία και οι Εβραίοι, έκαναν αυτή τη διαδικασία έναν αιώνα αργότερα.
Επομένως στερηθήκαμε από τον πλούτο τον πολιτισμικό μας, αλλά κερδίσαμε σε αποτελεσματικότητα.
Γιατί ρωμηοί, μίλαγαν ελληνικά, υπήρχαν και σλαβόφωνοι, υπήρχαν και αλβανόφωνοι, υπήρχαν και τουρκόφωνοι. Επομένως, ανοιγόμασταν σε όλους αυτούς τους χώρους, αυτό, όμως, άρχισε να κλείνει, γιατί έπρεπε να μπούμε μέσα στο καλούπι το δυτικό.
Το στοιχείο το τοπικό, ο κοινοτισμός, και αυτό στραγγαλίστηκε, γιατί έπρεπε να μπούμε μέσα στο συγκεντρωτικό μοντέλο της δύσης.
Αυτά δεν ήταν εύκολα πράγματα, ήταν επώδυνα, ακριβώς επειδή οι πληθυσμοί αισθανόντουσαν να καταστρέφονται κάποιες παραδόσεις και κάποια στοιχεία, αντιστεκόντουσαν, γι'αυτό το ελληνικό κράτος πάντα είχε προβλήματα με τον κόσμο του, με τον λαό του.
Αυτά τα προβλήματα ήταν σε μεγάλο βαθμό συσχετισμένα με στοιχεία ταυτότητας τα οποία ο κόσμος δεν ήθελε να στερηθεί και παρ'όλα αυτά ήταν αναγκασμένος να τα στερηθεί, και πολλές φορές το ελληνικό κράτος λειτούργησε και κατά τρόπο κατασταλτικό, προσπαθώντας να σβήσει πολιτισμικές μνήμες παλαιότερες, συγκεκριμένα στο θέμα το γλωσσικό.
Αντιμετωπιζόντουσαν ορισμένοι πληθυσμοί ως περιφερειακοί ως προς την εθνική ταυτότητα, όπως είναι οι βλάχοι-βλαχόφωνοι, όπως είναι οι αρβανίτες, όπως είναι οι σλαβόφωνοι.
Δεν ήταν εύκολη αυτή η διαδικασία, όμως ήταν αναγκαία, διότι αλλιώς δεν θα μπορούσαμε να επιβιώσουμε στον καινούργιο κόσμο, δεν θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε το κράτος μας και θα είχαμε ειπωστεί ενδεχομένως καταστροφές και διωγμούς ανάλογες με άλλους λαούς όπως είναι οι Αρμένιοι, οι οποίοι ήρθαν αργότερα να κάνουν αυτή τη διαδικασία και οι Εβραίοι, έκαναν αυτή τη διαδικασία έναν αιώνα αργότερα.
Επομένως στερηθήκαμε από τον πλούτο τον πολιτισμικό μας, αλλά κερδίσαμε σε αποτελεσματικότητα.
Τι γίνεται γύρω μας; Που στεκόμαστε;
Το ζήτημα είναι τώρα που είμαστε;
Τώρα που στεκόμαστε σε αυτή τη διαδικασία.
Νομίζω όλοι αισθανόμαστε μια κρίση, δεν είναι μόνο η κρίση η οικονομική.
Η κρίση η οικονομική είναι η επιφάνεια.
Πίσω από αυτή τη κρίση την οικονομική υπάρχει μια βαθύτερη κρίση.
Αναγκαστικά και πάλι θα πρέπει να αναζητήσουμε ανάλογες εξηγήσεις με αυτές που χρησιμοποιούμε για να καταλάβουμε το παρελθόν.
Μήπως άλλαξε το περιβάλλον;
Μήπως δηλαδή η κρίση η πολιτισμική, η πνευματική που αισθανόμαστε δεν είναι μια παρακμή ενός οργανισμού ο οποίος γνωρίζει τη νεότητα, την ωριμότητα και τα γερατειά, δεν είναι δηλαδή ένα φαινόμενο σχεδόν βιολογικό, μήπως είναι αντιθέτως, το αποτέλεσμα της ανάγκης να προσαρμοστούμε σε έναν καινούργιο κόσμο.
Αρά πρέπει να δούμε τι συμβαίνει γύρω μας, δηλαδή αντί να κοιτάζουμε προς τα μέσα, εσωστρεφώς, πρέπει να κάνουμε την προσπάθεια να δούμε τι γίνεται γύρω μας, απ'έξω, και πως αυτό σχετίζεται με εμάς.
Τώρα που στεκόμαστε σε αυτή τη διαδικασία.
Νομίζω όλοι αισθανόμαστε μια κρίση, δεν είναι μόνο η κρίση η οικονομική.
Η κρίση η οικονομική είναι η επιφάνεια.
Πίσω από αυτή τη κρίση την οικονομική υπάρχει μια βαθύτερη κρίση.
Αναγκαστικά και πάλι θα πρέπει να αναζητήσουμε ανάλογες εξηγήσεις με αυτές που χρησιμοποιούμε για να καταλάβουμε το παρελθόν.
Μήπως άλλαξε το περιβάλλον;
Μήπως δηλαδή η κρίση η πολιτισμική, η πνευματική που αισθανόμαστε δεν είναι μια παρακμή ενός οργανισμού ο οποίος γνωρίζει τη νεότητα, την ωριμότητα και τα γερατειά, δεν είναι δηλαδή ένα φαινόμενο σχεδόν βιολογικό, μήπως είναι αντιθέτως, το αποτέλεσμα της ανάγκης να προσαρμοστούμε σε έναν καινούργιο κόσμο.
Αρά πρέπει να δούμε τι συμβαίνει γύρω μας, δηλαδή αντί να κοιτάζουμε προς τα μέσα, εσωστρεφώς, πρέπει να κάνουμε την προσπάθεια να δούμε τι γίνεται γύρω μας, απ'έξω, και πως αυτό σχετίζεται με εμάς.
Τι γίνεται γύρω μας; Ζήσαμε, από τον β'παγκόσμιο
πόλεμο και τον εμφύλιο ως τη δεκαετία του '80, σε έναν κόσμο που χαρακτηριζόταν
από πολύ μεγάλη σταθερότητα, τουλάχιστον σε ότι αφορούσε την Ευρώπη, και από
πολύ μεγάλο συντηρητισμό, δηλαδή τα πράγματα δεν άλλαζαν πολύ.
Και εκεί το σχήμα με το οποίο μάθαμε να ζούμε φαινόταν πολύ αποτελεσματικό, μια ταυτότητα σαφή, εθνική, οι άλλες ταυτότητες οι περιφερειακές και οι τοπικές ήταν λίγο πολύ εξαφανισμένες.
Γύρω από αυτόν τον πυρήνα της εθνικής ταυτότητας ο οποίος οριζόταν με βάση δύο στοιχεία, το ένα η ελληνική γλώσσα και το άλλο η ορθοδοξία, γύρω από αυτόν τον πυρήνα υπήρχαν κάποιες περιφέρειες, είτε αυτές ήταν περιφέρειες θρησκευτικές, π.χ. μουσουλμάνοι Έλληνες, εβραίοι Έλληνες, άλλες ήταν γλωσσικές, όπως είπαμε σλαβόφωνοι, αλβανόφωνοι, βλαχόφωνοι κ.λπ, άλλες ήταν γεωγραφικές, αυτό που λέγαμε οι Έλληνες του εξωτερικού, τώρα το λέμε διασπορά.
Και εκεί το σχήμα με το οποίο μάθαμε να ζούμε φαινόταν πολύ αποτελεσματικό, μια ταυτότητα σαφή, εθνική, οι άλλες ταυτότητες οι περιφερειακές και οι τοπικές ήταν λίγο πολύ εξαφανισμένες.
Γύρω από αυτόν τον πυρήνα της εθνικής ταυτότητας ο οποίος οριζόταν με βάση δύο στοιχεία, το ένα η ελληνική γλώσσα και το άλλο η ορθοδοξία, γύρω από αυτόν τον πυρήνα υπήρχαν κάποιες περιφέρειες, είτε αυτές ήταν περιφέρειες θρησκευτικές, π.χ. μουσουλμάνοι Έλληνες, εβραίοι Έλληνες, άλλες ήταν γλωσσικές, όπως είπαμε σλαβόφωνοι, αλβανόφωνοι, βλαχόφωνοι κ.λπ, άλλες ήταν γεωγραφικές, αυτό που λέγαμε οι Έλληνες του εξωτερικού, τώρα το λέμε διασπορά.
Ο Ελληνοαμερικάνος. Δείτε τις ταινίες του '50 και του
'60 όπου έρχεται ο θείος από την Αμερική, δεν είναι πολύ Έλληνας, είναι
Ελληνοαμερικάνος, μιλάει σπασμένα ελληνικά. Έβλεπα πρόσφατα μια ταινία που
έρχεται ο αμερικάνος μαζί με τη γυναίκα του που είναι αμερικάνα, η οποία τον
καταπιέζει, διότι η αμερικανίδα γυναίκα είναι καταπιεστική, ας πούμε, και δεν
συμπεριφέρεται καλά απέναντι στην οικογένεια, δεν είναι Έλληνας, είναι
μισοέλληνας, είναι περιφέρειες.
Επομένως είχαμε αυτό το σχήμα κέντρο-περιφέρειες αλλά είμασταν ήσυχοι με αυτό. Και από τη δεκαετία του '80 ο κόσμος άρχισε να αλλάζει πολύ γρήγορα.
Ο κόσμος αυτός άρχισε να μετασχηματίζεται, άρχισε να μετασχηματίζεται με το τέλος του ψυχρού πολέμου, άρχισε να μετασχηματίζεται με την παγκοσμιοποίηση και αρχίσαμε να έχουμε στη γειτονιά μας καινούργια φαινόμενα που μας δημιουργούσαν ανησυχίες και άγχη, και κατά βάση, η κατάρρευση και η αποσύνθεση της Γιουγκοσλαβίας που δημιούργησε θέματα πως στεκόμαστε απέναντι στις συγκρούσεις, πως στεκόμαστε απέναντι στους Σέρβους, τις αντιφάσεις που έχουμε, διότι η συμμετοχή μας στις δυτικές συμμαχίες μας υποχρέωνε να ακολουθήσουμε μια πολιτική η οποία δεν ταίριαζε πολύ με τα αισθήματα μας.
Φυσικά το Μακεδονικό, το οποίο λειτούργησε ως ή αν θέλετε απεκάλυψε, βαθιές ανησυχίες και άγχη, δικά μας, μέσα μας, και άγχη σε σχέση με τις εμπειρίες μας στην περίοδο των πατεράδων και των παππούδων μας, τις πρώτες δεκαετίες του αιώνα, που ήταν φοβερές εμπειρίες. Βαλκανικοί πόλεμοι, α'παγκόσμιος πόλεμος, μικρασιατική καταστροφή.
Αρχίσανε λοιπόν να κλονίζονται αυτές οι βεβαιότητες και οι πεποιθήσεις και από εκεί και πέρα άρχισε και εάν θέλετε μια συζήτηση η οποία είναι συνήθως αποδομητική. Σας είπα, εγώ θεωρώ ότι η ταυτότητα πρέπει να εξελίσσεται, είναι αναγκαίο να εξελίσσεται, δεν είναι κάτι παγωμένο, δεν είναι κάτι ακίνητο.
Όταν όμως λές ότι κάτι πρέπει να απαλειφθεί, να αλλάξει, να διορθωθεί, πρέπει να προτείνεις με τι θα το αντικαταστήσεις, δεν μπορείς δηλαδή να λες δεν χρειαζόμαστε ταυτότητα.
Ταυτότητα χρειαζόμαστε. Και χρειαζόμαστε ταυτότητα ισχυρή.
Επομένως, η ταυτότητα δεν καταργείται, η ταυτότητα μετασχηματίζεται σταδιακά, κρατώντας πάντα έναν πυρήνα σταθερό.
Επομένως είχαμε αυτό το σχήμα κέντρο-περιφέρειες αλλά είμασταν ήσυχοι με αυτό. Και από τη δεκαετία του '80 ο κόσμος άρχισε να αλλάζει πολύ γρήγορα.
Ο κόσμος αυτός άρχισε να μετασχηματίζεται, άρχισε να μετασχηματίζεται με το τέλος του ψυχρού πολέμου, άρχισε να μετασχηματίζεται με την παγκοσμιοποίηση και αρχίσαμε να έχουμε στη γειτονιά μας καινούργια φαινόμενα που μας δημιουργούσαν ανησυχίες και άγχη, και κατά βάση, η κατάρρευση και η αποσύνθεση της Γιουγκοσλαβίας που δημιούργησε θέματα πως στεκόμαστε απέναντι στις συγκρούσεις, πως στεκόμαστε απέναντι στους Σέρβους, τις αντιφάσεις που έχουμε, διότι η συμμετοχή μας στις δυτικές συμμαχίες μας υποχρέωνε να ακολουθήσουμε μια πολιτική η οποία δεν ταίριαζε πολύ με τα αισθήματα μας.
Φυσικά το Μακεδονικό, το οποίο λειτούργησε ως ή αν θέλετε απεκάλυψε, βαθιές ανησυχίες και άγχη, δικά μας, μέσα μας, και άγχη σε σχέση με τις εμπειρίες μας στην περίοδο των πατεράδων και των παππούδων μας, τις πρώτες δεκαετίες του αιώνα, που ήταν φοβερές εμπειρίες. Βαλκανικοί πόλεμοι, α'παγκόσμιος πόλεμος, μικρασιατική καταστροφή.
Αρχίσανε λοιπόν να κλονίζονται αυτές οι βεβαιότητες και οι πεποιθήσεις και από εκεί και πέρα άρχισε και εάν θέλετε μια συζήτηση η οποία είναι συνήθως αποδομητική. Σας είπα, εγώ θεωρώ ότι η ταυτότητα πρέπει να εξελίσσεται, είναι αναγκαίο να εξελίσσεται, δεν είναι κάτι παγωμένο, δεν είναι κάτι ακίνητο.
Όταν όμως λές ότι κάτι πρέπει να απαλειφθεί, να αλλάξει, να διορθωθεί, πρέπει να προτείνεις με τι θα το αντικαταστήσεις, δεν μπορείς δηλαδή να λες δεν χρειαζόμαστε ταυτότητα.
Ταυτότητα χρειαζόμαστε. Και χρειαζόμαστε ταυτότητα ισχυρή.
Επομένως, η ταυτότητα δεν καταργείται, η ταυτότητα μετασχηματίζεται σταδιακά, κρατώντας πάντα έναν πυρήνα σταθερό.
Λοιπόν, μπήκαμε σε αυτή την περιπέτεια, η οποία και
δημιουργεί και αδυνατίζει την εθνική συνοχή, και το βλέπουμε τώρα στην περίοδο
της κρίσης που έχουμε καταντήσει -δεν είναι ο μόνος λόγος- ο καθένας να
σκέφτεται τον εαυτό του, την οικογένεια του, και το γενικότερο καλό, το εθνικό
καλό, το έχουμε αφήσει στη μπάντα.
Δεν αγωνιζόμαστε -υπάρχουν εξαιρέσεις-, αλλά γενικά αν συγκρίνει κανείς τη σημερινή εποχή, ξέρω εγώ, με την εποχή, της πρώτης φάσης της μεταπολίτευσης, έχουμε πέσει σε έναν ατομικισμό και σε ένα κλείσιμο στα συμφέροντα μας, το εθνικό συμφέρον το έχουμε αφήσει στην άκρη.
Ίσως γιατί αισθανόμαστε ότι αυτή η ταυτότητα έχει αδυνατίσει.
Επομένως είμαστε σε μια κρίση ταυτότητας, σε ένα ερωτηματικό το οποίο δεν υπήρχε παλιά. Έχουμε αρχίσει να αναρωτιόμαστε.
Άλλοι το κάνουν αυτό κατά τρόπο συνειδητό, άλλοι το αισθάνονται χωρίς να μπορούν να το εκφράσουν.
Δεν αγωνιζόμαστε -υπάρχουν εξαιρέσεις-, αλλά γενικά αν συγκρίνει κανείς τη σημερινή εποχή, ξέρω εγώ, με την εποχή, της πρώτης φάσης της μεταπολίτευσης, έχουμε πέσει σε έναν ατομικισμό και σε ένα κλείσιμο στα συμφέροντα μας, το εθνικό συμφέρον το έχουμε αφήσει στην άκρη.
Ίσως γιατί αισθανόμαστε ότι αυτή η ταυτότητα έχει αδυνατίσει.
Επομένως είμαστε σε μια κρίση ταυτότητας, σε ένα ερωτηματικό το οποίο δεν υπήρχε παλιά. Έχουμε αρχίσει να αναρωτιόμαστε.
Άλλοι το κάνουν αυτό κατά τρόπο συνειδητό, άλλοι το αισθάνονται χωρίς να μπορούν να το εκφράσουν.
Τι συμβαίνει;
Νομίζω ότι είναι οι ευρύτερες εξελίξεις οι οποίες έρχονται και μας επηρεάζουν, και μας αποσταθεροποιούν και το γεγονός ότι αισθανόμαστε άσχημα δείχνει ότι δεν έχουμε βρεί τις κατάλληλες απαντήσεις.
Για να βρούμε τις κατάλληλες απαντήσεις όμως, πρέπει να καταλάβουμε τι συμβαίνει σε βάθος, στο ευρύτερο περιβάλλον.
Μιλώντας για αυτά που συνέβαιναν στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, έχουμε την προοπτική και μπορούμε να αναλύσουμε - και λέμε αυτό που συνέβαινε ήταν ότι ήρθε η νεωτερικότητα, ότι έπρεπε να διαμορφωθεί ένα έθνος και ένα κράτος σύμφωνα με αυτό το μοντέλο και αυτό έγινε.
Και οι πρόγονοι μας είχαν, όπως είπα, την εξαιρετική ευφυΐα να πιάσουν την ατμόσφαιρά του καιρού και να την εκφράσουν.
Αυτοί οι πρωτεργάτες της ελληνικής επανάστασης, του ελληνικού κράτους, αυτοί ήταν πνευματικά πρωτοπόροι, γι αυτό ακριβώς, το ελληνικό κράτος το οποίο όλοι τώρα κατηγορούν και μας θεωρούν περιφερειακούς κ.λπ, το ελληνικό κράτος στα μέσα του 19ου αιώνα και μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου αιώνα εθεωρείτο πρωτοπορία στην Ανατολή, εθεωρείτο το παράδειγμα και το υπόδειγμα για το πως θα έπρεπε να μετασχηματιστεί ολόκληρη η Ανατολή.
Γιατί χτίστηκε σωστά, γιατί υπήρξε η σωστή προσαρμογή σε ένα περιβάλλον.
Νομίζω ότι είναι οι ευρύτερες εξελίξεις οι οποίες έρχονται και μας επηρεάζουν, και μας αποσταθεροποιούν και το γεγονός ότι αισθανόμαστε άσχημα δείχνει ότι δεν έχουμε βρεί τις κατάλληλες απαντήσεις.
Για να βρούμε τις κατάλληλες απαντήσεις όμως, πρέπει να καταλάβουμε τι συμβαίνει σε βάθος, στο ευρύτερο περιβάλλον.
Μιλώντας για αυτά που συνέβαιναν στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, έχουμε την προοπτική και μπορούμε να αναλύσουμε - και λέμε αυτό που συνέβαινε ήταν ότι ήρθε η νεωτερικότητα, ότι έπρεπε να διαμορφωθεί ένα έθνος και ένα κράτος σύμφωνα με αυτό το μοντέλο και αυτό έγινε.
Και οι πρόγονοι μας είχαν, όπως είπα, την εξαιρετική ευφυΐα να πιάσουν την ατμόσφαιρά του καιρού και να την εκφράσουν.
Αυτοί οι πρωτεργάτες της ελληνικής επανάστασης, του ελληνικού κράτους, αυτοί ήταν πνευματικά πρωτοπόροι, γι αυτό ακριβώς, το ελληνικό κράτος το οποίο όλοι τώρα κατηγορούν και μας θεωρούν περιφερειακούς κ.λπ, το ελληνικό κράτος στα μέσα του 19ου αιώνα και μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου αιώνα εθεωρείτο πρωτοπορία στην Ανατολή, εθεωρείτο το παράδειγμα και το υπόδειγμα για το πως θα έπρεπε να μετασχηματιστεί ολόκληρη η Ανατολή.
Γιατί χτίστηκε σωστά, γιατί υπήρξε η σωστή προσαρμογή σε ένα περιβάλλον.
Ποιο είναι το περιβάλλον που διαμορφώνεται;
Τώρα λοιπόν ποιο είναι το περιβάλλον; Δεν έχω τις
απαντήσεις και δε νομίζω ότι έχει κανείς τις απαντήσεις.
Είναι θέματα τα οποία τα συζητάμε σε διεθνές επίπεδο.
Αλλά πιστεύω ότι ζούμε σε μια εποχή όπου το μοντέλο αυτό, το νεωτερικό, το εδαφικό, ξεπερνιέται. Ξεπερνιέται από την παγκοσμιοποίηση, ξεπερνιέται από το γεγονός πως η δύση πιά δεν κυριαρχεί στον κόσμο.
Και γι'αυτό έρχομαι ξανά σε αυτό που έλεγα για τη Γαλλία.
Έχουμε μια επιστροφή των θρησκευτικών ταυτοτήτων, των πνευματικών ταυτοτήτων, οι οποίες δεν είναι εδαφικές, αλλά είναι δικτυωτές.
Βγαίνουμε λοιπόν από τη σταθερότητα αυτού του προτύπου -αυτό μπορεί να είναι καλό, μπορεί να είναι κακό, είναι προ συζήτηση-, αλλά ούτως ή άλλως εμείς δεν μπορούμε, ούτε κανείς μπορεί, να επηρεάσει αυτές τις εξελίξεις.
Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να προσπαθήσει να προσαρμοστεί.
Είναι θέματα τα οποία τα συζητάμε σε διεθνές επίπεδο.
Αλλά πιστεύω ότι ζούμε σε μια εποχή όπου το μοντέλο αυτό, το νεωτερικό, το εδαφικό, ξεπερνιέται. Ξεπερνιέται από την παγκοσμιοποίηση, ξεπερνιέται από το γεγονός πως η δύση πιά δεν κυριαρχεί στον κόσμο.
Και γι'αυτό έρχομαι ξανά σε αυτό που έλεγα για τη Γαλλία.
Έχουμε μια επιστροφή των θρησκευτικών ταυτοτήτων, των πνευματικών ταυτοτήτων, οι οποίες δεν είναι εδαφικές, αλλά είναι δικτυωτές.
Βγαίνουμε λοιπόν από τη σταθερότητα αυτού του προτύπου -αυτό μπορεί να είναι καλό, μπορεί να είναι κακό, είναι προ συζήτηση-, αλλά ούτως ή άλλως εμείς δεν μπορούμε, ούτε κανείς μπορεί, να επηρεάσει αυτές τις εξελίξεις.
Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να προσπαθήσει να προσαρμοστεί.
Και αυτή η προσαρμογή τι σημαίνει;
Σημαίνει ότι ενδεχομένως θα πρέπει να ξαναβρούμε ορισμένα στοιχεία από τη παλιά μας ταυτότητα, χωρίς να εγκαταλείψουμε την καινούργια μας ταυτότητα, χωρίς να πάψουμε να σεβόμαστε και να στηρίζουμε την ταυτότητα μας την εδαφική, την εθνοκρατική, που σχετίζεται με το κράτος, που σχετίζεται με τις δομές του, αλλά να αρχίσουμε να ξαναβρίσκουμε ορισμένα στοιχεία, τα οποία αυτή η διαδικασία τα είχε ισοπεδώσει, π.χ. και νομίζω πως αυτό είναι πολύ επίκαιρο, η τοπική ταυτότητα, ο κοινοτισμός, πρέπει να τα ξαναβρούμε αυτά.
Και πρέπει να τα ξαναβρούμε -έχω μια πολύ εύκολη απάντηση γιατί- γιατί βλέπετε ότι έχουμε κρίση της δημοκρατίας και έχουμε κρίση της πολιτικής, γιατί;
Γιατί τους πολιτικούς μας δεν τους ξέρουμε. Δεν τους βλέπουμε.
Πως τους ξέρουμε τους πολιτικούς μας, πως αποφασίζουμε ποιόν θα σταυρώσουμε, ποιόν θα ψηφίσουμε;
Μέσα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία ξέρουμε ότι χειραγωγούνται, ελέγχονται, ενώ οι δημότες αυτού του δήμου τον κ. Δήμαρχο τον ξέρουν, τον βλέπουν, κάθε μέρα, ξέρουν ποιός είναι. Ξέρουν αν πρέπει να τον υποστηρίξουν ή όχι. Επομένως η τοπική κλίμακα είναι αυτή που μπορεί να ξαναστήσει στα πόδια της τη δημοκρατία, η οποία πάσχει.
Είναι ένα παράδειγμα.
Αυτό δε χρειάζεται να το εφεύρουμε, είναι μέσα στο πολιτισμικό μας κύτταρο.
Υπήρχε, ήταν ισχυρότατο και εξακολουθεί να είναι ισχυρό, όταν δεν έρχεται το κράτος να το ισοπεδώσει. Και θα σας φέρω ένα παράδειγμα.
Πότε βγαίνουμε από την επίδραση του κράτους;
Όταν είμαστε στο εξωτερικό, όταν είμαστε στη διασπορά. Ε, δείτε λιγακι πως οργανώνεται η διασπορά, ας πούμε στην Αμερική.
Οι άνθρωποι οργανώνονται με βάση το αν είναι Κρητικοί, το αν είναι Πελοποννήσιοι, το αν είναι από το ένα χωριό ή το άλλο.
Δηλαδή, μόλις βγούμε από την επίδραση του κράτους, η τοπική ταυτότητα έρχεται ξανά στην επιφάνεια και λειτουργεί.
Επομένως υπάρχει, δεν έχει εξαφανιστεί. Είναι ένα στοιχείο που είναι ζωντανό, χρειάζεται να το ξαναφέρουμε στην επιφάνεια και να το ξανα-αναπτύξουμε.
Σημαίνει ότι ενδεχομένως θα πρέπει να ξαναβρούμε ορισμένα στοιχεία από τη παλιά μας ταυτότητα, χωρίς να εγκαταλείψουμε την καινούργια μας ταυτότητα, χωρίς να πάψουμε να σεβόμαστε και να στηρίζουμε την ταυτότητα μας την εδαφική, την εθνοκρατική, που σχετίζεται με το κράτος, που σχετίζεται με τις δομές του, αλλά να αρχίσουμε να ξαναβρίσκουμε ορισμένα στοιχεία, τα οποία αυτή η διαδικασία τα είχε ισοπεδώσει, π.χ. και νομίζω πως αυτό είναι πολύ επίκαιρο, η τοπική ταυτότητα, ο κοινοτισμός, πρέπει να τα ξαναβρούμε αυτά.
Και πρέπει να τα ξαναβρούμε -έχω μια πολύ εύκολη απάντηση γιατί- γιατί βλέπετε ότι έχουμε κρίση της δημοκρατίας και έχουμε κρίση της πολιτικής, γιατί;
Γιατί τους πολιτικούς μας δεν τους ξέρουμε. Δεν τους βλέπουμε.
Πως τους ξέρουμε τους πολιτικούς μας, πως αποφασίζουμε ποιόν θα σταυρώσουμε, ποιόν θα ψηφίσουμε;
Μέσα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία ξέρουμε ότι χειραγωγούνται, ελέγχονται, ενώ οι δημότες αυτού του δήμου τον κ. Δήμαρχο τον ξέρουν, τον βλέπουν, κάθε μέρα, ξέρουν ποιός είναι. Ξέρουν αν πρέπει να τον υποστηρίξουν ή όχι. Επομένως η τοπική κλίμακα είναι αυτή που μπορεί να ξαναστήσει στα πόδια της τη δημοκρατία, η οποία πάσχει.
Είναι ένα παράδειγμα.
Αυτό δε χρειάζεται να το εφεύρουμε, είναι μέσα στο πολιτισμικό μας κύτταρο.
Υπήρχε, ήταν ισχυρότατο και εξακολουθεί να είναι ισχυρό, όταν δεν έρχεται το κράτος να το ισοπεδώσει. Και θα σας φέρω ένα παράδειγμα.
Πότε βγαίνουμε από την επίδραση του κράτους;
Όταν είμαστε στο εξωτερικό, όταν είμαστε στη διασπορά. Ε, δείτε λιγακι πως οργανώνεται η διασπορά, ας πούμε στην Αμερική.
Οι άνθρωποι οργανώνονται με βάση το αν είναι Κρητικοί, το αν είναι Πελοποννήσιοι, το αν είναι από το ένα χωριό ή το άλλο.
Δηλαδή, μόλις βγούμε από την επίδραση του κράτους, η τοπική ταυτότητα έρχεται ξανά στην επιφάνεια και λειτουργεί.
Επομένως υπάρχει, δεν έχει εξαφανιστεί. Είναι ένα στοιχείο που είναι ζωντανό, χρειάζεται να το ξαναφέρουμε στην επιφάνεια και να το ξανα-αναπτύξουμε.
Κατόπιν, μέσα σε αυτό τον κόσμο της παγκοσμιοποίησης,
ο οποίος, καλώς ή κακώς, αναπτύσσει αυτές τις δικτυωτές ταυτότητες, και εκεί
έχουμε ένα πλεονέκτημα.
Γιατί κατά βάση εμείς έχουμε ένα υπόβαθρο δικτυωτής ταυτότητας, επειδή έχουμε το παρελθόν της ρωμηοσύνης, επειδή έχουμε αυτή την παράδοση της διασποράς, φτιάχνουμε δίκτυα.
Και πάλι, και εκεί το κράτος έχει παίξει ένα ρόλο αρνητικό.
Δεν ξέρω αν θυμόσαστε, πριν καμιά εικοσαριά χρόνια, είχε ξεκινήσει το κράτος, η κυβέρνηση, καλοπροαίρετα, την ιδέα να συντονίσει τη διασπορά, να φτιάξει ένα όργανο για τον συντονισμό της διασποράς.
Δηλαδή να κάνει τι;
Αυτό το άναρχο σύνολο που είναι η διασπορά, το οποίο είναι δυναμικό, το οποίο επιβιώνει και ζει, ακριβώς επειδή είναι δυναμικό, άναρχο χωρίς κέντρο κ.λπ, ερχόταν το κράτος να του βάλει κέντρο, και ποιο ήταν το αποτέλεσμα;
Ο κίνδυνος ποιος ήταν;
Ο κίνδυνος είναι ότι αυτό το σύστημα, αν του βάλεις ένα κέντρο, σημαίνει ότι κάποιος το ελέγχει. Αυτός ο κάποιος μπορεί να είναι η ελληνική κυβέρνηση, αλλά μπορεί και κάποιος άλλος να ελέγχει την ελληνική κυβέρνηση, κάποια ξένη δύναμη, μπορεί να συμβεί καμιά φορά να υπάρχει κάποια ξένη δύναμη η οποία να έχει αυξημένη επίδραση στην ελληνική κυβέρνηση, είναι μια πιθανότητα.
Εάν λοιπόν η ελληνική κυβέρνηση ελέγχει τη διασπορά, αυτό το ξένο κέντρο ελέγχει τη διασπορά.
Επομένως, η διασπορά δεν μπορεί να κινητοποιηθεί πλέον, για να υποστηρίξει ορισμένα εθνικά ζητήματα. Βλέπετε τι εννοώ.
Γιατί κατά βάση εμείς έχουμε ένα υπόβαθρο δικτυωτής ταυτότητας, επειδή έχουμε το παρελθόν της ρωμηοσύνης, επειδή έχουμε αυτή την παράδοση της διασποράς, φτιάχνουμε δίκτυα.
Και πάλι, και εκεί το κράτος έχει παίξει ένα ρόλο αρνητικό.
Δεν ξέρω αν θυμόσαστε, πριν καμιά εικοσαριά χρόνια, είχε ξεκινήσει το κράτος, η κυβέρνηση, καλοπροαίρετα, την ιδέα να συντονίσει τη διασπορά, να φτιάξει ένα όργανο για τον συντονισμό της διασποράς.
Δηλαδή να κάνει τι;
Αυτό το άναρχο σύνολο που είναι η διασπορά, το οποίο είναι δυναμικό, το οποίο επιβιώνει και ζει, ακριβώς επειδή είναι δυναμικό, άναρχο χωρίς κέντρο κ.λπ, ερχόταν το κράτος να του βάλει κέντρο, και ποιο ήταν το αποτέλεσμα;
Ο κίνδυνος ποιος ήταν;
Ο κίνδυνος είναι ότι αυτό το σύστημα, αν του βάλεις ένα κέντρο, σημαίνει ότι κάποιος το ελέγχει. Αυτός ο κάποιος μπορεί να είναι η ελληνική κυβέρνηση, αλλά μπορεί και κάποιος άλλος να ελέγχει την ελληνική κυβέρνηση, κάποια ξένη δύναμη, μπορεί να συμβεί καμιά φορά να υπάρχει κάποια ξένη δύναμη η οποία να έχει αυξημένη επίδραση στην ελληνική κυβέρνηση, είναι μια πιθανότητα.
Εάν λοιπόν η ελληνική κυβέρνηση ελέγχει τη διασπορά, αυτό το ξένο κέντρο ελέγχει τη διασπορά.
Επομένως, η διασπορά δεν μπορεί να κινητοποιηθεί πλέον, για να υποστηρίξει ορισμένα εθνικά ζητήματα. Βλέπετε τι εννοώ.
Τι να κάνουμε;
Πρέπει, επομένως, να ανακαλύψουμε ξανά τη δικτυωτή μας
οργάνωση, και βέβαια προϋπόθεση γι'αυτό είναι να καλλιεργήσουμε αυτά τα οποία
έχουμε υποτιμήσει, γιατί η δικτυωτή οργάνωση δεν στηρίζεται, ούτε στον
καταναγκασμό, ούτε στον εφοριακό, ούτε στον αστυνομικό.
Στηρίζεται σε τι;
Στηρίζεται στο ότι μια σειρά από άνθρωποι, οι οποίοι είναι διεσπαρμένοι σε όλο τον κόσμο, μοιράζονται τις ίδιες πολιτισμικές αξίες, μοιράζονται την ίδια παιδεία, άρα σημασία έχει η παιδεία.
Όταν λοιπόν διαβρώνουμε την παιδεία, όταν τη συρρικνώνουμε σε μια λογική ωφελιμιστική, πηγαίνω στο σχολείο για να μάθω πέντε πράγματα, για να βρω δουλειά μετά, και δεν μας ενδιαφέρει η ευρύτερη παιδεία, δεν μας ενδιαφέρει να μάθουμε την ιστορία, δεν μας ενδιαφέρει να καταλάβουμε σε βάθος την κλασική παιδεία, δεν μας ενδιαφέρει η γλώσσα, η οποία είναι το μέσο για να καταλάβουμε την παιδεία - και να καταλάβουμε επίσης τη συνέχεια του πολιτισμού μας, βασικό στοιχείο του οποίου, ανεξαρτήτως εάν κάποιος πιστεύει ή δεν πιστεύει, είναι η ορθόδοξη παράδοση. Αυτά τα στοιχεία επομένως, τα οποία βλέπετε ότι τα τελευταία χρόνια και τις τελευταίες δεκαετίες λίγο, λίγο τα ροκανίζουμε, τα ροκανίζουμε, τα ροκανίζουμε, αυτά όμως είναι ο θησαυρός ο οποίος μας επιτρέπει να λειτουργήσουμε στο δικτυωτό κόσμο κατά δικτυωτό τρόπο.
Επίσης θα έλεγα ότι πρέπει να ξαναβρούμε και να ξαναζωντανέψουμε αυτές τις πολιτισμικές παραδόσεις τις οποίες θεωρούσαμε περιθωριακές και περιφερειακές, δηλαδή η μετανάστευση από την Αλβανία, έφερε στην επιφάνεια και έδειξε, κάποιες συνέχειες, που είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσες, ανάμεσα στον μουσουλμάνο Αλβανό, τον ορθόδοξο Αλβανό, τον Έλληνα ορθόδοξο της Αλβανίας και τον Αρβανίτη Έλληνα υπάρχει μια συνέχεια.
Αυτή η συνέχεια είναι πολύτιμη, γιατί αυτή μας επιτρέπει να συνδεθούμε με έναν άλλο χώρο. Ανάλογα ισχύουν και με άλλες διαστάσεις της ταυτότητας μας.
Κι αυτό μας επιτρέπει από ένα κομμάτι αποκομμένο από τα Βαλκάνια, αποκομμένο από την ανατολική Μεσόγειο, να γίνουμε ένα κέντρο, και έχουμε όλες τις δυνατότητες να γίνουμε κέντρο.
Πρέπει επομένως να αξιοποιήσουμε αυτές τις πολιτισμικές καταβολές και τις πολιτισμικές δυνατότητες που έχουμε και όχι να τις θεωρούμε ως κάποιου είδους πρόβλημα.
Δηλαδή αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να ανοιχτούμε.
Κι αυτό το οποίο έχουμε υποστεί, αν συγκρίνει κανείς την παράδοση μας, πριν από τη δημιουργία του ελληνικούς κράτους και αυτό που έγινε στο ελληνικό κράτος, το ελληνικό κράτος από την άποψη της ταυτότητας, εξέφρασε ένα κλείσιμο, και αυτό το κλείσιμο γινόταν όλο και πιο ισχυρό όσο πέρναγε ο χρόνος.
Στηρίζεται σε τι;
Στηρίζεται στο ότι μια σειρά από άνθρωποι, οι οποίοι είναι διεσπαρμένοι σε όλο τον κόσμο, μοιράζονται τις ίδιες πολιτισμικές αξίες, μοιράζονται την ίδια παιδεία, άρα σημασία έχει η παιδεία.
Όταν λοιπόν διαβρώνουμε την παιδεία, όταν τη συρρικνώνουμε σε μια λογική ωφελιμιστική, πηγαίνω στο σχολείο για να μάθω πέντε πράγματα, για να βρω δουλειά μετά, και δεν μας ενδιαφέρει η ευρύτερη παιδεία, δεν μας ενδιαφέρει να μάθουμε την ιστορία, δεν μας ενδιαφέρει να καταλάβουμε σε βάθος την κλασική παιδεία, δεν μας ενδιαφέρει η γλώσσα, η οποία είναι το μέσο για να καταλάβουμε την παιδεία - και να καταλάβουμε επίσης τη συνέχεια του πολιτισμού μας, βασικό στοιχείο του οποίου, ανεξαρτήτως εάν κάποιος πιστεύει ή δεν πιστεύει, είναι η ορθόδοξη παράδοση. Αυτά τα στοιχεία επομένως, τα οποία βλέπετε ότι τα τελευταία χρόνια και τις τελευταίες δεκαετίες λίγο, λίγο τα ροκανίζουμε, τα ροκανίζουμε, τα ροκανίζουμε, αυτά όμως είναι ο θησαυρός ο οποίος μας επιτρέπει να λειτουργήσουμε στο δικτυωτό κόσμο κατά δικτυωτό τρόπο.
Επίσης θα έλεγα ότι πρέπει να ξαναβρούμε και να ξαναζωντανέψουμε αυτές τις πολιτισμικές παραδόσεις τις οποίες θεωρούσαμε περιθωριακές και περιφερειακές, δηλαδή η μετανάστευση από την Αλβανία, έφερε στην επιφάνεια και έδειξε, κάποιες συνέχειες, που είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσες, ανάμεσα στον μουσουλμάνο Αλβανό, τον ορθόδοξο Αλβανό, τον Έλληνα ορθόδοξο της Αλβανίας και τον Αρβανίτη Έλληνα υπάρχει μια συνέχεια.
Αυτή η συνέχεια είναι πολύτιμη, γιατί αυτή μας επιτρέπει να συνδεθούμε με έναν άλλο χώρο. Ανάλογα ισχύουν και με άλλες διαστάσεις της ταυτότητας μας.
Κι αυτό μας επιτρέπει από ένα κομμάτι αποκομμένο από τα Βαλκάνια, αποκομμένο από την ανατολική Μεσόγειο, να γίνουμε ένα κέντρο, και έχουμε όλες τις δυνατότητες να γίνουμε κέντρο.
Πρέπει επομένως να αξιοποιήσουμε αυτές τις πολιτισμικές καταβολές και τις πολιτισμικές δυνατότητες που έχουμε και όχι να τις θεωρούμε ως κάποιου είδους πρόβλημα.
Δηλαδή αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να ανοιχτούμε.
Κι αυτό το οποίο έχουμε υποστεί, αν συγκρίνει κανείς την παράδοση μας, πριν από τη δημιουργία του ελληνικούς κράτους και αυτό που έγινε στο ελληνικό κράτος, το ελληνικό κράτος από την άποψη της ταυτότητας, εξέφρασε ένα κλείσιμο, και αυτό το κλείσιμο γινόταν όλο και πιο ισχυρό όσο πέρναγε ο χρόνος.
Θα έλεγα ότι υπάρχουν δύο φάσεις, είναι μια φάση πριν
απ'τη μικρασιατική καταστροφή και μια μετά. Πριν από τη μικρασιατική
καταστροφή, ήμασταν ανοιχτοί, πολύ πιο ανοιχτοί, γιατί;
Γιατί ήμασταν αισιόδοξοι, είχαμε πεποίθηση στις δυνατότητες μας και γιατί θέλαμε να ανοιχτούμε, έστω και αν αυτό γινόταν κατά τρόπο επεκτατικό.
Μετά από την μικρασιατική καταστροφή, ήταν τέτοιο το σοκ, που αυτό που είπαμε είναι, δεν μπορούμε να πάμε παραπέρα.
Αυτή τη στιγμή τι θα κάνουμε, θα κλειστούμε στο έδαφος μας και θα κοιτάξουμε να το αναπτύξουμε, δηλαδή να αναπτύξουμε τους πόρους κ.λπ να οικοδομήσουμε μια πολιτισμένη κοινωνία. Σωστό ήταν αυτό, αλλά μας έκλεισε.
Και δεν ήταν πολύ σοβαρό σε μια εποχή που όλοι ήταν κλεισμένοι.
Τώρα όμως όλοι ανοίγονται.
Τώρα επομένως πρέπει και εμείς να ανοιχτούμε και εάν αποφασίσουμε να ανοιχτούμε, τότε η απαισιοδοξία που μας κατατρέχει, ουσιαστικά το αίσθημα ότι είμαστε ένα αποτυχημένο κράτος, θα γίνει πλεονέκτημα, θα περάσουμε στο πλεονέκτημα, διότι αυτό το οποίο μας μοιάζει ως εμπόδιο και μειονέκτημα, ότι δηλαδή δεν μπορούμε να το φτιάξουμε αυτό το δυτικό μοντέλο τέλεια, δεν μπορούμε, το βλέπουμε.
Ναι, αλλά αυτό σημαίνει ότι τώρα που το δυτικό μοντέλο είναι σε κρίση, το γεγονός ότι έχουμε άλλες διαστάσεις και άλλες δυνατότητες, που ενδεχομένως εμποδίζουν το να φτάσουμε το δυτικό μοντέλο στη τέλεια μορφή του, αυτά τώρα γίνονται πλεονεκτήματα, και μας δίνουν τη δυνατότητα να μπούμε στην καινούργια εποχή κατά τρόπο πρωτοποριακό και δυναμικό.
Γιατί ήμασταν αισιόδοξοι, είχαμε πεποίθηση στις δυνατότητες μας και γιατί θέλαμε να ανοιχτούμε, έστω και αν αυτό γινόταν κατά τρόπο επεκτατικό.
Μετά από την μικρασιατική καταστροφή, ήταν τέτοιο το σοκ, που αυτό που είπαμε είναι, δεν μπορούμε να πάμε παραπέρα.
Αυτή τη στιγμή τι θα κάνουμε, θα κλειστούμε στο έδαφος μας και θα κοιτάξουμε να το αναπτύξουμε, δηλαδή να αναπτύξουμε τους πόρους κ.λπ να οικοδομήσουμε μια πολιτισμένη κοινωνία. Σωστό ήταν αυτό, αλλά μας έκλεισε.
Και δεν ήταν πολύ σοβαρό σε μια εποχή που όλοι ήταν κλεισμένοι.
Τώρα όμως όλοι ανοίγονται.
Τώρα επομένως πρέπει και εμείς να ανοιχτούμε και εάν αποφασίσουμε να ανοιχτούμε, τότε η απαισιοδοξία που μας κατατρέχει, ουσιαστικά το αίσθημα ότι είμαστε ένα αποτυχημένο κράτος, θα γίνει πλεονέκτημα, θα περάσουμε στο πλεονέκτημα, διότι αυτό το οποίο μας μοιάζει ως εμπόδιο και μειονέκτημα, ότι δηλαδή δεν μπορούμε να το φτιάξουμε αυτό το δυτικό μοντέλο τέλεια, δεν μπορούμε, το βλέπουμε.
Ναι, αλλά αυτό σημαίνει ότι τώρα που το δυτικό μοντέλο είναι σε κρίση, το γεγονός ότι έχουμε άλλες διαστάσεις και άλλες δυνατότητες, που ενδεχομένως εμποδίζουν το να φτάσουμε το δυτικό μοντέλο στη τέλεια μορφή του, αυτά τώρα γίνονται πλεονεκτήματα, και μας δίνουν τη δυνατότητα να μπούμε στην καινούργια εποχή κατά τρόπο πρωτοποριακό και δυναμικό.
Και επομένως να ξανακάνουμε αυτό που κάναν οι πρόγονοι
μας με το ελληνικό κράτος.
Να το ξανακάνουμε, αν θέλετε σε ένα βαθμό αμφισβητώντας το έργο τους.
Γιατί όμως;
Γιατί αλλάξαν οι συνθήκες και επομένως το να το αμφισβητήσουμε, είναι να μείνουμε πιστοί στο πνεύμα τους που είναι η δημιουργική προσαρμογή μέσα στη συνέχεια.
Να το ξανακάνουμε, αν θέλετε σε ένα βαθμό αμφισβητώντας το έργο τους.
Γιατί όμως;
Γιατί αλλάξαν οι συνθήκες και επομένως το να το αμφισβητήσουμε, είναι να μείνουμε πιστοί στο πνεύμα τους που είναι η δημιουργική προσαρμογή μέσα στη συνέχεια.
Γιώργος Πρεβελάκης
Ο Γεώργιος–Στυλιανός Πρεβελάκης είναι Μόνιμος
Αντιπρόσωπος της Ελλάδος στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης
(ΟΟΣΑ). Τακτικός Καθηγητής Πολιτικής και Πολιτισμικής Γεωγραφίας στη Σορβόννη
(Paris I). Παραλλήλως, διδάσκει Γεωγραφία και Γεωπολιτική της Τουρκίας στη
Σχολή Ανατολικών Γλωσσών στο Παρίσι (INALCO). Είναι συνδιευθυντής του
επιστημονικού περιοδικού Anatoli (CNRS Editions).
Πηγή Αντίφωνο
Ομιλία στο Δημοτικό Πανεπιστήμιο Ασπροπύργου με θέμα:
«Ποιοι είμαστε;»
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- I) Εκπαίδευση για καιρούς αβέβαιους και II)
Μετάλλαξη της δημοκρατίας και των αξιών. Σύντομα αποσπάσματα από δύο κείμενα.
- Ένα μοιραίο -ιστορικό- σφάλμα;
- Τι σηματοδοτεί μια σημαντική μετάβαση. Εισαγωγική
αναφορά.
- Τρία κείμενα για την Ελλάδα, την Ευρώπη και τις
Η.Π.Α σχετιζόμενα με τη θεωρία του Huntington και δύο κείμενα για την
αποπαγκοσμιοποίηση και τα γεωπολιτικά ρήγματα στην Ευρώπη.
- Υπερεθνικές πολιτικές οντότητες και εθνικά
οργανωμένος κόσμος. Σύντομη αναφορά.
- Σύντομη αναφορά στον κίνδυνο διολίσθησης των
Ηνωμένων Πολιτειών στον σεκταρισμό.
- I) Έλληνες: οι βάτραχοι που βράζουν II) Μήπως οι
εκλογές είναι λυτρωτικές; III) Άρωμα αυταρχισμού και IV) «Ποιοί είμαστε;».
Τέσσερα κείμενα για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.
04/15/15--09:57: Τέσσερις σχολιασμοί.
I
Η Ελλάδα έχει προβλήματα πολλά.
Προφανώς τα πάντα ξεκινούν από τη σχέση κράτους-πολίτη. Διαφθορά, άθλια θεσμική λειτουργία, έλλειψη εμπιστοσύνης στην πολιτεία (και στην οικονομία).
Ωστόσο η απελπισία αναδύεται μόλις αναλογιστούμε πως αναφερόμαστε σε μια κοινωνία η οποία έχει περίπου τρία εκατομμύρια συνταξιούχους (οπωσδήποτε πάνω από δύο εκατομμύρια επτακόσιες χιλιάδες), 25% ανεργία και από την οποία έχουν φύγει, μεταναστεύοντας, μάλλον πάνω από εκατόν πενήντα χιλιάδες -κατά βάση- νέοι άνθρωποι.
Ο ιδιωτικός τομέας έχει καταρρεύσει, ο πρωτογενής είναι συρρικνωμένος.
Μιλάμε για μια από τις δέκα γηραιότερες κοινωνίες στον πλανήτη, με ένα πολιτικό σύστημα μπλοκαρισμένο, άθλιο και δυσλειτουργικό, το οποίο δε μπορεί, δεν ξέρει και δεν θέλει να ανανεωθεί, ενώ διαπιστώνεται παντελής έλλειψη ιδεών και διαλόγου πέρα από τους γνωστούς μικροκομματισμούς και τις γνωστές ιδεοληψίες.
Δεξαμενές σκέψης και κέντρα διανοητικής παραγωγής δεν υπάρχουν (παρά μονάχα ειδησεογραφικές και αρθρογραφικές φαιδρότητες από ανθρώπους αναιδείς και μνησίκακους).
Διαμορφώνεται μια Ελλάδα του 1/2 και οδεύουμε ολοταχώς προς μια Ελλάδα του 1/3.
Ο πολιτικός κόσμος είναι ποσοτικά κατακερματισμένος και ποιοτικά εξαθλιωμένος, ενώ οι προσπάθειες αναδιαμόρφωσης και ανασυγκρότησης του κινούνται μεταξύ τραγέλαφου και τον κλαυσίγελου.
Προφανώς τα πάντα ξεκινούν από τη σχέση κράτους-πολίτη. Διαφθορά, άθλια θεσμική λειτουργία, έλλειψη εμπιστοσύνης στην πολιτεία (και στην οικονομία).
Ωστόσο η απελπισία αναδύεται μόλις αναλογιστούμε πως αναφερόμαστε σε μια κοινωνία η οποία έχει περίπου τρία εκατομμύρια συνταξιούχους (οπωσδήποτε πάνω από δύο εκατομμύρια επτακόσιες χιλιάδες), 25% ανεργία και από την οποία έχουν φύγει, μεταναστεύοντας, μάλλον πάνω από εκατόν πενήντα χιλιάδες -κατά βάση- νέοι άνθρωποι.
Ο ιδιωτικός τομέας έχει καταρρεύσει, ο πρωτογενής είναι συρρικνωμένος.
Μιλάμε για μια από τις δέκα γηραιότερες κοινωνίες στον πλανήτη, με ένα πολιτικό σύστημα μπλοκαρισμένο, άθλιο και δυσλειτουργικό, το οποίο δε μπορεί, δεν ξέρει και δεν θέλει να ανανεωθεί, ενώ διαπιστώνεται παντελής έλλειψη ιδεών και διαλόγου πέρα από τους γνωστούς μικροκομματισμούς και τις γνωστές ιδεοληψίες.
Δεξαμενές σκέψης και κέντρα διανοητικής παραγωγής δεν υπάρχουν (παρά μονάχα ειδησεογραφικές και αρθρογραφικές φαιδρότητες από ανθρώπους αναιδείς και μνησίκακους).
Διαμορφώνεται μια Ελλάδα του 1/2 και οδεύουμε ολοταχώς προς μια Ελλάδα του 1/3.
Ο πολιτικός κόσμος είναι ποσοτικά κατακερματισμένος και ποιοτικά εξαθλιωμένος, ενώ οι προσπάθειες αναδιαμόρφωσης και ανασυγκρότησης του κινούνται μεταξύ τραγέλαφου και τον κλαυσίγελου.
Μια ενδεχόμενη προσπάθεια εγκαθίδρυσης ενός «νέου»
δικομματισμού θα έχει τη τύχη που είχε η προσπάθεια νεκρανάστασης των δύο
πυλώνων του πολιτικού συστήματος μετά τις εκλογές του Μαΐου του 2012.
Στις τελευταίες εκλογές, οι νεκροζώντανοι, επέστρεψαν περίπου στο ποσοστό του Μαΐου του 2012, απλά από τότε μέχρι σήμερα, είχαμε μια τεχνητή παράταση ζωής δύο χρόνων.
Δεν μπορεί να αναμένεται κάτι περισσότερο από αυτές τις «νέες» πολιτικές διεργασίες.
Στις τελευταίες εκλογές, οι νεκροζώντανοι, επέστρεψαν περίπου στο ποσοστό του Μαΐου του 2012, απλά από τότε μέχρι σήμερα, είχαμε μια τεχνητή παράταση ζωής δύο χρόνων.
Δεν μπορεί να αναμένεται κάτι περισσότερο από αυτές τις «νέες» πολιτικές διεργασίες.
Πέντε χρόνια τώρα ζούμε μια παρωδία σε μια τρομερή
κοινωνική, εθνική, οικονομική και δημοκρατική καταστροφή, συρρίκνωση και
οπισθοδρόμηση.
Ζούμε τη διαχείριση ενός αδιεξόδου και εθελοτυφλούμε, χαζογελώντας και χαζολογώντας και περί άλλων τυρβάζοντας.
Ωραίες είναι οι παρωδίες για όσο υπάρχουν εφεδρείες (οικονομικές, πολιτικές κ.λπ), αλλά εφεδρείες δεν υπάρχουν και το φυλλορρόημα συνεχίζεται.
Ζούμε τη διαχείριση ενός αδιεξόδου και εθελοτυφλούμε, χαζογελώντας και χαζολογώντας και περί άλλων τυρβάζοντας.
Ωραίες είναι οι παρωδίες για όσο υπάρχουν εφεδρείες (οικονομικές, πολιτικές κ.λπ), αλλά εφεδρείες δεν υπάρχουν και το φυλλορρόημα συνεχίζεται.
Αυτό που, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, διατηρεί τη
θέση της Ελλάδας εντός των ευρωπαϊκών θεσμών και γενικότερα εντός του
ευρωπαϊκού πλαισίου, είναι τα αποθέματα του συμβολικού της κεφαλαίου και η
γεωγραφική της θέση.
II
Τώρα κυβερνά η «αριστερά».
Όλα είναι μια χαρά (ή περίπου τέλοσπάντων).
Πριν κυβερνούσε η «δεξιά».
Όλα ήταν μια χαρά (ή περίπου τέλοσπάντων).
Εάν έφευγε η Ν.Δ. και κυβερνούσε ο Συ.Ριζ.Α θα ήταν όλα μια χαρά (ή περίπου τέλοσπάντων).
Αν φύγει ο Συ.Ριζ.Α και (ξάνα)κυβερνήσει η Ν.Δ θα είναι όλα μια χαρά (ή περίπου τέλοσπάντων).
Όλα είναι μια χαρά (ή περίπου τέλοσπάντων).
Πριν κυβερνούσε η «δεξιά».
Όλα ήταν μια χαρά (ή περίπου τέλοσπάντων).
Εάν έφευγε η Ν.Δ. και κυβερνούσε ο Συ.Ριζ.Α θα ήταν όλα μια χαρά (ή περίπου τέλοσπάντων).
Αν φύγει ο Συ.Ριζ.Α και (ξάνα)κυβερνήσει η Ν.Δ θα είναι όλα μια χαρά (ή περίπου τέλοσπάντων).
Όσο και εάν φαίνεται αστείο, αυτός είναι ο κύριος
άξονας (με πολλά στολίδια φτιασιδωμένος) γύρω από τον οποίο ζούμε την τραγωδία
μας.
Εξωγήινοι, εάν μας παρατηρούν, σίγουρα θα απορούν.
Εξωγήινοι, εάν μας παρατηρούν, σίγουρα θα απορούν.
Το γεγονός ότι είχες την οικονομία που είχες και την
πολιτεία που είχες, δεν δικαιολογεί ούτε νομιμοποιεί ποσοστά ανεργίας 25%,
πτώση κατά 1/4 του Α.Ε.Π, απίστευτες αυξήσεις στη φορολογία (τις μεγαλύτερες σε
ορισμένες ομάδες στον Ο.Ο.Σ.Α: the highest tax wedge in the OECD for an average
married worker with two children at 43.4%.
The OECD average was 26.9%), εξευτελισμό των ακινήτων, γενικότερες μειώσεις που αγγίζουν ποσοστά περίπου 40% κ.λπ.
The OECD average was 26.9%), εξευτελισμό των ακινήτων, γενικότερες μειώσεις που αγγίζουν ποσοστά περίπου 40% κ.λπ.
Τα δύο αυτά (η κατάσταση οικονομίας και πολιτείας πριν
και το τι ζούμε τα τελευταία πέντε χρόνια) είναι διαφορετικά πράγματα και το
δεύτερο δεν νομιμοποιείται ούτε δικαιολογείται από το πρώτο.
Η μόνη σχέση που έχουν και αυτό που συνδέει τα δύο προηγούμενα είναι η ποιότητα του πολιτικού συστήματος και των κομμάτων.
Στην πρώτη περίπτωση, φανερώνεται η ευθύνη τους στη μη δημιουργία ενός στοιχειώδους πλαισίου λειτουργίας του μεγαλύτερου μέρους της ιδιωτικής οικονομίας και του κράτους και στη δεύτερη περίπτωση φανερώνεται η ανεπάρκεια τους ως προς τη διαχείριση της κρίσης, η εχθρότητα και η ανασφάλεια τους απέναντι σε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας και ένας υφέρπον κοινωνικός δαρβινισμός.
Η μόνη σχέση που έχουν και αυτό που συνδέει τα δύο προηγούμενα είναι η ποιότητα του πολιτικού συστήματος και των κομμάτων.
Στην πρώτη περίπτωση, φανερώνεται η ευθύνη τους στη μη δημιουργία ενός στοιχειώδους πλαισίου λειτουργίας του μεγαλύτερου μέρους της ιδιωτικής οικονομίας και του κράτους και στη δεύτερη περίπτωση φανερώνεται η ανεπάρκεια τους ως προς τη διαχείριση της κρίσης, η εχθρότητα και η ανασφάλεια τους απέναντι σε ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας και ένας υφέρπον κοινωνικός δαρβινισμός.
Τέλος, όσες και όσοι αναφέρονται σε ονειροφαντασίες
περί «μετανεωτερικών ευρωπαϊκών πεδίων, πλαισίων και δομών» που έχουν υπερβεί
τους συσχετισμούς ισχύος καλό θα είναι να επανέλθουν στην πραγματικότητα.
Και στην Ε.Ε (όπως και οπουδήποτε αλλού διεθνώς) οι σχέσεις καθορίζονται από την ισχύ.
Αυτό σημαίνει πως το πεδίο της Ε.Ε δεν προσομοιάζει στο πεδίο μιας συντεταγμένης ενδοκρατικής τάξης, αλλά στο άναρχο διεθνές περιβάλλον.
Εάν ορισμένοι προσπαθούν να μας πείσουν πως ο ισχυρός είναι και δίκαιος και άρα ο ανίσχυρος δικαιολογημένα παθαίνει ότι παθαίνει, αυτό είναι κάτι διαφορετικό που έχει να κάνει με ζητήματα νομιμοποίησης, ενοχών, μίσους, εκδικητικότητας, ανασφάλειας και μετάβασης σε μια κοινωνία του 1/2, ίσως και του 1/3.
Και στην Ε.Ε (όπως και οπουδήποτε αλλού διεθνώς) οι σχέσεις καθορίζονται από την ισχύ.
Αυτό σημαίνει πως το πεδίο της Ε.Ε δεν προσομοιάζει στο πεδίο μιας συντεταγμένης ενδοκρατικής τάξης, αλλά στο άναρχο διεθνές περιβάλλον.
Εάν ορισμένοι προσπαθούν να μας πείσουν πως ο ισχυρός είναι και δίκαιος και άρα ο ανίσχυρος δικαιολογημένα παθαίνει ότι παθαίνει, αυτό είναι κάτι διαφορετικό που έχει να κάνει με ζητήματα νομιμοποίησης, ενοχών, μίσους, εκδικητικότητας, ανασφάλειας και μετάβασης σε μια κοινωνία του 1/2, ίσως και του 1/3.
III
Στη χώρα όπου η παλαιά «εθνικοφροσύνη» του
αμερικανισμού μεταλλάχθηκε σε «ευρωπαϊσμό» του γερμανισμού.
Όπου ο παλαιός «σοσιαλισμός» -που ήταν καριερισμός και μέσο πλουτισμού- εισάγει τον «νεοφιλελευθερισμό» μετατρέποντας τον σε θεολογία υπερφορολόγησης υπό κρατικο-κομματική θαλπωρή.
Όπου οι παλαιοί εκδιωχθέντες και οι παλαιοί αντιεθνικιστές -απόγονοι της δεκαετίας του 60'- που εξέφραζαν έναν «anational cosmopolitanism» προασπίζονται την «εθνική και λαϊκή κυριαρχία», είναι δύσκολο να γράψεις μια λέξη η οποία να μην χρωματιστεί από αυτό το ηθικά φτωχό, υποκριτικά χυδαίο, παρακμιακό και διανοητικά συντηρητικό -ακόμα και εάν έχει «προοδευτικό» περιεχόμενο η σκέψη- πνευματικά τοπίο.
Όπου ο παλαιός «σοσιαλισμός» -που ήταν καριερισμός και μέσο πλουτισμού- εισάγει τον «νεοφιλελευθερισμό» μετατρέποντας τον σε θεολογία υπερφορολόγησης υπό κρατικο-κομματική θαλπωρή.
Όπου οι παλαιοί εκδιωχθέντες και οι παλαιοί αντιεθνικιστές -απόγονοι της δεκαετίας του 60'- που εξέφραζαν έναν «anational cosmopolitanism» προασπίζονται την «εθνική και λαϊκή κυριαρχία», είναι δύσκολο να γράψεις μια λέξη η οποία να μην χρωματιστεί από αυτό το ηθικά φτωχό, υποκριτικά χυδαίο, παρακμιακό και διανοητικά συντηρητικό -ακόμα και εάν έχει «προοδευτικό» περιεχόμενο η σκέψη- πνευματικά τοπίο.
Ανεκπαίδευτο και ακαλλιέργητο πνευματικά, με την
αντιπνευματικότητα του να συμβαδίζει με την αντιδημοκρατικότητα του, και τη
φτώχεια της διανοητικής του παραγωγής να συμβαδίζει με την ανυπαρξία υλικής
τέτοιας (η οποία συνδέεται με τη διανοητική και η πολιτιστική λοβοτομή η οποία
έχει επιβληθεί), το πολιτικό σύστημα της χώρας έχει μπλοκάρει και σαπίζει,
εγκλωβίζοντας μας.
Και κάπως έτσι, από τον δορυφορικό «ατλαντισμό» περνάς στον δορυφορικό «ευρωπαϊσμό» (σαν αντικείμενο, όχι σαν υποκείμενο - και εάν περάσεις κιόλας). Τέτοιας υφής και ποιότητας κράτη, όμως, δεν πρόκειται να επιβιώσουν στον 21ο αιώνα.
Και κάπως έτσι, από τον δορυφορικό «ατλαντισμό» περνάς στον δορυφορικό «ευρωπαϊσμό» (σαν αντικείμενο, όχι σαν υποκείμενο - και εάν περάσεις κιόλας). Τέτοιας υφής και ποιότητας κράτη, όμως, δεν πρόκειται να επιβιώσουν στον 21ο αιώνα.
IV
Όσο ανύπαρκτη ήταν η κοινωνική βάση και κενή η λογική
της αντιπαράθεσης, «μνημόνιο/αντιμνημόνιο», άλλο τόσο ανύπαρκτη είναι η
κοινωνική βάση και κενή η λογική της -νεοαναδυόμενης μπουρδολογικής τεχνητής-
αντιπαράθεσης «ευρωπαϊσμός/εθνικολαϊκισμός».
Εάν το κόμμα του Παπανδρέου είχε εισέλθει στη Βουλή και είχε συνεργαστεί μαζί του ο Συ.Ριζ.Α -ή εάν συνεργαζόταν με το Ποτάμι- το σχήμα αυτό θα είχε μείνει να σκονίζεται στα βιβλία των εκδόσεων (τάδε).
Όσο πραγματική είναι, λοιπόν, αυτή η εισαγόμενη αντιπαράθεση, άλλο τόσο πραγματική είναι και η αντιπαράθεση πάνω στην οποία προσπαθούν να την επικολλήσουν -και η οποία μάλλον θα είναι η επόμενη κατασκευασμένη «αναμέτρηση»- ανάμεσα σε, δήθεν, «αστικόευρωπαϊκό/λαϊκόβαλκανικό» (το «αριστερά/δεξιά» μας έχει εγκαταλείψει εδώ και ορισμένες εκλογικές αναμετρήσεις).
Εάν το κόμμα του Παπανδρέου είχε εισέλθει στη Βουλή και είχε συνεργαστεί μαζί του ο Συ.Ριζ.Α -ή εάν συνεργαζόταν με το Ποτάμι- το σχήμα αυτό θα είχε μείνει να σκονίζεται στα βιβλία των εκδόσεων (τάδε).
Όσο πραγματική είναι, λοιπόν, αυτή η εισαγόμενη αντιπαράθεση, άλλο τόσο πραγματική είναι και η αντιπαράθεση πάνω στην οποία προσπαθούν να την επικολλήσουν -και η οποία μάλλον θα είναι η επόμενη κατασκευασμένη «αναμέτρηση»- ανάμεσα σε, δήθεν, «αστικόευρωπαϊκό/λαϊκόβαλκανικό» (το «αριστερά/δεξιά» μας έχει εγκαταλείψει εδώ και ορισμένες εκλογικές αναμετρήσεις).
Αυτή είναι η ποιότητα του λούμπεν αστισμού της χώρας,
μέχρι εκεί μπορεί να φτάσει η διανοητική και πνευματική του επάρκεια.
Αυτή είναι η «ατζέντα» που μπορεί να δημιουργήσει (πνευματικά οχυρωματικά έργα-μπαλώματα).
Τόσα μπορεί, τόσα κάνει.
Πλήρης αφωνία.
Αυτή είναι η «ατζέντα» που μπορεί να δημιουργήσει (πνευματικά οχυρωματικά έργα-μπαλώματα).
Τόσα μπορεί, τόσα κάνει.
Πλήρης αφωνία.
Όλα τα προηγούμενα, όμως, είναι απλοποιημένα σχήματα
και κωδικοποιήσεις που εισάγονται από το εξωτερικό ή κατασκευάζονται στο πόδι
(στο εσωτερικό), προκειμένου να απαντάμε με ένα «ναι» ή ένα «όχι», να τοποθετούμαστε
απλοϊκά σε σύνθετα ζητήματα και να ρίχνουμε τη ψήφο μας (μια φορά στο τόσο όταν
«οι εκλογές δεν αποσταθεροποιούν την οικονομία») με την συνείδηση μας καθαρή
πως ψηφίσαμε το καλό και τοποθετηθήκαμε στην καλή μεριά, προκειμένου να
μπορούμε να κοιμηθούμε ήσυχα το βράδυ.
Κατά βάση εξυπηρετούν τους αποδέκτες των ψήφων.
Κατά βάση εξυπηρετούν τους αποδέκτες των ψήφων.
Ειδικά στην Ελλάδα, όλα αυτά τα σχήματα-συνθήματα,
όπως «σοσιαλισμός», «νεοφιλελευθερισμός», «εθνικισμός», «ευρωπαϊσμός»,
«σοσιαλδημοκρατία», «χριστιανοδημοκρατία» κανένα πραγματικό περιεχόμενο δεν
έχουν και επικαλύπτουν ή επενδύονται επί τελείως διαφορετικών κοινωνικών
διαφορισμών και πραγματικοτήτων καθώς είναι ξένα ή άσχετα προς την υπάρχουσα
κοινωνική σύνθεση.
Καμία φορά αυτά τα σχήματα χρησιμεύουν προκειμένου να νιώθουμε, ψυχολογικά, πως είμαστε μέρος -ή συμμετέχουμε στην τελευταία γραμμή- των εξελίξεων.
Καμία φορά αυτά τα σχήματα χρησιμεύουν προκειμένου να νιώθουμε, ψυχολογικά, πως είμαστε μέρος -ή συμμετέχουμε στην τελευταία γραμμή- των εξελίξεων.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
04/29/15--07:27: Σύντομη αναφορά περί κρατών.
1950-2010.
Στις αρχές του 20ου αιώνα και κατά τη διάρκεια του
πρώτου παγκοσμίου πολέμου δεν υπήρχαν τόσα κράτη στον πλανήτη όσα μετά το τέλος
του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Συγκεκριμένα το 1945 υπήρχαν 51 αναγνωρισμένα
από τον Ο.Η.Ε κράτη. Από τα 60 αναγνωρισμένα το 1950, ο αριθμός των κρατών
αυξήθηκε σε 130 το 1970, και μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990 ο αριθμός
τους είχε φτάσει περίπου τα 160. Τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα ο αριθμός των
κρατών έφτασε τα 190 και στις μέρες μας υπάρχουν 193 κράτη αναγνωρισμένα από
τον Ο.Η.Ε (206 συνολικά, κάποια είναι παρατηρητές, κάποια άλλα δεν διαθέτουν
καμία κυριαρχία κ.λπ).
Ενδιαφέρον έχει να σκεφτούμε πόσα κράτη ενδεχομένως
έπονται. Κούρδοι, Παλαιστίνιοι, οι Σκώτοι προς το παρόν όχι, οι Βάσκοι, ίσως οι
Καταλανοί και οι Φλαμανδοί αν αξιώσουν κρατική υπόσταση, ίσως το Θιβέτ και το
Σινκγιάνγκ στη Κίνα, ακόμα και το Τέξας ή το Νέο Μέξικό ενδέχεται κάποια στιγμή
μελλοντικά. Ήδη, έχουμε συνηθίσει και θεωρούμε αυτονόητη την ιδέα του
πολλαπλασιασμού των κρατών στη Μέση Ανατολή κ.λπ. Ας μην ξεχνάμε πως οι
γείτονες μας στο Βορρά είναι νεόδμητο εθνοκράτος.
Χρονολογική εξέλιξη του αριθμού κρατών με βάση
στοιχεία του Ο.Η.Ε από το 1945 και μετά:
1950: 60
1960: 99
1970: 127
1990: 166
2010: 193
Από τις αρχές του 19ου και μέχρι τις αρχές του 21ου
αιώνα, η εξέλιξη της παγκόσμιας πολιτικής τάξης, έχει να κάνει με τον συνεχή
πολλαπλασιασμό των κρατών.
Ο πλανήτης ενοποιείται οικονομικά και κατακερματίζεται πολιτικά.
Βέβαια, από τη δεκαετία του 1970 και με επιταχυνόμενους ρυθμούς από τη δεκαετία του 1990 και έπειτα, ηγεμονικές αξιώσεις και αριστεροδεξιοί αυτοκρατορισμοί ώθησαν τη σκέψη προς άλλες κατευθύνσεις και συνέβαλλαν στην αγνόησή αυτών των γεγονότων.
Ο πλανήτης ενοποιείται οικονομικά και κατακερματίζεται πολιτικά.
Βέβαια, από τη δεκαετία του 1970 και με επιταχυνόμενους ρυθμούς από τη δεκαετία του 1990 και έπειτα, ηγεμονικές αξιώσεις και αριστεροδεξιοί αυτοκρατορισμοί ώθησαν τη σκέψη προς άλλες κατευθύνσεις και συνέβαλλαν στην αγνόησή αυτών των γεγονότων.
----------------------------------------------
1) Τα στοιχεία από την ιστοσελίδα του Οργανισμού
Ηνωμένων Εθνών.
2) The international standard "country code" list, officially known as ISO 3166-1. 249 Country Codes in the ISO Standard List.
3) Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα 40 παλαιότερα εθνικά κράτη.
2) The international standard "country code" list, officially known as ISO 3166-1. 249 Country Codes in the ISO Standard List.
3) Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα 40 παλαιότερα εθνικά κράτη.
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Η μακρά παγκόσμια κυρίαρχη τάση των τελευταίων δύο
αιώνων και η αντίστροφη πειραματική ακροβασία της Ε.Ε.
- The Rise of the Nation-State across the World, 1816
to 2001 by Andreas Wimmer and Yuval Feinstein.
- Με Αφορμή Μια Επισήμανση Του Joschka Fischer.
Κυριαρχία, Ηγεμονία, Εθνικό Κράτος Και «Ευρώπη».
- Τέλος του κυρίαρχου κράτους ή αλλαγή της λειτουργίας
του;
- Τύποι πολιτικής οργάνωσης που έπρεπε να υπερνικήθούν
για να δημιουργηθεί το σύγχρονο κράτος (εν συντομία) μέρος α´.
- Ένα Μοιραίο -Ιστορικό- Σφάλμα;
- Η παρακμή του κράτους: Από το 1975.
- Υπερεθνικές πολιτικές οντότητες και εθνικά οργανωμένος
κόσμος. Σύντομη αναφορά.
- Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους
της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους
ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού
κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.
- Μια σύντομη αναφορά στη σχέση κράτους, αναρχίας και
ρεαλισμού. Μια κλασική παρερμηνεία.
04/30/15--02:48: Σύντομη παρατήρηση για το πλανητικό
σκηνικό.
Η σύγκλιση των αναπτυξιακών προτύπων και η διάδοση της
τεχνολογίας σε πλανητική κλίμακα, παράλληλα με το φαινόμενο το οποίο ονομάζουμε
-κάπως γενικά και αόριστα- παγκοσμιοποίηση, αντί να δημιουργήσουν έναν
«επίπεδο», ομοιόμορφο και ομοιογενή ΚόσμοΧώρο (όπως προέβλεπαν πολλοί),
τροφοδότησαν την αναβίωση πολιτισμικών, θρησκευτικών και νεοπαραδοσιακών μορφών
και ταυτοτήτων. Αυτό συμβαίνει διότι ο οικονομικός ή/και δημογραφικός
δυναμισμός παράλληλα με τη διάδοση των τεχνολογικών μέσων τροφοδοτούν την
πολιτιστική, πολιτική και στρατιωτική αυτοεπιβεβαίωση της ιθαγενούς κουλτούρας
(όπου δεν κυριαρχεί ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός).
ΝεοΚομφουκιανισμός στην Κίνα, ΝεοΟθωμανισμός στην
Τουρκία, ΝεοΙνδουισμός στην Ινδία, «αναβιώσεις» σε όλη τη γεωγραφία του Ισλάμ
(κεντρικού ή μη), ΝεοΣυντηρητισμός (; - ή όπως αλλιώς θέλετε) στη Ρωσία και στις
Η.Π.Α. Το υπόβαθρο της Ε.Ε κατά κάποιους θεωρείται ως νεοπαραδοσιακή αντίδραση,
αν και γενικότερα η Ε.Ε έχει πρόβλημα τόσο ταυτότητας όσο και στρατηγικής. Αυτό
είναι το νέο πλανητικό σκηνικό.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
Δυτικοευρωκεντρισμός
Πλανητικός μετασχηματισμός
05/03/15--01:54: Γιατί επικράτησαν οι «φιλελεύθερες
δημοκρατίες» στον 20ο αιώνα (δύο κείμενα) και τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα
καθορίσουν τον 21ο αιώνα.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
I
Είναι οι φιλελεύθερες αξίες ένα αναπόφευκτο, καθολικό
προϊόν της εκβιομηχάνισης και της μεγαλύτερης ευημερίας, ή έχει αυτό το
συγκεκριμένο σύνολο αξιών διαμορφωθεί αποφασιστικά από τη συντριπτική πολιτική,
οικονομική και πολιτιστική φιλελεύθερη ηγεμονία που οι Ηνωμένες Πολιτείες και η
Δυτική Ευρώπη έχουν ασκήσει μετά την ήττα των μη δημοκρατικών καπιταλιστικών
μεγάλων δυνάμεων κατά το πρώτο μισό του εικοστού αιώνα;...
Είναι δελεαστικό να εντοπιστεί η έκβαση (της
επικράτησης του φιλελεύθερου δημοκρατικού στρατοπέδου) στα ειδικά
χαρακτηριστικά και στα εγγενή πλεονεκτήματα της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Ωστόσο, οι λόγοι για τις νίκες των φιλελεύθερων δημοκρατιών ήταν διαφορετικές
για κάθε τύπο αντιπάλου. Η Σοβιετική Ένωση απέτυχε λόγω του περιορισμένου
οικονομικού της συστήματος (αν και υπήρξε μια περίοδος όπου γνώρισε πολύ πιο γρήγορη
οικονομική ανάπτυξη από ότι η Δύση, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930 και
στη συνέχεια και πάλι κατά τη διάρκεια του 1950 και του 1960). Αλλά οι μη
δημοκρατικές καπιταλιστικές δυνάμεις, η Γερμανία και η Ιαπωνία, ηττήθηκαν
θεμελιωδώς στον πόλεμοεπειδή ήταν μεσαίου μεγέθους κράτη με περιορισμένους
πόρους. Αυτή η σύμπτωση και όχι τα κληρονομημένα πλεονεκτήματα της φιλελεύθερης
δημοκρατίας έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ανατροπή της ισορροπίας εις βάρος των
μη δημοκρατικών καπιταλιστικών δυνάμεων και υπέρ των δημοκρατιών.
Το πιο καθοριστικό στοιχείο ήταν οι Ηνωμένες
Πολιτείες.
Λόγω του ηπειρωτικού μεγέθους τους, όχι λιγότερο από
ότι του δημοκρατικού τους καπιταλιστικού συστήματος, η ισχύς των Ηνωμένων
Πολιτειών ξεπέρασε αυτή των επόμενων δύο ισχυροτέρων κρατών μαζί, κατά τη
διάρκεια του 20ου αιώνα, με συνέπεια αυτό να ανατρέψει αποφασιστικά την
παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων υπέρ της -οποιαδήποτε- πλευράς στην οποία η
Ουάσιγκτον βρισκόταν. Έτσι, αν κάποιος παράγοντας έδωσε στις φιλελεύθερες
δημοκρατίες τη δυναμική τους, αυτός ήταν πάνω απ 'όλα η ύπαρξη των Ηνωμένων
Πολιτειών και όχι οποιοδήποτε εγγενές πλεονέκτημα. Στην πραγματικότητα, αν δεν
ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η φιλελεύθερη δημοκρατία μπορεί κάλλιστα να είχε
χάσει τις μεγάλες μάχες του 20ου αιώνα.
Αυτή είναι μια απογοητευτική σκέψη που συχνά
παραβλέπεται στις μελέτες εξάπλωσης της δημοκρατίας στον 20ο αιώνα, και αυτό
κάνει τον κόσμο σήμερα να εμφανίζεται πολύ πιο απρόβλεπτος και πενιχρός από ότι
οι γραμμικές θεωρίες της ανάπτυξης -και του εκσυγχρονισμού- προτείνουν...
(Έχουμε την επανάληψη) της θεωρίας εκσυγχρονισμού -η
οποία πρόσφατα ενισχύθηκε από τους πολιτικούς επιστήμονες Francis Fukuyama και
Michael Mandelbaum- σύμφωνα με την οποία υπάρχει μονάχα μια βιώσιμη πορεία προς
τη νεωτερικότητα: η φιλελεύθερη δημοκρατική πορεία. Υπό το φως αυτής της
οπτικής, οι χώρες που είχαν την ατυχία να παρεκκλίνουν από αυτή την πορεία, την
οποία αρχικά πήραν το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής,
εν τέλει πρέπει να συγκλίνουν στο δρόμο του φιλελευθερισμού, είτε επειδή είναι
κατώτερες από τις δημοκρατίες από άποψη ισχύος, είτε επειδή οι δυσεπίλυτες
εσωτερικές τους αντιφάσεις θα εγκαινιάσουν τελικά μια διαδικασία δημοκρατικού
μετασχηματισμού.
Σε αντίθεση με την παρήγορη ιδέα πως το δημοκρατικό
σύστημα τελικά αποδείχθηκε ανώτερο, ο λόγος για την ήττα της Γερμανίας και της
Ιαπωνίας έγκειται στο γεγονός ότι οι δύο χώρες ήταν απλά μικρότερες από τους
αντιπάλους τους και λιγότερο ανεκτικές στην αποτυχία. Προκειμένου η Γερμανία να
υπερβεί τα περιορισμένα εδαφικά της όρια και να πλήξει μοιραία τον ανώτερο
συνασπισμό που διαμορφώθηκε εναντίον της στους παγκόσμιους πολέμους, θα
χρειαζόταν μια σειρά από διαδοχικές σημαντικές επιτυχίες. Πράγματι, ήρθε
εξαιρετικά κοντά στην επίτευξη αυτού του στόχου και στους δύο παγκόσμιους
πολέμους. Αντίθετα, η κολοσσιαία δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών σήμαινε ότι οι
δημοκρατίες ήταν σε θέση να αντέξουν καταστροφικές αποτυχίες - όπως η απώλεια
της Ρωσίας ως συμμάχου στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, η πτώση της Γαλλίας και η
καταστροφή του στόλου του Ειρηνικού των ΗΠΑ στο Περλ Χάρμπορ στο Β 'Παγκόσμιο
Πόλεμο - και παρόλα αυτά να ανακάμψουν.
Έτσι, χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες για σύμμαχό τους, η
Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο πιθανότατα θα είχαν χάσει από τη Γερμανία και
στους δύο παγκόσμιους πολέμους. Το υπόλοιπο του εικοστού αιώνα, θα ήταν πολύ
διαφορετικό, και οι πολιτικοί επιστήμονες θα είχαν πολύ λιγότερες ρόδινες
ιστορίες να πουν για τη δημοκρατία. Η κατασκευασμένη μεγάλη αφήγηση του
εικοστού αιώνα θα είχε τονίσει την ανώτερη συνεκτικότητα των αυταρχικών
καθεστώτων, όχι το θρίαμβο της ελευθερίας. Γιατί οι μεγάλες αφηγήσεις, όπως η
ιστορία, γράφονται από τους νικητές.
Azar Gat
.~`~.
II
Η σταλινική Σοβιετική Ένωση νίκησε τον
εθνικοσοσιαλισμό, όχι η φιλελεύθερη Γαλλία και η κοινοβουλευτική Αγγλία. Και οι
προϋποθέσεις για την επιτυχή στρατιωτική επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη
Δυτική Ευρώπη το 1944 δημιουργήθηκαν και αυτές στο Στάλινγκραντ... Εξ αιτίας
των ηθικών τους προκαταλήψεων και των καταβολών τους στο δυτικοευρωπαϊκό
πολιτισμικό περιβάλλον οι διανοούμενοι αυτοί, βέβαια, ποτέ δεν μπόρεσαν να
κατανοήσουν τις εθνικές και πλανητικές αναγκαιότητες... έτσι, συνεχώς
ταλαντεύονταν ανάμεσα στην αφέλεια του συνοδοιπόρου, ο οποίος πολλά βλέπει,
εξωραΐζει ή απλώς καταπίνει, και στην αγανάκτηση του απογοητευμένου, ο οποίος
στη συνέχεια καταφεύγει στη δαιμονολογία ως μέθοδο εξήγησης των πραγμάτων...
Φορείς οικουμενικών ή κοσμοιστορϊκών ιδεών είναι
ορισμένα έθνη, όχι ολόκληρος ο κόσμος... Η αντίληψη, ότι το ίδιο σχέδιο
κοινωνικής οργάνωσης μπορεί και οφείλει στις γενικές του γραμμές να βρει
πλανητική εφαρμογή, προβάλλει επιτακτικά στον παγκόσμιο ορίζοντα τη στιγμή όπου
στην κοσμοιστορϊκή σκηνή εμφανίζονται δύο μεγάλη έθνη: η κομμουνιστική Ρωσσία
και οι καπιταλιστικές Ηνωμένες Πολιτείες. Και οι δύο εκπροσωπούν και προωθούν,
ως έθνη με φιλοδοξία μεγάλης παγκόσμιας Δύναμης, την προγραμματική σύνδεση της
κοινωνικής και της πλανητικής έποψης, αν και με αντίθετα πρόσημα. Το ποιά
πρόσημα θα επικρατούσαν εξαρτιόταν στο εξής από την έκβαση του αγώνα μεταξύ
μεγάλων εθνών - κι όχι από τα εγγενή «προτερήματα του συστήματος» θεωρούμενα in
abstracto. Το πλανητικό σχέδιο κοινωνικής οργάνωσης των κομμουνιστών ναυάγησε,
με άλλα λόγια, όχι λόγω της ηθικής και οικονομικής κατωτερότητας, αλλά επειδή η
εθνική ισχύς της Ρωσσίας προσέκρουσε στην υπέρτερη εθνική ισχύ των Ηνωμένων
Πολιτειών (Το ίδιο θα μπορούσε να λεχθεί και σε σχέση με την προσπάθεια της
εθνικοσοσιαλιστικής γερμανίας να επιτύχει παγκόσμια κυριαρχία).
Αν η καπιταλιστική «λογική» είχε ενσαρκωθεί
κοσμοιστορϊκά μόνο στο Βέλγιο και στην Ελβετία, ενώ ο «παραλογισμός» της
σχεδιασμένης οικονομίας στη Ρωσσία και στην Κίνα, τότε οι προτιμήσεις της
παγκόσμιας ιστορίας θα ήσαν πολύ διαφορετικές απ'ό,τι φάνηκε το 1989. Τούτη η
διαπίστωση έχει ύψιστη ιστορική και μεθοδολογική σημασία: δείχνει ποσό βαθιά
αλληλοσυμπλέκονται η πολιτική και κοινωνική ιστορία. Η ίδια σκέψη μπορεί να
διατυπωθεί και αντίστροφα: η κοσμοιστορϊκή δυναμικότητα του κομμουνισμού,
δηλαδή η ικανότητα του να προασπίσει ένα σχέδιο κοινωνικής οργάνωσης σε
παγκόσμια κλίμακα, θα ήταν ίση με μηδέν αν είχε συμπτυχθεί μέσα στα σύνορα της
Αλβανίας...
Στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου τονίσθηκε πολλές φορές η
εσωτερική συνάρτηση του κομμουνισμού με την παγκόσμια πολιτική ισχύος του ρώσικου
έθνους, γιατί η πολεμική της Δύσης ενδιαφερόταν έντονα να ξεσκεπάσει το
συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο του συνθήματος του «προλεταριακού
διεθνισμού». Αλλά με τη διάλυση του ανατολικού στρατοπέδου και της Σοβιετικής
Ένωσης υπάρχει στη Δύση λιγότερη προθυμία να ερμηνεύσει κανείς τις εξελίξεις
των πραγμάτων ως νίκη εθνών πάνω σε άλλα έθνη'θα φαινόταν ίσως πεζό και δεν θα
έμοιαζε με ιδιαίτερα ένδοξο κατόρθωμα, αν κανείς έλεγε απλούστατα ότι το πιο
πολυάριθμο και οικονομικά κατά πολύ υπέρτερο στρατόπεδο επικράτησε τελικά
ενάντια στη Ρωσία...
Μετά το ναυάγιο της Ουτοπίας της Ανατολής τα
εξημερωμένα κατάλοιπα της «Αριστεράς» ενστερνίστηκαν έτσι την Ουτοπία της Δύσης
και δίχως πολλά-πολλά αντάλλαξαν τον αριστερό «αντιφασισμό» με τον φιλελεύθερο
«αντιολοκληρωτισμό». Θα διαψευσθούν για δεύτερη κατά συνέχεια φορά, αν η
οικουμενική επικράτηση της δυτικής οικονομίας και ηθικής δεν συνεπιφέρει την
πραγμάτωση της αντίστοιχης Ουτοπίας, αλλά τρομακτικούς αγώνες κατανομής και
καταστροφές πλανητικού βεληνεκούς...
...μέσα στην ιστορία δεν υπάρχουν ούτε μόνιμες
κατακτήσεις ούτε ευθύγραμμες εξελίξεις ως απλές προεκτάσεις σημερινών
συγκυριών. Η διάδοση της μαζικής δημοκρατίας σε παγκόσμια κλίμακα όχι μόνο δεν
θα γεννήσει παντού πιστά αντίγραφα, αλλά θα αλλάξει και αυτήν την ίδια στις
μητροπολιτικές χώρες, πυροδοτώντας παράλληλα οξύτατους αγώνες κατανομής.
Αν ο 20ος αιώνας σήμανε τη διάψευση της κομμουνιστικής
ουτοπίας, ο 21ος αιώνας θα χαρακτηρισθεί από την κατάρρευση της φιλελεύθερης.
Ποιά συγκεκριμένα γεγονότα θα συγκροτήσουν τις μεγάλες
ροπές κατά τον 21ο αιώνα, που θα είναι ο συγκλονιστικότερος και τραγικότερος
της ανθρώπινης Ιστορίας, δεν μπορούμε να ξέρουμε. Ένα ωστόσο είναι βέβαιο: η
Ιστορία δεν τέλειωσε, κανείς απ'όσους ζουν σήμερα δεν πρόκειται να πεθάνει
γνωρίζοντας πως θα τελειώσει...
Παναγιώτης Κονδύλης
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
Τέσσερις Μέγα-Τάσεις
Οι τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα επηρεάσουν τον 21ο
αιώνα (Goldstone) είναι οι εξής: 1.Το δημογραφικό ειδικό βάρος των ανεπτυγμένων
χωρών μειώνεται (έχω αναπτύξει στο ιστολόγιο πως έχει μειωθεί το οικονομικό
τους μερίδιο σε σχέση με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ανατολικής Ασίας και της
Ασίας του Ειρηνικού). 2.Η εργατική δύναμη των ανεπτυγμένων χωρών (να 'ναι καλά
να γιορτάζει την σημερινή ημέρα ενώ) γερνάει και παρακμάζει (με την εξαίρεση
ίσως των Ηνωμένων Πολιτειών οι οποίες όμως έχουν να αντιμετωπίσουν άλλα
προβλήματα τα οποία ήδη έχουν αρχίσει να διαφαίνονται και καθορίζονται από τον
συσχετισμό της δημογραφικής δομής με τις κοινωνικο-οικονομικές ανισότητες).
3.Οι πιο φτωχές και νεανικές μουσουλμανικές χώρες αναπτύσσουν τον μεγαλύτερο
δημογραφικό δυναμισμό (υπάρχει μια έντονη διαμάχη κατά πόσο η
δημογραφική-πληθυσμιακή πίεση σχετίζεται με τους πολέμους), και, τέλος 4.Για
πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, ο πλανήτης γίνεται περισσότερο αστικός παρά
αγροτικός πληθυσμιακά (το 1800 το ποσοστό που κατοικούσε σε αστικές περιοχές
ήταν 3%, πλέον είναι πάνω από 50%).
Τα πρώτα τρία επηρεάζουν και διάφορες «μυθικές» χώρες.
Όπως έχω γράψει παλαιότερα, όσο υπερ«παραγωγική» και υπερ«αποδοτική» να γίνει η
Γερμανία, το οικονομικό μερίδιο της σε πλανητική κλίμακα μειώνεται σταθερά. Από
την ενοποίηση της έως σήμερα, έχει σχεδόν υποδιπλασιάστει. Το 1991 το μερίδιο
της Γερμανίας επί του παγκόσμιου Α.Ε.Π ήταν 6,12%. Πέρυσι, το μερίδιο της κυμάνθηκε
στο 3,45%. Η πτώση μέσα σε περίπου δύο δεκαετίες είναι της τάξης του 43,62%.
Αυτή η πτωτική πορεία θα συνεχιστεί.
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Για την κύρια «ιδεολογική» διαμάχη των καιρών μας.
- Μια Διευκρίνιση.
- There's nothing you can do, to stop it from
happening.
- Δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός (και Κίνα). Μια
σύντομη εισαγωγική αναφορά.
- Western Policymakers Need More Culture.
- Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) και
Πλανητικός Μετασχηματισμός.
- Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού
20ού αιώνα.
- Ο Παγκόσμιος Μετασχηματισμός. Η Δημιουργία Του
Σύγχρονου Κόσμου - Μέρος Α´.
- A Note On Civilizations And Economies.
- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology
/ Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.
- Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της
κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή.
- Thinking Inter-Culturally: From racist and
Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson,
Professor of Politics and International Relations.
- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και
πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».
- Ενθυμήσεις: Τι ήταν (;) η "Global Democratic
Revolution" (I και II), ο Francis Fukuyama για την «απούσα αριστερά» (III)
και δύο επιλογικές αναφορές από τον Παναγιώτη Κονδύλη για όλα τα προηγούμενα.
- Η Ευρωκεντρική ΑριστεροΔεξιά Υψηλή Μπουρδολογική Και
Η Πόλη Των Λιονταριών.
- Κίνα, Ανατολική Μεσόγειος Και Φιλελεύθερη Τάξη Σε
Έναν ΜεταΔυτικό Κόσμο - Μέρος Α´: I) The Future Of The International Liberal
Order II) China’s Increasing Role In The Mediterranean III) NATO Should Adapt
Geographic Division Of Labor, Work With China In Mediterranean Και IV)
Επιλογικές Επισημάνσεις.
- Γεγονότα και πολεμικές, ιδεολογίες και ερμηνείες -
από τον Κονδύλη στον Wallerstein - από την μη πραγμάτωση της Ουτοπίας στη κρίση
του αφηγήματος της εποχής μας και τη μεταβατική πλανητικά περίοδο.
- The Global Transformation: The Nineteenth Century
And The Making Of Modern International Relations. Barry Buzan And George
Lawson.
- "International Relations Theory and Western
Dominance," Oxford University Lecture by Amitav Acharya.
- When China Rules the World: the End of the Western
World and the Birth of a New Global Order.
- Debate: Western liberal democracy would be wrong for
China.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή
δυναμική και η παγκόσμια πολιτική.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος β´. Η επιστημονική
γνώση, η «μάζα» και τα όρια του φιλελευθερισμού.
05/03/15--10:09: What Is China's Navy Doing in
Mediterranean?
Πριν λίγους μήνες, στις αρχές του έτους, έγραφα: «Η
μακροχρόνια αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία βασίστηκε
στην αμερικανική υπεροχή, έχει καταρρεύσει. Η αμερικανική πολιτική επιρροή έχει
αποδυναμωθεί σε σημαντικό βαθμό, με αποτέλεσμα, τη δημιουργία πολιτικού κενού,
το οποίο ενισχύεται από ένα -ολοένα και- αυξανόμενο κενό ισχύος».
Ανάμεσα σε άλλα, αυτό το συνεχώς διευρυνόμενο κενό
έρχεται να καλύψει -έστω σε συμβολικό ακόμα επίπεδο- η ναυτική άσκηση Ρωσίαςκαι
Κίναςστην Ανατολική Μεσόγειο (Chinese and Russian Navies to Hold Joint Drills
in Mediterranean). Εν τω μεταξύ η προγραμματισμένη επίσκεψη του Xi Jinping σε
Αίγυπτο και Σαουδική Αραβία μεταφέρεται στο εγγύς μέλλον (προφανώς με αφορμή
όσα συμβαίνουν στην Υεμένη).
Περισσότερα εδώ: Κίνα, Ανατολική Μεσόγειος και
Φιλελεύθερη Τάξη σε έναν ΜεταΔυτικό Κόσμο - μέρος α´: I) The Future of the
International Liberal Order II) China’s Increasing Role in the Mediterranean
III) NATO Should Adapt Geographic Division of Labor, Work with China in
Mediterranean και IV) Επιλογικές Επισημάνσεις.
.~`~.
What Is China's Navy Doing in Mediterranean?
By Noah Feldman
Why is China announcing joint naval exercises with
Russia in the Mediterranean, so far from home? There’s a global answer
connected to the new cool war and China’s interest in responding to U.S.
initiatives in the Pacific. But there’s also a more revealing local answer
arriving from the nature of China’s growing involvement in the Middle East and
North Africa.
The global geopolitical explanation for the exercises,
expected this month, is certainly interesting and distinctive. China’s military
and security aims are primarily focused on the Pacific, and it can’t reasonably
hope to compete with the U.S. or European powers in their own backyards. Yet
China gains symbolic value from presenting itself as an increasingly global
power. A naval exercise in the Mediterranean -- even one on a very small scale
-- is the kind of thing great powers do. The announcement is therefore useful
to communicate China’s seriousness and commitment to this rise. It may be even
more valuable within China, where President Xi Jinping is nurturing an
increasingly nationalist strain of pride under the slogan of the “Chinese
dream.”
Seen in this light, the Chinese-Russian exercises also
look like a symbolic response to U.S. efforts to strengthen security
relationships with China’s Asian neighbors. Japanese Prime Minister Shinzo
Abe’s recent visit to Washington is a case in point. Abe has begun a genuine
discussion within Japan about whether to amend the pacifist constitution,
transforming the country’s self-defense force into something more like a
standard military.
The impetus for this change is China’s increasing
security threat to its Asian neighbors -- and a nagging uncertainty on the part
of Japanese about whether the U.S. would go to war to defend Japan in a pinch.
Abe’s visit is part of an attempt by the Barack Obama administration to
reassure the Japanese, but also to implicitly to lend credibility to Abe’s
defense initiatives.
It’s worth noticing that this military positioning on
both sides, even if symbolic, coexists with close economic cooperation between
China and both Japan and the U.S. if this seems unusual, that’s because it is:
The chief feature of the cool war is the coexistence of strategic competition
and economic cooperation. One reason China can get away with a little minor
saber rattling in the Mediterranean -- alongside Vladimir Putin’s belligerent
Russia -- is that it won’t affect China’s economic partnerships with anyone,
including the U.S. or European powers. That’s just the way the new cool war
game is played.
Yet this geopolitical angle doesn’t necessarily explain
why the Mediterranean. Naval exercises almost anywhere could’ve expressed the
same thing, perhaps even more strongly, because China’s naval assets in the
Mediterranean aren’t particularly significant.
The better explanation for why the Mediterranean is much
more local. China has twice in recent years had to send its ships to rescue and
evacuate significant numbers of Chinese workers who fell into danger as a
result of regional instability. The first time was in Libya, where 35,800
Chinese workers had to be evacuated after the 2011 uprising and subsequent
bombing campaign to bring down Muammar Qaddafi. The second time was in late
March and early April, when Chinese ships helped offload several hundred
Chinese workers from Yemen as the situation there further deteriorated and
Saudi airstrikes escalated.
These episodes brought home China’s evolving role in
the Middle East and North Africa. So far, Chinese policy makers have shown no
interest in inheriting the traditional U.S. role of maintaining hegemony in the
Middle East to create stability and facilitate the flow of oil. However, China
has to some degree included the Middle East in its strategy of building
infrastructure projects in less-developed countries and establishing
substantial settlements of Chinese workers there.
In sub-Saharan Africa, the point of this strategy is
to build government-to-government relationships and keep steady the flow of raw
materials that China needs to grow economically. Chinese political influence is
primarily an adjunct to business interests. In Libya, the strategy accounted
for the Chinese presence. A comparable number of Chinese workers probably still
exists in Algeria -- perhaps 40,000 -- and there are Chinese workers elsewhere
in the region, although exact numbers are difficult to ascertain.
Over time, China’s increasing presence in the region
will shift China’s interest in the Mediterranean. Large business investments
will drive a national interest in, you guessed it, stability. Instability is
what caused China to have to evacuate workers, which is the local reason China
now has a naval presence in the Mediterranean. But over the long term, a more
significant Chinese naval presence could be used to help create stability --
not just to rescue Chinese workers when instability comes.
What I’m proposing is that China is at the very early
stages of Middle Eastern mission creep – and that its Mediterranean naval
exercises are a leading indicator of how that creep will proceed. Once a
country is a great power, and once the country is prepared to boast of its
naval presence in a region, strategic logic requires that force to be able to
accomplish strategic objectives. Right now, China’s Mediterranean fleet (if you
can call it that) is doing rescue. Eventually it will need to do more than
that, or else it’ll become a symbol of Chinese weakness, rather than growing
Chinese strength.
The day when China becomes an important Middle Eastern
power is still some time away. Much will depend on the trajectory of Iran, a
Chinese ally that's rising in the region even as it continues to face
challenges to the regime’s legitimacy at home. But when a history of China’s
rise in the region is written, it’ll have a page for these naval exercises. As
China will learn, asserting its presence has benefits -- but also comes with
some significant costs.
Πηγή Bloomberg View
- Κίνα, Ανατολική Μεσόγειος και Φιλελεύθερη Τάξη σε
έναν ΜεταΔυτικό Κόσμο - μέρος α´: I) The Future of the International Liberal
Order II) China’s Increasing Role in the Mediterranean III) NATO Should Adapt
Geographic Division of Labor, Work with China in Mediterranean και IV)
Επιλογικές Επισημάνσεις.
- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το
χθες στο σήμερα.
- Πλανήτης Ελλάδα σε νέες περιπέτειες... I) Παγκόσμιες
διακρίσεις II) Ανησυχητική επισήμανση-υπενθύμιση περί ηθικής και ασφάλειας και
III) Η ωραία μας γειτονιά ή πως είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα.
- Israel and the BRICS
- Turkey, China, and the Eurasian Land Bridges
- Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) και
Πλανητικός Μετασχηματισμός.
- II) Ανατολική Ασία, Βόρεια Αμερική και Ευρώπη.
Μεγέθη και στοιχεία με βάση την οικονομική, πολιτική και ιστορική Γεωγραφία. I)
Εξέλιξη ανεπτυγμένων οικονομιών (G7) και αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων
οικονομίων της Ασίας (Emerging and developing Asia) από τη δεκαετία του 1980
έως σήμερα. Με αφορμή τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Aσιατική
Επενδυτική Τράπεζα Υποδομών (Asian Infrastructure Investment Bank - AIIB).
- I. Άνοδος και πτώση αυτοκρατοριών. Η.Π.Α - Κίνα -
Ρωσία - Η.Β (1820-2020) II. Ασία - Β. Αμερική - Ε.Ε (1950-2020). GDP based
(PPP) share of world total (%). Πλανητικός μετασχηματισμός.
- China’s Eurasian Pivot.
- The Role of Central and Eastern Europe in the
Building of Silk Road Economic Belt.
- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.
.~`~.
05/04/15--00:48:
I) Chimerica in Decline? και
II) To Τρίπτυχο του Ανταγωνισμού ΗΠΑ-Κίνας.
Γεωοικονομία, Γεωπολιτική και Ιδεολογία.
I) Chimerica in Decline? και
II) To Τρίπτυχο του Ανταγωνισμού ΗΠΑ-Κίνας.
Γεωοικονομία, Γεωπολιτική και Ιδεολογία.
Vasilis Trigkas is a research fellow at the Center for
China-EU relations at Tsinghua University and a non-resident Handa Fellow at
the Pacific Forum CSIS. He has been selected as one of the top-15 young
European experts on China by the Mercator foundation in Berlin. This article
was originally published at China US Focus.
Ο Βασίλης Τρίγκας, ο Federico Bordonaro (ο Andrey
Korotayev κ.α), είναι μερικά από τα ονόματα που παρακολουθώ για προσωπική
ενημέρωση και τα οποία δεν παρουσιάζω στο ιστολόγιο. Ωστόσο το πρώτο άρθρο του
κ. Τρίγκα στο The Diplomat, δεν μπορούσα παρά να το παρουσιάσω. Συγχαρητήρια
στον κ. Βασίλη Τρίγκα. Τον παρακολουθώ με ενδιαφέρον. Μετά το αγγλικό κείμενο
από το Diplomat ακολουθεί και ένα κείμενο του στα ελληνικά.
.~`~.
I
Chimerica in Decline?
It is not America in decline, but Chimerica, the
hybrid phantom state that was to be the acme of market-based integration.
By Vasilis Trigkas
China’s resilient authoritarianism – or at least
Beijing’s continued adherence to a distinctively non-Western polity – has for
the moment refuted the democratic “end of history.” Still, the first part of
Fukuyama’s polarizing thesis, the liberal part in the “liberal democracy”
declaration, has been celebrated by political pundits around the world as the
irreversible path of humanity.
The term “Chimerica” has been the epitome of the
wishful thinking of liberal intellectuals around the world who
deterministically infer that U.S. and Chinese economic interdependence ensures
a peaceful hegemonic transition. According to this argument, as both Washington
and Beijing engage in a positive sum economic relationship and enhance their
material position ad infinitum, the Gates of Janus will be sealed by two
prosperous societies who prefer commerce to conquest; consumption to cannons;
goods to gunboats. Neither American nor China will dominate the 21st century
the liberals ardently declare. Instead, Chimerica – a hybrid state – governed
by the invisible hand of the market or by the very visible hands of
cosmopolitan business elites will create perpetual prosperity and peace.
Realists have long challenged this liberal orthodoxy.
China and the U.S. are on a collision course, they argue, and both states
engage in comprehensive balancing – economic, military, technological and
diplomatic. Chimerica is a phantom that defies reality and fails to observe the
unabated securitization trend in Sino-U.S. relations, realists declare.
Testing the validity of the Chimerica thesis demands a
thorough investigation of the three liberal indicators, the fertilizers of
interdependence between China and the United States; that is, the very forces
that annihilate the nation state, turn boundaries obsolete, and dictate
policies based on interstate rather than intrastate conditions. What are these
indicators? Dependence on the Chinese market, supply chain dependence, and
cosmopolitan business elites.
Chinese Market Dependence: End of the Gold Rush and
Rising Indigenous Innovation
Capital follows returns. When China opened up its
market to foreign capital under Deng Xiaoping, U.S. multinationals followed
their animal instincts and invested in the world’s most populous country.
Thirty-five years later, the Chinese market shows steady growth, yet for the
American companies that have invested in it, returns have underperformed other markets.
According to The Economist’s annual Sinodependency
index, for the past three years returns on investments outside China have
outperformed returns on investments within China. While this may not be a
long-term trend, the significance of opportunity costs in the decision making
of large multinationals could lead many of them to change their focus away from
the Chinese market.
More importantly, according to the Sinodependency
index, the three U.S. companies that are most dependent on the Chinese market are
all high-tech companies (Apple, Intel, IBM). Those companies will most probably
see their shares in China undermined by the increasing indigenous competition
as Chinese companies climb the value ladder. Such value evolution from the
assembled-in-China model to the designed-in-China model will certainly erode
the big market margins of U.S. tech giants and even inspire global competition
for market shares.
In addition to the “natural” evolution of competition,
the Chinese government has also enacted policies that limit the capacity of
foreign companies to compete with local ones, partly in response to National
Security concerns after Snowden’s revelations on the National Security Agency’s
de facto partnership with U.S. tech companies. Most importantly, the draconian
anti-terror law has terrified American CEOs as it will immediately outlaw
foreign companies that do not share important security codes and software
backdoors with Chinese authorities. Beijing has already excluded Microsoft from
its public procurement activities and has directed multibillion dollar packages
of state support to developing an indigenous comprehensive operating system and
other technologies where U.S. companies hold a significant lead.
If the preferences of China’s top university graduates
is any indicator of China’s trend toward indigenous innovation, the omens for
U.S. companies are ominous. While only five years ago Tsinghua and Peking
University Science & Engineering graduates looked to U.S. tech firms for
graduate jobs in China, now the majority aim for recruitment in one of China’s
Big 5: Baidu, Ali Baba, Netease, Huawai and Lenovo.
Supply Chain Dependence: Factor Price Equalization and
Regional Trade Agreements
Free trade leads to the eventual convergence of real
wages among trade partners. As China enjoys enormous trade surpluses its firms
demand more labor, pushing wages higher. Across the Pacific, as the U.S. deals
with high trade deficits and low aggregate demand, real wages tend to stagnate.
Eventually, the factor price equalization law has it, China and the U.S. will
have similar levels of average real wages.
To be sure, the average Chinese wage today is much
lower than that of the U.S., but the trend has been one of convergence. This as
well as the technology revolution in the U.S. has added to the current
“restoration” of U.S. industry and has led CEOs to look for new production
networks in less developed Asian economies like Vietnam, Indonesia and India.
As the complementarity of the U.S. and Chinese economies declines, more and
more companies will be outsourcing their production outside of China, further
contributing to Chimerica’s decline.
In addition to the natural evolution of wages and
relative prices, the current increasingly complex system of regional trade
agreements promoted by both the U.S. and China will distort market signals and
further exacerbate competition between China and the U.S. More and more
companies will fall victim to new regulatory barriers and will be effectively
ostracized from China’s production networks. Trade friction, decreased
complementarity, and unprincipled competition spell doom for Chimerica.
Cosmopolitan Elites: CPC Political and Ideological
Resilience
“Proletariats of the world unite!” Marx and Engels
declared in their communist manifesto: There are no nation-states nor are there
intrinsic cultural and historical forces that classify people other than the
ownership of the means of production and the material conditions. Surprisingly,
capitalists and liberal intellectuals have adopted the same thinking. A banker
in Shanghai overlooking the Putong from his luxurious office on the 100th floor
of the World Trade Center is little different from a Wall Street banker
overlooking Brooklyn. Both believe in one god: Money.
Money in a liberal democracy buys influence; in the
United States it arguably even buys the White House. Had a similar scenario
held for China – that is, had business elites been able to pick the general
secretary of the CPC – then perhaps liberal and cosmopolitan elites in China and
America could manage Chimerica and perpetuate the status quo of globalization.
However, it is now clear that the CPC is an
“adaptable” organization and China’s polity gives no weight to business elites
when it comes to setting policy. While Jiang Zemin’s reforms ensure that
businesspeople can participate in the collective decision making of the CPC,
the ultimate “grand strategy” of China is shaped by the powerful standing
committee of the Politburo. The operational code of the Chinese communist party
remains deeply anti-capitalist. It utilizes the free market to optimize the
power of a Leninist state and any businessman that dares to confront the party
cadres ends up bankrupt and humiliated.
To be sure China’s leading elites may have their own
vision of cosmopolitanism, one that adheres to different norms from those of
Wall Street, but this difference and the inability of both China and the U.S.
to openly accept a world safe for diversity is tearing Chimerica apart.
A Post-Chimerican Global Order
The dream of Hegelian unity has been at the core of
visionary leaders throughout history. All of them – from Alexander the Great to
Augustus, to Darius, to Napoleon, to Liu Bang, to the Tang and Ming emperors –
without a single exception chose hegemony and subjugation to pursue that dream.
Eventually they built on culture and ideology to keep the system harmoniously
united.
Liberalism instead saw in the market a sui-generis
non-hegemonic force that melts nations into an ecumene managed by the invisible
hand of profit optimization. Chimerica was born out of this belief, enhanced by
the hubris of the era of U.S. hyperpower and the end of history mentality. The
liberal global order that ensued and the declaration by U.S. presidents since
1991 that the liberal democratic end of human civilization is irreversible now
sounds utterly hubristic.
As Chimerica awaits its demise, perhaps a force of
real Athenian democracy can ensure that China and the U.S. will not pursue
another dangerous cold or cool war that divides humanity into us versus them.
Athenian democracy in its modern updated version calls for massive
participation where the street does not envy the rich and the rich do not
suppress the street. Such a political transformation in the West would end the
primacy of neoliberalism and exercise a powerful demonstration effect on the
Chinese people, who could then seek more participation and continue a positive
sum engagement with the U.S. and the world.
At the same time, the United States and China must
strengthen their strategic economic dialogue and resolve high-tech security
concerns. They should abandon commercial regionalism, engage with the WTO, and
call for global standards on software and hardware. China and the United States
must undertake joint initiatives that promote freedom of goods, capital and
people and thus renew WTO negotiations on non-trade barriers, regulatory
arbitrage, and safe capital heavens. At the same time they must ensure that
trade and economic links are sustainable, and so promote green diplomacy and
fair trade for the underdeveloped world. An agenda for both free and fair trade
along with a sincere discussion of property rights and shared innovation
projects on green energy could be a great step towards saving Chimerica and
securing peace in our time.
After 20 years of liberal euphoria and the birth of
Chimerica, realists seem to be winning the argument. Still, as the great
European psychologist-polymath Karl Jaspers once put it: “Anyone who regards an
impending war as certain is helping on its occurrence, precisely through his
certainty. Anyone who regards peace as certain grows carefree and
unintentionally impels us into war. Only he who sees the peril and does not for
one instant forget it, is able to behave in a rational fashion and to do what
is possible to exorcise it.” The memory of the perils of great wars and the
mental pain we experience when we compare them with the marvelous adornments of
peace can indeed revitalize a harmonious U.S.-China relationship, even now that
the utopian dream of Chimerica stands in shambles.
Vasilis Trigkas
Vasilis Trigkas is a research fellow at the Center for
China-EU relations at Tsinghua University and a non-resident Handa Fellow at
the Pacific Forum CSIS. He has been selected as one of the top-15 young European
experts on China by the Mercator foundation in Berlin. This article was
originally published at China US Focus.
ΠηγήThe Diplomat
.~`~.
II
To Τρίπτυχο του Ανταγωνισμού ΗΠΑ-Κίνας
Γεωοικονομία, Γεωπολιτική και Ιδεολογία
Με την λήξη της συνόδου κορυφής του Συνδέσμου
Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας – Ειρηνικού (APEC) στο Πεκίνο, τα δημοσιογραφικά
σχόλια έλαβαν χαρακτήρα σχεδόν διθυραμβικό, υπερτονίζοντας την σημασία της
συμφωνίας για τον περιορισμό των εκπομπών ρύπων μεταξύ του Αμερικανού προέδρου
Μπαράκ Ομπάμα και του Κινέζου ομολόγου του Σι Ζινπίνγ.
Αν και αυτή η συμφωνία θέτει τις βάσεις για μια άνευ
προηγουμένου συνεργασία των δύο υπερδυνάμεων στην καταπολέμηση της κλιματικής
αλλαγής, η σχέση ΗΠΑ και Κίνας παραμένει ανταγωνιστική και έχει παρομοιαστεί
από τον ίδιο τον Κινέζο πρόεδρο ως μια «παγίδα του Θουκυδίδη». Η πρόταση του
προέδρου Σι ήταν η εξουδετέρωση αυτής της παγίδας, με την δημιουργία μιας «Νέας
Σχέσης Μεγάλων Δυνάμεων», που θα σέβεται τα πρωταρχικά εθνικά συμφέροντα των
χωρών, την εθνική τους κυριαρχία και θα προωθεί συνεργασίες για την
αντιμετώπιση υπερεθνικών προβλημάτων, όπως επιδημίες, υπερθέρμανση του πλανήτη,
χρηματοπιστωτική σταθερότητα κλπ.
Στην πράξη, όμως, ο ανταγωνισμός ΗΠΑ-Κίνας εντείνεται
διαρκώς και απαρεγκλίτως στους τομείς εκείνους που χαρακτηρίζουν τόσο την ήπια
όσο και την υλική ισχύ ενός σύγχρονου κράτους: γεωοικονομία, γεωπολιτική,
ιδεολογία. Η Κίνα ακολουθεί την πλέον δομημένη στρατηγική βελτιστοποίησης της
θέσεώς της στους προαναφερθέντες τομείς, αποτυπώνοντας στην πράξη την συμβουλή
του Σουν Τσου (5ος αιώνας π.Χ.) ότι «η ακμή της ικανότητας έγκειται στην
επικράτηση έναντι του ανταγωνιστή σου χωρίς πόλεμο».
Γεωοικονομία: από το Προλεταριάτο στα NBRICS και στο
Κογκνεταριάτο (Cognetariate).
Η Γεωοικονομία αποτελεί την νεώτερη μεταβλητή
καθορισμού της ισχύος ενός κράτους και εισήχθη στην διεθνή βιβλιογραφία με το
καινοτόμο έργο του μεγάλου Ισραηλινού στρατηγικού αναλυτή Edward Luttwakκαι την
επέκτασή του από τον Γάλλο Pascal Lorot, ιδρυτή του Ινστιτούτου Διεθνούς
Πολιτικής και Γεωοικονομίας των Παρισίων.
Η πυρηνική αποτροπή, σε συνδυασμό με την
παγκοσμιοποίηση και την μετάβαση από την βιομηχανική παραγωγή στην παραγωγή
εντάσεως τεχνολογίας και καινοτομίας, έχει επηρεάσει σημαντικά την οικονομική
ισχύ των κρατών και κατ’ επέκτασιν το στρατηγικό τους αποτύπωμα. Η
γεωοικονομική επιστήμη υποστηρίζει ότι, ενώ οι αγροτικές και βιομηχανικές
οικονομίες ανταγωνίζονταν για εδάφη και πλουτοπαραγωγικούς πόρους, οι σημερινές
οικονομίες ανταγωνίζονται κυρίως για καινοτομία και εξαγωγές προϊόντων υψηλής
τεχνολογίας. Αυτός ο ανταγωνισμός είναι θεμελιώδης για τις μεγάλες δυνάμεις,
διότι η υψηλή τεχνολογία και η καινοτομία υπηρετούν δυο βασικές επιδιώξεις
τους: αφ’ενός συμβάλλουν στην εσωτερική κοινωνική αρμονία, αφού οι εξαγωγές
επιφέρουν συνάλλαγμα άρα πλούτο, και αφ’ ετέρου ενισχύουν πολλαπλασιαστικά τις
ένοπλες δυνάμεις, αφού αυτές βασίζονται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε υψηλή
τεχνολογία.
Στην πραγματικότητα, η ίδια η στρατιωτική μηχανή μιας
υπερδύναμης είναι αλληλένδετη με την οικονομία της χώρας και συνεισφέρει κατ’
αναλογίαν στην καινοτομία και την παραγωγικότητα. Δεν αποτελεί παράδοξο το
γεγονός ότι το 95% των ευρεσιτεχνιών ενός iphone βασίζεται σε προγράμματα
συντονισμένα από το γραφείο προηγμένων μελετών του Αμερικανικού Πενταγώνου.
Επί του παρόντος, η αιχμή του δόρατος στις τεχνολογίες
αιχμής είναι οι τομείς των NBRICS: Nano-Bio-Robo-Info & Communication
Systems. Οι ΗΠΑ διαθέτουν σημαντικό προβάδισμα στους περισσότερους τομείς, όμως
η Κίνα ακολουθεί την πλέον δομημένη και κρατικά κατευθυνόμενη πολιτική
γεωοικονομίας. Έχει ήδη κατασκευάσει τον ταχύτερο μεγα-υπολογιστή παγκοσμίως,
διαθέτει το μεγαλύτερο κέντρο αποκωδικοποίησης του ανθρώπινου γονιδιώματος στον
κόσμο, προβαίνει σε επιθετικές εξαγορές βιοτεχνολογικών επιχειρήσεων (φυσικά
υπό το άγρυπνο βλέμμα της ειδικής επιτροπής Αμέσων Ξένων Επενδύσεων του
Αμερικανικού Κογκρέσου) και χρηματοδοτεί πλουσιοπάροχα κέντρα νανοτεχνολογίας
και πληροφορικής στα μεγαλύτερα πανεπιστήμιά της, όπως το Τσίνγχουα και το
Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, τα οποία πλέον προσελκύουν διάσημους επιστήμονες από
όλο τον κόσμο.
Σημαντική συνιστώσα της γεωστρατηγικής της Κίνας
αποτελεί η ιδεολογική συνειδητοποίηση, από το Κομμουνιστικό Κόμμα, της μεγάλης
δομικής μεταβολής που έχει επιφέρει η επανάσταση των NBRICS στην ταξική
διάρθρωση των κοινωνιών και στην πρωτοκαθεδρία του ανθρώπινου κεφαλαίου στην
παραγωγή εντάσεως γνώσεως και τεχνολογίας. Για τους Κινέζους, το προλεταριάτο
σταδιακά υποκαθίσταται από το Κογκνεταριάτο, μια τάξη επιστημόνων υψηλών
ικανοτήτων και επιχειρηματιών υψηλών δεξιοτήτων. Η παραγωγή από μαζική γίνεται
ατομική, όσο αυξάνεται η ένταση της καινοτομίας (σημαντικό παράδειγμα τα
“start-ups”) και έτσι η λειτουργική μονάδα της οικονομίας δεν είναι η
ομαδοποιημένη εργασία της εργατικής τάξης αλλά η ατομική δημιουργία του
Κογκνεταριάτου. Δεν είναι καθόλου παράδοξο ότι ο πατέρας του όρου
Κογκνεταριάτο, ο Αμερικανός Alvin Toffler, αποτελεί έναν από τους
δημοφιλέστερους ξενόγλωσσους συγγραφείς στην Κίνα και σύμβουλος επιστημονικών
επιτροπών του ίδιου του κομμουνιστικού κόμματος.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα έχει αποκρυσταλλώσει την
μετάβαση από το προλεταριάτο στο κογκνεταριάτο με μια μεγαλεπήβολη πολιτική
προσέλκυσης ανθρώπινου κεφαλαίου υψηλής ειδίκευσης. Το σύνολο της ΚΕ του
Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας προκήρυξε το 2008 το Πρόγραμμα Ταλέντων, μέσα
από το οποίο η Κίνα προσελκύει τους Κινέζους αποφοίτους κορυφαίων Αμερικανικών
πανεπιστημίων, ενώ παράλληλα δίδει κίνητρα και σε μη Κινέζους επιστήμονες και
ερευνητές να εργαστούν στην Κίνα (1000 talents program). Το 2014, σε σειρά
ομιλιών του, ο ίδιος ο Κινέζος πρόεδρος Σι επιβεβαίωσε ότι ο επαναπατρισμός των
Κινέζων επιστημόνων αποτελεί βασική προτεραιότητα της πολιτικής του και
επισήμανε την σημασία της καινοτομίας στην αναγέννηση του Κινεζικού έθνους. Καθηγητές,
δε, όπως ο Yan Xuetong του πανεπιστημίου Tsinghua, έχουν επισημάνει την σημασία
του ανθρώπινου κεφαλαίου μέσα από τα κείμενα της κλασσικής Κινεζικής
φιλοσοφίας, προσδίδοντας χαρακτηριστικά παράδοσης στην πολιτική πρωτοβουλία του
κόμματος.
Τέλος, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, ο οποίος είναι
σημαντικός για την χρηματοδότηση καινοτόμων επιχειρηματικών πλάνων, η Κίνα
συνεχίζει να επιβάλλει έλεγχο κεφαλαίων, ενώ παράλληλα προχωρά σε βήματα
μετατροπής του εθνικού της νομίσματος, του Γουάν, σε διεθνές αποταμιευτικό
νόμισμα. Έτσι προωθεί διμερείς συμφωνίες εμπορίου, παρακάμπτοντας το δολλάριο
και ανοίγοντας σταδιακά το χρηματοπιστωτικό της σύστημα (Ειδική Ζώνη Σανγκάης).
Ο στόχος της Κίνας είναι μέχρι το 2030 η Σανγκάη να αποτελεί το παγκόσμιο
χρηματοοικονομικό κέντρο, ξεπερνώντας την Νέα Υόρκη και περιορίζοντας σημαντικά
την πολιτική ισχύ της Γουώλλ Στρητ.
Με την διεθνοποίηση του Γουάν, την δημιουργία της
αναπτυξιακής τράπεζας των BRICS και της Ασιατικής, η Κίνα επιχειρεί να συνδέσει
την γεωοικονομία με την γεωπολιτική, ν’ απομονώσει τα ιδρύματα του Bretton
Woods (World Bank & IMF) και σταδιακά να επαναδιαπραγματευτεί την
«Παγκόσμια Τάξη». Η συρρίκνωση δε του προνομίου των ΗΠΑ να αποπληρώνουν το
δημόσιο χρέος στο νόμισμά τους, όπως ευελπιστούν οι Κινέζοι ιθύνοντες θα
περιορίσει σημαντικά τις στρατιωτικές τους δαπάνες και την στρατιωτική θέση
τους στον Ειρηνικό.
Γεωπολιτική: ο νέος δρόμος του Μεταξιού και η
Σινο-Ρωσσική συνεργασία
Με την απόλυτη πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ κατά την δεκαετία
1990-2000, ο όρος “Hyper-puissance” έθεσε την γεωπολιτική σχεδόν στο ακαδημαϊκό
περιθώριο. Σπάνιες ήταν οι αναφορές στον μεγάλο Halford Mackinder και τον
κεντρικό ρόλο της Ευρασίας στην παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων. Με την στρατηγική
για τον νέο δρόμο του μεταξιού και την πορεία στην Δύση, ο Κινέζος καθηγητής
του Πανεπιστημίου του Πεκίνου Wang Jisi αποδεικνύει ότι η Γεωπολιτική έχει
αναγεννηθεί και οδηγεί σε σοβαρές αναπροσαρμογές την αμερικανική στρατηγική.
Μέχρι και την Βιομηχανική Επανάσταση, η Κίνα αποτελούσε
ακόμα το οικονομικό κέντρο του κόσμου. Ο πληθυσμός και η οικονομία της ήταν οι
μεγαλύτερες παγκοσμίως, ενώ το Πεκίνο διηύθυνε ένα διεθνές σύστημα, εκτεινόμενο
από την Κεντρική Ασία μέχρι τον Ειρηνικό Ωκεανό. Κεντρικό ρόλο στην επιτυχία
της Κίνας είχε ο «Δρόμος του Μεταξιού», που για σχεδόν 1000 χρόνια ένωνε την
αγορά της με την Ευρώπη και την Μέση Ανατολή. Από το 2008, η Κίνα, αργά αλλά
σταθερά, έθεσε τις βάσεις για την δημιουργία ενός νέου «Δρόμου του Μεταξιού»,
με δύο διόδους: την ηπειρωτική, που θα ενώνει την Κίνα με την Κεντρική Ευρώπη
μέσα από την Ευρασία και την θαλάσσια, που θα ενώνει τα πλούσια κινεζικά
παράλια με την μεγαλύτερη αγορά της Κίνας, την Ευρώπη, μέσα από το Σουέζ και
Ευρωπαϊκούς λιμένες του νότου (π.χ. Πειραιάς).
Αν και φαινομενικά ένας παρατηρητής θα έσπευδε να
κατηγοριοποιήσει τον νέο δρόμο του μεταξιού ως ζήτημα γεωοικονομίας, η σημασία
του είναι κυρίως γεωπολιτική. Ο Νέος Δρόμος του Μεταξιού επεκτείνει την
Κινεζική επιρροή και θωρακίζει τα μετόπισθεν της Κίνας, ενώ, σημαντικότερο,
ενισχύει την οικονομική διασύνδεση με την Ε.Ε., και δη με την Γερμανία,
ανταγωνιζόμενη την επιρροή των ΗΠΑ στο ευρωπαϊκό σκέλος του Δυτικού Κόσμου. Η
πολιτική αυτή ενισχύεται με τις υπό διαπραγμάτευσιν συμφωνίες επενδύσεων και
ελεύθερου εμπορίου με την Ε.Ε. και με χώρες του Δρόμου του Μεταξιού. Κινεζικά
επενδυτικά κεφάλαια ήδη εισρέουν σε αυτές τις χώρες και πολλοί αναλυτές έχουν
ονομάσει την πολιτική της Κίνας ως ένα νέο σχέδιο Μάρσαλ.
Παράλληλα με τον Δρόμο του Μεταξιού, το Πεκίνο
αναδεικνύει την ειδική σχέση του με την Μόσχα. Ο ίδιος ο πρόεδρος Σι επέλεξε
την Ρωσσική πρωτεύουσα για την πρώτη επίσκεψή του στο εξωτερικό ύστερα από την
εκλογή του, και υπέγραψε την άνοιξη του 2014 την μεγαλύτερη στην ιστορία
συμφωνία ενεργειακής συνεργασίας με την Ρωσσία. Οι δύο χώρες ήταν οι
πρωτεργάτες του συμφώνου της Σανγκάης και σήμερα πραγματοποιούν κοινά
στρατιωτικά γυμνάσια τόσο στην Ευρασία όσο και στον Ειρηνικό, με την Ρωσσία να
αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της Κίνας σε στρατιωτικές
συναλλαγές.
Με την Σινο-Ρωσσική προσέγγιση και τον Νέο Δρόμο του
Μεταξιού, η Κίνα θέτει τις βάσεις για την δεύτερη φάση της ιστορικής επανόδου
της. Αφού δηλαδή οικοδόμησε τις αναγκαίες γεωοικονομικές δομές, τώρα μεταφράζει
την γεωοικονομική της ισχύ σε γεωπολιτικά κεκτημένα που αναδιατάσσουν τον
παγκόσμιο χάρτη επιρροής και συναγωνίζεται.
Ιδεολογία: η Επιστροφή της Ιστορίας και το Κινεζικό
Όνειρο
Στην υπαρξιακή πάλη, η Δύση έχει οδηγήσει τους
συγχρόνους της στο τέλμα, υποσκελίζοντάς τους με την οικονομική και πολιτική
της άνοδο, αλλά δεν τους έχει ακόμα αφοπλίσει από τις διακριτές τους
κουλτούρες. Παρ’όλες τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν αυτοί οι πολιτισμοί,
μπορούν να επαίρονται για την ανεξαρτησία της ψυχής τους.
Arnold Toynbee
Αποτελεί κλισέ των περισσοτέρων φόρουμ διεθνών σχέσεων
στην Κίνα, η έναρξη των ομιλιών με την επισήμανση της αποτυχίας του
επιχειρήματος του Francis Fukuyiama για το «τέλος της ιστορίας». Η ιστορία όχι
μόνον δεν έχει τελειώσει, επισημαίνουν οι Κινέζοι, αλλά έχει επιστρέψει με
εντυπωσιακή ένταση και πολυμορφία. Αυτή η επισήμανση έγινε ισχυρότερη με την
χρηματοπιστωτική κρίση της Γουώλλ Στρητ το 2009 και την υποβάθμιση των
φιλελεύθερων φωνών μέσα στο Κομμουνιστικό Κόμμα, που καλούσαν για την
φιλελευθεροποίηση της οικονομίας και της πολιτικής στα πρότυπα των ΗΠΑ. Με την
“Μεγάλη Ύφεση – Great Recession” του 2008, η ιδεολογία και η σχέση Αστικής
Δυτικής Δημοκρατίας και Κινεζικής Πολιτείας έλαβε νέες διαστάσεις.
Ως ένας συνεχής πολιτισμός 5000 ετών και η
πολυπληθέστερη χώρα του πλανήτη, η Κίνα δεν ξεχνά την σημασία της ιδεολογίας
τόσο στην εσωτερική αρμονία μιας χώρας όσο και στην εξωτερική της ήπια ισχύ. Η
Κίνα δεν λησμονεί ότι η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης ήταν αποτέλεσμα μιας
ιδεολογικής αποτυχίας στο εσωτερικό του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ρωσσίας και
συνεπώς όχι ιστορικά αναπόφευκτη. Μάλιστα ο χειρότερος χαρακτηρισμός που μπορεί
να αποδοθεί σε έναν Κινέζο πολιτικό είναι αυτός του «Γκορμπατσώφ».
Έτσι, λοιπόν, ο Κινέζος πρόεδρος το 2013 εξεδήλωσε την
ανάγκη ενός «Κινεζικού Ονείρου», το οποίο θα είναι απεξαρτημένο από το
«Αμερικανικό Όνειρο». Πυλώνας της νέας ιδεολογικής κατεύθυνσης συνεχίζει φυσικά
ν’αποτελεί ο Λενινισμός – Μαρξισμός, όμως η συμπλήρωσή του από την κλασσική
κινεζική πολιτική φιλοσοφία του Κομφούκιου και άλλων κινεζικών σχολών είναι βασική
πολιτική στρατηγική της ελίτ. Ο ίδιος ο Κινέζος πρόεδρος, στις δημόσιες αλλά
και ιδιωτικές ομιλίες του, χρησιμοποιεί αποφθέγματα από τα Κινεζικά κλασσικά
κείμενα και έχει προωθήσει την εισαγωγή περισσότερων ανθρωπιστικών κειμένων
στην πρωτογενή διδασκαλία. Παράλληλα, την τελευταία διετία, έχουν ιδρυθεί 100
νέα τμήματα κοινωνικών και ανθρωπιστικών σπουδών στα ανώτατα εκπαιδευτικά
ιδρύματα της Κίνας, ενώ μαθήματα μαρξισμού, φιλοσοφίας και διαπολιτισμικής
επικοινωνίας διδάσκονται σε όλους τους φοιτητές των κορυφαίων πανεπιστημίων
ανεξαρτήτως κατεύθυνσης σπουδών.
Η ομιλία του προέδρου Σι στην έδρα της UNESCO στο
Παρίσι τον περασμένο Μάρτιο, αποτέλεσε την ρητορική κορωνίδα της νέας
ιδεολογίας στην ανάπτυξη της ήπιας ισχύος της Κίνας. Εκεί ο Σι κάλεσε για έναν
νέο διάλογο των πολιτισμών, που θα σέβεται την ιστορία και την συμβολή όλων των
χωρών, ενώ παράλληλα θα μελετά τις βασικές φιλοσοφικές αρχές των πολιτισμών
πριν τον μοντερνισμό. Όπως επισήμανε ένας Κινέζος καθηγητής του Πανεπιστημίου
της Γενεύης, αυτή η διακήρυξη είναι σχεδόν επαναστατική, αφού ευθέως επιχειρεί
να περιορίσει την ιδεολογική πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ, αναβαθμίζει την θέση της
αναγεννησιακής Ευρώπης και των άλλων πολιτισμών και προβάλλει την Κίνα ως την
κοιτίδα των ανατολικών πολιτισμών. Φυσικά, πολλοί ιστορικοί και διεθνολόγοι
επισημαίνουν ότι όλα τα ισχυρά κράτη που διεκδικούν ρόλο υπερδυνάμεως και πριν
καταστούν υπερδυνάμεις, προβάλλουν μία παρόμοια εικόνα του κόσμου, σε βάσεις
συναίνεσης και πλουραλισμού, όπως ακριβώς και οι ΗΠΑ τον 19ο αιώνα.
Το ζήτημα της ιδεολογίας για την Κίνα αποτελεί έναν
ζωντανό τομέα εσωτερικής διαπραγμάτευσης, θα έλεγα ένα ζωντανό εργαστήριο
πολιτικής επιστήμης, όπως αποτυπώθηκε στις διακηρύξεις για το κινεζικό κράτος
δικαίου στην ετήσια σύνοδο του κόμματος τον Νοέμβριο. Η συζήτηση δεν αναμένεται
να τελειώσει σύντομα, αλλά η επιστροφή της Κίνας στην κλασσική της παράδοση και
η προβολή του πολιτισμού της διεθνώς αποτελεί άλλο ένα ακόμα τομέα, στον οποίο
η Ουώσινγκτων είναι ο κύριος ανταγωνιστής.
Ευκαιρίες για την Ελλάδα
Τόσο λόγω της θέσεώς της όσο και της ιστορίας της, η
Ελλάδα μπορεί να εκμεταλλευθεί την στρατηγική της Κίνας και να αποκομίσει
σημαντικά οφέλη, προσέχοντας όμως να μην κλονίσει την σχέση της με τις ΗΠΑ και
τον δυτικό κόσμο.
Έτσι, η Ελλάδα μπορεί ν’ αποτελέσει συνδετικό κρίκο
μεταξύ των αγορών της Ευρώπης και της Κίνας, φροντίζοντας να υπάρχουν οι
απαραίτητες ισορροπίες, με τον Πειραιά να δεσπόζει ως το ταχύτερα αναπτυσσόμενο
λιμάνι της Ε.Ε. Με την ολοκλήρωση της σιδηροδρομικής ένωσης του Πειραιά με την
Κεντρική Ευρώπη (Σύνοδος Βελιγραδίου τον Δεκέμβριο 2014), η Ελλάδα θα μπορούσε
να επεκτείνει σημαντικά την θέση της ως διαμετακομιστικό κέντρο και να
προσεγγίσει σημαντικούς τριτογενείς παραγωγούς. Επιπροσθέτως, σε πολιτισμικό
επίπεδο, η Ελλάδα θα μπορούσε να σταθεί ως συνεκτικός κρίκος Ανατολής- Δύσεως
και ως αρχαίος πολιτισμός να «διερμηνεύσει» προς την Δύση τις ιδιάζουσες
κινεζικές πολιτικές συνθήκες και ιδιαίτερα την πολιτική φιλελευθεροποίηση που
επιθυμεί η Δύση για την Κίνα.
Τέλος, στον τομέα της γεωοικονομίας, η Ελλάδα επίσης
εμφανίζει συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η συνεργασία ελληνικών κέντρων έρευνας και
ανάπτυξης με κινεζικές εταιρείες, κάτι που ήδη γίνεται σε άλλες δυτικές χώρες,
οι επιστημονικές συνεργασίες στην αποκατάσταση μνημείων που συμβάλλουν στην
μεταφορά υψηλής τεχνολογίας και σε οικονομίες εύρους και κλίμακας, η ναυτική
οικονομική συνεργασία κλπ. μπορούν ν’ αναστρέψουν τις απώλειες της
παγκοσμιοποίησης για την Ελλάδα και να την μεταβάλλουν σε διεθνές επιστημονικό
και χρηματοπιστωτικό κέντρο της Μεσογείου.
Η επιστροφή της Κίνας
Είναι λοιπόν έκδηλο ότι η Κίνα δεν ανέρχεται αλλά
επανέρχεται σε μία θέση που ιστορικά αποτελεί τον κανόνα. Για τους Κινέζους, το
σοκ των «Πολέμων του Οπίου» δεν ερμηνεύεται πλέον ως αποτέλεσμα πολιτιστικής
παρακμής αλλά περισσότερο ως συνέπεια επιστημονικού και τεχνολογικού
«αναλφαβητισμού». Ενώ κάποτε οι Κινέζοι κατέστρεφαν σιδηροδρόμους και θεωρούσαν
την μοντέρνα τεχνολογία βάρβαρη εφεύρεση των Ευρωπαίων, σήμερα πραγματοποιούν
τον ταχύτερο εκμοντερνισμό στην ανθρώπινη ιστορία, χτίζοντας το μεγαλύτερο
δίκτυο υπερταχέων σιδηροδρόμων, επενδύοντας σε τεχνολογίες του μέλλοντος και
εισάγοντας ανθρώπινο κεφάλαιο μαζικά. Η Κίνα είναι λοιπόν, σύμφωνα με τον
καθηγητή του Harvard Graham Allison μια «ντίβα», που επιστρέφει στην
τρισδιάστατη διεθνή σκηνή (γεωοικονομική, γεωπολιτική, ιδεολογική).
Η έκβαση του ανταγωνισμού θα κριθεί από τις επιδόσεις
της Κίνας έναντι των ΗΠΑ σε αυτήν την σκηνή, η οποία για ακόμη μία φορά
επιβεβαιώνει την θεώρηση του Θουκυδίδη, ότι δηλαδή ο ανταγωνισμός μεταξύ των
μεγάλων δυνάμεων θα διαρκέσει όσο και η ανθρώπινη ύπαρξη. Φυσικά, υπό τις
παρούσες συνθήκες πυρηνικής αποτροπής, οι «πύλες του ναού του Ιανού» είναι
σφραγισμένες και ο ανταγωνισμός είναι ειρηνικός ανταγωνισμός υψηλής
στρατηγικής. Αλλά η εκρηκτική εξέλιξη της τεχνολογίας και η πιθανή ανάπτυξη
συστημάτων κατευθυνόμενης ενέργειας και εκρηκτικής υπερηχητικής βολής (from
supersonic to hypersonic missiles & global prompt strike) μπορούν να
βυθίσουν την ανθρωπότητα σε μία νέα κατάσταση γενικευμένης σύγκρουσης
Γι’αυτό, ο σημαντικότερος τομέας συνεργασίας ΗΠΑ-Κίνας
είναι αυτός που καλλιεργεί στρατηγική εμπιστοσύνης και επενεργεί απ’ευθείας
στον λειτουργικό κώδικα της πολιτικής και στρατηγικής κοινότητας των δύο
υπερδυνάμεων. Θέματα διαδικτυακής ασφάλειας, υψηλής τεχνολογίας και οικονομίας/
ελεύθερου εμπορίου είναι αυτά που πρέπει να τεθούν στο επίκεντρο μιας
Σινο-Αμερικανικής συνεργασίας, πάντα φυσικά με την συμμετοχή της Ε.Ε. και της
διεθνούς κοινότητας.
Βασίλη Τρίγκας
ΠηγήΗ Νέα Πολιτική
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) Και
Πλανητικός Μετασχηματισμός.
- II) Ανατολική Ασία, Βόρεια Αμερική και Ευρώπη.
Μεγέθη και στοιχεία με βάση την οικονομική, πολιτική και ιστορική Γεωγραφία. I)
Εξέλιξη ανεπτυγμένων οικονομιών (G7) και αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων
οικονομίων της Ασίας (Emerging and developing Asia) από τη δεκαετία του 1980
έως σήμερα. Με αφορμή τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Aσιατική
Επενδυτική Τράπεζα Υποδομών (Asian Infrastructure Investment Bank - AIIB).
- I. Άνοδος και πτώση αυτοκρατοριών. Η.Π.Α - Κίνα -
Ρωσία - Η.Β (1820-2020) II. Ασία - Β. Αμερική - Ε.Ε (1950-2020). GDP based
(PPP) share of world total (%). Πλανητικός μετασχηματισμός.
- There's nothing you can do, to stop it from
happening.
- Δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός (και Κίνα). Μια
σύντομη εισαγωγική αναφορά.
- Κίνα, Ανατολική Μεσόγειος Και Φιλελεύθερη Τάξη Σε
Έναν ΜεταΔυτικό Κόσμο - Μέρος Α´: I) The Future Of The International Liberal
Order II) China’s Increasing Role In The Mediterranean III) NATO Should Adapt
Geographic Division Of Labor, Work With China In Mediterranean Και IV)
Επιλογικές Επισημάνσεις.
- Ο γεωπολιτικός και κοινωνικό-οικονομικός φόβος των
Η.Π.Α για την συνεχιζόμενη άνοδο της Κίνας.
- Εισαγωγή στα -στοιχειώδη- περί της ευρασιατικής
στρατηγικής της Γερμανίας και γιατί η σύγκλιση θρέφει την σύγκρουση. Η
εξομοίωση θα απομακρύνει την Κίνα από τις Η.Π.Α.
- Είπαν ή έγραψαν... Περί Soft power και Hard power
των Η.Π.Α από τη πλευρά της Κίνας.
- When China Rules the World: the End of the Western
World and the Birth of a New Global Order.
- I) The Chinese Model of Development and the
Democracy-Autocracy Dichotomy by Pan Wei II) Questions & Answers and III)
12 Facts on China’s Economic History - China’s boom restores the country’s
former global economic preeminence.
- The Role of Central and Eastern Europe in the
Building of Silk Road Economic Belt.
- China’s Eurasian Pivot.
- Ι) Clashes with Russia point to globalization’s end
ΙΙ) Westphalia with Chinese Characteristics III) The China Model: a
Civilizational-State Perspective IV) Zhang Weiwei: The China Wave (video).
- The China Model: A Dialogue between Francis Fukuyama
and Zhang Weiwei.
- Debate: Western liberal democracy would be wrong for
China.
- Ο Παγκόσμιος Μετασχηματισμός. Η Δημιουργία Του
Σύγχρονου Κόσμου - Μέρος Α´.
- Η Ευρωκεντρική ΑριστεροΔεξιά Υψηλή Μπουρδολογική Και
Η Πόλη Των Λιονταριών.
- I) Turkey: α´ an old ally, economic independence,
and a "new strategic partnership" - β´Enter the Industrial Dragon -
γ´ Turkey, China, and the Eurasian Land Bridges και II) Η «τουρκική» στροφή του
Πούτιν.
- Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού
20ού αιώνα.
.~`~.
05/04/15--09:23:
Χριστιανοδημοκρατία, ορντολιμπεραλισμός και «Ευρώπη».
]Εισαγωγικό σχόλιο.
Χριστιανοδημοκρατία, ορντολιμπεραλισμός και «Ευρώπη».
]Εισαγωγικό σχόλιο.
Ο Wolfgang Schäuble είναι ορντολιμπεραλιστής
(OrdoLiberalism) και χριστιανοδημοκράτης. Όπως έχει τονιστεί παλαιότερα η
σημερινή Ευρώπη είναι δημιούργημα των χριστιανοδημοκρατών. Η
χριστιανοδημοκρατία όμως βρίσκεται σε παρακμή. Η ενοποίηση της Γερμανίας σε
συνδυασμό με τη διάλυση-αποσύνθεση του μεγαλύτερου ρωμαιοκαθολικού
χριστιανοδημοκρατικού κόμματος, της ιταλικής Democrazia Cristiana, οδήγησε στον
εκ-προτεσταντισμό τη γερμανικής Christlich Demokratische Union (CDU) και στην
απομάκρυνση της από τις ρωμαιοκαθολικές και κορπορατιστικές της βάσεις.
Η δυναμική επιστροφή και επιβολή του
ορντολιμπεραλισμού, μπορεί να ιδωθεί ως αποτέλεσμα του χριστιανοδημοκρατικού
μετασχηματισμού, ο οποίος στόχο έχει την ανάσχεση της χριστιανοδημοκρατικής
παρακμής. Ένας εκκοσμικευμένος αλλά συνάμα προτεσταντικός πολιτισμικά Βορράς,
επιβάλλει ένα μείγμα πολιτικών ηθικιστικής λιτότητας και τεχνοκρατικής
διακυβέρνησης σε έναν έναν εκκοσμικευμένο αλλά συνάμα κορπορατιστικό Νότο. Παρά
την εκκοσμίκευση τους, οι χώρες και οι κοινωνίες του Βορρά και του Νότου (της
δυτικής Ευρώπης) λειτουργούν με πολιτισμικές λογικές και με ηθικά συστήματα τα
οποία εν πολλοίς εδράζονται στα χριστιανικά δόγμα.
Η εκπροτεσταντοποίηση και αποκαθολικοποίηση των
χριστιανοδημοκρατικών κομμάτων επηρέασε και τα ευρύτερα κοσμικά μη
χριστιανοδημοκρατικά «δεξιά» κόμματα. Η αντίδραση προς αυτό το μείγμα
προτεσταντισμού, γερμανισμού, χριστιανοδημοκρατίας και ορντολιμπεραλισμού
μπορεί να έρθει μονάχα από κοσμικά ρεύματα (εθνικισμός, σοσιαλισμός, κοσμικός
συντηρητισμός). Όμως πέρα από τη χριστιανοδημοκρατία, σε παρακμή βρίσκεται και
η σοσιαλδημοκρατία (η οποία σχεδόν έχει αφομοιωθεί). Εάν δε, συνυπολογίσουμε
πως υπήρξε στο παρελθόν διαρκής αντιπαράθεση -στην οποία θα αναφερθώ
μελλοντικά- ανάμεσα σε ορντολιμπεραλιστές και νεο-μερκαντιστές (και σταθμίσουμε
το ζήτημα της κυριαρχίας και της και της υπερεθνικότητας), έχει ιδιαίτερο
ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε γύρω από ποιους άξονες συσπειρώνονται δυνάμεις που
αμφισβητούν το ευρωπαϊκό status quo, σε Ελλάδα, Ιταλία, Γαλλία, Ηνωμένο
Βασίλειο και άλλου.
Η πολιτική έχει πολλά περιεχόμενα, μορφές και
διαστάσεις. Η οικονομίστικη σκέψη είναι, εν πολλοίς, μια εκ πτώχευση του
ανθρωπίνου πνεύματος.
.~`~.
Το τέλος τής χριστιανοδημοκρατίας. Τι σημαίνει για την
Ευρώπη η πτώση τού κινήματος
Για το «γερμανικό ζήτημα».
Ευρώπη
Ε.Ε
.~`~.
Ο "His Highness Sheikh Mohammed, Vice President
and Prime Minister of the United Arab Emirates and Ruler of Dubai"μας
πληροφόρησε -μέσω του λογαριασμού του στο facebook- πως μετά από χιλιάδες
προτάσεις στο twitter, το όνομα του πυραύλου της πρώτης αραβικής αποστολής στον
Άρη, αποφασίστηκε πως θα είναι "Ελπίδα", προκειμένου να σταλεί ένα
μήνυμα αισιοδοξίας στα εκατομμύρια της αραβικής νεολαίας.
Ο Αραβικός πολιτισμός, συνέχισε, κάποτε διαδραμάτισε
έναν σπουδαίο ρόλο στη συνεισφορά της ανθρώπινης γνώσης και θα διαδραματίσει
αυτόν τον ρόλο ξανά. Τέλος, ολοκλήρωσε λέγοντας, πως η αποστολή αποδεικνύει πως
τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο και πως οι Άραβες μπορούν να ανταγωνιστούν -με- τα
μεγαλύτερα έθνη στον αγώνα της γνώσης.
The mission will create mankind’s first integrated
model of the decaying Martian atmosphere. Emirates Mars Mission will collect
unique data on the Martian atmosphere and the dynamic connections among its
layers and components.
Αλ αραμπίγια, κελεμπίγια, Μάρς.
.~`~.
Πλανητικός μετασχηματισμός. Ελπίδα, εξευτελισμός & φόβος.
Ασία, Αραβικός κόσμος και Δύση.
Ασία, Αραβικός κόσμος και Δύση.
Δύο σύντομα σχόλια περί Κίνας & «Κεντρικού Ισλάμ».
05/07/15--07:45: Rethinking the Standard(s) of
Civilization(s) in International Relations. Conference Review.
Άμεσα σχετιζόμενες αναρτήσεις
1. Thinking Inter-Culturally: From racist and
Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson,
Professor of Politics and International Relations. 2. "International
Relations Theory and Western Dominance," Oxford University Lecture by
Amitav Acharya. 3. The Global Transformation: The Nineteenth Century And The
Making Of Modern International Relations. Barry Buzan And George Lawson. 4. Ο
Παγκόσμιος Μετασχηματισμός. Η δημιουργία του σύγχρονου κόσμου - μέρος α´. 5. A
Note On Civilizations And Economies. 6. Western policymakers need more culture.
7. After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική
Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας. 8. Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ
του: τα διλήμματα της κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή. 9. The Endtimes of Human
Rights. Ι) Description and Contents ΙΙ) Two Articles by Stephen Hopgood and
ΙΙΙ) Video: Session - Stephen Hopgood: The Endtimes of Human Rights (and
Humanitarianism?). 10. Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´. 11. Η
Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και
«Ευρώπη». 12. Για την κύρια «ιδεολογική» διαμάχη των καιρών μας. 13.
Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά
(;) για την καθ'ημάς Δύση. 14. Prasannan Parthasarathi's «Why Europe Grew Rich
and Asia Did Not». Review. 15. Κίνα και δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός.
Μια σύντομη αναφορά.
.~`~.
Millennium Conference 'Rethinking the Standard(s) of
Civilization(s) in International Relations’, October 2013, London School of
Economics and Political Science. Conference Review by Martin De Angelis
Who sets the standards of civilization in world
politics?
The LSE Millennium Conference 2013 reflects the
growing interest on the recovery of the notion of Civilization in the World
Politics. An increasing number of scholars, intellectuals and policy makers
have expressed a renewed interest in the concept of ‘Standards of
Civilizations’, what are them, who place them and who judges them.
What means to be ‘Civilized’? What defines a society
as a Civilization? What makes a Civilization be recognized as such by others?
Who defines these ‘Civilizational Standards’? These are some of the most
frequent questions raised amongst the scholars at the conference.
During the last decade international organisms such as
the European Union, IMF or World Bank set up what are supposed to be standards
of good governance and civilized practices. Such conditions illustrated the
Western idea of Civility and Civilization and somehow embodied the ethnocentric
judgment of world history, and the ultimate triumph of Liberal mindset
condensed in Francis Fukuyama’s ‘End of History’.
The Rise of Asia and ‘the Global South’ is not a mere
economic phenomenon, as it pushes forward the debate over the Eurocentric
Standards of global politics [Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) και
Πλανητικός Μετασχηματισμός]. With the emergence of non-western powers, the old
standards of good conduct of economy and politics are being seriously
questioned in their claim to be ‘the only civilized way’. This places the
question: a culture is a civilization because the enduring traditions or
because its modernization and adaptation to the established power? For Dr.
Rosemary Shinko, cultural traditions have been unfairly regarded as ‘barbarism’
and westernization/modernization as ‘civilized’, and this way extensively
justified oppression over third world countries.
From a critical standpoint, we should dig out the
origins of the Western Standard of Civilization. The Eurocentric Civilizational
Standards during 19th century subliminally fostered colonialist narratives all
over the world. Many of these liberal-rationalist-secularist principles still
present in the international rhetoric of western powers. Indeed enduring
eurocentric standards mirror their own self image, a projection of standards
that can only be met by themselves, as Dr. Shogo Suzuki (University of
Manchester) highlighted.
As Professor John M. Hobson (University of Sheffield)
placed, the Eurocentric view of Civilizations featured a meta-geographical distinction
in 3 Sub Worlds:
a) Fist world of civilized European liberal states and
societies
b) Second word of Barbaric Oriental Despotism of
Communist and Socialist societies
c) Third World of Savages Anarchic societies
---------------------------------------------------------------
Το σχήμα διάκρισης των «μετα-γεωγραφικών» περιοχών
είναι το ίδιο σχήμα -ή μια επαναφορά- με διαφορετικά περιεχόμενα του δόγματος
Lorimer από τα τέλη του 19ου αιώνα:
Τη δεκαετία του 1880 ο σκοτσέζος νομικός του φυσικού
δικαίου James Lorimer εξέφρασε το ορθόδοξο δόγμα της εποχής, όταν έγραψε ότι η
ανθρωπότητα διαιρείτο στην πολιτισμένη ανθρωπότητα, στη βάρβαρη ανθρωπότητα και
στην πρωτόγονη ανθρωπότητα.
Η πολιτισμένη ανθρωπότητα περιελάμβανε τα έθνη της
Ευρώπης και της Αμερικής, που είχαν το δικαίωμα πλήρους αναγνώρισης τους ως
μέλη της διεθνούς κοινωνίας. Η βάρβαρη ανθρωπότητα περιελάμβανε τα ανεξάρτητα
κράτη της Ασίας -την Τουρκία, την Περσία, το Σιάμ, την Κίνα και την Ιαπωνία-,
που είχαν δικαίωμα σε μερική αναγνώριση. Και η πρωτόγονη ανθρωπότητα ήταν η
υπόλοιπη, που ήταν απόβλητη από την κοινωνία των κρατών, αν και είχε δικαίωμα
«φυσικής και ανθρώπινης αναγνώρισης».
Παρεμπιπτόντως αξίζει να σημειώσουμε ότι η διάκριση
του Lorimer είναι στην πραγματικότητα η ίδια με εκείνη που κάνουν οι κοινωνικοί
επιστήμονες σήμερα, όταν κάνουν διάκριση ανάμεσα στις σύγχρονες κοινωνίες, στις
παραδοσιακές και στις πρωτόγονες.
Hedley Bull
---------------------------------------------------------------
Hereafter, when talking about Civilizational Standard
and Imperialism many contemporary questions do emerge, quoting Professor
Yonglin Zhag (University of Bristol): who sets the standard? Are Western
Practices Universalized as Standard of Civilization, hence reflecting the old
imperialist order?
For centuries there has been a tacit differentiation
between some ‘higher’ and some ‘lesser’ Civilizations, where the hierarchy was
defined under western-colonialist standards. The achievements of non-western
civilizations where somehow recognized but regarded as ‘exotic’ in the best of
the cases. Development and progress was an exclusive attribute of European
liberal civilization(s), everything outside that paradigm was supposed to be
doomed to a future of ignorance and darkness.
Consequently, the notion of ‘civilized’ was restricted
for those who shared a set of western practices and spoke a particular
political idiom, standards that have evolved with sophistication over time but
still stand unilateral. Nowadays the practices and the idiom are those of the
Financial market and the liberal-secular idiom, championed by western powers.
Dr. Yannis Stivacthis (Virginia Polytechnic) made this point in his
presentation Russia entering the ‘Civilized Community’, explaining how western
powers long resisted considering the Russian identity as valuable and equal to
their western ones.
Hereafter we should ask ourselves the question: what
defines now the contemporary notion of civility? The notion of ‘civilized’ and
‘uncivilized’ Civilizations has been long used to justify imperialists’
projects, and sadly still used under the name of ‘failed states’ or
‘undemocratic democracies’ [η έννοια των ‘failed states’ είναι επαναφορά στα
«κατηγορήματα του κυρίαρχου κράτους, τα οποία αποδίδονταν κατ'ουσία μόνο σε όσα
κράτη απάρτιζαν το σύστημα των ευρωπαϊκών Δυνάμεων» - Κονδύλης].
Notwithstanding we shall not leave the concept of Civilizations to be held
captive of western discourses, but to seize it from misusing hands.
Civilizations (as multiple and coexisting cultures)
could be as well the last stand in the resistance against cultural imperialism.
The international sphere is now facing a time of
change, where the established practices and idiom of the declining old Western
Standard. A decline, that results not only from evident incapability of the
western model to address the contemporary global challenges, but as well due to
the emergence of the non-western ways as reliable alternatives.
Non-western rising civilizations should contest the
‘standard’ in favor of multiple and decentralized ‘standards’, resisting the
Eurocentric claim of a hierarchy amongst civilizations.
A single Standard of Civilization implies the tacit
notion of civilizational and cultural Hierarchies, ultimately justifying the
clash between them. More than a decade ago the World Public Forum“Dialogue of
Civilizations” understood the perils of this 19th century idea, challenging it
by promoting dialogue amongst civilizations in terms of equals instead of
yielding before Eurocentric hierarchies.
The 2013 Millennium Conference ‘Rethinking the
Standard(s) of Civilization(s)’ is yet another confirmation that Civilizations
matter, and that WPF “Dialogue of Civilizations” has been walking the right
path in history.
Martin De Angelis
Πηγή
The World Public Forum «Dialogue of Civilizations»
.~`~.
05/08/15--10:21:
Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο
και Γαλλία.
Ένας ιστορικός κύκλος.
Ένας ιστορικός κύκλος.
Ένας ιστορικός κύκλος δύο αιώνων, ο οποίος μοιάζει
στις μέρες μας να ολοκληρώνεται, θα είχε προ πολλού ολοκληρωθεί εάν η «Δύση»
της Ευρώπης, δηλαδή το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία, δεν είχε διευρυνθεί και
μετασχηματιστεί σε «Δύση» πλανητική. Χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία και
το Ηνωμένο Βασίλειο πιθανότατα θα είχαν χάσει μεγάλο μέρος της επιρροής και της
δύναμης τους αρκετά νωρίτερα, ήδη από τα μέσα του 20ου αιώνα.
Ο πυρήνας της «Δύσης» από ευρωπαϊκός έγινε πλανητικός
υπό την ηγεμόνευση των Ηνωμένων Πολιτειών και οι «δυτικές αξίες»
πλανητικοποίηθηκαν στον βαθμό και κατ'αναλογία της πλανητικοποίησης της ισχύος
των Ηνωμένων Πολιτειών.
1) Οι κύριοι φορείς των ιδεολογιών δεν είναι οι
τάξεις, τα άτομα ή οι κοινωνίες των πολιτών, αλλά τα κράτη. Σε τι θέση
βρίσκονται στις μέρες μας, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο και η
Γαλλία (κράτη τα οποία ταυτίστηκαν ιστορικά με ορισμένα κοινωνικοπολιτικά
ρεύματα και ρεύματα ιδεών) στον παγκόσμιο συσχετισμό δύναμης - αυξάνεται η
επιρροή και η δύναμη τους ή μειώνεται; 2) Τι συμβαίνει στο εσωτερικό των τριών
αυτών χωρών;
Πάρτε σαν υπόθεσης εργασίας -έστω και αν διαφωνείτε-
την πρώτη πρόταση, προβληματιστείτε πάνω στη δεύτερη, και, βγάλτε τα
συμπεράσματα σας σε μια τρίτη.
Υ.γ: Το καθοριστικότερο γεγονός αυτής της εξέλιξης
ήταν πως η ηγεμονική μετάβαση έγινε από το Ηνωμένο Βασίλειο στις Ηνωμένες
Πολιτείες. Η ιδιαιτερότητα του αγγλοσαξωνικού κόσμου έγκειται στο εξής: ο
«λιμπεραλισμός» αποτελεί συστατικό στοιχείο της -«εντόπιας, αυτόχθονης,
εθνικής, πολιτισμικής, ιστορικής» ή όπως αλλιώς θέλετε- ταυτότητας του κόσμου
αυτού. Έτσι αυτές οι χώρες, πάντα θα είναι λιμπεραλ. Ίσως συντηρητικά λίμπεραλ,
αλλά πάντως λίμπεραλ. Βέβαια οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένας κόσμος ολόκληρος,
ιδιαίτερα πολυσύνθετος.
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
Γιατί επικράτησαν οι «φιλελεύθερες δημοκρατίες» στον
20ο αιώνα και τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα καθορίσουν τον 21ο αιώνα.
Δυτικο(ευρω)κεντρικός επαρχιωτισμός. Ο Αγγλόφωνος
κόσμος - μέρος α´.
Γιατί ο φιλελευθερισμός αρέσει στους Αμερικανούς -ή
γιατί δεν αρέσει ο ρεαλισμός- και η ρητορική εναντίον της πρακτικής.
Governing the World: The Rise and Fall of an Idea
(Internationalism, Imperialism, The era of Anglo-American world power and the
establishment of the League of Nations and its successor, the United Nations)
University Lecture with Professor Mark A. Mazower.
Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς
προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος
αποκρίθηκε... E.H.Carr.
Η γερμανική «ιδιαίτερη πορεία» & οι γερμανικές
προοπτικές.
I) Είναι οι Δημοκρατίες Αναγκαία Ειρηνόφιλες;
II) Το Εμπόριο & ο Πόλεμος και
III) Παγκοσμιοποίηση: Πολιτική, Οικονομία και Κατανομή.
Ο Παναγιώτης Κονδύλης για τρία κυρίαρχα μυθεύματα.
II) Το Εμπόριο & ο Πόλεμος και
III) Παγκοσμιοποίηση: Πολιτική, Οικονομία και Κατανομή.
Ο Παναγιώτης Κονδύλης για τρία κυρίαρχα μυθεύματα.
05/09/15--08:23:
Επισημάνσεις με αφορμή την σημερινή ημέρα
και συμβουλές - από το παρελθόν -
για τις μελλοντικές σχέσεις
«Ανατολής» & «Δύσης» με το «Ισλάμ».
Επισημάνσεις με αφορμή την σημερινή ημέρα
και συμβουλές - από το παρελθόν -
για τις μελλοντικές σχέσεις
«Ανατολής» & «Δύσης» με το «Ισλάμ».
Όπως η επικράτηση του φιλελευθερισμού στο δεύτερο μισό
του 20ου αιώνα οφείλεται -ουσιαστικά- στις Ηνωμένες Πολιτείες και αποτελεί
συστατικό μέρος της ιστορίας τους, έτσι και η μη επικράτηση του εθνικοσοσιαλισμού
στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα οφείλεται -ουσιαστικά- στη Ρωσία.
Το «banner of victory» παρελαύνει μαζίμε τη ρωσική
σημαία. Το «λάθος» δεν έγκειται στο γεγονός. Η νίκη επί της
(εθνικοσοσιαλιστικής) Γερμανίας (και των συμμάχων της) πραγματώθηκε από την
(σοβιετική) Ρωσία (και τους συμμάχους της). Η νίκη αυτή είναι συστατικό μέρος
πρώτιστα της ρωσικήςιστορίας. Η ήττα αυτή, είναι συστατικό μέρος πρώτιστα της
γερμανικήςιστορίας. Σηματοδότησε τη διάσπαση της Γερμανίας και ολόκληρης της
ηπείρου.
Φορείς οικουμενικών ή κοσμοιστορϊκών ιδεών είναι
ορισμένα έθνη...και αυτά τα έθνη μορφοποιούν και εμποτίζουν ιδεολογίες. Όσο
περισσότερο περνά ο καιρός, τόσο θα αναδύεται το αμερικανικό πνεύμα μέσα από
μια ιδεολογία και θα την μορφοποιεί. Όσο περνά ο καιρός τόσο μια ιδεολογία -θα-
«αμερικανοποιείται» όπως «ρωσοποιήθηκε» ο μαρξισμός.
Η μεγάλη παρανόηση έγκειται σε χεγκελιανές και
καντιανές αριστεροδεξιές ευρωκεντρικές απόψεις οι οποίες πρεσβεύουν πως αυτές
οι ιδεολογίες μπορούν να υποκαταστήσουν πολιτισμικά στοιχεία, όντας -τάχα μου-
«οικουμενικές». Η απόρριψη, όμως, της εισόδου της Μεταρρύθμισης στην Ιταλία και
την Ιβηρική χερσόνησο έχει πολιτισμική καταγωγή. Η απόρριψη -και η μικρή
επιρροή- του μαρξισμού στις Αγγλοσαξωνικές χώρες, έχει επίσης πολιτισμικές
καταβολές. Η άρνηση της Γερμανίας να γίνει αγγλοσαξονικά λιμπεραλιστικη και να
αποτινάξει τον ορντολιμπεραλισμό σχετίζεται με τον πολιτισμό της. Αυτή η
διαδικασία αποδοχής ή άρνησης των ξένων πολιτισμικών στοιχείων δεν πρέπει να
υποτιμάται. Φανερώνει αλαζονεία και αποτελεί Ύβρι μια τέτοια υποτίμηση.
Συμβουλές -από το παρελθόν- για τις σχέσεις «Ανατολής»
και «Δύσης» με το «Ισλάμ»
Ας αποτολμήσουμε να το πούμε: ο μαρξισμός δεν είναι
αφ'εαυτού του πολιτισμικό υποκατάστατο [το ίδιο ισχύει και για τον φιλελευθερισμό,
ούτε οι μεν ούτε οι δε δείχνουν να το έχουν καταλάβει]... Αν κάποτε εφαρμοζόταν
στο Ισλάμ, θα κατέληγε πολύ πιθανόν, σε μια συνύπαρξη, σε μια μοιρασιά, όπως
έγινε στη Σοβιετική Ένωση, μεταξύ ρωσικού πολιτισμού και μαρξισμού, στην Κίνα,
μεταξύ κινεζικού πολιτισμού και μαρξισμού [κάποτε ως πρώιμοι Φουκουγιάμα,
κάποιοι θεωρούσαν πως «ο μαρξισμός εμφανίζεται ως η μόνη οδός» για το Ισλάμ]...
Διότι το θέμα δεν είναι να πείσει κανείς το Ισλάμ ότι
η λύση που προτείνει η Δύση είναι, αυτή καθαυτήν, ανώτερη ή προτιμότερη από
κάποια άλλη λύση. Ούτε να ανοίξει, λιγότερο ή περισσότερο τον πακτωλό των
πιστώσεων. Το θέμα είναι, με δύο λόγια, να προτείνει κανείς στις υπανάπτυκτες
χώρες ένα έγκυρο πρότυπο, προσαρμοσμένο στα δικά τους μέτρα, που να τους
ανοίγει το δρόμο του μέλλοντος και της ελπίδας.
Fernand Braudel
Υ.γ: Φέτος συμμετείχαν για πρώτη φορά στην παρέλαση,
στρατιωτικές μονάδες από το Αζερμπαϊτζάν, την Αρμενία, τη Σερβία, τη
Λευκορωσία, το Καζακστάν, τη Κυργιζία, το Τατζικιστάν, τη Μογγολία, την
-μεγαλύτερη δημοκρατία στον πλανήτη- Ινδία και την Κίνα. Παρευρέθηκε ο Πρόεδρος
της Κίνας Xi Jinping με τη σύζυγό του Peng Liyuan (παλαιότερα είχε παρευρεθεί η
Καγκελάριος της Γερμανίας και ο Πρόεδρος των Η.Π.Α και είχαν συμμετάσχει
στρατιωτικές μονάδες από το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες). Από
την συνάντηση προέκυψαν νέες εξελίξεις με τις οποίες θα ασχοληθώ άλλη στιγμή
(they agreed to formally link the Russian-led Eurasian Economic Union with
China’s vision of a Silk Road Economic Belt, linking China to the Middle East
and Europe via Central Asia).
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
Γιατί επικράτησαν οι «φιλελεύθερες δημοκρατίες» στον
20ο αιώνα και τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα καθορίσουν τον 21ο αιώνα.
Μια ομιλία και δύο άρθρα για τα ΡωσοΟυκρανικά,
διανθισμένα από ορισμένες κονδυλικές -και άλλες- επισημάνσεις.
Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB) και
Πλανητικός Μετασχηματισμός.
Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς
προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...
E.H.Carr.
Πλανητικός μετασχηματισμός -ιδεολογικά νομιμοποίητικά
I.
Πλανητικός μετασχηματισμός -ιδεολογικά νομιμοποίητικά
II.
Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I
-εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.
Προς όλους.
05/10/15--02:44:
«Νεομεσαιωνισμός», Ευρωπαϊκή Ένωση, κυριαρχία
και περιφερειακή ολοκλήρωση κρατών.
«Νεομεσαιωνισμός», Ευρωπαϊκή Ένωση, κυριαρχία
και περιφερειακή ολοκλήρωση κρατών.
Είναι πιθανόν τα κυρίαρχα κράτη να εξαφανιστούν και να
αντικατασταθούν όχι από μια παγκόσμια κυβέρνηση αλλά από ένα σύγχρονο και κοσμικό
ισοδύναμο του είδους της οικουμενικής πολιτικής οργάνωσης που υπήρχε στη δυτική
χριστιανοσύνη στο μεσαίωνα. Στο σύστημα αυτό κανένας ηγέτης ή κράτος δεν ήταν
κυρίαρχο με την έννοια ότι κατείχε την ανώτατη εξουσία σε ένα συγκεκριμένο
έδαφος και σε ένα τμήμα του χριστιανικού πληθυσμού'όλοι έπρεπε να μοιράζονται
την εξουσία με τους υποτελείς ηγεμόνες και με τον πάπα, ενώ στη Γερμανία και
στην Ιταλία έπρεπε να τη μοιράζονται με τον αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής
Αυτοκρατορίας...
Για παράδειγμα, θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι η
κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα έπρεπε να μοιράζεται την εξουσία της αφενός
με τις αρχές στη Σκοτία, στην Ουαλία, στο Γουέσεξ και αλλού και αφετέρου με την
ευρωπαϊκή αρχή στις Βρυξέλλες και τις παγκόσμιες αρχές στη Νέα Υόρκη και στη
Γενεύη σε τέτοιο βαθμό, που η έννοια της κυριαρχίας της στα εδάφη και στον λαό
του Ηνωμένου Βασιλείου να μην είχε καμιά ισχύ... Θα μπορούσαμε ίσως να
υποθέσουμε ότι η πολιτική αφοσίωση των κατοίκων, για παράδειγμα, της Γλασκόβης
θα ταλαντευόταν σε τέτοιο βαθμό ανάμεσα στις αρχές του Εδιμβούργου, του
Λονδίνου και των Βρυξελλών και της Νέας Υόρκης, που η κυβέρνηση του Ηνωμένου
Βασιλείου δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι απολάμβανε κάποια υπεροχή έναντι των
άλλων, σαν αυτή που έχει σήμερα.
Αν επικρατούσε μια τέτοια κατάσταση σε ολόκληρο τον
κόσμο, θα μπορούσαμε να την ονομάσουμε, ελλείψει ενός καλύτερου όρου,
νεομεσαιωνική τάξη, New medievalism.
Απόσπασμα από: Με αφορμή τα αυτονομιστικά κινήματα και
τις υποεθνικές-κρατικές τάσεις και πιέσεις: Ο «νεομεσαιωνισμός» ή «New
medievalism» ως ένα πρότυπο διακυβέρνησης της παγκόσμιας πολιτικής και
οικονομίας, τρεις οπτικές θεώρησης της παγκοσμιοποίησης -από τα μάτια του
τωρινά ισχυρού- και δυο λόγια εισαγωγικά περί «εδαφικών» και μη ιδεολογιών. Όσα
ακολουθούν γράφονταν στα τέλη της δεκαετίας του 1970.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
Πρόλογος
Σήμερα υποστηρίζεται συχνά ότι το σύστημα κρατών
βρίσκεται σε παρακμή, ότι αντικαθίσταται ή ότι θα αντικατασταθεί από κάποια
εντελώς διαφορετική μορφή οικουμενικής πολιτικής οργάνωσης... Υπάρχουν άραγε
αποδείξεις ότι το σύστημα κρατών μπορεί να αντικατασταθεί από μια κοσμικη
μετενσάρκωση τον συστήματος της επικαλυπτόμενης ή τμηματοποιημένης εξουσίας που
χαρακτήριζε τη μεσαιωνική χριστιανοσύνη;... μόνο η ύπαρξη στην παγκόσμια
πολιτική παραγόντων διαφορετικών από το κράτος δεν αποτελεί ένδειξη μιας τάσης
προς την εγκαθίδρύση ενός νέου μεσαιωνισμού. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν τα
ρήγματα στην κυριαρχία ή στην υπέρτατη εξουσία του κράτούς, επί του εδάφούς και
των πολιτών του, που έκαναν αυτές οι «άλλες ενώσεις» (για να χρησιμοποιήσούμε
την έκφραση των μεσαιωνοδιφών) είναι τέτοια, ώστε να καθιστούν αυτή την υπεροχή
ανύπαρκτη και να στερούν την έννοια της κυριαρχίας από τη χρησιμότητα και τη
βιωσιμότητά της. Υπάρχούν πέντε χαρακτηριστικά της σύγχρονης παγκόσμιας
πολιτικής, που παρέχουν prima facie την απόδειξη ότι υπάρχει μια τέτοια τάση.
Ένα από αυτά είναι η περιφερειακή ολοκλήρωση των κρατών.
.~`~.
Η περιφερειακή ολοκλήρωση των κρατών
Το πρώτο είναι η τάση ορισμένων κρατών να επιζητούν να
ενταχθούν σε μεγαλύτερες μονάδες. Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής
Κοινότητας δεν έπαψαν να διεκδικούν ή να διατηρούν την εδαφική τούς κυριαρχία,
ωστόσο προχώρησαν σε μια διαδικασία ολοκλήρωσης, η οποία θεωρείται, τουλαχιστον
από ορισμένους, ότι θα οδηγήσει τελικά στην απώλεια της κυριαρχίας τους.
Κανένας άλλος περιφερειακός οργανισμός δεν μπορεί να συναγωνιστεί το επίτεύγμα
της ΕΟΚ, όσον αφορά τα μέτρα της οικονομικής ολοκλήρωσης που πραγματοποίηθηκαν
μέχρι σήμερα'ωστόσο ενώσεις όπως η Κομεκόν, ο Οργανισμός Αφρικανικής Ενότητας,
ο Οργανισμός των Αμερικανικών Κρατών, η Κοινή Αγορά της Κεντρικής Αμερικής και
η Ένωση των Κρατών της Νοτιανατολικής Ασίας επηρεάστηκαν από το παράδειγμά της.
Η ρητορική τον «ευρωπαϊκού» κινήματος περιελάμβανε
ανέκαθεν τον ισχυρισμό ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση θα είχε καινοφανείς και
ευεργετικές επιδράσεις στην παγκόσμια τάξη, αφενός επειδή θα οδηγούσε σε μια
«κοινότητα ασφάλειας» ή ζώνη ειρήνης στο εσωτερικό της ίδιας της Ευρώπης και
αφετέρου επειδή θα αποδείκνύε στον κόσμο γενικότερα την ικανότητα μιας ομάδας
κρατών να εγκαταλείψουν εκουσίως την κυριαρχία τους [Lord Gladwyn, «World Order
and the Nation-State: A Regional Approach», Conditions of World Order, 1970].
Η δυσκολία σε αυτή την άποψη είναι ότι, αν η πορεία
ολοκλήρωσης των ευρωπαϊκών κρατών οδηγούσε στη δημιουργία ενός μόνο ευρωπαϊκού
κράτούς (και αν παρόμοιες πορείες, που θα προκαλούνταν από αυτό το παράδειγμα,
είχαν το ίδιο αποτέλεσμα σε άλλες περιοχές), το αποτέλεσμα θα ήταν να μειωθεί ο
αριθμός των κυρίαρχων κρατών, αλλά να παραμείνει ο θεσμός τον κυρίαρχου κράτούς
εκεί ακριβώς που ήταν και πριν.
Μπορεί να υποστηριχθεί ότι ένα ευρωπαϊκό κράτος που θα
προέκυπτε με αυτό τον τρόπο, ενώ θα παρέμενε ένα κυρίαρχο κράτος, δεν θα ήταν
τουλάχιστον εθνικό κράτος, και ότι όντας απαλλαγμένο από τις εθνικιστικές
πιέσεις και φιλοδοξίες, που είχαν φέρει σε σύγκρούση τα εθνικά κράτη στο
παρελθόν, θα μπορούσε κανείς να αναμένει τουλάχιστον ότι θα ήταν πιο
συγκρατημένο και πιο νομοταγές από τα κράτη που είχαν παραχωρήσει την κυριαρχία
τούς σε αυτό. Θα ήταν ένα κυρίαρχο κράτος που η διάθεσή του να ασχοληθεί με την
«πολιτική της ισχύος» (με την έννοια της επιδίωξης της ισχύος ως σκοπού και όχι
απλώς ως μέσου) θα είχε εξασθενήσει.
Μια τέτοια άποψη αγνοεί το γεγονός ότι το κίνημα για την
ευρωπαϊκή ολοκλήρωση εκφράζει όχι μόνο τη φιλοδοξία ορισμένων Ευρωπαίων να
«ξεπεράσουν την πολιτικη της ισχύος», αλλά και τη φιλοδοξία άλλων να
δημιουργήσουν μια μονάδα, ώστε σε έναν κόσμο που κυριαρχούν κράτη ηπειρωτικών
διαστάσεων, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Σοβιετική Ένωση και η Κίνα, οι
Ευρωπαίοι να μπορούν να ασχοληθούν με την «πολιτική της ισχύος» πιο
αποτελεσματικά. Αγνοεί τη σχέση, την οποία ορθά οι ευρωπαίοι φεντεραλιστές
υπογραμμίζουν, ανάμεσα στην ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού ομοσπονδιακού κράτούς και
στην ανάπτυξη, ως προηγούμενη κατάσταση αυτού, ενός αισθήματος ευρωπαϊκής
προσωπικότητας ή ταυτότητας σε σχέση με τούς άλλούς λαούς, μια «νέα πατρίδα»
πού οι Γάλλοι, οι Γερμανοίκαι οι άλλοι μπορούν να ανακαλύψούν τη στιγμή πού το
έθνος τούς χάνει την αποκλειστική αφοσίωσή τούς. Σε ένα βαθύτερο επίπεδο η
άποψη ότι από ένα κράτος το οποίο δεν είναι εθνικό μπορεί να περιμένει κανείς
ότι θα απέχει από την «πολιτική της ισχύος» παραβλέπει το γεγονός ότι η
περίοδος των εθνικών κρατών είναι μόνο μια ειδική ιστορική φάση τον συστήματος
κρατών και ότι ο ρόλος πού μπορεί να αναλάβει η «πολιτική της ισχύος» στις
σχέσεις μεταξύ κρατών πού δεν είναι εθνικά είναι απολύτως εμφανής στην ιστορία
τον συστήματος κρατών κατά τη δυναστική ή απολυταρχική του φάση.
Αν ψάχνούμε για αποδείξεις πού να στηρίζούν την άποψη
ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση επιφέρει μια ποιοτική αλλαγή στο σύστημα κρατών,
είναι πιο χρήσιμο να μη στηριχτούμε στο ζητούμενο τελικό αποτέλεσμα αυτής της
διαδικασίας, ένα ευρωπαίκό υπερκράτος, το οποίο είναι απλώς ένα διευρυμένο
εθνικό κράτος, αλλά σε μια ενδιάμεση φάση αυτής της πορείας προς την
ολοκλήρωση. Είναι πιθανόν η πορεία της ολοκλήρωσης να φτάσει σε ένα στάδιο, στο
οποίο, ενώ κανένας δεν θα μπορούσε να μιλά για ένα ευρωπαϊκό κράτος, να
υπάρχούν πραγματικές αμφιβολίες τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη για το εάν η
κυριαρχία βρίσκεται στα χέρια των εθνικών κυβερνήσεων ή των οργάνων της
«κοινότητας». Ένα αποφασιστικό κριτήριο θα μπορούσε ίσως να είναι το ερώτημα αν
οι εθνικές κυβερνήσεις στο εσωτερικό της «κοινότητας» είχαν το δικαίωμα καθώς
και την ικανότητα, όσον αφορά τη δύναμη και την αφοσίωση πού διέθεταν, να
αποχωρήσούν από την «κοινότητα». Η απόσταση μπορεί ίσως να είναι πολύ μικρή
ανάμεσα σε μια κατάσταση παρατεταμένης αβεβαιότητας σχετικά με το που έγκειται
η κυριαρχία και σε μια κατάσταση ενός «νέου μεσαιωνισμού», στην οποία η έννοια
της κυριαρχίας θεωρείται άνεύ σημασίας. Ωστόσο μια τέτοια κατάσταση, αν υπήρχε
στην Ευρώπη, δεν θα σήμαινε ότι θα είχε εξαφανιστεί το παγκόσμιο σύστημα
κρατών, παρά μόνο ότι σε αυτή τη συγκεκριμένη περιοχή (όπως στούς πρώτούς
αιώνες του συστήματος κρατών στη Γερμανία) θα υπήρχε μια υβριδική οντότητα, η
οποία δεν θα ήταν συμβατή με τις ισχύουσες νόρμες.
Hedley Bull 1977
Η Άναρχη Κοινωνία
Μελέτη της Τάξης στη Παγκόσμια Πολιτική
Εκδ. Ποιότητα
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
Με αφορμή τα αυτονομιστικά κινήματα και τις
υποεθνικές-κρατικές τάσεις και πιέσεις: Ο «νεομεσαιωνισμός» ή «New medievalism»
ως ένα πρότυπο διακυβέρνησης της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομίας, τρεις
οπτικές θεώρησης της παγκοσμιοποίησης -από τα μάτια του τωρινά ισχυρού- και δυο
λόγια εισαγωγικά περί «εδαφικών» και μη ιδεολογιών.
Υπερεθνικές πολιτικές οντότητες και εθνικά οργανωμένος
κόσμος. Σύντομη αναφορά.
Η μεταβαλλόμενη οντολογία της ενοποιητικής
διαδικασίας: ιδεαλισμός, ρεαλισμός ή ουτοπία: I) Αυταρχισμός και το
μετα-νεωτερικό ευρωπαϊκό μοντέλο διακυβέρνησης και II) Η επανεμφάνιση του
γερμανικού ζητήματος και το διογκούμενο δημοκρατικό έλλειμμα.
Με αφορμή μια επισήμανση του Joschka Fischer.
Κυριαρχία, ηγεμονία, εθνικό κράτος και «Ευρώπη».
I) Emmanuel Todd on Europe - Can the European Union
Hold? και II) αναφορές στο έργο του.
Το «δημοκρατικό έλλειμμα» της Ε.Ε και η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή: μια αμφισβητούμενη εξουσία.
Η μακρά παγκόσμια κυρίαρχη τάση των τελευταίων δύο
αιώνων και η αντίστροφη πειραματική ακροβασία της Ε.Ε.
Πλανητικός μετασχηματισμός -εισαγωγικά περί
«γεωκεντρικής τεχνολογίας» και «εθνοκεντρικής πολιτικής», παγκοσμιοποίησης και
μη αναστρεψιμότητας της, διεθνικών οργανισμών, πολυεθνικών επιχειρήσεων και
εθνών-κρατών.
Ρηξικέλευθες και -τάχα- πρωτοφανείς πολεμικές και
ανησυχίες περί «Ευρώπης».
Το ιστορικό υπόβαθρο της Ε.Ε ως νεοπαραδοσιακή
αντίδραση και η μεταστροφή στην έννοια της «Ευρώπης».
Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική
και γεωπολιτική θεώρηση.
Η επόμενη Ευρώπη. Προς μια ομοσπονδιακή ένωση.
Η «μεταμοντέρνα αυτοκρατορία» ή το «κοσμοπολίτικο
κράτος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και οι εθνικές στρατηγικές
ασφάλειας των κρατών μελών της. Το μεταμοντέρνο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας,
οι πλουραλιστικές και συγχωνευμένες κοινότητες ασφάλειας και οι αλλαγές στις
γεωπολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης.
Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και
τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α.
Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά
Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης
αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή
πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται
στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.
05/10/15--10:53:
Ο ΟρντοΛιμπεραλισμός ως οικονομική Θεολογία της Τάξης
και επικοινωνιακός λόγος.
Ο ΟρντοΛιμπεραλισμός ως οικονομική Θεολογία της Τάξης
και επικοινωνιακός λόγος.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
I
Το άρθρο του Philip Manow, Ordoliberalismus als
ökonomische Ordnungstheologie, ιχνηλατεί την επιρροή του Λουθηρανισμού στο
κορυφαίο γερμανικό φιλελεύθερο οικονομικό δόγμα του Ορντολιμπεραλισμού. Το
κεντρικό του επιχείρημα είναι πως ο Ορντολιμπεραλισμός είναι η αντίδραση του
προτεσταντικού-αστικού περιβάλλοντος της Βαϊμάρης στην αυξανόμενη αίσθηση και
απειλή οικονομικής εξαφάνισης, πολιτικής περιθωριοποίησης και θρησκευτικής
επικυριάρχησης. Οι πρώτες σχηματοποιήσεις του νέου αυτού οικονομικού δόγματος
ξεκίνησαν με μια οξεία πολεμική εναντίον του «συστήματος της Βαϊμάρης»,
συγκεκριμένα κατά του γερμανικού κράτους πρόνοιας. Η κοινωνική μεταρρύθμιση, το
άλλοτε τέκνο της διαφωτισμένης προτεσταντικής μεσαίας τάξης, γέννησε το
κορπορατιστικό μπισμαρκιανό κοινωνικό κράτος, το οποίο αποδείχθηκε ιδιαίτερα
ευνοϊκό για τα σοσιαλιστικά και καθολικά συνδικάτα καθώς και πολιτικά επωφελές
για το κεντρώο καθολικό κόμμα και τη σοσιαλδημοκρατία.
Το άρθρο υποστηρίζει πως μόλις αναγνωρίσουμε την
ισχυρή θρησκευτική ώθηση πίσω από το ορντολιμπεραλιστικό δόγμα, μπορούμε να
καταλάβουμε τον έντονα αντιφιλελεύθερο χαρακτήρα του. Και μόνο τότε θα είμαστε
σε θέση να κατανοήσουμε ότι η μεταπολεμική πολιτική οικονομία της Γερμανίας,
ουσιαστικά, αποτελεί την έκφραση ενός συμβιβασμού μεταξύ του κοινωνικού
καθολικισμού και του κοινωνικού προτεσταντισμού [μονάχα το τελευταίο διάστημα,
όπως περιέγραψα πρόσφατα, αυτός ο συμβιβασμός τροποποιήθηκε].
.~`~.
II
Έχει διαμορφωθεί ένας επικοινωνιακός λόγος (discourse)
στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε πανευρωπαϊκό
επίπεδο ο οποίος, σε αδρές γραμμές, λέει τα εξής:
Δεν έχει γίνει η Γερμανία λιγότερο «ευρωπαϊκή». Δεν
έχει απεμπολέσει η Γερμανία την έννοια του «ευρωπαϊκού συμφέροντος» χάριν της
επιδίωξης των δικών της «εθνικών συμφερόντων». Δεν ξεθωριάζει σταδιακά η
«ευρωπαϊκή» ταυτότητα της Γερμανίας (όπως την κατηγορούν). Παρά το αντίστροφο.
Είναι οι άλλοι που δεν μπορούν να γίνουν «Ευρωπαίοι». Είναι η «Ευρώπη» που δεν
μπορεί να προσαρμοστεί στο οικονομικό μοντέλο του ΟρντοΛιμπεραλισμού. Είμαστε
εμείς οι καλοί Ευρωπαίοι, που είμαστε πειθαρχημένοι και υπεύθυνοί και σας
βοηθάμε -να μπείτε στον Ορθό Δρόμο- μέσω της οικοδόμησης μιας
ΟρντοΛιμπεραλιστικής Ζώνης. Εν ολίγοις:
Ο καλός Ευρώπαιος είναι ο καλός ΟρντοΛιμπεραλιστής.
Αυτοί οι προβληματίσμοι είναι διάχυτοι σε ευρωπαϊκο
επίπεδο. Στην περίπτωση της Ελλάδας, όμως, γίνεται μια προσπάθεια -αν όχι
εκστρατεία- εθνικοποίησης ή πιο σωστά κομματικοποίησης των διεθνών ζητήματων
και αναγωγής τους -αποκλειστικά και μόνο- στο εσωτερικό της χώρας. Αυτός ο
λόγος, ο οποίος προσπαθεί να επιβάλλει ηγεμονικά την άποψη πως ο καλός
Ευρωπαίος είναι ο καλός ΟρντοΛιμπεραλιστής (και σε δεύτερο βαθμό
ΧριστιανοΔημοκράτης), στη χώρα μας, γίνεται προσπάθεια να εισαχθεί και να
καθιερωθεί από ένα συγκεκριμένο κόμμα (το οποίο βρίσκεται σε ιστορική και μη
αναστρέψιμη παρακμή), εξαπολύωντας παράλληλα, το κόμμα αυτό, έναν ανελέητο
πολιτισμικό πόλεμο ο οποίος εδράζεται σε νεορατσιστικές απόψεις οι οποίες
υποβόσκουν και κατά καιρούς αναδύονται στην επιφάνεια επενδυόμενες τη προβειά
ενός ψευδοελιτίστικου/αστικού (λούμπεν είναι, μη φανταστείτε) «αντι-λαϊκισμού»
και ενός μίσους για «τον λαό». Ο οποίος βέβαια «λαός» δεν μπορεί να γίνει καλός
Ευρώπαιος, αφου δεν μπορεί να γίνει καλός ΟρντοΛιμπεραλιστής.
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
Χριστιανοδημοκρατία, ορντολιμπεραλισμός και «Ευρώπη».
Εισαγωγικό σχόλιο.
Το τέλος τής χριστιανοδημοκρατίας. Τι σημαίνει για την
Ευρώπη η πτώση τού κινήματος
05/11/15--08:14:
Πολιτιστικές περιοχές & σημεία σύγκλισης του μέλλοντός μας
και η εξακτίνωση της Αλβανίας ως - ιστός της αράχνης ή -
αισθητήρας περιφερειακών διαστάσεων.
Πολιτιστικές περιοχές & σημεία σύγκλισης του μέλλοντός μας
και η εξακτίνωση της Αλβανίας ως - ιστός της αράχνης ή -
αισθητήρας περιφερειακών διαστάσεων.
.~`~.
I
Υπάρχουν πολιτιστικοί χώροι που λειτουργούν βάσει
εσωτερικών νόμων οι οποίοι εδράζονται σε κοινωνικές δομές, εθνοθρησκευτικά
περιβάλλοντα και πολιτιστικές διαστάσεις, εντελώς διαφορετικές από αυτές της
δυτικής Ευρώπης. Ο Κροάτης μπορεί μέσω του Σέρβου και του Ρουμάνου να
δημιουργήσει ένα πεδίο αρμονικής ενοποίησης -ή «γέφυρας»- για τον Ουκρανό και
τον Ρώσο ή αντίθετα, οι σφαγές ανάμεσα στον Ουκρανό και τον Ρώσο, μπορούν να
φτάσουν μέχρι τον Σέρβο, τον Κροάτη και τον Πολωνο. Η μωαμεθανή Αλβανίδα,
μπορεί μέσω της ομόδοξης Βόσνιας και Βουλγάρας να δημιουργήσει ένα αρμονικό
πεδίο συνύπαρξης ή συνεννόησης με την Τουρκάλα και την Κούρδισσα ή, αντίθετα, η
σφαγή της Κούρδισσας στην περιφέρεια του Ιράκ, της Τουρκίας και του Ιράν,
μπορεί να φτάσει μέχρι την αυλή της Βόσνιας και της Αλβανίδας.
Αυτές είναι κοινωνικές πραγματικότητες και
πολιτιστικές οργανικότητες οι οποίες υπάρχουν και λειτουργούν εδώ και αιώνες.
Το διαφορετικό στις μέρες μας είναι πως μια Μαροκινή μπορεί να γράψει In šāʾ
Allāh ή να ευχηθεί As-salāmu ʿalayki (peace be upon you) σε μια Πακιστανή -η
οποία σπουδάζει marketing στο Ηνωμένο Βασίλειο- μέσω facebook ή twitter σε
πραγματικό χρόνο.
Στα Βαλκάνια, όπου μπλέκονται αδιαχώριστα
Ρωμαιοκαθολικά με Ορθόδοξα και Μουσουλμανικά πολιτιστικά υποβαθρα και
ομιλούνται σε παράλληλες ζώνες τα ρουμανικά και τα ουγγρικά, οι νοτιοσλαβικές
γλώσσες, τα αλβανικά και τα ελληνικά. Στην περιοχή της Μέσης Ανατολής όπου όλα
τα δόγματα, οι γλώσσες -σημιτικές ή μη- και οι εθνοφυλετισμοί της περιοχής
συναντώνται (Άραβες, Ιρανοί, Τούρκοι, Σουνίτες και Σιίτες). Στο Νότο και το
Βορρά της μεγάλης αφρικανικής ζώνης της Σαχάρα (η οποία αποτελεί ένα σύνορο
ανάμεσα σε ΑφροΑσιατικές και μη γλώσσες, ανάμεσα σε μουσουλμανική, χριστιανική
και αυτόχθονη θρησκευτικά Αφρική). Στο μεγάλο πενταεθνές σύγκλισης πολιτισμών
και θρησκειών, στην οροσειρά Karakorum όπου ο Ινδικός, ο Κινεζικός και ο ινδοευρωπαϊκός
και αλταϊκός Ισλαμικός κόσμος συναντώνται, στο πέρασμα Khunjerab που
περιβάλλεται από το Πακιστάν, το Αφγανιστάν, το Τατζικιστάν, την Ινδία και την
Κίνα. Σε περιοχές όπως αυτές, θα δούμε τις εικόνες του μέλλοντος μας. Στις
περιοχές αυτές θα κριθεί εάν όλοι αυτοί οι χώροι θα γίνουν πεδία αρμονικής
συνύπαρξης και ενοποίησης ή χαοτικής διάσπασης, αναρχίας και κατάρρευσης. Ένα
είναι σίγουρο. Ότι και εάν επικρατήσει, αρμονία ή χάος, δεν θα παραμείνει
μονάχα σε αυτές τις περιοχές, αλλά θα εξακτινωθεί προς κάθε σημείο της
ΑφροΕυραΑσίας.
.~`~.
II
Η ρωμαιοκαθολική Αλβανία επηρεάζει την Κροατία και δια
μέσου αυτής την Ιταλία, την Ουγγαρία και την Αυστρία (και η τελευταία με τη
σειρά της -κυρίως μέσω των χριστιανοκοινωνιστών και της χριστιανοδημοκρατίας-
επηρεάζει τη Γερμανία). Η ορθόδοξη Αλβανία επηρεάζει την Ελλάδα, τη Σερβία (και
μέσω των σερβικών πληθυσμών της η τελευταία την Ουγγαρία), τη Βουλγαρία και τη
Ρουμανία (η οποία μέσω των ουγγρικών πληθυσμών που βρίσκονται στα εδάφη της,
επίσης, επηρεάζει την Ουγγαρία). Η μουσουλμανική Αλβανία επηρεάζει την
Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Τουρκία (κατά τον προηγούμενο πόλεμο, μάλιστα, η
επιρροή του μουσουλμανικού βαλκανικού στοιχείου έφτασε μέχρι το Ιράν και τη
Σαουδική Αραβία).
Τα προηγούμενα φανερώνουν γιατί τα βαλκανικά
προβλήματα και η σημασία τους είναι περιφερειακών, αν όχι ευρασιατικών,
διαστάσεων και γιατί τα προβλήματα αυτά δεν μπορούν να έχουν τοπικές λύσεις (το
κουβάρι μπλέκεται όλο και περισσότερο και δημιουργούνται «κόμποι»). Η δυτική
πολιτική θεωρία δεν έχει τίποτα να πει για χώρους σαν και αυτούς και για
παρόμοιες κοινωνικές καταστάσεις.
Η Αλβανία είναι μια κοινωνία με τρία κοινωνικά
συστήματα. Οι «θρησκείες» στους χώρους της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και
σε αυτούς των Βαλκανίων δεν έχουν να κάνουν με θεούς και δαίμονες (όπως
νομίζουν διάφοροι «άθεοι και άθρησκοι»). Οι «θρησκείες» στις περιοχές αυτές
είναι κοινωνικά και ηθικά συστήματα. Αυτό δεν φαίνεται να το έχουν κατανοήσει
στην «αριστερά» και τη «δεξιά».
.~`~.
05/10/15--00:38:
Για την εσωτερική καταστροφή. So far so good...
Για την εσωτερική καταστροφή. So far so good...
Αν μια χώρα έχει μέλλον δεν φανερώνεται μονάχα από
οικονομικούς δείκτες, αλλά και από κοινωνικούς, καθώς επίσης από δημογραφικά
στοιχεία, παιδείας, έρευνας, περιφερειακά κ.λπ. Κυρίως, όμως, φανερώνεται από
το πολιτικό κεφάλαιο και τις πολιτικές εφεδρείες που διαθέτει, και τον τρόπο με
τον οποίο λειτουργεί το πολιτικό της σύστημα. Και σε αυτόν τον τομέα, η
κατάσταση είναι τραγελαφική.
Έχουν καταφέρει να κυβερνήσουν πέντε χρόνια και να μας
κάνουν να μην μπορούμε να δούμε μισό μέτρο πέρα από τα πόδια μας με την
"ανακούφιση"του «ολοκληρώθηκε το eurogroup», «παίρνουμε τη δόση»,
«αποφεύχθηκαν τα χειρότερα» και «δόθηκε μια ανάσα ρευστότητας στην ελληνική
οικονομία». Παρωπίδες, απειλές, εκβιασμοί, στρουθοκαμηλισμός, εθελοτυφλία.
Κοιτώντας μονάχα τα πόδια σου, και μη σηκώνοντας το
βλέμμα σου να δεις προς τα που πηγαίνεις, μπορείς να συντηρείς μια κατάσταση
επ'άπειρον.
Οι μεγαλύτερες απώλειες δεν είναι οι οικονομικές
Η διαρροή εγκεφάλων αποτελεί έναν ακόμα -αν όχι τον
οριστικό- θάνατο της χώρας. Σε ένα γερασμένο έθνος, σε μια αιμορραγούσα
κοινωνία με 25% ανεργία γενικά και πάνω από 50% στους νέους ανθρώπους, όπου
έχει χαθεί το 1/4 του Α.Ε.Π, όπου η πτώση στην κατασκευαστική δραστηριότητα (η
οποία επηρεάζει δεκάδες επαγγέλματα) βρίσκεται στα επίπεδα του 70% και στη
βιομηχανική παραγωγή (αυτή που είχε απομείνει) στο 26% το να φεύγουν 180.000
έως 200.000 από τα λαμπρότερα και νεαρότερα μυαλά μπορεί να χαρακτηριστεί ως
ταφόπλακα. Σε αυτούς τους αριθμούς μπορούμε να συνυπολογίσουμε ακόμα 35.000
νέες και νέους που σπουδάζουν στο εξωτερικό.
Δεν είναι τυχαίο που η πολιτική έχει μετατραπεί σε
μικροπολιτική και κουτσομπολιό και που οι απόψεις που επικρατούν στη δημόσια
σφαίρα κινούνται μεταξύ πεζοδρομίου και νηπιαγωγείου (οι ιδεοληψίες εννοούνται,
όπως επίσης οι υπερ-ιδεολογισμοί). Όταν δεν μπορείς να κάνεις τίποτα για κανένα
σημαντικό ζήτημα, όταν δεν ελέγχεις την πορεία και τις τύχες της χώρας σου,
κάτι πρέπει να -φαίνεται πως υποτίθεται- έχεις να πεις.
Στωικισμός, αδιαφορία, στρουθοκαμηλισμός, «όλα θα πάνε
καλά». Όπως ακούμε και σε μια κινηματογραφική ταινία: It's about a society on
its way down. And as it falls, it keeps telling itself: "So far so good...
So far so good... So far so good."Αλλά η ταινία είναι πιο γοητευτική από
την πραγματικότητα.
Ανεργία, απασχόληση, γήρανση, πληθυσμός
Με βάση τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής
Υπηρεσίας, το ποσοστό ανεργίας τον Φεβρουάριο του 2015 ανήλθε στο 25,4%. Το
σύνολο των απασχολουµένων κατά το Φεβρουάριο του 2015 εκτιµάται ότι ανήλθε σε
3.549.166 άτοµα. Οι άνεργοι ανήλθαν σε 1.205.857 άτοµα, ενώ ο οικονοµικά µη
ενεργός πληθυσµός ανήλθε σε 3.347.358 άτοµα.
Για το 2014, ο μέσος αριθμός απασχολουμένων ανά
νοικοκυριό ήταν 0,9. Στα ζευγάρια (έγγαμα ή συμβιούντα) με τουλάχιστον ένα
παιδί (κάτω των 18 ετών), το 52,4% των μητέρων είναι απασχολούμενες, ενώ το
αντίστοιχο ποσοστό των απασχολούμενων πατέρων ανέρχεται στο 84,9%. Σε ότι αφορά
στις μόνες μητέρες με τουλάχιστον ένα παιδί κάτω των 18 ετών, το 61,2% αυτών
είναι απασχολούμενες, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των μόνων πατέρων με
τουλάχιστον ένα παιδί κάτω των 18 ετών, ανέρχεται στο 74,9%.
Με βάση τα στοιχεία της Eurostat, ο πληθυσμός της
Ελλάδας το 2001 ήταν 10,934,985, με μικρή αλλά σταθερή (ελάχιστη, αλλά τέλος
πάντων) αύξηση κάθε χρόνο έως το 2009, όπου έφτασε τον αριθμό των 11,190,654.
Από το 2009 και μετά υπάρχει σταθερή πτωτική πορεία. Το 2014 ο πληθυσμός της
Ελλάδας ήταν 10,903,704.
Η Ελλάδα ανήκει πλέον στις πέντε γηραιότερες κοινωνίες
του πλανήτη και κατατάσσεται ως "super-aged", που σημαίνει, ότι πάνω
από το 20% του συνολικού πληθυσμού της χώρας υπερβαίνει τα 65 χρόνια. Οι
συντάξεις καταλαμβάνουν ποσοστό περίπου 15% επί του Α.Ε.Π.
Διαφορές στα στοιχεία της Eurostat και της Ελ.Στατ
Με βάση τα στοιχεία της eurostat το 2011 ο πληθυσμός
της Ελλάδας ήταν 11,123,392. Με βάση τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής
Υπηρεσίας, ο Νόμιμος Πληθυσμός της Απογραφής του 2011 ήταν 9.904.286 ενώ ο
Μόνιμος Πληθυσμός ήταν 10.816.286.
Γεωπολιτικό συναισθηματικό παράδοξο
«Περιμένοντας τη δόση» στην Ελλάδα του Τσίπρα και του
Σαμαρά, του Συ.Ριζ.Α και της Ν.Δ (ο الله , Allāh πάει στον Άρη). Αν, για μια
στιγμή, σκεφτούμε με βάση την οπτική περί της «γεωπολιτικής των συναισθημάτων»,
του Dominique Moïsi, όπου ο Γάλλος διεθνοπολιτικός αναλυτής, προσδιορίζει τα
τρία βασικά συναισθήματα, της ελπίδας, του εξευτελισμού και του φόβου, ως τους
κυρίαρχους παράγοντες διαμόρφωσης ενός διαφορετικού πεδίου «γεωπολιτικής»
(αυτού των συναισθημάτων), σε αυτήν εδώ τη χώρα, που ονομάζεται Ελλάδα, έχουμε
περάσει και από τα τρία αυτά συναισθηματικά «στάδια» και έχουμε βιώσει
περιόδους όπου κυριάρχησαν και τα τρία αυτά συναισθήματα.
Από την αρχική περίοδο του εξευτελισμού (ο οποίος
πάντα παραμένει και υποβόσκει επανερχόμενος μαζί με τάσεις αυτο-υποτίμησης)
περάσαμε στην περίοδο του φόβου (ο οποίος, επίσης, πάντα παραμένει και
υποβόσκει επανερχόμενος σε στιγμές). Μετά από την κυριαρχία των περιόδων του
εξευτελισμού και του φόβου -υποτίθεται πως- αποφασίσαμε να περάσουμε στην
περίοδο της ελπίδας (αυτό ήταν το σύνθημα).
Μόνο που δίχως πλάνο και όραμα, δεν έχει περιεχόμενο η
ελπίδα, καρδιά μου.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
05/10/15--01:25: Προς τους «ρεαλιστές» της φακής.
Επειδή δεν είμαστε αρκετά «παραγωγικοί» ως έθνος και
ως κοινωνία, πρέπει να αφανιστούμε (τουλάχιστον ένα μεγάλο μέρος, αν όχι το
μεγαλύτερο). Τόσο απλά, τόσο κυνικά, τόσο ψευδοδαρβινικά. Οι λεγόμενοι
«ρεαλιστές» της φακής, θα πρέπει να γνωρίζουν πως ο ρεαλισμός εδράζεται σε δύο
θεμέλια. Στην αναρχία και την αυτοσυντήρηση. Και επειδή μονάχα ρεαλιστές δεν
είναι (παρά ιδεοληπτικοί, φανατικοί, οικονομικο-θεολογούντες, μνησίκακοι), ας
γνωρίζουν πως ο ρεαλισμός της αυτοσυντήρησης, σαρώνει όπως ο άνεμος τα κλαδιά,
τον «ρεαλισμό» της φακής.
Η κατά κεφαλήν αύξηση των εισοδημάτων -είτε
πλασματική, είτε όχι- μπορεί να συνοδευθεί από κοινωνική και δημογραφική
καταστροφή. Η Ελλάδα, τις δύο τελευταίες δεκαετίες καταστράφηκε κοινωνικά και
δημογραφικά. Λογικό ήταν να καταστραφεί και οικονομικά.
Όταν έγραφε ο Παναγιώτης Κονδύλης (τον οποίο έμαθε ο
κάθε κουτσός -«ρεαλιστής»- Μάριος την τελευταία πενταετία), τα οικονομικά
μεγέθη ήταν ανησυχητικά και ίσως μη αναστρέψιμα, αλλά η κατάσταση κοινωνικά και
δημογραφικά ήταν αναστρέψιμη (και μίλαγε για έναν «ηράκλειο άθλο» που έπρεπε να
επιτελεστεί και ο οποίος χρειαζόταν κότσια). Η κατάσταση τώρα, δύο δεκαετίες
μετά, όχι απλά είναι οικονομικά μη αναστρέψιμη, αλλά και στην κοινωνική και
δημογραφική της βάση, φαντάζει -για να αφήσω μια χαραμάδα αισιοδοξίας- μη
αναστρέψιμη. Πλέον δεν χρειάζεται η επιτέλεση ενός ηράκλειου άθλου, αλλά ενός
υπερ-τιτάνιου άθλου.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
Για την εσωτερική καταστροφή. So far so good...
Για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.
05/13/15--01:50:
4 «σεισμοί» που συνόδευσαν την αυγή
του νέου ιστορικού αιώνα
και τρεις κατηγορίες χωρών.
4 «σεισμοί» που συνόδευσαν την αυγή
του νέου ιστορικού αιώνα
και τρεις κατηγορίες χωρών.
Η αυγή της νέας εποχής ή του νέου ιστορικού αιώνα
συνοδεύθηκε από τέσσερις «σεισμούς» οι οποίοι διασάλευσαν -και συνεχίζουν να
διασαλεύουν- το διεθνές περιβάλλον. Έναν γεωπολιτικό σεισμό παγκοσμίων
διαστάσεων το 1991, με την κατάρρευση του διπολικού κόσμου και επίκεντρο την
ανατολική Ευρώπη και την Ρωσία. Έναν «σεισμό» ασφαλείας με επίκεντρο τις
Ηνωμένες Πολιτείες την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Έναν οικονομικό «σεισμό» με την
κρίση του 2007-8 και πυρήνα το διατλαντικό σύστημα (μέσω του οποίου
σηματοδοτείται και ένα σημείο καμπής για τον υπόλοιπο κόσμο). Και, τέλος, ο
«σεισμός» της λεγόμενης «αραβικής άνοιξης», η οποία διαπέρασε το μεγαλύτερο
μέρος της γεωγραφίας του αραβομουσουλμανικού κόσμου την περίοδο 2010-12 (η «αραβική
άνοιξη» παραλληλίστηκε ή έγινε προσπάθεια να παραλληλιστεί με τις «επαναστάσεις
του 1989» οι οποίες προηγήθηκαν της κατάρρευσης του σοβιετικού συστήματος).
Τέσσερις λοιπόν «σεισμοί», ένας γεωπολιτικός το 1991,
ένας σεισμός ασφαλείας το 2001, ένας οικονομικός το 2007-8 και ο αραβικός της
περιόδου 2010-12, έχουν σε μεγάλο βαθμό διαμορφώσει συμπεριφορές κρατών,
προσδώσει νέα περιεχόμενα σε έννοιες και καθορίσει το πλαίσιο γύρω από το οποίο
κινούνται ανησυχίες, ελπίδες και φόβοι.
Εντός αυτού του πλαισίου αναπτύσσονται τρεις
κατηγορίες χωρών: Χώρες που έχουν όραμα και υψηλό επίπεδο κυβερνησιμότητας
(υψηλής ποιότητας λειτουργικό σύστημα διακυβέρνησης και αποτελεσματική κρατική
ικανότητα). Χώρες που δεν έχουν όραμα αλλά έχουν υψηλό επίπεδο κυβερνησιμότητας.
Και, τέλος, χώρες που δεν έχουν ούτε όραμα ούτε υψηλό επίπεδο κυβερνησιμότητας.
Στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο του νέου ιστορικού αιώνα,
υπάρχουν χώρες οι οποίες κινούνται με έντονους ρυθμούς προς την πρώτη κατηγορία
και χώρες οι οποίες βυθίζονται και κατρακυλούν προς την τρίτη κατηγορία. Οι
χώρες της τελευταίας κατηγορίας θα είναι οι χωματερές της νέας εποχής.
.~`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
Σύντομη παρατήρηση για το πλανητικό σκηνικό.
Asian
Infrastructure Investment Bank (AIIB) και Πλανητικός Μετασχηματισμός.
Γιατί επικράτησαν οι «φιλελεύθερες δημοκρατίες» στον
20ο αιώνα και τέσσερις Μεγα-Τάσεις που θα καθορίσουν τον 21ο αιώνα.
Ερωτήματα και προβληματικές περί κρίσης και
ταυτότητας.
Παγκόσμια, δυτικά και ευρωπαϊκά οικονομικά και πληθυσμιακά
μεγέθη κατά τον πλανητικό μετασχηματισμό.
Ο Ατλαντικός Ωκεανός στις αρχές του 21ου αιώνα - μέρος
α´.
Ηνωμένες Πολιτείες, Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία. Ένας
ιστορικός κύκλος.
Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού
αιώνα.
Η Ευρωκεντρική ΑριστεροΔεξιά Υψηλή Μπουρδολογική και η
Πόλη των Λιονταριών.
Emirates Mars Mission.
I. Άνοδος και πτώση αυτοκρατοριών. Η.Π.Α - Κίνα -
Ρωσία - Η.Β (1820-2020) II. Ασία
- Β. Αμερική - Ε.Ε (1950-2020). GDP based (PPP) share of world total
(%). Πλανητικός
μετασχηματισμός.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου