Παρατηρητήριο Αμαρουσίου: 017B Cosmoidioglossia Θα πραγματοποιηθεί η σπουδαιότερη γεωπολιτική εξέλιξη του 21ου αιώνα;

Σάββατο 30 Μαΐου 2020

017B Cosmoidioglossia Θα πραγματοποιηθεί η σπουδαιότερη γεωπολιτική εξέλιξη του 21ου αιώνα;

——— ∙ ——— ∙ ——— ∙ ———
.~`~.. .~`~. .~`~. **** .~`~..~`~...~`~.
`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~. `~.

09/01/14--01:45: Θα πραγματοποιηθεί η σπουδαιότερη γεωπολιτική εξέλιξη του 21ου αιώνα; Γιατί η 11η Σεπτεμβρίου 2014 μπορεί να αποδειχθεί η καθοριστικότερη στην ιστορία των Η.Π.Α και πολύ σημαντικότερη από την 11η Σεπτεμβρίου 2001.

~`~.
I
Μια ιστορική πρόσκληση

Το διεθνές σκηνικό γνωρίζουμε όλοι ότι βρίσκεται σε κατάσταση δύσκολων και ανατρεπτικών αποφάσεων.
Ο πρόεδρος Ομπάμα και οι ηγέτες της Ε.Ε. κατηγορούνται πως είναι υπεύθυνοι για μεγάλο μέρος σειράς κρίσεων: Ουκρανία, Λιβύη, Ιράκ, Γάζα, Αφγανιστάν.
Αποφάσεις που πάρθηκαν εν θερμώ ή από λάθος εκτιμήσεις και αντιλήψεις για κοινωνίες με δομές τελείως διαφορετικές από αυτές της Δύσης, δημιούργησαν ακολουθία κρίσεων, οι οποίες αυτήν τη στιγμή βρίσκονται όλες σε εξέλιξη.

Η ταχύτητα της εξάπλωσης των συγκρούσεων και το βάθος των ανακατατάξεων έχουν φέρει τις ηγεσίες των ισχυρών της Δύσης σε δύσκολη θέση και τώρα πια δεν υπάρχει περιθώριο για αναίμακτες ή ασήμαντες παρενέργειες από τις κρίσεις αυτές.
Πρέπει να αναγνωρίσουμε, όμως, πως μερικές από τις ανακατατάξεις αυτές που ήδη έγιναν και άλλες οι οποίες θα γίνουν δεν είναι πάντα δυνατόν να αποφευχθούν.
Η Ιστορία γράφεται με μια δυναμική η οποία ξεπερνά σχεδιασμούς ή το δέον ως συμφέρον.

Στις 25 Απριλίου του 1996 δημιουργήθηκε ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σανγκάης (ΟΣΣ) με μέλη τις Κίνα, Ρωσία, Κιργιστάν, Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν και Τατζικιστάν. Υπάρχουν επίσης πέντε μέλη παρατηρητές: Ινδία, Πακιστάν, Αφγανιστάν, Ιράν και Μογγολία.
Η επίσημη συμφωνία δεν έχει στρατιωτικό χαρακτήρα, αλλά χαρακτήρα συνεργασίας και ανάπτυξης μεταξύ των χωρών αυτών, ωστόσο υπάρχουν άρθρα και για στρατιωτική συνεργασία σε περίπτωση που δεχτούν απειλές οι χώρες αυτές.
Το καταστατικό απαγορεύει τη χρήση ή απειλή βίας μεταξύ των μελών και εγγυάται την εδαφική ακεραιότητα και ανεξαρτησία των μελών. Ο ΟΣΣ δεν είναι ένα αντίστοιχο ΝΑΤΟ της Ασίας.
Είναι μια συμφωνία διατήρησης των συμφερόντων της Κίνας στην Κεντρική Ασία, όπως και περιορισμού της επιρροής των ΗΠΑ στην περιοχή, η οποία παραδοσιακά είναι ο Δρόμος του Μεταξιού, δηλαδή η οδός επικοινωνίας Κίναςκαι Ευρώπης.

Από την άλλη μεριά, ο Οργανισμός Συμφωνίας Συλλογικής Ασφάλειας (ΟΣΣΑ, δημιουργήθηκε τον Μάιο του 1992 από:
Ρωσία, Λευκορωσία, Τατζικιστάν, Κιργιστάν, Αρμενία και Καζακστάν) είναι μια αμυντική στρατιωτική συμφωνία, η οποία εγγυάται την εδαφική ακεραιότητα των μελών, με υποχρέωση στρατιωτικής βοήθειας σε περίπτωση επίθεσης.
Ο ΟΣΣΑ, μετά την κρίση στην Ουκρανία, δήλωσε ότι διακόπτει κάθε επαφή με το ΝΑΤΟ και προσβλέπει στον ΟΣΣ (Οργανισμός Συνεργασίας της Σανγκάης).

Πριν από λίγες εβδομάδες, στην Ινδία, ο Ναρέντρα Μόντιεξελέγη πρωθυπουργός με μεγάλη πλειοψηφία.
Είναι πολιτικός με αμφιλεγόμενο παρελθόν μεταξύ ανάπτυξης και εθνικισμού. Η πρώτη του πράξη ήταν να μην επικυρώσει τη συμφωνία γεωργικών προϊόντων του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου, γιατί ακύρωνε την πολιτική της Ινδίας για πλήρη επάρκεια παραγωγής σιταριού.

Στις 29/7-1/8 έγινε στο Ντουσανμπέ η σύνοδος των χωρών του ΟΣΣ, η οποία αποφάσισε να καλέσει και να δεχτεί ως μέλη του Οργανισμού τις Ινδία, Πακιστάν, Μογγολία, Αφγανιστάν και Ιράν.
Αυτή η απόφαση αποτελεί τη σπουδαιότερη γεωπολιτική εξέλιξη του 21ου αιώνα και ο απόηχός της θα φτάσει μέχρι την Ουάσινγκτον και την Ε.Ε. Κατ’ αρχάς αποτελεί καίρια αλλαγή της κινεζικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία θεωρούσε την Ινδία Δούρειο Ιππο των ΗΠΑ εάν συμμετείχε στον ΟΣΣ.
Πρέπει να γνωρίζουμε πως ο Μόντι είχε γίνει δεκτός στο Πεκίνο τρεις φορές πριν αναλάβει πρωθυπουργός. Μέχρι να δει τον Ομπάμα θα έχει ήδη συναντηθεί με τον πρόεδρο Σι δύο φορές.
Στη συνάντησή τους στη Φορταλέζα της Βραζιλίας συζητήθηκε το θέμα της συμμετοχής της Ινδίας στον ΟΣΣ. Εκεί συνάντησε και τον πρόεδρο Πούτιν.

Τι άλλαξε, όμως, τη θέση της Κίνας ως προς την πολιτική θέση της Ινδίας; Προφανώς η βεβαιότητά τους πως ο Μόντι θα ακολουθήσει μια πραγματικά ανεξάρτητη πολιτική στη διεθνή σκηνή.
Η Ρωσίαείχε προσπαθήσει να πείσει την Κίνα για την είσοδο της Ινδίας στον ΟΣΣ, όπως και η Κίνα προσπαθούσε να πείσει τη Ρωσία για την είσοδο του Πακιστάν.
Είναι προφανές πως και οι δύο πείστηκαν από τα τελευταία γεγονότα στην Ουκρανία και τις διακηρύξεις περί του Αξονος στην Ασία να προσκαλέσουν επισήμως και τους δύο, όπως και το Ιράν, το οποίο αποτελεί βέβαια έναν άλλο κρίκο στη διεθνή σκηνή, με έντονη την ανεξάρτητη εξωτερική του πολιτική και κυρίως έναντι των ΗΠΑ.

Εάν τον Σεπτέμβριο στο Ντουσανμπέ η Ινδία γίνει επίσημα μέλος του ΟΣΣ, οι τεκτονικές πλάκες της διεθνούς ισορροπίας δυνάμεων θα μετακινηθούν, με ιστορικές παρενέργειες για την Ασία και τον κόσμο ολόκληρο.

Ενα άμεσο αποτέλεσμα θα είναι πως οι κυρώσεις απέναντι στη Ρωσία θα καταστούν ανενεργές και το ίδιο θα ισχύσει και για το Ιράν.
Ενα δεύτερο είναι πως με τη συμμετοχή του ΟΣΣΑ (Οργανισμός Συμφωνίας Συλλογικής Ασφάλειας) στον ΟΣΣ (Οργανισμός Συνεργασίας της Σανγκάης) το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να προχωρήσει πέραν του Καυκάσου.
Η Κεντρική Ασία θα ελέγχεται πλήρως από τον ΟΣΣ. Τρίτον, ο ΟΣΣΑ επεκτείνεται πέραν της Κεντρικής Ασίας και φτάνει στα νερά της Αραβικής θάλασσας και του Ινδικού Ωκεανού.
Η Ασία γίνεται μια γιγαντιαία περιοχή συνεργασίας με τέσσερις πυρηνικές δυνάμεις και μία εν δυνάμει, το Ιράν.

Βέβαια, η συνύπαρξη Περσίας-Πακιστάν-Αφγανιστάν σε αυτόν τον Οργανισμό δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση.
Πέραν της διαίρεσης σε σουνίτες-σιίτες υπάρχουν εδαφικές και εθνικές πολιτικές, όπως και τεράστιες διαφορές μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν.
Αν το κινεζικό όραμαγια μια οικονομική αναγέννηση της Ασίας γίνει καίριο ζητούμενο του νέου ΟΣΣΑ, τότε πολλές από τις εντάσεις και εχθρότητες της περιοχής θα υποβαθμιστούν.
Η Κίνα παραμένει ακλόνητη στο δόγμα να γίνει μεγάλη οικονομική δύναμη.
Για να το επιτύχει θα κάνει πολλές υποχωρήσεις, αλλά ποτέ σε θέματα εθνικής κυριαρχίας και ανεξαρτησίας της πολιτικής της.
Αν όντως ο Μόντι βάλει την Ινδία στον ΟΣΣΑ στη σύνοδο του Ντουσανμπέ τον Σεπτέμβριο, λίγες μέρες πριν δει τον Ομπάμα, τότε οι ισορροπίες δυνάμεων θα έχουν αλλάξει ριζικά.

Νικολάος Μπινιάρης

Εφημερίδα των Συντακτών

.~`~.

Delhi gears to join China-Russia club - America sniffs Nato ‘counterweight’

India is preparing to join the influential Shanghai Cooperation Organisation (SCO) strategic grouping, currently led by China and Russia, just days ahead of the Prime Minister’s September visit to the US where his bonhomie with Moscow has already triggered unease.

The SCO has informed New Delhi that it plans to approve documents making India a full member at a September 11-12 summit in Dushanbe, Tajikistan, senior officials have told The Telegraph. Iran, Pakistan and Mongolia will join India as new members of the grouping, now made up of Russia, China, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan and Tajikistan.

America views the SCO as a potential post-Cold War counter-balance to Nato, and Beijing and Moscow have accused Washington of trying to split the grouping. Unlike Nato, the SCO has so far not engaged in military action beyond joint exercises.

India and the three other nations on the cusp of joining are currently observer states at the SCO, and China had till now been ambivalent about offering full membership to India despite Russian backing for New Delhi. However, keen not to alienate the new Indian Prime Minister, China joined the other members to back the expansion move at a meeting of the grouping’s foreign ministers on July 31.

Indian foreign minister Sushma Swaraj is expected to travel to Dushanbe for the September meeting where India’s membership will likely receive a formal stamp of approval. If the new members’ formal induction is completed at Dushanbe, Modi may travel in December to Astana, Kazakhstan, where the heads of government of all the SCO’s member states will meet, officials said.

“China supports the SCO summit in Dushanbe to complete the legal preparation of the expansion of the SCO members, thus to open up new ways to absorb new members,” a senior Chinese diplomat quoted his country’s foreign minister, Wang Yi, as telling the July 31 meeting.

India has been keen to join the SCO since it first became an observer in 2005. However, tensions within the grouping’s members on the countries to be allowed entry under any expansion had so far prevented the absorption of any new full member.

Over the past two years, as Russia and the US have returned to near-Cold War brinkmanship, both have turned to India as a critical nation whose support could tilt the balance of opinion among the developing countries, which make up most of the world.

The stalemate at the SCO — with China cautious about India’s entry, Russia uncertain about Pakistan’s, and all the members concerned about the implications of fully embracing Iran — suited the US well.

But global fissures have only deepened over the past two years, frequently placing China, Russia and India together against the US — as in Syria and Ukraine, where New Delhi backed Moscow over Washington.

China is also convinced that it has a potential friend in Narendra Modi despite his election speeches critical of Beijing. China had welcomed Modi with open arms three times when he was Gujarat chief minister — at a time Washington treated him as a pariah and refused him a visa. Chinese President Xi Jinping signalled his intent to pull India closer when he indicated to Modi that Beijing was willing to consider expanding the SCO. This was when the two met on the margins of the BRICS summit in Brazil last month. Xi is expected to visit India in September.

India’s entry into a strategic grouping that will include three nations that America wants to distance from its allies — Russia, China and Iran— will almost certainly upset fence-sitters in the US establishment, already unsure of the fruits of courting India over the past decade.

“New Delhi has given Russia’s aggression in Crimea implicit approval and strongly opposed sanctions on Moscow, calling Moscow’s interests in Crimea legitimate,” Steve Chabot, the Republican chairman of a key foreign affairs panel of the US House of Representatives, told senior members of the Obama administration last month.

The administration officials were deposing before the panel ahead of secretary of state John Kerry’s visit to India for the India-US strategic dialogue last week. “Can the US trust India to be a reliable partner on significant geopolitical challenges if, for example, we can’t get India’s support on this growing crisis?” Chabot asked.

“And has the Malaysian airliner shoot-down changed India’s attitude at all in this particular area?”

Kerry and the US received the answer to where India would stand on sanctions against Russia during the strategic dialogue when Sushma bluntly said that India’s foreign policy was “not flexible”. Kerry accepted that he was disappointed but appeared resigned to India’s decision. “We would obviously welcome India joining in with us with respect to that (the sanctions),” Kerry said. “But it is up to them. It is India’s choice.”

Charu Sudan Kasturi

The Telegraph India

---------------------------------------------------------------

Οι ριζοσπάστες παγκοσμιοποιητές, όπως και οι συντηρητικοί, είναι μυθοπλάστες που χρησιμοποιούν τα σύγχρονα μαζικά μέσα ενημέρωσης και τις επικοινωνίες και τα συνέδρια, για να δημιουργήσουν πολύπλοκες άμυνες γύρω από τις βασικές δομές της πολιτικής και πνευματικής κυριαρχίας...
Η ανάγκη για περιφερειακή ενίσχυση είναι αληθινή όχι τόσο για τον κόσμο ως σύνολο αλλά για τα δύο τρίτα του που είναι φτωχά και διαιρεμένα.
Το υπόλοιπο ένα τρίτο είναι καλά οργανωμένο και μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να κινητοποιηθεί τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά παρά τις συγκρούσεις ισχύος και τους ιστορικούς ανταγωνισμούς.

Rajni Kothari

Ο Kothari γράφει ότι αυτός και οι Ινδοί συνάδελφοι του «αποστρέφονται τα κενά λόγια των ευκατάστατων, οργισμένων ανθρώπων του βόρειου ημισφαιρίου, που μεταβαίνουν από ήπειρο σε ήπειρο σε μια προσπάθεια να μεταμορφώσουν ολόκληρο τον κόσμο - κάτι που αποτελεί την τελευταία παραλλαγή της αίσθησης της ευθύνης των λευκών».

Hedley Bull

---------------------------------------------------------------

.~`~.

III

SCO and Mackinder’s prophecy

There will be a defining geopolitical event next month when India, Pakistan, Iran and Mongolia become full members of the Shanghai Cooperation Organisation (SCO). This will increase the population of SCO members to an estimated 3.05 billion. We should care about this because it is the intention of the SCO to do away with the US dollar for trade settlement.

The nations joining in September are currently designated as Observer States and the only one left will be Afghanistan, which will presumably join when it can untie itself from NATO. Dialog Partners, defined as states which share the goals and principals of the SCO and wish to develop mutually beneficial relations, include Belarus Sri Lanka and Turkey. Turkey is of special interest because it has been a long-standing NATO member. It had hoped to join the EU but it became clear that this was never going to happen. Instead under the leadership of Recep Erdoğan Turkey is moving towards the SCO.

Erdoğan was re-elected earlier this month by a comfortable majority and it will be interesting to see how quickly Turkey's new alignment evolves. Erdoğan must be aware that Asia is on the up while the EU declines (i - ii - iii - iv), in which case Turkey as a front-line state is better off joining the SCO.

The SCO's influence extends beyond its boundaries, with China and India's diasporas populating much of the rest of south-east Asia. SCO members, particularly China and India, are also the largest consumers of Middle Eastern energy. And because they write the biggest cheques they have primacy over the west, so the swing away from the petro-dollar towards Asia is in the making. China also has sub-Saharan Africa sewn up, securing vital minerals such as copper from Zambia.

We must also consider why Russia is aggressively driving the pace of the SCO's development, and it's not just to escape the west's economic sanctions as many observers think. Fundamentally the SCO is about resources and the production of goods: Russia controls Asia's resources and China turns them into goods.

One of the first persons to identify the geopolitical importance of Russia's resources was Halford Mackinder in a paper for the Royal Geographical Society in 1904. He later developed it into his Heartland Theory. Mackinder argued that control of the Heartland, which stretched from the Volga to the Yangtze, would control the "World-Island", which was his term for Europe, Asia and Africa. Over a century later, Mackinder's theory resonates with the SCO.

http://cosmoidioglossia.blogspot.gr/2013/07/ratzel-kjellen-mackinder-haushofer.html

The underlying point is that North and South America, Britain, Japan and Australasia in the final analysis are less important than Mackinder's World-Island. There was a time when British and then American primacy outweighed its importance, but this is no longer true. If Mackinder's theory is right about the overriding importance of undeveloped resources, Russia with the backing of the SCO's members is positioned to become the most powerful nation on earth.

The SCO is the greatest challenge yet mounted to American economic power, and Russia and China are clearly determined to ditch the dollar. We don't yet know what will replace it. However, the fact that the Central Bank of Russia and nearly all the other central banks and governments in the SCO have been increasing their gold reserves could be an important clue as to how the representatives of 3 billion Euro-Asians see the future of trans-Asian money.

Alasdair Macleod

GoldMoney

...despite the differences, the SCO’s importance cannot be understated. The region covers almost 60 percent of the total Eurasian landmass, with over 1.5 billion in population, including some of the world’s leading energy-rich nations.

The Diplomat

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Ι) Beginning Of The End? ΙΙ) Indian Foreign Policy: The Cold War Lingers. ΙΙΙ) Modi’s BRICS moment. Ένα Ενδιαφέρον Σχόλιο ως γέφυρα - What Germany has and India lacks. ΙV) The Costs of American Interventionism. V) Barack Obama's Legacy Problem: A Nation in Retreat? Επιλογικές Αναφορές.

- Οι κλασικές γεωπολιτικές θεωρίες και οι παγκόσμιες στρατηγικές. Ratzel, Kjellén, Mackinder, Haushofer, Spykman, Mahan, de Seversky.

- Ι) Clashes with Russia point to globalization’s end ΙΙ) Westphalia with Chinese Characteristics III) The China Model: a Civilizational-State Perspective IV) Zhang Weiwei: The China Wave (video).

- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση

- Εισαγωγή στην αμερικανική στρατηγική, την Ευρασία και τη συσχέτιση του ΟΑΣΕ με τα θεμελιώδη δικαιώματα και το πεδίο διαχωρισμού Βορρά-Νότου.

- Τρεις δυνητικές απειλές για την πρωτοκαθεδρία του κυρίαρχου.

- Εισαγωγή στα -στοιχειώδη- περί της ευρασιατικής στρατηγικής της Γερμανίας και γιατί η σύγκλιση θρέφει την σύγκρουση. Η εξομοίωση θα απομακρύνει την Κίνα από τις Η.Π.Α.

- Είπαν ή έγραψαν... για το «ευρασιατικό προγεφύρωμα».

- Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

- Τελικά, οι Η.Π.Α βρίσκονται σε παρακμή ή μόλις τώρα αρχίζει η ακμή τους; - δυο προσεγγίσεις - Ο «αετός» σε κάθοδο ή μόλις τώρα εκκινεί η άνοδος του; - Μέρος πρώτο.

- When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.

- Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

- Η κατάρρευση του ευρωπαϊκού συστήματος.

- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας.

- Neoconservatism and American Foreign Policy and Why Neoconservatism Still Matters.

- How Western Is Germany? Russia Crisis Spurs Identity Conflict - και ορισμένες συμπληρωματικές αναφορές.

- Περί των εξελίξεων στις σχέσεις «Δύσης» και Ρωσίας. Περιφερειακά και παγκόσμια διακυβεύματα και στρατηγικές σημασίες.

- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - α´ και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία - α´.

- Ι) Το τέλος τής χριστιανοδημοκρατίας. Τι σημαίνει για την Ευρώπη η πτώση τού κινήματος και II) How Obama Is Driving Russia and China Together.

- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.

- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

- Friedrich Ratzel, Μεσευρώπη (Mitteleuropa) και «Ευρωπαϊκή Ένωση».

- The Endtimes of Human Rights. Ι) Description and Contents ΙΙ) Two Articles by Stephen Hopgood and ΙΙΙ) Video: Session - Stephen Hopgood: The Endtimes of Human Rights (and Humanitarianism?).

- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.

- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.

- Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´.

- Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

- Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

- Είπαν ή έγραψαν... Περί Soft power και Hard power των Η.Π.Α από τη πλευρά της Κίνας.

- Ευρασία.

- Rimland.

- Ρωσία.

- Κίνα

- Πλανητικός Μετασχηματισμός

- Διεθνείς Σχέσεις-Γεωστρατηγική

08/11/14--04:51:
Περί των εξελίξεων στις σχέσεις «Δύσης» & Ρωσίας

Περιφερειακά & παγκόσμια διακυβεύματα
και στρατηγικές σημασίες.

Εισαγωγή

Το τρίγωνο της δυτικής Rimlandείναι, και θα πρέπει να εξετάζεται ως, ενιαίος ή άμεσα αλληλοσυνδεόμενος γεωπολιτικός χώρος.
Το ζήτημα του κράτους του Ισραήλ και της α-κρατικής Παλαιστίνης, για παράδειγμα, (το οποίο δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το ζήτημα της Κύπρου, το οποίο στην Ελλάδα, «δεν πουλάει») δεν είναι ξεκομένο, απομονωμένο και αυτοτελές, παρά εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο, 1ον) του Νέου Ανατολικού Ζητήματοςτο οποίο συνδέεται με το Μεσανατολικό, 2ον) των σχέσεων «Δύσης και Ισλάμ», και 3ον) των σχέσεων «Δύσης» και Ρωσίας, οι οποίες «εκβάλλουν» στις ανακατατάξεις που συμβαίνουν στη Δυτική Rimland (δηλαδή στην περιοχή από τη Βαλτική, την Ανατολική Ευρώπη και τη Μάυρη Θάλασσα, την ανατολικη Μεσόγειο, τα Βαλκάνια και την Εγγύς Ανατολή, μέχρι τον Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και τον Περσικό Κόλπο).

http://cosmoidioglossia.blogspot.gr/2014/03/blog-post_1659.html

Προϋπόθεση προσέγγισης των προηγούμενων, υπό άλλες συνθήκες, θα ήταν η συγκεκριμενοποίηση των όρων «Δύση», «Ευρώπη» και «Ισλάμ» ώστε να αποφευχθεί το πεδίο της «κοινής γνώμης» και των συνθημάτων που κυριαρχούν επ'αυτής.
Η «κοινή γνώμη» είναι το μέσο πού έξασφαλίζει τίς προϋποθέσεις συνεχίσεως μιάς δεδομένης πολιτικής, εξαφανίζοντας τα ενδεχομενα αιτηματα που θα την έκαναν ν'αλλαξει εστω και στο ελάχιστο.
Η «πολιτική» λοιπόν ασκείται δια της προκατασκευασμενης «κοινής γνώμης», η «ειδησεογραφία» έξασφαλίζει τήν σταθερή καί καθημερινή αναπαραγωγή της «κοινής γνώμης» μέσα σέ δεδομένα πλαίσια ιδεολογίας και έτσι βρισκόμαστε στο πεδίο της νομιμοποίησης και της πολεμικής, κατ'όπιν εορτής, και της προπαγάνδας.

Επίσης, τα επιμέρους ζητήματα που σχετίζονται με το ευρύτερο Νέο Ανατολικό Ζήτημα (1) δε μπορούν να ιδωθούν αποκομμένα το ένα από το άλλο, εκτός αν κάποιος χαρακτηρίζεται από μια στενή εθνοκρατική οπτική ή από αριστεροδεξιά πολεμική.
Στο Νέο Ανατολικό Ζήτημα περιλαμβάνονται, το θρησκευτικό ζήτημα στα Βαλκάνια και η επιρροή της Τουρκίας σε αυτόν τον χώρο, το Μακεδονικό, το Κυπριακό (και ευρύτερα οι ΕλληνοΤουρκικές σχέσεις και το ζήτημα της Θράκηςτο οποίο έπεται), το Κουρδικό και το ζήτημα της Παλαιστινιακής Τραγωδίας.

Στην συγκεκριμένη ανάρτηση παραθέτω σημεία που σχετίζονται μονάχα με τη βόρεια διάσταση του τριγώνου (δηλαδή την περιοχή από τη Βαλτική, την Ανατολική Ευρώπη έως και τη Μάυρη Θάλασσα), της Δυτικής Rimland ή διαφορετικά τις σχέσεις «Δύσης» και Ρωσίας (3).
Σε επόμενη ανάρτηση θα συμπυκνώσω διακυβεύματα και στρατηγικές σημασίες που άπτονται του Νέου Ανατολικου Ζητήματος (1) και των σχέσεων «Δύσης και Ισλάμ» (2).

Ας αφήσουμε για μια στιγμή λοιπόν στην άκρη τον κυρίαρχο λόγο, της (ηθικιστικο)οικονομ(ολογ)ίας και της αριθμομετρίας επί μιας tabula rasa (ο οποίος λόγος, επιτυγχάνωντας τον κύριο σκοπό του, για μια ακόμη φορά, λειτούργησε αποπροσανατολιστικά στην περίπτωση της «Κυπριακής οικονομικής κρίσης» και μας προέτρεψε, ως «κοινή γνώμη» να ασχολούμαστε με τον «δημόσιο τομέα» της) και ας κατευθύνουμε τις σκέψεις και τους προβληματισμούς μας σε ουσιοδέστερα και βαθύτερα στρατηγικά ζητήματα.
Παρακάτω, παραθέτω επτά σύντομα και κομβικά σημεία που άπτονται των εξελίξεων στις σχέσεις «Δύσης» και Ρωσίας.
Για όποια και όποιον ενδιαφέρεται για περαιτέρω διαύγαση των επτά σημείων, υπάρχουν οι παραπομπές επί των σημείων αυτών και επιμέρους προτεινομενες αναρτήσεις στο τέλος.

——— ∙ ——— ∙ ——— ∙ ———
.~`~.. .~`~. .~`~. **** .~`~..~`~...~`~.
`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~. `~.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, βλέποντας μια χαμηλού κόστους ευκαιρία να ακινητοποιήσουν τους Ρώσους και να χωρίσουν την Ευρώπη στη Μέση, αποδυναμώνοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη διαδικασία αυτή, θα αυξήσουν τη στήριξη προς την Ανατολική Ευρώπη.
Γύρω στο 2015 θα δημιουργηθεί ένας νέος συνασπισμός εθνών, που θα αποτελείται κατά κύριο λόγο από τους παλιούς σοβιετικούς δορυφόρους μαζί με τα κράτη της Βαλτικής.
Πολύ πιο ενεργητικός από τους Δυτικοευρωπαίους, με πολύ περισσότερα να χάσει, και με τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, αυτός ο συνασπισμός θα αναπτύξει έναν αναπάντεχο δυναμισμό.

Οι Ρώσοι θα απαντήσουν σ'αυτή τη διακριτική αρπαγή της ισχύος από τους Αμερικανούς με μια προσπάθεια να αυξήσουν την πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες σε άλλα μέρη του κόσμου.
Στη Μέση Ανατολή, για παράδειγμα...
Γενικώς, όπου υπάρχει ένα αντιαμερικανικό καθεστώς, οι Ρώσοι θα προσφέρουν στρατιωτική βοήθεια.
Μια χαμηλού βαθμού παγκόσμια σύγκρουση θα βρίσκεται στα σκαριά ως το 2015 και ως το 2020 η ένταση της θα έχει αυξηθεί.
Καμμία πλευρά δεν θα ρισκάρει πόλεμο, αλλά και οι δύο πλευρές θα κάνουν ελιγμούς.

Ως το 2020 αυτή η σύγκρουση θα είναι το κυρίαρχο παγκόσμιο θέμα - και όλοι θα την αντιμετωπίζουν ως ένα μόνιμο πρόβλημα.
Η σύγκρουση δεν θα είναι τόσο εκτενής όσο ο πρώτος ψυχρός πόλεμος.

George Friedman (2009)

Ρωσία 2020. Δεύτερος γύρος.

Σχέδια επί χάρτου της ατλαντικής θαλάσσιας δύναμης και ένα ευρασιατικό παράρτημα.

Στους 1,2 δισ. κατοίκους της σημερινής (1998) Κίνας θα προστεθούν ως το 2030 αλλά 500 εκ. περίπου, και ήδη η διατροφή τους, καθώς μάλιστα ανέρχεται παράλληλα το βιοτικό τους επίπεδο, θα θέσει σε τρομερή δοκιμασία τους παγκόσμιους αγροτικούς πόρους.
Με τον ίδιο τουλάχιστον ρυθμό θα αυξηθεί η πείνα για ενέργεια και πρώτες ύλες.
Εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων θα βρίσκονται μπροστά σ'έναν σχεδόν κενό τεράστιο χώρο, ο οποίος προσφέρει τα πλείστα, απ'όσα χρειάζονται κατεπειγόντως.
Ο πειρασμός ή η ανάγκη θα έχουν τέτοια ένταση, ώστε θα κάμψουν κάθε αντίσταση, και οι παγκόσμιοι πολιτικοί συνδυασμοί, που θα προέκυπταν με άξονα τούτο το επίμαχο ζήτημα, θα ασκούσαν ασφαλώς καθοριστική επιρροή στην πλανητική ιστορία του 21ου αι. - προ παντός αν η Κίναπαραμείνει ενιαίο κράτος και προβάλλει ταυτόχρονα αξιώσεις τόσο στον ασιατικό-ηπειρωτικό χώρο όσο και στον χώρο του Ειρηνικού Ωκεανού.

Μόλις αρχίσει να διαγράφεται μία τέτοια κατάσταση η Ρωσσία θα τεθεί υπό πίεση και θ’ αναγκαστεί ν’ αναζητήσει συμμάχους.
Αν δεν βρει, τότε θα υποχρεωθεί να κάμει παραχωρήσεις προς την Κίνα ή και να συμπαραταχθεί μαζί της, οπότε θα δημιουργούνταν ένας πανίσχυρος συνασπισμός.

Μία μακροπρόθεσμη ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στη Ρωσσία οφείλει να προσανατολισθεί σ’ αυτές τις γεωπολιτικές προοπτικές.
Ασφαλώς είναι δικαίωμα των Ηνωμένων Πολιτειών να επιθυμούν τη διασφάλιση της πλανητικής μονοκρατορίας τους μεταξύ άλλων με τη συνεχή χαλιναγώγηση ή και με τον κατακερματισμό της Ρωσσίας.
Όμως μία ενωμένη Ευρώπη δεν θα είχε να κερδίσει πολλά πράγματα, αν εμφανιζόταν ως στρατηγικός τοποτηρητής των Αμερικάνων στην Ανατολική Ευρώπη και ως υποστηρικτής όλων των χωριστικών τάσεων μέσα στην επικράτεια της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή, και προπαντός γερμανικήμυωπία, όπως φαίνεται με την υποστήριξη του αμερικάνικου σχεδίου για την επέκταση του ΝΑΤΟ ίσαμε τα ρωσσικά σύνορα, δεν μπορεί παρά να δώσει τροφή σε μία απολύτως θεμιτή δυσπιστία της Ρωσίας και να σπρώξει τη γιγαντιαία ευρασιατική χώρα στην επιθετική απομόνωση ή στην αγκαλιά της Κίνας.

Όποιος είναι έστω κι επιφανειακά εξοικειωμένος με τη ρωσική ιστορία, θα πρέπει να γνωρίζει ότι καμία entente cordiale με τη Ρωσσία δεν είναι δυνατή, αν δεν της αναγνωρισθεί εξ υπαρχής το δικαίωμα να τηρεί την τάξη στην Καυκασία, στην κεντρική Ασία και σε ολόκληρο τον σιβηρικό χώρο.
Η Ευρώπη δεν θα είχε να χάσει τίποτε, αν η Ρωσσία επιτελούσε με επιτυχία το έργο αυτό, αντίθετα μάλιστα. Και δεν θα υπήρχε κίνδυνος ρωσικής ηγεμονίας πάνω σε μία πλούσια κι ενωμένη Ευρώπη, ικανή να δρα πολιτικά με ενιαίο τρόπο.
Μία τέτοια Ευρώπη δεν θα είχε να φοβηθεί τίποτε από την Ρωσσία, ενώ η Ρωσσία θα είχε να ελπίζει τα πάντα από μίαν τέτοιαν Ευρώπη.
Συνάμα, στο πλαίσιο μιας μεγαλεπήβολης γεωπολιτικής αναδιάταξης της Ευρασίας θα λύνονταν από μόνα τους ζητήματα όπως η ρωσσική επιρροή στην Ανατολική Ευρώπη και οι αντίστοιχοι φόβοι των λαών.

Παναγιώτης Κονδύλης (1998)

Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση.

III

Είναι αμφίβολο αν η Αμερική είχε ιδιαίτερη ανάγκη πολιτικής βοήθειας, αφού είχε απόλυτον σύμμαχο τη Γερμανία και -μέσα στην διαπλοκή του πολυεθνικού κεφαλαίου- μάλλον λεκτικές παρά πρακτικές δυνατότητες ανεξάρτητης πολιτικής είχε η Γαλλία.
Ότι πάντως τον ρόλο του «συμπληρωματικού» παράγοντος η Αγγλία τον διετήρησε σε άλλες περιοχές και όχι κυρίως στην καθ'εαυτό δυτική Ευρώπη, θα μας δοθεί η δυνατότητα να ιδούμε. Σημασία έχει ότι αυτός ο χαρακτήρας της δυτικής πολιτικής που εκδηλώθηκε και στην βαλκανική κρίση -χαρακτήρας ΝΑΤΟ, βέβαια, αλλά εν προκειμένω χωρίς «εχθρό»-, προσέδωσε μάκρος σ'αυτήν αλλά όχι λύση. Είναι φανερό ότι εκ των πραγμάτων θα βρίσκονταν συντομότερα συνθήκες ειρήνευσης, έστω και προσωρινής, παρά με τα ατέρμονα και ανεφάρμοστα «σχέδια διαμεσολαβήσεων».
Και λέμε «προσωρινής», αφ'ενός μεν διότι τα βαλκανικά προβλήματα δεν μπορούν να λυθούν τοπικώς και μερικώς, αφ'ετέρου δε γιατί δεν υπάρχει συγκεκριμένη αντίληψη περί των σχέσεων δυτικής Ευρώπης και Μεσογείου. Η αοριστολογία περί «γραμμής ασφαλείας», περί «μαλακού υπογαστρίου» κλπ. δείχνει ακριβώς ότι μια συγκεκριμένη αντίληψη δεν πρέπει ίσως και εγνωσμένως να υπάρχει.
Ούτε και τυχαίο μπορεί να θεωρηθεί ότι στο Συνέδριο του Ελσίνκι το 1975 τα θέματα της Μεσογείου συζητήθηκαν ως συμπληρωματική υποσημείωση του «πακέτου ΙΙ» περί οικολογίας και... αισθητικής. Από όσο μπορεί κανείς να αντιληφθεί κάτι σαφές περί των καταστάσεων της σημερινής Ευρώπης, προβλέπεται μια κάποια ανάπτυξη σε μια ζώνη 300 περίπου χιλιομέτρων προς την ανατολική Ευρώπη, δηλ. περίπου στα όρια της παλαιάς Αυστροουγγρικής Μοναρχίας που συμπίπτουν κατά προσέγγιση με εκείνα της καθολικής Ευρώπης, αλλά κατά «λιμπεραλιστικούς» τρόπους ως προς τα λοιπά, ανάλογους εκείνων του «Korea-Boom», ασκούμενους απλώς την φορά αυτή στους χώρους των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου.

Ότι οι «συλλήψεις» αυτές, οι οποίες στρέφονται σαφώς εις βάρος της Ουκρανίαςκαι της Ρωσίας και στερούνται πάσης ιστορικής προοπτικής (καθ'ότι συλλήψεις εργαστηρίου) οδηγούν κατ'ευθείαν στον τρίτον παγκόσμιο πόλεμο, αφού προηγουμένως επιφέρουν και την πλήρη οικονομική κατάρρευση της δυτικής Ευρώπης (αρκεί απλώς να δει κανείς στον χάρτη την γραμμή «Bagdad-Bahn», που είναι της αυτής σημασίας με το Σουέζ για την Ευρώπη), είναι πλέον προφανές.
Οι «ειδικοί» οφείλουν να τις διαγνώσουν...

Γεράσιμος Κακλαμάνης (1998)

Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

Η γερμανο-πολωνική συμφιλίωση, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, αποτέλεσε το κρίσιμο βήμα που ανέτρεψε τη μέχρι τότε κατάσταση και επέτρεψε στη Γερμανία να παίζει πιο ανοικτά ρόλο στην Κεντρική Ευρώπη...
Μέσω της Πολωνίας, η γερμανική επιρροή θα μπορούσε να εξακτινωθεί προς το βορρά -στα βαλτικά κράτη- και στην ανατολή - στην Ουκρανία
και στη Λευκορωσία.

Τώρα, τα συμφέροντα της Γερμανίας συμφωνούν με τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ και μάλιστα εξυψώνονται εντός αυτών των οργανισμών...
Όμως, αν ακινητοποιηθεί η διαδικασια ενοποίησης και διεύρύνσης της Ευρώπης, υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι τότε θα αναδυόταν ένας πιο εθνικιστικός προσδιορισμός της αντίληψης της Γερμανίας για την ευρωπαϊκή «τάξη» δυνητικά επιβλαβής για την ευρωπαϊκή σταθερότητα.
Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, εξέφρασε αυτό τον τρόπο σκέψης, όταν δήλωσε ότι η Γερμανία δεν είναι πια «το δυτικό προπύργιο εναντίον της Ανατολής, γίναμε το κέντρο της Ευρώπης», προσθέτοντας απροκάλυπτα ότι «στις μακρόχρονες περιόδους κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα... η Γερμανία συμμετείχε δημιουργώντας τάξη στην Ευρώπη».

Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη, η Μεσευρώπη, αντί να είναι μια ευρωπαϊκή περιοχή στην οποία υπερέχει οικονομικά η Γερμανία, θα γινόταν μια περιοχή καταφανούς γερμανικής πολιτικής πρωτοκαθεδρίας, καθώς και η βάση για μια πιο μονομερή γερμανική πολιτική απέναντι στην Ανατολή και τη Δύση.

Τότε, η Ευρώπη θα έπαυε να είναι το ευρασιατικό προγεφύρωμα της αμερικανικής δύναμης και το δυνητικό εφαλτήριο για την επέκταση του παγκόσμιου δημοκρατικού συστήματοςστην Ευρασία...

Η αμερικανο-γερμανική συνεργασία και κοινή ηγεσία σε αυτό το ζήτημα είναι ουσιαστικές.
Η επέκταση θα πραγματοποιηθεί αν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γερμανία ενθαρρύνουν από κοινού τους άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ να υποστηρίξουν αυτό το βήμα, είτε διαπραγματευτούν αποτελεσματικά κάποιο διακανονισμό με τη Ρωσία, αν αυτή είναι πρόθυμη να συμβιβαστεί, είτε δράσουν σθεναρά, έχοντας δικαιολογημένα την πεποίθηση ότι το καθήκον οικοδόμησης της Ευρώπης δεν μπορεί να υποταγεί στις αντιρρήσεις της Μόσχας.
Η συνδυασμένη αμερικανο-γερμανική πίεση είναι ιδιαίτερα αναγκαία, προκειμένου να επιτευχθεί η απαιτούμενη ομoφωνία όλων των μελών του ΝΑΤΟ, γιατί κανένα μέλος του ΝΑΤΟ δεν θα μπορέσει να αρνηθεί, αν η Αμερική και η Γερμανία πιέζουν από κοινού.

Τελικά, σε αυτή την προσπάθεια διακυβεύεται ο μακροπρόθεσμος ρόλος της Αμερικής στην Ευρώπη.

Η νέα Ευρώπη είναι ακόμη υπό διαμόρφωση και για να παραμείνει γεωπολιτικά αυτή η νέα Ευρώπη τμήμα του «εύρω-ατλαντικού» χώρου, η επέκταση του ΝΑΤΟ είναι ουσιαστική.
Πράγματι, μια συνεκτική πολιτική των ΗΠΑ για την Ευρασίαως σύνολο δεν θα είναι δυνατή, αν η προσπάθεια να διευρυνθεί το ΝΑΤΟ, την οποία προώθησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, μπλοκαριστεί και κλονιστεί.
Αυτή η αποτυχία θα ήταν πλήγμα στην αξιοπιστία της αμερικανικής ηγεσίας, θα συνέτριβε την έννοια της επεκτεινόμενης Ευρώπης, θα απογοήτευε τους Κεντροευρωπαίους και θα μπορούσε να πυροδοτήσει ρωσικές γεωπολιτικές βλέψεις για την Κεντρική Ευρώπη, που τώρα βρίσκονται εν υπνώσει ή ψυχορραγούν.
Για τη Δύση, θα ήταν ένας αυτοτραυματισμός, που θα έβλαπτε θανάσιμα τις προοπτικές για έναν πραγματικά ευρωπαϊκό πυλώνα σε μια ενδεχόμενη ευρασιατική αρχιτεκτονική ασφάλειας και για την Αμερική δεν θα ήταν μόνο περιφερειακή ήττα, αλλά παγκόσμια ήττα.

Zbigniew Brzezinski (1997)

Είπαν ή έγραψαν... για το «ευρασιατικό προγεφύρωμα».

Με τις μικρές αυτές «συνταγές» μέσω ΝΑΤΟ για λόγους «ασφαλείας», είναι βέβαιον ότι καμμιά έννοια κεντρικής Ευρώπης σε οργανική σύνδεση με τα βαλκάνια και την σκανδιναβική χερσόνησο δεν μπορεί να αποτελεσθεί, η πολιτική ύπαρξη της Ε.Ε. εκμηδενίζεται και οι σχέσεις Ρωσίας και υπολοίπου Ευρώπης, μη υπάρχοντος ενδιάμεσου εδάφους να αναπτυχθούν, καταντούν μονίμως προβληματικές.

Κατά τον τρόπο αυτόν επιτυγχάνεται ένα μείζον «αίτημα»:
η διατήρηση του πολιτικού εκνανισμού της Γερμανίας (ο οποίος πρέπει να συμβαδίζει με τον αντίστοιχο της Ιαπωνίας) και η μεταβολή του χώρου της κεντρικής Ευρώπης στον κλασσικό χώρο «ισοζυγίων» των ευρωπαϊκών εθνικισμών, καταλλήλως ανανεομένων.
Γι'αυτό και καθόλου παράδοξο δεν είναι, ότι ενώ κατά την διάρκεια του ψυχρού πολέμου (και αμέσως μετά!) με το είδος των ειδικών σχέσεων της γαλλικής πολιτικής με το ΝΑΤΟ εγράφονταν βιβλία, ότι η Γαλλία έπρεπε να απαλλαγεί από τις ντεγκωλικές παραστάσεις και να καταγίνει με την προαγωγή του πολιτισμού δια των καλλυντικών (!!), σήμερα ξαφνικά προωθείται η ιδέα μιας Γαλλίαςισότιμου εταίρου στους σχεδιασμούς του ΝΑΤΟ.
Πόσο «απαραίτητη» θεωρείται η πολιτική βαλκανοποίηση της νυν υπαρχούσης Ε.Εκαι κυρίως η πολιτική εκνάνωση της Γερμανίας (εκ παραλλήλου με την αντίστοιχον της Ιαπωνίας) αποδεικνύει και ένα πρόσφατο άρθρο...

Η νέα αμερικανική πολιτική όχι μόνο δεν φαίνεται διατεθειμένη να καταργήσει τα κράτη-καρκινώματα εις βάρος των περιοχών, αλλά σκοπεί ευθέως στον πολλαπλασιασμό τους.
Οι νέες «βάσεις» της αμερικανικής πολιτικής, όπως αυτή αρχιτεκτονείται στα κείμενα ύπατων επιτελών της - και εννοούμε βέβαια τον κ. S. Huntingtonκαι κ. Z. Brzezinski -, είναι η βαλκανοποίηση της υφηλίου και η καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας ως άλλοθι ασκήσεως της.

Γεράσιμος Κακλαμάνης (1998)

Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια,

ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α...

...οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει ίσως να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίσουν περιφερειακούς συνασπισμούς που επιδιώκουν να εκδιώξουν την Αμερική από την Ευρασία, απειλώντας έτσι τη θέση της Αμερικής ως παγκόσμιας δύναμης...

Δυνητικά, το πιο επικίνδυνο σενάριο θα ήταν ένας μεγάλος συνασπισμός της Κίνας, της Ρωσίαςκαι ίσως του Ιράν (Shanghai Cooperation Organisation), ένας «αντιηγεμονικός» συνασπισμός, τον οποίο δεν θα ένωνε η ιδεολογία, αλλά συμπληρωματικά παράπονα.
Από την άποψη της κλίμακας και του πεδίου του, ένας τέτοιος συνασπισμός θα υπενθύμιζε την πρόκληση την οποία αποτελούσε άλλοτε ο σινο-σοβιετικός συνασπισμός, αν και αυτή τη φορά η Κίνα θα ήταν πιθανώς ο ηγέτης και η Ρωσία ο οπαδός.
Η αποτροπή αυτού του ενδεχομένου, όσο απόμακρο και αν είναι, θα απαιτήσει την επίδειξη γεωστρατηγικής επιδεξιότητας εκ μέρους των ΗΠΑ ταυτοχρόνως στη δυτική, στην ανατολικήκαι στη νότιαπερίμετρο της Ευρασίας...

Επίσης, πολύ απόμακρη, αλλά χωρίς να αποκλείεται εντελώς, είναι η δυνατότητα μιας μεγάλης ευρωπαϊκής συμφωνίας, που θα περιλάμβανε είτε μια γερμανο-ρωσική συνεργία είτε μια γαλλο-ρωσική συνεννόηση.
Υπάρχουν προφανή ιστορικά προηγούμενα και των δύο περιπτώσεων, που θα μπορούσαν να προκύψουν αν η ευρωπαϊκή ενοποίηση ανακοπτόταν και αν οι σχέσεις μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής επιδεινώνονταν σοβαρά.
Πράγματι, στο τελευταίο ενδεχόμενο, θα μπορούσαμε να φανταστούμε ένα διακανονισμό μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας προκειμένου να αποκλείσουν την Αμερική από την ήπειρο (Russia-EU: Time to Decide)...

Όποιο και αν είναι το μέλλον, είναι λογικό να συμπεράνουμε ότι η αμερικανική πρωτοκαθεδρία στην ευρασιατική ήπειροθα πληγεί από αναταραχές και ίσως από σποραδική, τουλάχιστον, βία.
Η αμερικανική πρωτοκαθεδρία είναι δυνητικά ευάλωτη σε νέες προκλήσεις, είτε από περιφερειακούς ανταγωνιστές είτε από νέους αστερισμούς.
Πιθανώς, το τωρινό κυρίαρχο αμερικανικό παγκόσμιο σύστημα, εντός του οποίου «η απειλή πολέμου είναι εκτός ημερήσιας διάταξης», θα είναι σταθερό μόνο σε εκείνα τα μέρη του κόσμου στα οποία η αμερικανική πρωτοκαθεδρία, καθοδηγούμενη από μακροπρόθεσμη γεωστρατηγική, στηρίζεται σε συμβατά και ομοειδή κοινωνικοπολιτικά συστήματα, τα οποία συνδέονται μεταξύ τους με πολυμερή πλαίσια στα οποία κυριαρχεί η Αμερική.

Zbigniew Brzezinski (1997)

Τρεις δυνητικές απειλές για την πρωτοκαθεδρία του κυρίαρχου.

VII

Το γεγονός ότι η εν λόγω στρατηγική προσέγγιση από τη σκοπιά των ευρασιατικών ισορροπιών ισχύος εμπεριέχει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα σοβαρούς κινδύνους, κατευθύνει τη Γερμανία στο να ακολουθήσει μια πιο προσεκτική και ψύχραιμη οδό.
Και αυτό, γιατί ο προσανατολισμός της Γερμανίας προς μια ευρασιατική στρατηγική υπό την κάλυψη της ομπρέλας της ΕΕθα ενοχλήσει τις ΗΠΑ, ενώ ο προσανατολισμός της προς ένα παρόμοιο άνοιγμα στα πλαίσια της δικής της εθνικής στρατηγικής δύναται να επιφέρει αποτελέσματα που να ανησυχήσουν τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες πρωτίστως την Αγγλία και τη Γαλλία.

Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν από ένα τέτοιο περιβάλλον ανταγωνισμού, έχουν ως αποτέλεσμα τον σχηματισμό πολιτικών βασιζόμενων στην υπέρβαση των στοιχείων οικονομικοπολιτικού ανταγωνισμού μέσω κοινοπραξιών.
Από αυτή τη σκοπιά είναι άξια προσοχής η εμφάνιση πολυεθνικών εταιρειών, οι οποίες εμπεριέχουν στους κόλπους τους ταυτόχρονα υποκείμενα διαφόρων εθνικών ιδιοτήτων στο προσκήνιο του ανταγωνισμού οικονομικοπολιτικού διαμοιρασμού στην Κεντρική Ασία.

Στα πλαίσια μιας τέτοιας συγκυρίας ισορροπίας δυνάμεων, ενώ η Ρωσία αποκτά τη θέση της στρατηγικής χώρας-κλειδί, η Κίναθα αποκτήσει την ευχέρεια να θέσει με περισσότερη άνεση τη βαρύτητα της στις διεθνείς σχέσεις.

Η συμμετοχή της Κίνας σε μια πιθανή γερμανορωσική συνεργασία

ενδέχεται να αφυπνίσει εκ νέου ιστορικούς ανταγωνισμούς μεταξύ χερσαίων κρατών με άξονα την Ευρασία και τις θαλάσσιες αυτοκρατορίες βασιζόμενες σε ωκεανούς που περιβάλλουν την Ευρασία, γεγονός που θα σήμαινε τη γέννηση μιας από τις πιο ανηλεείς πολώσεις που θα μπορούσε να δει ποτέ η ιστορία.

Ahmet Davutoğlu (2001)

Εισαγωγή στα -στοιχειώδη- περί της ευρασιατικής στρατηγικής της Γερμανίας

και γιατί η σύγκλιση θρέφει την σύγκρουση. Η εξομοίωση θα απομακρύνει την Κίνα από τις Η.Π.Α.

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Ρωσία 2020. Δεύτερος γύρος. Σχέδια επί χάρτου της ατλαντικής θαλάσσιας δύναμης και ένα ευρασιατικό παράρτημα.

- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση

- Οι κλασικές γεωπολιτικές θεωρίες και οι παγκόσμιες στρατηγικές. Ratzel, Kjellén, Mackinder, Haushofer, Spykman, Mahan, de Seversky.

- How Western Is Germany? Russia Crisis Spurs Identity Conflict - και ορισμένες συμπληρωματικές αναφορές.

- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - α´ και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία - α´.

- Σκέψεις, ενδεχόμενα και προσεγγίσεις, με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία, για την «Ευρώπη», τη «Δύση» και τη Ρωσία.

- Τρεις δυνητικές απειλές για την πρωτοκαθεδρία του κυρίαρχου.

- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

- Friedrich Ratzel, Μεσευρώπη (Mitteleuropa) και «Ευρωπαϊκή Ένωση».

- Είπαν ή έγραψαν... για το «ευρασιατικό προγεφύρωμα».

- Με αφορμή την Ουκρανία. Μια σύντομη εισαγωγική αναφορά στις «διχασμένες χώρες».

- Μια σύντομη -«προφητική» δήθεν- αναφορά για την Ουκρανία και την Κριμαία.

- Ukraine Moving Forward with Dr. Zbigniew Brzezinski.

- Γιατί η «Ευρώπη» αποτυγχάνει - μέρος α´.

- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.

- Ι) Iran, Russia, Gaza: Why They Need to Be Considered Together ΙΙ) What Will Determine a Ceasefire in Gaza ΙΙΙ) The New Thirty Years’ War ΙV) Interview: Will U.S.-Germany Relations Recover?

- Η σημασία των Βαλκανίων.

- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.

- Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το Κόσοβο και τη Βοσνία, στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Μέση Ανατολή). Η εφαρμογή μιας στρατηγικής και η συνέχεια των «ιδεαλιστικών» και «ρεαλιστικών» στοιχείων της. Το σημείο τομής των γεωπολιτικών κενών και των πεδίων γεωπολιτισμικών αντιπαραθέσεων ή η «σύγκρουση των πολιτισμών», η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της «Δύσης», οι ανταγωνισμοί και τα στοιχεία συνέχειας της ευρασιατικής στρατηγικής των ΗΠΑ.

- Κοινή γνώμη, ιδεολογία και ιστοριογραφία.

- Η ισχύς της πειθούς και ο έλεγχος της κοινής γνώμης - μέρος α´. Με αφορμή τα τεκταινόμενα.

- Ιχνηλατώντας τον Internationalism μέρος α´ - A Note on the Origin of the Word 'International' by Hidemi Suganami και Nationalism and internationalism by Nicholas Hans. Προλογικά και εννοιολογικό πλαίσιο από Alfred E. Zimmern, Immanuel Wallerstein και E. H. Carr.

- Καντιανισμός, δημοσιότητα, διπλωματία και η μεταστροφή του προσηλυτισμού σε καταδίκη.

- Δύο κείμενα: Financial Times για το πώς χαράσσεται η νέα «παγκόσμια» τάξη και Le Monde Diplomatique για την επιστροφή στην πολιτική και το Front national.

- Είπαν ή έγραψαν... Περί Soft power και Hard power των Η.Π.Α από τη πλευρά της Κίνας.

- Το καντιανό πρόγραμμα και «η διάσπαση της Δύσης» - μέρος α´. Από το δίκαιο των κρατών στο δίκαιο των παγκόσμιων πολιτών και το «υποκατάστατο» της συμμαχίας των λαών.

- Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.

- Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

- Η Παγκόσμια Τάξη από Αμερικανική και μη σκοπιά και η συσχέτιση της Παγκόσμιας Τάξης της Βεστφαλίας με τον οικονομικό εθνικισμό, την Αγία Ρωμαιογερμανική αυτοκρατορία και το Μέγα Χαλιφάτο του Ισλάμ.

09/05/14--03:28: Επαναφορά επίκαιρης αναρτήσεως.

Με αφορμή τις τελευταίες εξελίξεις. Η ακριβής προγνωστικότητα, σε πολλαπλά επίπεδα, ενός επίκαιρου κειμένου, το οποίο γράφτηκε τη δεκαετία του 90'.

Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια. Το ΝΑΤΟ, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας.

Το άνωθεν κείμενο έχει υποτιμηθεί σε σχέση με το κείμενο του Παναγιώτη Κονδύλη, Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση. Τα δύο αυτά κείμενα αυτά μπορούν να ιδωθούν συμπληρωματικά.

Η ανάρτηση αυτή θα αποσυρθεί.

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση

- Ρωσία 2020. Δεύτερος γύρος. Σχέδια επί χάρτου της ατλαντικής θαλάσσιας δύναμης και ένα ευρασιατικό παράρτημα.

- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

- Τρεις δυνητικές απειλές για την πρωτοκαθεδρία του κυρίαρχου.

- Είπαν ή έγραψαν... για το «ευρασιατικό προγεφύρωμα».

- Θα πραγματοποιηθεί η σπουδαιότερη γεωπολιτική εξέλιξη του 21ου αιώνα; Γιατί η 11η Σεπτεμβρίου 2014 μπορεί να αποδειχθεί η καθοριστικότερη στην ιστορία των Η.Π.Α - και πολύ σημαντικότερη από την 11η Σεπτεμβρίου 2001.

- How Western Is Germany? Russia Crisis Spurs Identity Conflict - και ορισμένες συμπληρωματικές αναφορές.

- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - α´ και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία - α´.

- Friedrich Ratzel, Μεσευρώπη (Mitteleuropa) και «Ευρωπαϊκή Ένωση».

- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική.

- Η έννοια της Προόδου - μέρος β´. Η επιστημονική γνώση, η «μάζα» και τα όρια του φιλελευθερισμού.

- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.

- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού μέρος α´. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.

- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

- Κοινή γνώμη, ιδεολογία και ιστοριογραφία.

- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.

- Γιατί η «Ευρώπη» αποτυγχάνει - μέρος α´.

- Η σημασία των Βαλκανίων.

- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.

- Με αφορμή την Ουκρανία. Μια σύντομη εισαγωγική αναφορά στις «διχασμένες χώρες».

- I) Why the Ukraine Crisis Is the West’s Fault. The Liberal Delusions That Provoked Putin. II) Russia Assaults Ukraine-and the Liberal World Order. III) Επιλογικές αναφορές.

- Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

- Η κατάρρευση του ευρωπαϊκού συστήματος.

- Οι κλασικές γεωπολιτικές θεωρίες και οι παγκόσμιες στρατηγικές. Ratzel, Kjellén, Mackinder, Haushofer, Spykman, Mahan, de Seversky.

- E.H.Carr - Τι συνέβη τότε ή μήπως τι (ξανα)συμβαίνει τώρα; Προβληματισμοί (παλαιοί;) πάνω στις προοπτικές μιας νέας διεθνούς τάξης πραγμάτων, μέρος α' - θα επιβιώσει το έθνος ως μονάδα ισχύος;

- Η «μεταμοντέρνα αυτοκρατορία» ή το «κοσμοπολίτικο κράτος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και οι εθνικές στρατηγικές ασφάλειας των κρατών μελών της. Το μεταμοντέρνο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας, οι πλουραλιστικές και συγχωνευμένες κοινότητες ασφάλειας και οι αλλαγές στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης.

- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.

- Neoconservatism and American Foreign Policy and Why Neoconservatism Still Matters.

- Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή.

- Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.

- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´.

- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος β´.

- Σύγκρουση των πολιτισμών ή συγκρούσεις ερήμην του πολιτισμού;

- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.

- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.

- Με αφορμή τα αυτονομιστικά κινήματα και τις υποεθνικές-κρατικές τάσεις και πιέσεις: Ο «νεομεσαιωνισμός» ή «New medievalism» ως ένα πρότυπο διακυβέρνησης της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομίας, τρεις οπτικές θεώρησης της παγκοσμιοποίησης -από τα μάτια του τωρινά ισχυρού- και δυο λόγια εισαγωγικά περί «εδαφικών» και μη ιδεολογιών.

- Είπαν ή έγραψαν... Περί Soft power και Hard power των Η.Π.Α από τη πλευρά της Κίνας.

- Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

- Debate: Western liberal democracy would be wrong for China.

- Ενθυμήσεις: «Ο εγκαταλειμμένος ναός... η πτώση της δημοκρατίας».

- Δογματική ομοιομορφία, δογματικός ιμπεριαλισμός και κοσμοπολιτισμός. Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.

- Ε.Ε.

- Γεωπολιτισμικά.

- Δυτικοευρωκεντρισμός.

- Αμερικανοβυζαντινές υπερβάσεις και διδάγματα ή «πως το Βυζάντιο, και όχι η Ρώμη, μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση της Pax Americana».

- Ευρώπη.

- Για το «γερμανικό ζήτημα».

- Ευρασία.

- Κινεζική θάλασσα.

- Ιαπωνία.

- Γαλλία

- Κίνα.

- Ρωσία.

- Για το «γερμανικό ζήτημα».

- Νέο Ανατολικό Ζήτημα.

- Περισσότερα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό

- Περισσότερα για Διεθνείς Σχέσεις-Γεωστρατηγική

- Αποσπάσματα από το έργο του Γεράσιμου Κακλαμάνη.

09/06/14--06:08:
Διεθνείς οργανισμοί, ιδεολογικά δεδομένα

& τα θρησκευτικά πράγματα

Όλοι οι πολιτικοί τρόποι σκέψης, είτε αυτοί είναι «σοσιαλιστικοί» είτε «σοσιαλδημοκρατικοί» είτε «φιλελεύθεροι» είτε οτιδήποτε άλλο, καταλήγουν από κοινού, ότι μόνο με «κοινωνικά μέτρα» μπορεί κάτι τι ν'αλλάξη, και θεωρούν κάθε πρόβλημα ως υπόθεση της πολιτικής του «μικρού χώρου» (εσωτερική πολιτική).
Αυτός είναι ο λόγος που όλοι οι κλάδοι σήμερα των λεγομένων «θεωρητικών επιστημών» (της Φιλοσοφίας και της Ιστορίας συμπεριλαμβανομένων) έχουν λίγο ή πολύ τον χαρακτήρα της «Κοινωνιολογίας».
Προέκυψε έτσι ένας «διανοουμενίστικος ρατσισμός», από τον οποίον έπεται επίσης και κάθε άλλος.
Σε όλους τους εν λόγω κλάδους, οι οποίοι κυριαρχούμενοι από τις ιδέες του A. Comte, δια του Hegel, Μαρξ, E. Durkheim μέχρι του Γκομπινώ (με τις «γραμμικές» του αντιλήψεις για τον εκφυλισμό των μεσογειακών λαών!!!) παραμένουν πάντα στο «πως» του μικρού χώρου, ουδέποτε αμφισβητείται ο μικρός αυτός χώρος και κάθε τι άλλο έξω απ'αυτόν φαίνεται αναγκαίο...

...το ιδεολογικό μηχάνημα του δυτικού κόσμου συνεχίζει να δουλεύη με τα ίδια πάντα επαναλαμβανόμενα νοήματα και τις ίδιες πάντα συνειδητές παραποιήσεις.
Από τη μια μεριά η «δημοκρατία», η «ελευθερία» και η χειραφέτηση που οδηγούν στην «ανάπτυξη», από την άλλη ο «δεσποτισμός» και η «ανελευθερία» που οδηγούν στην «καθυστέρηση».
Τόσο απλά θέλησε τα πράγματα ο Μάξ Βέμπερ - ο οποίος μίλησε με την ίδια βεβαιότητα για πράγματα που ήξερε και γι'αυτά που δεν ήξερε - και τόσο απλά προσφέρονται πάντα.
Αλλά όταν ο κόσμος αλλάζη και οι ιδεολογίες δεν αλλάζουν, καλό οπωσδήποτε δεν είναι...
Οι διχοτομήσεις αυτές μεταξύ «καθυστερήσεως» και «προόδου» σκοπό βέβαια έχουν να μεταφέρουν στην μέση κοινή συνείδηση την αντίληψη, ότι αιτία καθυστερήσεως των «καθυστερημένων» είναι αποκλειστικώς οι ίδιοι και ότι το «Διεθνές Δίκαιο» δεν έχει άλλον σκοπό ειμή την διάδοση της «δημοκρατίας» ανα τον κόσμο.
Τον προηγούμενο αιώνα τον ρόλο της «δημοκρατίας» τον έπαιζε η «αποστολή του εκπολιτισμού»...

Επί δύο συνεπώς αιώνες τα πράγματα παραμένουν ιδεολογικώς τα ίδια, παρά την σωρεία παραδειγμάτων που αναφέραμε και αποδεικνύουν πλήρως ότι οι ιδεολογικές αυτές κατασκευές είναι τελείως αναντίστοιχες προς την υφιστάμενη εξέλιξη του κόσμου.

.~`~.

Στον χώρο της δυτικής Ευρώπης παρατηρείται ένα παράξενο όσο και μοναδικό φαινόμενο:

Εάν κοιτάξει κανείς σε άλλα μέρη (στα Βαλκάνια, την Ρωσία, την Μέση Ανατολή, Ινδία, Ινδονησία κλπ) βλέπει ότι όπου υπήρξε κοινή ιστορία, εκεί υπάρχει και μια σύμμιξη των θρησκειών.
Στα ΒαλκάνιαΧριστιανισμός και Ισλάμ, στην Μέση ΑνατολήΙσλάμ και Χριστιανισμός κ.ο.κ.
Στον ευρωπαϊκό χώρο υποτίθεται ότι Ορθοδοξία και Καθολικισμός έχουν μια κοινή θρησκευτική ιστορία από την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, δυστυχώς, όμως, ενώ βλέπει κανείς καθολικούς στον χώρο του ανατολικού Χριστιανισμού, δεν υπάρχει ούτε ένας γηγενής ορθόδοξος στον χώρο της Δύσης.
Ούτε ένας γηγενής γερμανός ορθόδοξος, ούτε ένας γάλλος, ούτε ένας ολλανδός ή άγγλος. Και ούτε ένας μωαμεθανός βέβαια (εννοείται φυσικά από την εποχή του Χριστού και του Μωάμεθ και όχι ελέυθερες προαιρέσεις ατόμων).
Πως είναι δυνατόν να εξηγηθεί αυτό το παράξενο φαινόμενο;

α´

Την συνιστορία Ισπανίας και Ισλάμ την ξέρομε.
Την παρουσία του βυζαντινού ελληνισμού και των Αράβων στην νότια Ιταλία και Σικελία την βλέπομε ως τα σήμερα. Ορθόδοξο χριστιανό όμως κανέναν. Δηλοί αυτό «φυσική σχέση» θρησκειών;
Στην Τουρκία υπάρχουν σιίτες και στην Περσία υπάρχουν σουνίτες.
Εκεί που τα θέματα είναι με... τον διαβήτη ωρισμένα, είναι στα θέματα Ορθοδοξίας και Καθολικισμού: οι ορθόδοξοι σταματάνε συλλήβδην στην... Ηγουμενίτσα, ενώ οι καθολικοί επεκτείνονται κατά περίπτωση, έστω και σαν μειονότητες, σε όλα τα μήκη και πλάτη της μεσογειακής Ανατολής.
Αν επίσης ρωτήση κανείς έναν αμόρφωτο τσοπάνο του Ολύμπου τι πιστεύουν οι καθολικοί, θα πάρη αμέσως την απάντηση: στο πρωτείο του Πάπα και στο Filioque.
Ένας μάλιστα μετρίας μορφώσεως ορθόδοξος δεν θα δυσκολευθή για τις περαιτέρω σημασίες του τελευταίου αυτού: αν το «Άγιο Πνεύμα» εκπορεύεται από την κατά συμβεβηκός και φθαρτή ανθρώπινη φύση του Χριστού, τότε εκτός από τους Πατριάρχες είναι δυνατόν αυτό να κατευθύνη και τις ενέργειες ενός μάνατζερ σε μια βιομηχανία χημικών όπλων ή ενός στρατηγού που ετοιμάζεται στο επιτελείο του να ρίξη όσες ατομικές βόμβες έχει...
Μόνο που στην τελευταία περίπτωση αυτοί το «Άγιο Πνεύμα» είναι δυνατόν να το ονομάζουν Staatsräson ή κάπως αλλοιώς...
Δεν έχουν όμως την ίδιαν απλότητα τα πράγματα αν ένας ορθόδοξος πει σ'έναν δυτικοχριστιανό ότι είναι ορθόδοξος.
Ο τελευταίος αυτός αμέσως θα ρωτήση: «τι ορθόδοξος, ελληνορθόδοξος ή ρωσορθόδοξος;».
Από την πλευρά του ορθόδοξου ο διάλογος βέβαια σταματάει αυτομάτως, διότι απλούστατα δεν υπάρχει απάντηση... Αν μάλιστα εντρυφήση κανείς σε κείμενα της δυτικής εκκλησιαστικής ιστορίας, είναι δυνατόν να βρή εξόχως δυσνόητους όρους από θρησκευτικής απόψεως («βυζαντινόρρυθμοι καθολικοί», «ρωμαιορθόδοξοι», «ουνίτες», «καθολικόρρυθμοι ορθόδοξοι» κλπ... σε γνωστό μοναστήρι του Βελγίου π.χ., η απάντηση των καλόγηρων για την εκεί εκκλησία είναι ότι αυτή είναι «βυζαντινού» και όχι ορθόδοξου ρυθμού!...).

Στις λίγες αυτές παρατηρήσεις, εύκολα διακρίνει κανείς τις οργανικές δυσκολίες μεταξύ των χριστιανικών Εκκλησιών, θα ήταν όμως λάθος αν αυτά τα έκρινε σαν κάτι αρνητικό για την όλη εξέλιξη του Χριστιανισμού.
Το εκπολιτιστικό έργο του Καθολικισμού υπήρξε τεράστιο.
Και υπήρξε τέτοιο, διότι ενώ ο ανατολικός Χριστιανισμός και το Ισλάμ είχαν τις προϋποθέσεις να μετατραπούν σε κοινωνικά συστήματα και επομένως να υπερκαλύψουν την πολιτική, ανάλογες συνθήκες για τον Καθολικισμό δεν υπήρξαν.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι μέχρι τις μέρες μας οι εθνικοσοσιαλιστές ήθελαν «γερμανικό Χριστιανισμό», διότι ο υπάρχων ήταν... σημιτικής προελεύσεως και δεν τους έκανε.

Στους χώρους της ανατολικής Μεσογείου οι θρησκείες προέκυψαν σαν φυσικά προϊόντα, διότι υπήρχε μια προϊστορία αιώνων γι'αυτές.
Στους χώρους της δυτικής Ευρώπης δεν υπήρχαν ανάλογες προϋποθέσεις, ούτε οι δυτικοευρωπαϊκοί λαοί ευρίσκονταν κοντά στο βασικό κέντρο του Χριστιανισμού, την Κωνσταντινούπολη, όπως τα σλαβικά φύλα της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Ο Καθολικισμός πάλεψε με τους τρόπους του, προκειμένουν να οδηγήση την δυτική Ευρώπη στις μεσογειακές καταβολές του σημερινού πολιτισμού της. Τρόπους που πολλαπλώς κατακρίθηκαν, αλλά που υπήρξαν μέσα, αφου δεν υπήρχαν άλλα ή δεν μπόρεσαν να βρεθούν.
Αυτά δεν κόστισαν μόνο στους χώρους του ανατολικού Χριστιανισμού (π.χ. σταυροφορίες), αλλά και στο ίδιο το Βατικανό αργότερα.

Σήμερα, βέβαια, τα πράγματα των θρησκειών είναι αρκούντως απλουστευμένα.
Οι Εκκλησίες δεν προβλέπεται να παίξουν προεξάρχοντες καθοδηγητικούς ρόλους στις κοινωνίες, διότι ό,τι ήταν ιστορικώς να πετύχουν το πέτυχαν.
Οι ανατολικές, που εκοινωνικοποιήθηκαν, δεν έχουν το ίδιο πρόβλημα με τον δυτικό Χριστιανισμό, που δεν κατάφερε κάτι τέτοιο (δηλαδή να αποτελέσει την αποκλειστική βάση της κοινωνίας) και μέσα στο πνεύμα της εκκοσμίκευσης να αναγκασθή να συμπράξη με την πολιτική.
Μεταξύ των «δογμάτων» σήμερα του δυτικού Χριστιανισμού είναι και τα «ανθρώπινα δικαιώματα», τα οποία όμως προέρχονται από μιαν άλλη ιστορική διαδικασία και, αναγκασμένος ο ίδιος να τα δεχθή, αναγκαστικά τα συνδέει με μιάν έννοια «φυσικού δικαιού» του παρελθόντος.
Τούτα τα «ανθρώπινα δικαιώματα», όμως, υπό την τρέχουσα «φιλελεύθερη» μορφή τους (π.χ. την «ελεύθερη ανάπτυξη του ατόμου» όχι μόνον στον πνευματικό αλλά και στον οικονομικό τομέα, καθώς προβλέπουν τα Συντάγματα) έχουν ανάγκη από μερικές δικτατορίες στην Λατινική Αμερική, στις Φιλιππίνες κλπ.
Οι δικτατορίες φέρνουν εμφύλιους πολέμους, οπότε χρειάζονται δύο επίσκοποι: ένας για τους επαναστάτες, και ένας για τους δικτάτορες.
Ίσως και ένας τρίτος για καμμιά παραφυάδα...

β´

Εξέλιξη δεν είναι να καταργούνται τα παραδεδομένα, αλλά να επανακαλύπτωνται.
Τα πράγματα της ιστορίας - όπως είπαμε ήδη - δεν μπαίνουν στην λογική ανάλυση του προγραμματισμού.
Γιατί τότε δεν θα υπήρχαν ούτε αποτυχημένοι πολιτικοί, ούτε αποτυχημένοι αυτοκράτορες και αυτοκρατορίες...
Η συνύπαρξη Ορθοδοξίας και Καθολικισμού στην Μεσόγειο (παρά την φαγωμάρα, αλλά φαγωμάρα δεν παύει να σημαίνη ιστορικά συνύπαρξη...) έδρασε σε εξόχως κρίσιμες στιγμές για όλη την ύπαρξη του χριστιανικού κόσμου.
Δύο περιπτώσεις σχετικά με την Ορθοδοξία αναφέρομε πιο κάτω, αλλά και ο Καθολικισμός σε μια από τις κρισιμώτερες στιγμές των θρησκευτικών του αγώνων εβοηθήθηκε από τον ανατολικόν Χριστιανισμό για την διάσωση των μεσογειακών νοημάτων στον χώρο της δυτικής Ευρώπης. Εννοούμε την διπλωματική αναγνώριση της Γαλλίας ως κύριας χριστιανικής χώρας τω 1526 (που άλλωστε θ'αποτελέση και την κύρια καθολική δύναμη στους χώρους της Οθωμ. Αυτοκρατορίας) και την σιωπή των Πατριαρχών προς τους Προτεστάντες.

Οι προϋποθέσεις του Οικουμενισμού υπάρχουν, αλλά αυτός δεν μπορεί να είναι ούτε τύπου Τσαντάγιεφ και Σολόβιεφ (που αποτελούν διανοητικά σχήματα κοινωνιολογικών αντιλήψεων), ούτε αυτός που επιδεικνύεται σήμερα...
Ότι στον γενικώτερον χώρο του ανατολικού Χριστιανισμού επεκράτησε κάποια ένταση στις σχέσεις με την Καθολική Εκκλησία, είναι γνωστό. Και ότι μερικοί καθολικοί επίσκοποι στην Ρωσία, θέλησαν να διδάξουν στους ορθόδοξους πως να βαφτίζουν, κι αυτό επίσης.
Αυτά σημαίνουν πως ο Οικουμενισμός θ'αργήση πολύ ακόμα. Τουλάχιστον όσο να χειραφετηθή ως κίνηση και ως νόημα από τις άμεσες πολιτικές ανάγκες...

Ο μεσογειακός οικουμενισμός, που λέμε, είναι άλλου είδους έννοια.
Είναι υπόθεση μιας ιστορικής διαδικασίας διαρκούς υφής, μέσω ωρισμένων τόπων που υπήρξαν εκ φύσεως οικουμενικοί (και γι'αυτό προσέφεραν ό,τι προσέφεραν), αλλά που η νεώτερη πολιτική τους εξέκαμε σαν τέτοιους και που κάθε ιδέα ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης προς Νότον σήμερα επιβάλλει να αποκατασταθούν.
Στην προτέρα κατάσταση τους οπωσδήποτε όχι, γιατί λείπουν τα υλικά'και με τα υπάρχοντα ολίγα, όμως, μπορεί τουλάχιστον να αποκατασταθή το νόημα.
Ο χώρος των Βαλκανίωνκαι της ανατολικής Μεσογείου στήριξε ιστορικά την ύπαρξη του αποκλειστικά στις αρχές μιας οικουμενικής φιλοσοφίας, που είχε βάση το πρόσωπο. Ενός οικουμενισμού, δηλαδή, φυσικού και εκ των κάτω, ως γενική κοινωνική αρχή και όχι ως... διοικητική πρωτοβουλία.
Έτσι υπήρξαν τα πράγματα και στην πρώην Γιουγκοσλαβία, έτσι και σε όλα τα Βαλκάνια, έτσι και στη Ρωσία, έτσι και στους χώρους της Μέσης Ανατολής, και έτσι τα προβλέπει (με καθυστέρηση 2000 ετών) και η... φιλοσοφία της «Ευρώπης».
Ο μόνος χώρος που μετεβλήθη σε χώρο «συνόρων» είναι ακριβώς ο οικουμενικώτερος απ'όλους αυτούς, δηλαδή ο χώρος της καθ'εαυτό Μεσογείου...

Σύμφωνα με τις δοξασίες της «φιλοσοφίας της ιστορίας», η αρχαία ελληνική φιλοσοφία ήταν ένα είδος τουρίστα, όπου αφού εγεννήθηκε στην αρχαία Ιωνία, μετεκόμισε εν συνεχεία στην αρχαία Ελλάδα, απ'εκεί στην Ιταλία για να εγκατασταθεί εν τέλει στο Παρίσι και το Λονδίνο και από εκεί μέσω του... ΟΗΕ να διαχυθή στην ανθρωπότητα.
Στο βιβλίο τούτο θελήσαμε να πούμε ότι τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι και να το δείξωμε.
Θελήσαμε δηλαδή να πούμε ότι η φιλοσοφία καθόλου δεν έφυγε από τους χώρους που γεννήθηκε, έμεινε εκεί, μέχρι των ημερών μας, δημιουργώντας πολιτισμούς και πολύπλοκα συστήματα κοινωνικής ισορροπίας, και ότι συνεπώς σε μια φυσική έννοια Ευρώπης η «δημοκρατία» δεν είχε μόνο να διδάξη αλλά και να διδαχθή...

.~`~.

II

Επί του τι είναι «ιστορία» μπορεί κανείς επί μακρόν να συζητή, χωρίς ελπίδα πως θα καταλήξη σε κάποιο τέλος. Συνήθως στην δυτική Ευρώπη εννοεί κανείς ως «ιστορία» την διήγηση επί ενός θέματος, που είναι εκ των προτέρων αποτελεσμένο ως έννοια, και την προσκόμιση των σχετικών στοιχείων.
Μέχρι και σήμερα τα νέα βιβλία για την «Ιστορία της Ευρώπης» - τα οποία μάλιστα χρηματοδοτούνται από την ΕΟΚ (έτσι π.χ. το πρόσφατο βιβλίο του γάλλου ιστορικού J.-B. Duroselle) εκπονούνται κατά τούτο τον τρόπο: ορίζει κανείς εκ των προτέρων μιαν «Ευρώπη» όπως την θέλει, ή όπως θεωρεί χρήσιμο να την ορίση, και επιδιώκει με «στοιχεία» και αποσπασματικές «θεωρήσεις» του παρελθόντος να κομίση τις σχετικές αποδείξεις.
Είναι όμως έτσι φανερό, ότι με τέτοιους «ορισμούς της Ευρώπης» ποτέ δεν μπορεί να τεθή η ερώτηση τι πράγματι είναι Ευρώπη, τι υπήρξε ή θα μπορούσε να είναι. Και φυσικά ποτέ το «πως» για κάτι τέτοιο.

α´

Από λόγους που δεν θα μας ενδιέφεραν αυτή την στιγμή, τα πράγματα με την «ιστορία» υπήρξαν πάντα τέτοια. Επειδή εδώ στην δυτική Ευρώπη ήταν η Ιεραρχία ανέκαθεν που ώριζε τα πράγματα, η «ιστορία» υπήρξε μια επιχείρηση μεταξύ «εγγράφων» και «πιστοποιητικών» με όχι πάντα καθαρά τα όρια μεταξύ γνησίου και πιστοποιημένου (π.χ. η «Κωνσταντίνειος δωρεά» του Βατικανού στον μεσαίωνα).
Θα μπορούσε συνεπώς να πή κανείς ότι επρόκειτο για μια «βουλητική ιστοριογραφία», η οποία θα μπορούσε πάρα πολύ καλά να αγνοήση, να απαξιώση και να διαστρέψη κάθε τι που ευρίσκετο εκτός των σκοπιμοτήτων της.
Ιδιαίτερα συνέβη έτσι κατά τους καιρούς της αποικιοκρατίας, κατά τους οποίους όχι μόνο προέκυψαν οι «εθνικές Ιστορίες» των δυτικοευρωπαϊκών κρατών (και φυσικά όλες με ύπατην «επιστημονική ακρίβεια»), αλλά παρήχθησαν εργαστηριακώς οι «εθνικές ιδεολογίες» (και δι'αυτών και οι «εθνικές Ιστορίες») πολλών άλλων κρατών...
Σήμερα, αλλά μόνο για τον χώρο της δυτικής Ευρώπης επιχειρείται με την ίδιαν «επιστημονική ακρίβεια» να δειχθούν τα αντίθετα...

Είναι συνεπώς αυτονόητο, ότι αυτός ο συνεχής οπτικός αποκλεισμός για το πραγματικώς υφιστάμενο, η συνεχής άγνοια και διαστροφή του ιδίου, όχι μόνο παρήγαγε μιαν ουσιώδη έλλειψη γνώσεως στην γενική συνείδηση, αλλά ωδήγησε και σε έναν οιονεί πολιτιστικόν αποκλεισμό, ο οποίος ελάχιστα προσφέρεται σήμερα για μια διεθνή συνεννόηση.
Απόδειξη για τούτο είναι ακριβώς οι «νέες Ιστορίες» της Ευρώπης...
Για τούτο το είδος «Ιστοριών» (της «Ευρώπης») παραμένει αποκλεισμένη η ιδέα, ότι στον χώρο της ανατολικής Μεσογείου εφαρμόσθηκε επί 2.000 χρόνια ό,τι η Ευρώπη σήμερα ψάχνει για τον εαυτό της: ο κατ'απόλυτον έννοια της λέξης διεθνικός τρόπος διακυβέρνησης.
Η εμπειρία συνεπώς ότι αυτός ο τρόπος διακυβέρνησης απαιτεί λειτουργούσες και ευέλικτες ιδεολογίες και ότι τα μεγάλα ιστορικά μορφώματα (οι αυτοκρατορίες) δημιουργούνται και διαρκούν όχι λόγω των «αρχών» που έχουν να υποδείξουν αλλά λόγω της απορροφητικής ικανότητας που μπορούν να επιδείξουν, μοιάζει γι'αυτό το είδος ιστορικής θεώρησης σαν πραγματικά ξένο.

Καλύτερα από οπουδήποτε αλλού εικονίζεται αυτό το ιδεολογικό στερέωμα στο σημερινό «Διεθνές Δίκαιο» και την αρρωστημένη κατάσταση των «Διεθνών Σχέσεων» μας.
Από την φιλοσοφία των πραγμάτων τούτων μοιάζει να είναι αποκλεισμένο ότι η μετατροπή των «ανθρώπινων δικαιωμάτων» στο (δια του κράτους) θετικό δίκαιο των «πολιτικών δικαιωμάτων» συνέβη μόνο στον χώρο της δυτικής Ευρώπης και σε κανέναν άλλον κύκλο πολιτισμού (ούτε και στην Αμερική επίσης!).
Ενεργεί συνεπώς κανείς διαρκώς με «εθνικά κράτη» και με την κοσμοθεώρηση μιας γενικής και ενιαίας εξέλιξης στην ιστορία, σύμφωνα με την οποίαν - κατά μιάν εγελιανήν έννοια ή εκείνην της φιλοσοφίας του A. Comte (επίσης όμως και του Μαρξισμού) - όλοι οι πολιτισμοί του κόσμου μετρούνται με την επίτευξη των ίδιων ηθικών και κοινωνικών αρχών, όπως αυτές πραγματοποιήθηκαν στην Ευρώπη, ή ότι οφείλουν να διανύσουν τα ίδια «στάδια» στην ανάπτυξη τους, όπως αυτά συντελέσθηκαν στην δυτική Ευρώπη.
«Δημοκρατία» και «Κοινοβούλιο» καταντούν έτσι συνώνυμα...
Η ιδέα ότι ένα είδος «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» ουδέποτε υπήρξε και ούτε μπορεί να υπάρξη - ή μάλλον ποιητικότερα: ότι ο κόσμος είναι ένα θαύμα και τα θαύματα όχι να τα «διοικήση» αλλά μόνον να προσπαθήση να τα οργανώση νομιμοποιείται κανείς, μοιάζει να βρίσκεται ολότελα απομακρυσμένη από την τρέχουσα πνευματική πραγματικότητα.
Η ίδια λογική κατεύθυνση φαίνεται επικρατούσα και στην πολιτική: ολόκληρος ο κόσμος να κλεισθή σ'έναν κομπιούτερ και μετά μ'ένα κουμπί να αποκτά κανείς αμέσως ό,τι προς στιγμήν χρειάζεται...
Το «κουμπί» ονομάζεται τρεχόντως «διεθνής (;) στρατιωτική δύναμη»...

Εάν λοιπόν κανείς ιδή τα πράγματα ιστορικά, θα διαπιστώση αμέσως ότι καθόλου δεν απεμακρύνθηκαν τα νοήματα από τις αντιλήψεις του άγγλου ποιητή Ρ. Κίπλινγκ, του οποίου μοναδική «ανθρώπιστική επιθυμία» ήταν να εκπολιτίση του Ινδούς!
Κατά την σημερινή φιλοσοφία των διεθνών οργανισμών μας, μπορεί κανείς να θεωρήση ολόκληρη την υδρόγειο κατοικούμενη από «Ινδούς» του Κίπλινγκ.
Και αυτό συμβαίνει καθημερινά στον Τύπο.
Αδιάφορον εάν πρόκειται για πολέμους στη Βαλκάνια, για τον Σαντάμ Χουσεΐν, για τον Καντάφι, για τους Ταμίλους, τους Παλαιστίνιους είτε ο,τιδήποτε άλλο, αμέσως ψάχνει κανείς για «επιτιθέμενους», για καταστρατηγήσεις «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», μιλεί περί «παγκόσμιας κοινωνίας», περί «οικογένειας λαών» ή «διεθνούς κοινότητας κρατών», και προτείνει «παγκόσμια δικαστήρια».
Το Διεθνές Δίκαιο σε τούτο το λεξιλόγιο μετονομάζεται από ευνοήτους λόγους σε «ανθρωπιστική βοήθεια», και τούτο κατά την έννοια, ότι οι φτωχότεροι οφείλουν αναγκαστικά να είναι και οι πολιτικώς ανώριμοι.
Δεν εκπλήσσει συνεπώς ότι με μια τέτοια ιδεολογία πολύ συχνά οι αναλύσεις των έγκριτων εφημερίδων συμβαίνει να συμπίπτουν με τις απόψεις των μάνατζερ στα κίτρινα φύλλα...

Μια ουσιώδης παρατήρηση στα παραπάνω θα μπορούσε να είναι η εξής:
η έννοια της «Παγκόσμιας Ιστορίας» δεν έχει υπάρξει ακόμη, ακριβώς επειδή κατά το παρελθόν η προσπάθεια ήταν να γράφωνται «εθνικές Ιστορίες» ως «παγκόσμιες Ιστορίες». Το ίδιο ισχύει ολοένα με τις νέες «Ιστορίες της Ευρώπης»...

...η σχέση της δυτικής Ευρώπης με την ανατολική Μεσόγειο οφείλει ν'αλλάξη.
Από τον 11ο αιώνα μέχρι τον δεύτερον παγκόσμιο πόλεμο αυτή η σχέση υπήρξε μια μόνο: κάθε κρίση του δυτικοερωπαϊκού χώρου έπρεπε να μεταφερθή στο ανατολικό τμήμα της Μεσογείου...

Σαν μια απαραίτητη προϋπόθεση γι'αυτήν την αλλαγή θεωρούμε την μεταβολή των θρησκευτικών σχέσεων. «Ιστορικά δίκαια» του δυτικού Χριστιανισμού και ιδιαίτερα του Καθολικισμού επί του εν λόγω χώρου, που είναι ιδεολογικά τελείως διαφορετικός από εκείνον της δυτικής Ευρώπης, θα εσήμαινε ακριβώς το ίδιο, όπως αν ένας μωαμεθανός ιμάμης από την Ινδονησία π.χ. προέβαλλε παρόμοια «δίκαια» επί της Σικελίας, της Σαρδηνίας, της Κορσικής, της Κάτω Ιταλίας και της Ιβηρικής Χερσονήσου, λόγω της μεσαιωνικής ιστορίας της θρησκείας του σ'αυτούς τους τόπους, στους οποίους το Ισλάμ τότε ευρήκε ένα σύνολο αιρέσεων και μόλις χριστιανών...

β´

Κατά τη γνώμη μου, οποιοδήποτε βιβλίο σήμερα πολιτικής και ιστορίας, σε οποιαδήποτε γλώσσα και οιασδήποτε κατευθύνσεως, υποχρεούται να λαβαίνη υποχρεωτικώς υπ'όψιν του ότι οι δυτικές βιομηχανικές κοινωνίες ιδεολογικά και κοινωνικά είναι οι ασθενέστερες.

Το Σουδάν λ.χ. ή η Ιορδανία μπορούν να υποφέρουν κρίσεις για πολλά χρόνια.
Η Γερμανία όμως ή η Γαλλία ούτε για μερικές εβδομάδες δεν μπορούν να διεξέλθουν μια μεσαία κρίση.
Κι αυτό είναι εύκολο στην κατανόηση του: η τέλεια εσωτερική οργάνωση που χαρακτηρίζει κάθε μηχανή, οφείλει να διέπει και την κοινωνία που την παράγει.
Με κάθε κρίση, συνεπώς, είναι όπως μ'ένα λεπτό ρολόϊ ακριβείας που μας φεύγει απ'τα χέρια και πέφτει στο έδαφος: οι ιδεολογικοί μύθοι, που κρατούν κάθε μέρα τους ανθρώπους στην δουλειά κλονίζονται, η κοινωνική αναταραχή διαπερνά όλο το κοινωνικό σώμα και σαν τελική λύση μένει ο γενικός πόλεμος και τα νεκροταφεία...
Κανείς συνεπώς δεν έχει συμφέρον και για την παραμικρή κρίση σ'αυτές τις κοινωνίες, που είναι κοινωνίες κρίσεως από την ίδια τους την φύση.
Είναι άλλο πράγμα όμως ο «φιλελεύθερος τρόπος παραγωγής» που δημιουργεί τις κρίσεις, εις βάρος τελικώς της φύσης και άλλων κοινωνιών...

Η «φιλελεύθερη ιδεολογία» και τα κοινωνικά επαγόμενα που κρύβει μέσα της με κανένα μέσον από την πνευματική παρακαταθήκη της Δύσεως δεν μπορούν να αλλάξουν, να «διορθωθούν» ή να «βελτιωθούν», επειδή ο τρόπος σκέψης και η πνευματική κατεύθυνση παντός διανοούμενου (αδιάφορον αν αυτός είναι καθηγητής, κοινωνιολόγος, λογοτέχνης, καλλιτέχνης κλπ.) προσδιορίζονται από δύο βασικές έννοιες: αυτήν της «προόδου» και εκείνην της «ανάπτυξης».
Από τις δύο αυτές έννοιες κανείς δεν μπορεί να απαλλαγή, επειδή βρίσκονται βαθύτατα στην δυτική ιστορία και ιδιαίτερα (στην δυτική Ευρώπη) στην δημιουργία και διαμόρφωση του δυτικού δικαίου. Ακόμα μεγαλύτερη γίνεται η δυσκολία από την απατηλή εντύπωση που αποκομίζει κανείς ως προς αυτές τις έννοιες από την τεχνολογική παραγωγή («νέα» μοντέλα, «νέες» τεχνολογίες κλπ.), παρ'όλον που η τεχνολογία είναι μια διαδικασία καθ'εαυτήν και την έννοια του «νέου» σ'αυτήν οφείλει κανείς να χρησιμοποιή με επιφύλαξη.
Αδιάφορο λοιπόν πως αρχίζει κανείς να σκέπτεται, καταλήγει στο ίδιο πάντα συμπέρασμα: το ήδη υφιστάμενο δεν μπορεί να αλλάξη!

.~`~.

III

Πίσω από το κέρδος δεν θα τρέξη ο φιλόσοφος και ο άγιος, αλλά ο κοινός θνητός των άμεσων αναγκών, που θα ζητήση να τις ικανοποιήση κατά τους απλούστερους δυνατούς τρόπους.
Για να κινητοποιηθή αυτός στην παραγωγή, του χρειάζονται οπωσδήποτε ταπεινής φύσεως αισθήματα όπως εγωϊσμός, δυνατότητα κλοπής και αδικίας κλπ.
Το κυριώτερο όμως που του χρειάζεται είναι μια φυσικώς αμβλυμμένη αίσθηση μεταξύ καλού και κακού, που να έχη την ιδεολογία της «προόδου».
Εδώ όμως είναι που γίνεται ο ίδιος θύμα του εαυτού του: η «αόρατος χειρ» του Άνταμ Σμίθ, δηλαδή το κράτος, που δεν μπορεί ν'αφήση τα πράγματα να οδηγηθούν στο χάος, όπως απαιτεί η «θεωρία», μέσα σε ένα άκρως επεξειργασμένο σύστημα δικαίου θα ορίση τα θεμιτά όρια των απέραντων τούτων φιλοδοξιών.

α´

Αυτό το σύστημα δικαίου δεν προέκυψε από συνειδητή βούληση κάποιας αφηρημένης έννοιας κράτους, αλλά αποτελεί το προϊόν μιας κοινωνικής διαδικασίας σκληρών αγώνων που προέκυψαν από την Μεταρρύθμιση κι εδώ.
Η διανόηση δια της «Αναγεννήσεως» είναι το μόνιμο στοιχείο επανάστασης κατά του κράτους.
Αυτό που στην Ανατολή μέσα στην κατάσταση του πολυφυλετισμού και του πολυθρησκευτισμού οδηγεί διϊστορικά στην πλήρη εκμηδένιση της έννοιας του κράτους, στην Δύση θα μεταβληθή σε ένα διαρκές ισοζύγιο μεταξύ αστυνομίας και λαού.
Η δομή της μεσαιωνικής εξουσίας θα λάβη δια του Χόμπς την κολακευτική έννοια της κοινωνικής συγκαταθέσεως και, μια γενεά μετά, το δικαίωμα της προσωπικής ευδαιμονίας θα ανακηρυχθή δια του Λώκ σε «φυσικό δικαίωμα».
Με την γαλλική επανάσταση η αρχή της ευδαιμονίας συλλογικοποιείται.
Τώρα έχουμε ένα νέο στοιχείο στην ιστορία, όπως παρατηρεί κάπου ο Φ. Μαϊνέκε:
την εισαγωγή της μάζης με συνείδηση της δύναμης της.
Στην απαίτηση ικανοποιήσεως της «ολικής ευδαιμονίας» θα δοθούν διάφορα ονόματα - δημοκρατία, σοσιαλισμός, εθνικισμός, μπολσεβικισμός, φασισμός -, ενώ η έννοια του «λαού» υποχωρεί μονίμως προ της έννοιας του «πληθυσμού».
Για το κράτος τώρα η κοινωνία είναι «πληθυσμός», δηλαδή το αντικείμενο στατιστικών μετρήσεων (γεννήσεις, θάνατοι, υγεία, κατοικία κλπ.), δια βελτιώσεως των δεικτών των οποίων θα εξασφαλισθούν τα «φυσικά δικαιώματα» για όλους.
Η «ελευθερία» του ατόμου προς ικανοποιήση των αναγκών του έχει τώρα ένα αυτονόητο φυσικό (και νομικό) όριο: την εξασφάλιση των προϋποθέσεων της μαζικής παραγωγής.
Η ηθικοθρησκευτική έννοια της φιλανθρωπίας καταργείται και αντικαθίσταται με εκείνη της «κοινωνικής πρόνοιας».
Δεν είναι δουλειά του καθενός να ενδιαφέρεται για τον διπλανό του.
Καθένας μπορεί να ενδιαφέρεται για το συμφέρον του και για τον άλλον ενδιαφέρεται το κράτος. Καλύτερα από κάθε τι άλλο φανερώνει την τροπή των πραγμάτων η ανάρτηση των λαϊκών εικόνων σε όλα τα μαγαζιά του περασμένου αιώνα με την επιγραφή «Ο πωλών τοις μετρητοίς - ο πωλών επί πιστώσει».
Όχι πίστωση και φιλανθρωπία, μόνο μετρητά. Διότι ο καθένας οφείλει να είναι «πλούσιος» (δηλ. αναγκαστικά να δουλέψη) προς ικανοποίηση των αναγκών του «μετρητοίς»... Και επειδή με την δουλειά δεν γίνεται κανένας τόσο πλούσιος, όσο απαιτούν τα θεωρητικά αξιώματα του κλασσικού φιλελευθερισμού, η έννοια της φιλανθρωπίας μεταβάλλεται σε εκείνην της «εργατικής αλληλεγγύης».
Το στοιχείον της επαναστάσεως και του χάους δεν αποσοβείται δια του «Enrichissez-vous»'απλώς διοχετεύεται εκτός των δυτικών κοινωνιών δια της αποικιοκρατίας, ώστε να διατηρηθή το εσωτερικό σύστημα της νομικής ισορροπίας...

Ότι η τέτοια τάξη πραγμάτων, δηλ. η μονίμως προπαγανδιζόμενη ιδεολογία του «φιλελευθερισμού» δεν υπήρξε οπωσδήποτε ή αποκλειστικώς αναγκαία για την τεχνολογική ανάπτυξη της ανθρωπότητος, είναι εύκολο να κατανοηθή από το γεγονός ότι ούτε η Αμερική ούτε η Ρωσία ούτε η Γερμανία ούτε οι σκανδιναβικές χώρες ή η Ιταλία και η Ιαπωνία εστήριξαν την ανάπτυξη τους σε εξωτερικές αποικιοκρατικές κτήσεις.
Οι χώρες αυτές πρώτα αναπτύχθηκαν βιομηχανικά και μετά (πλήν της Ρωσίας) εζήτησαν την προς τα έξω επέκταση, ενώ αντίθετα οι κατ'εξοχήν ιμπεριαλιστικές δυνάμεις Πορτογαλία και Ισπανία καμμιά τεχνολογική ανάπτυξη δεν μπόρεσαν να επιτύχουν.
Ότι η αποικιοκρατία δια του «ισοζυγίου» των δυνάμεων (και των ιστορικών προϋποθέσεων του, που δεν μας ενδιαφέρει αυτή τη στιγμή) συνετέλεσε σε μια επιτάχυνση της τεχνολογικής αναπτύξεως, είναι γεγονός, η τεχνολογική ανάπτυξη όμως και η αποικιοκρατική τέτοια δεν είναι πράγματα ταυτόσημα, όπως δι'ενός τεραστίου ιδεολογικού μηχανισμού ηθελημένων παρανοήσεων θέλει να παραστήση η ευρωπαϊκή ιστοριογραφία.

Προς απόδειξη της εσωτερικής νοηματικής νομοτέλειας αυτού του μηχανισμού, πρέπει να πούμε δι'ενός παραδείγματος τα εξής:

Όταν πρόκειται να δικαιολογηθούν καταστάσεις επιθετικής πολιτικής, η αορίστου περιεχομένου έννοια «Ευρώπη» λαβαίνει το νόημα της κλειστής πολιτιστικής κοινότητος που «κινδυνεύει».
Την μια φορά γίνεται ταυτόσημη του «Χριστιανισμού», της άλλη της «Δημοκρατίας», της «Ελευθερίας» κλπ.
Αυτά δεν πρέπει να τα έχη κανείς άλλος και συνεπώς η «Ευρώπη» περιβάλλεται από «εχθρούς». Έτσι π.χ. διαβάζει κανείς:

«κάτι ανάλογο (με την Κίνα που ζούσε αποτραβηγμένη στον εαυτό της) οι ευρωπαίοι θαλασσοπόροι του 16ου αι. δεν θα μπορούσαν να συμπεράνουν σίγουρα για την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η οποία βρισκόταν στο μέσο στάδιο επεκτάσεως της, και, καθότι πιο κοντά στην πατρίδα, ήταν για τον Χριστιανισμό πολύ πιο επικίνδυνη» (P. Kennedy, Aufstieg und Fall der großen Mächte, 1991, σελ. 37).

«Πολύ πιο» - μεταξύ μηδέν και απείρου το μέσον το βάζει κανένας βέβαια όπου θέλει...
Τον 16ο αι. όμως δεν υπήρχε καμμιά «χριστιανική πατρίδα» στην Ευρώπη.
Υπήρχαν μόνο θρησκευτικοί πόλεμοι και τα εμπορικά συμφέροντα της Βενετίας.
Ο Χριστιανισμός τότε σαν ενιαίο θρήσκευμα υπήρχε μόνο στην ανατολική Μεσόγειο και αυτός, απότελούμενος από 16 περίπου εκατομμύρια, δηλαδή σχεδόν το μισό της Οθωμ. Αυτοκρατορίας, δεν είδε κανέναν κίνδυνο στους οθωμανούς.
Ούτε άλλωστε το Ισλάμ επετέθηκε ποτέ κατά της Ευρώπης. Κατέλαβε μόνο τμημάτα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, επειδή αποτελούσε ιστορικά ένα από τα συστατικά της στοιχεία. Αυτό υπήρξε και ένα τεράστιο ιστορικό κέρδος για την Ευρώπη...

Αλλά είναι πιστεύομε καιρός μια νέα πολιτική τάξη του κόσμου να απαλλαγή όσο το δυνατόν ταχύτερα από τα προκατασκευασμένα ιδεολογικά σλόγκαν των τηλεοράσεων...
Οι θεωρίες περί δημοκρατίας είναι πράγμα καλό, καλύτερο όμως είναι να ξέρη κανείς ότι η δημοκρατία και ο έρωτας υπάγονται στην κατηγορία των πραγμάτων εκείνων που υπάρχουν εν όσω γίνονται και όχι εν όσω συζητούνται.
Επί της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου (περιλαμβανομένης σ'αυτήν και της Μαύρης Θαλάσσης) έχουμε ένα εξαίσιο δείγμα ιστορικής λειτουργίας της δημοκρατίας, που αποτελεί πολύτιμο πολιτικό κεφάλαιο του μέλλοντος.
Εδώ ένα πλήθος λαοτήτων και θρησκευτικών πεποιθήσεων δένουν τις δύο θρησκείες του Χριστιανισμού και του Ισλάμ κατά τους πιο αξεδιάλυτους τρόπους.
Τρόπους που καμμιά «πολιτική θεωρία» δεν μπορεί να λύση και που ούτε χρειάζεται.
Αυτό που χρειάζεται μόνο είναι να ανακαλυφθή η σοφή διάταξη των πραγμάτων.

Είναι δυνατόν αυτός ο κόσμος,αυτό το πρωτοφανές ανακάτωμα φυλών και πίστεων να υπάρχη επί 2000 χρόνια εκεί χωρίς κάποιο βαθύτατο είδος δημοκρατίας στις καθημερινές του σχέσεις; Από ποιές άραγε ιδεολογικές ρίζες προέρχονται οι αρχές αυτής της εφαρμοσμένης δημοκρατίας;
Η αρχή της «αυτοδιαθέσεως των λαών» μπορεί άρα να έχη νόημα μέσα σε μια κατάσταση συνειδητής αεθνίας χιλιετιών, δηλαδή σε πολυεθνικούς τρόπους διοικήσεως δεκάδων αιώνων;
Και όμως η αρχή αυτή είναι ο ακρογωνιαίος ιδεολογικός λίθος των σημερινών διεθνών οργανισμών. Από την αρχή αυτή οι διεθνείς οργανισμοί δεν μπορούν να ξεφύγουν, όσο είναι υποχρεωμένοι να υπόκεινται στα αποτελέσματα του αποικιοκρατικού παρελθόντος...
Οι αφηρημένες αρχές των διεθνών οργανισμών είναι αρχές ομοιογένειας, διότι εφκιάσθηκαν για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της «ομοιογένειας» που εδημιούργησε ο ιμπεριαλισμός δια των «εθνικών κρατών» («ίσων» μεταξύ τους). Αιρομένης της έννοιας αυτής, οι καταστάσεις είναι τόσο ανομοιογενείς, ώστε κάθε έννοια ισότητος «θεωρητικής αρχής» να τις καθιστά πολυπλοκώτερες...

β´

Στο σύγχρονο διεθνές δίκαιο έχομε ακριβώς μιαν παραλληλία δομής που έχομε και στο εσωτερικό εθνικό δίκαιο των δυτικών κρατών.
Η νομική ισότης των ατόμων είναι ένα ιδεολογικό πλάσμα για να επιτυγχάνεται απλώς η λειτουργία της «αόρατης χειρός» του Α. Σμίθ.
Διότι αφού οι άνθρωποι δεν είναι εκ φύσεως ίσοι, η νομική ισότης οδηγεί αναγκαστικά στην δημιουργία τάξεων και στην κυριαρχία των «ικανωτέρων» κατά τις αρχές του φιλελέυθερισμού.
Αυτό όμως προϋποθέτει κάτι που το Διεθνές Δίκαιο δεν έχει: κάποιο είδος ομοιογένειας - εν προκειμένω της «εθνικής» -, η οποία επιτρέπει το ιδεολογικό πλάσμα της νομικής ισότητος.
Μεταξύ κρατών όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά, διότι αυτά είναι πολιτιστικώς ανομοιογενή.
Η αρχή συνεπώς της «εθνικής ισότητος» οδηγεί αναγκαστικά στην σύγκρουση.
Τόσο μεταξύ των ίδιων των κρατών - πράγμα που για την αποικιοκρατία απετέλεσε επιθυμητόν σκοπό -, όσο και κυρίως των κρατών με το ισχύον Διεθνές Δίκαιο, πράγμα που εκφράζεται δια τη δημιουργίας αυτοδύναμων σχηματισμών μεταξύ αυτών, όπως OPEC, Αραβική Λίγκα, Αφρικανική Ένωση κλπ. Το ισχύον άλλωστε Διεθνές Δίκαιο προέκυψε ως ιστορικό προϊόν μεταξύ λίγο-πολύ «ομοιογενών» κρατών στα πλαίσια της δυτικής Ευρώπης, δηλαδή ως μηχανισμός ισοζυγίου. Μια ανάλογη λειτουργία επί παγκοσμίου επιπέδου προϋποθέτει ακριβώς την «ομοιογενή» αποδοχή των αρχών αυτού του Δικαίου, όπως «δημοκρατία», «ανθρώπινα δικαιώματα» κλπ., που τότε μόνο μπορεί να ισχύση (βλ. κατωτέρω) όσο πιο πλήρης γίνεται η πολιτιστική εκπτώχευση του πλανήτη Γη. Αυτό άλλωστε - όπως θα ιδούμε - απετέλεσε και βασική επιδίωξη της ως τώρα ιστορίας του καπιταλισμού και προκύπτει νομοτελειακώς από την φιλοσοφία του. Ότι ωρισμένες «φιλελεύθερες» αρχές είναι δυνατόν να συνιστούν πισωδρόμηση ως προς τα ιδεολογικά αξιώματα άλλων πολιτιστικών κόσμων, το είδαμε στην περίπτωση του τσαντόρ. Και ότι η βιομηχανική οργάνωση δεν προϋποθέτει απαραιτήτως την ισχύ αναλόγων αρχών το γνωρίζομε από της περίπτωση της Άπω Ανατολής.
Η Ν. Κορέα παράγει προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, όμως οι οικογένειες θρηνούν για τα κορίτσια που θα γεννηθούν, ενώ η ζωή των εργατών στην Ιαπωνία δεν είναι - παρά την ευημερία - η καλύτερη του κόσμου.

Το παλαιότατον όμως παράδειγμα της τεχνολογικής αναπτύξεως της Ρωσίας, το επισυμβάν χωρίς την επικράτηση των ιδεολογικών αρχών της δυτικής θεωρίας του λιμπεραλισμού, είναι επαρκές παράδειγμα ότι μια σύγχρονη οργάνωση του Διεθνούς Δικαίου δεν προϋποθέτει οπωσδήποτε την ισχύ «ενιαίων αρχών».
Για το τελευταίο τούτο παράδειγμα η εφευρηματική ευκολία της δυτικής Ευρώπης γνωρίζομε ποιό σλόγκαν επενόησε:
ότι επρόκειτο για «μίμηση».
Εν προκειμένω όμως γεννάται το ερώτημα, γιατί την μίμηση αυτή δεν την ακολουθούν και όσοι μη ανεπτυγμένοι της σήμερον θα ήθελαν.
Το διάφορον της ιδεολογίας - το συχνά επικαλούμενο υπό την υπόκρουση του Μαξ Βέμπερ για την ισχύ των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» - δεν είναι επαρκής εξήγηση, όπως τα παραπάνω παραδείγματα μας πείθουν.
Παρά τα αναμφισβήτητα τούτα δεδομένα της ιστορικής πραγματικότητος, όμως, το ιδεολογικό μηχάνημα του δυτικού κόσμου συνεχίζει να δουλεύη με τα ίδια πάντα επαναλαμβανόμενα νοήματα και τις ίδιες πάντα συνειδητές παραποιήσεις. Από τη μια μεριά η «δημοκρατία», η «ελευθερία» και η χειραφέτηση που οδηγούν στην «ανάπτυξη», από την άλλη ο «δεσποτισμός» και η «ανελευθερία» που οδηγούν στην «καθυστέρηση».
Τόσο απλά θέλησε τα πράγματα ο Μάξ Βέμπερ - ο οποίος μίλησε με την ίδια βεβαιότητα για πράγματα που ήξερε και γι'αυτά που δεν ήξερε - και τόσο απλά προσφέρονται πάντα.
Αλλά όταν ο κόσμος αλλάζη και οι ιδεολογίες δεν αλλάζουν, καλό οπωσδήποτε δεν είναι...
Οι διχοτομήσεις αυτές μεταξύ «καθυστερήσεως» και «προόδου» σκοπό βέβαια έχουν να μεταφέρουν στην μέση κοινή συνείδηση την αντίληψη, ότι αιτία καθυστερήσεως των «καθυστερημένων» είναι αποκλειστικώς οι ίδιοι και ότι το «Διεθνές Δίκαιο» δεν έχει άλλον σκοπό ειμή την διάδοση της «δημοκρατίας» ανα τον κόσμο.
Τον προηγούμενο αιώνα τον ρόλο της «δημοκρατίας» τον έπαιζε η «αποστολή του εκπολιτισμού»...

Το πρόβλημα της παγκόσμιας οργάνωσης της παραγωγής δεν είναι πρόβλημα της ομοιόμορφης ανάπτυξης όλων, αλλά οργανώσεως των ρυθμών και των βαθμών που αυτή η ανάπτυξη μπορεί κατά πολιτιστικές περιοχές να επιτευχθή.
Αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα από όσο φαίνεται και από όσο αφήνει η γραμμική αντίληψη περί ιστορίας της θεωρίας της «δημοκρατίας» να εννοήθή (αν οι άλλοι πάρουν την «δημοκρατία», θα πάρουν και την ανάπτυξη!...).
Κάτι τέτοιο δεν αποτελεί βέβαια αληθινή επιδίωξη της «δημοκρατίας», αλλά ούτε και εναπόκειται στην ελεύθερη προαίρεση των λαών (στα συνθήματα των κυβερνήσεων ίσως...).
Η βιομηχανική παραγωγή σημαίνει ωργανωμένη εργασία, δηλαδή σημαίνει αναγκαστικά ένα βαθμό ανθρωπίνου κόστους.
Δεν είναι αυτονόητο ότι όλοι οι πολιτισμοί μπορούν να δεχθούν κάτι τέτοιο στον ίδιο βαθμό.
Ο σοσιαλισμός που δεν θέλησε να δεχθή καθόλου ανθρώπινο κόστος στην παραγωγή, κατέρρευσε. Δεν κατέρρευσε σαν πολιτικό σύστημα, αλλά σαν ιδεολογία.
Η «δημοκρατία» (και εννοούμε το σύστημα τούτο με εισαγωγικά, πάντα κατά το ιμπεριαλιστικό νόημα που θέλησε να του δώση ο Τσώρτσιλ μεταπολεμικά, στο κλίμα του ψυχρού πολέμου) δεν κατέρρευσε, όχι λόγω κάποιας ιδεολογικής ευρωστίας, όπως φροντίζει να τονίζη η προπαγάνδα, αλλά λόγω του τεραστίου όγκου ψυχοφαρμάκων που προϋποθέτει, με άκρον όριο τα ναρκωτικά...

François Géré, Pourquoi les guerres? Un siècle de géopolitique, Ed. Larousse, Paris, 2002

Ανάλογο ανθρώπινο κόστος δεν είναι καθόλου βέβαιο πώς μπορεί να συνδυασθή με τις ιδεολογικές αρχες άλλων πολιτιστικών κόσμων και ιδιαίτερα τών πέριξ τής Μεσογείού πού ιδιαίτερα μας ενδιαφέρουν εδώ.
Αλλά αυτό είναι από μιαν αποψη εύεργετικο:
αντι ο καπιταλισμός να άγχεται για το «νόου χάου», θα βρή νέούς τρόπούς όργανώσεως τής παγκόσμιας παραγωγής (προσφέροντας έτσι και μιά μεγάλη υπηρεσία προς τό περιβάλλον), πιο αργούς και οργανικούς, που να εξασφαλίζουν υπέρ αυτών την διάρκεια, ώσπου νά πεισθούν οι άλλοι λαοί να πάρουν ένα μέρος από το «νόου χάoυ» και να δουλέψουν.
Εννοούμε βέβαια τούς λαούς σε μιά φυσική ιστορική λειτουργία καί όχι τις «εθνικές» κυβερνήσεις ή τις κατατρομοκρατημένες χούντες του μέχρι τώρα «Διεθνούς Δικαίου»...

Χωρίς την αποδοχή νέων ιδεολογικών δεδομένων καμμιά νέα τάξη του κόσμου δέν είναι δυνατή.
Οχι μόνο δέν είναι δυνατή, αλλά είναι απολύτως πιθανό να υπάρξουν καταστάσεις που καμμιά πολιτική διαχείριση δέν θάναι δυνατόν να έλέγξη (θα δούμε ποιές περίπου).
Οι διεθνείς οργανισμοί - καί ιδιαίτερα ο ΟΗΕ - είναι πολύ πιθανόν ότι... θα αλλάξουν μορφή και λειτουργία. Αν οι ειρηνευτικές προσπάθειες του ΟΗΕ είναι «για να μή σκοτώνωνται οι άνθρωποι», τότε ο μελλοντικός αριθμός των κυανοκράνων πρέπει να περιλαμβάνη άκριβώς το μισό του πληθυσμού της Γής.
Ο αριθμός των κρατών του ΟΗΕ αυξήθηκε εντός εικοσαετίας (1950-70) από 60 σε 127 και σήμερα ανέρχεται σε 160 (από τά 182 κράτη πού υπάρχουν συνολικά [198 στις μέρες μας]). Τα κράτη αυτά είναι ατελή κατασκευάσματα τής ιστορίας, που προήλθαν άπό την σύντομη διαδικασία αποαποικιοποίησης του ψυχρού πολέμου.
Οι αφηρημένες ιδέες των διεθνών οργανισμών συνεπώς δημιουργούν ίσα δικαιώματα επί άνισων πραγμάτων, πράγμα που σημαίνει (παραβλεπομένου του παράγοντος, ότι κάτι τέτοιο μπορεί να δημιουργή μιάν επιθυμητή κατάσταση ελεγχομένων πολέμων, γεγονός άκρως κρίσιμης σημασίας) ότι άκριβώς η συμμετοχή των στους διεθνείς οργανισμούς δημιουργεί πρόσθετες αιτίες συγκρούσεων.
Η άναγνώρισή τους αποτελεί και αναγνώριση των διεκδικήσεών τους, δηλαδή μεταφορά τους εντός του ΟΗΕ.
Με την πολιτική χειραφέτηση της Ασίας - παρά τα εσωτερικά προβλήματα που μπορεί να διαρκέσουν αρκετά ακόμα - ο κόσμος αργά ή γρήγορα οδεύει σε μιά οργάνωση κατά πολιτισμούς (κατά περιοχές), όπως φυσικώς ευρέθηκε να υπάρχει.
Θα ιδούμε πιό κάτω ποιοί «περιορισμοί» είναι δυνατόν να προτείνωνται σ'αύτο, σημασία όμως εχει οτι οι «γενικες αρχες» της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα πάψουν έτσι να αποτελούν «φορείς» κάποιας παγκοσμίου πολιτικής και θα αποτελέσουν μέριμνα τών ιδίων των διοικητικών συστημάτων των λαών.
Ο,τι συνεπώς θά μείνη από τήν υπερεθνική λειτουργία τών σημερινών διεθνών όργανισμών θα είναι ο συντονισμός μεταξύ μερικωτέρων πολιτικών σχηματισμών και όχι μεταξύ κρατών.
Αυτό όμως σημαίνει ότι άναγκαστικά θα άναγνωρισθούν πολλά είδη δημοκρατίας και αντίστοιχα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Δηλαδή ότι ο ιδεολογικός ιμπεριαλισμός θα καταργηθή, ώσπου νά βρεθή ο γενικός μέσος όρος. Δυστυχώς, όμως, τίποτε δέν υπάρχει πού να δείχνει μιάν ιδεολογική μεταπτωση πρός αυτή την κατεύθύνση, παρά τις όποιες ίστορικές μεταβολές τών καιρών μας.

γ´

Μερικά από τα όσα είπαμε περί Ισλάμ καθόλου άγνωστα δεν είναι βέβαια, οι ιδεολογικές ανάγκες όμως των βιομηχανικών κοινωνιών επιβάλλουν μονίμως ένα αμετάθετο πλαίσιο αντιλήψεων, που διαμορφώνουν την κοινή συνείδηση από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας.
Δίκαια γεννιέται το ερώτημα κατά πόσον η Ευρώπη είναι προετοιμασμένη για το οποιοδήποτε είδος ιστορικών αλλαγών.
Αν όμως, για το Ισλάμ, λόγω της εξαρτήσεως της Ευρώπης απ'το πετρέλαιο, οι παραποιήσεις είναι συνειδητές [όπως π.χ. η πολιτική έννοια της ανοχής (Tolerance) - που είναι σχέση πολίτη και κράτους και που το Ισλάμ δεν έχει, διότι δεν χρειάζεται να έχη, αφού είναι άλλη η λειτουργία του κράτους σ'αυτό - συγχέεται με την θρησκευτική τέτοια, που είναι έννοια πολιτιστικής δημοκρατίας, προκειμένου να προκύψη το Ισλάμ ως «κίνδυνος» για τη μέση συνείδηση], η ύπαρξη του ανατολικού Χριστιανισμούείναι κυριολεκτικώς κόλλα λευκή στην συνείδηση του οποιουδήποτε μέσου Ευρωπαίου.
Απόδειξη είναι ο αβίαστος τρόπος που γράφονται στις εφημερίδες συνθήματα του τύπου «ελληνική ορθόδοδος» (Εκκλησία), «ρωσική ορθόδοξος», «σερβική ορθόδοξος» κλπ., του γράφοντος απολύτως βεβαίου ότι ουδέν ερώτημα θα γεννηθή στον αναγνώστη, αν υπάρχη, π.χ. «γαλλική καθολική», «γερμανική καθολική» ή «ισπανική καθολική» Εκκκλησία. Και πέραν από τις τρέχουσες πολιτικές σκοπιμότητες, τα πράγματα προφανώς ανιχνεύονται και σε άλλες σφαίρες.
Αν ανοίξη κανείς μιά όποιαδήποτε και οσοδήποτε πολύτομη «Ιστορία της Φιλοσοφίας», εύκολα θα παρατηρήση το έξής: από την αρχαιότητα μέχρι τον τρίτον περίπου μ.Χ. αίώνα εκατοντάδες ή χιλιάδες σελίδες.
Από τον τρίτον μέχρι τον δωδέκατον σιωπή, εξαντλούμένη ίσως σε κάποιες ελάχιστες σελίδες αλλά συνήθως σε λίγες συνοπτικές υποσημειώσεις, και από τον δωδέκατον κανονικά συνέχεια με την σχολαστική φιλοσοφία, την Αναγέννηση, κλπ. Και δίκαια γεννιέται στον άναγνώστη το ερώτημα: αυτοί τέλος πάντων οι ελληνόφωνοι της άνατολικής Μεσογείού, που είχαν στα χέρια τους αυτή την πολιτιστική κληρονομιά (αρχαία και χριστιανική) τι έγιναν σ'αυτούς τους δεκα αιώνες; Εξαφανίσθηκαν από το προσκήνιο της ιστορίας;
Αυτή η «φιλοσοφία» δεν είχε επί δέκα αιώνες καμμιά δράση στους χώρούς που γεννήθηκε;
Τα εκατομμύρια των ανθρώπων που ανατράφηκαν μέσα σ'αυτή την φιλοσοφία, ποιές άραγε πολιτικές και πολιτιστικές επιδιώξεις έπραγματοποίησαν στους αιώνες που ακολούθησαν;
Και ποιά σχέση μπορεί να έχουν αυτές με την Περεστρόϊκα της σήμερον και με τις πολιτικές εξελίξεις που ολοένα ζή η άνθρωπότητα;

Απαντήσεις γι'αυτά δεν υπάρχουν.
Όλος ο ιδεολογικός μηχανισμός της Ευρώπης κινείται γύρω από το ένα καί μόνο άξίωμα που ο ίδιος έχει άνάγκη: η αναποτελεσματική δικτατορία.
Κατά τον ίδιο τρόπο δηλαδή που στα υπόγεια του Μουσείου της Μαντάμ Τυσσώ πρώτη φιγούρα φιγουράρει ο Χίτλερ.
Και εάν μεν ο Χίτλερ έχη την θέση του εκεί που τον τοποθετούν οι ανάγκες της ιδεολογίας, είναι κάτι που δεν μας ενδιαφέρει αυτή την στιγμή.
Σημασία έχει ότι λείπουν από την ίδια θέση και κάποιοι άλλοι που έπρεπε να υπάρχουν...
Αυτή είναι η κρίσιμη λεπτομέρεια. Το έρώτημα γιατι οι δυτικές δυνάμεις δεν συμμάχησαν εγκαίρως με την Ρωσία, για να αποφευχθή ο πόλεμος, δεν έχει απαντηθή ακόμα. Μπορούν όμως με τέτοιες ιδεολογικές ευκολίες να άντιμετωπισθούν πραγματικά ιστορικά προβλήματα;
Δέν είναι αυτή η ευκολία της «κοινής γνώμης» των πολέμων;
Υποθέτομε λοιπόν ότι οι πολυεθνικές, στις οποίες εκτός απροόπτου πέφτει το βάρος για μια οικονομική οργάνωση του κόσμου και για τις οποίες οι αρχές του Α. Σμίθ που θα ιδούμε δεν μπορούν κατ'άνάγκην να ισχύουν, αφού οι εγγύς πλανήτες δεν κατοικούνται, πρέπει να λάβουν για το έργο τους πραγματικά και όχι ιδεολογικά δεδομένα.

Η ανάπτυξη της παραγωγής δεν προϋποθέτει κανένα είδος γραμμικής εξελίξεως στην ιστορία κατά το νόημα των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και των θεωριών του Μάξ Βέμπερ.
Και αυτό είναι ευτύχημα.
Μιά παραγωγή που θα ώργανούτο παγκοσμίως κατά τις αρχές του λιμπεραλισμού, θα ήταν παράνοια και χάος.
Η παραγωγή τότε θα έχη νόημα σαν άγαθό, αν οργανωθη επί των ήδη υφιστάμενων περί ζωής απόψεων που έφτιαξε η ιστορία.
Γιατί μόνο έτσι δεν θα έχη αντανωνιστικό χαρακτήρα.
Και περί ζωής απόψεις στον κόσμο υπάρχουν ευτυχώς κάμποσες.
Η ζωή κατά την δυτικοευρωπαϊκή φιλοσοφία δεν αποτελεί αυτοσκοπό αλλά μέσον πρός σκοπούς. Κατά παράξενο για έναν υπαρξιστή φιλόσοφο τρόπο, την άποψη αυτή ετόνισε ιδιαίτερα στις μέρες μας και ο Κάρλ Γιάσπερς.
Η αντίληψη αυτή δεν χωράει κριτική, διότι κατ'ουσίαν δεν πρόκειται περί αντιλήψεως αλλά περί καταστάσεως, που έχει την δίκη της ιστορια, που εδημιούργησε η ιδια ως αρχη ιστορία με την όποίαν ζή ένα ολόκληρο σύνολο κόσμου και διά της οποίας εργαζεται.
Για την ανθρωπότητα ότι υπήρξε αύτη η άντίληψη είναι ευτύχημα, διότι έτσι υπάρχουν όσα δεν υπήρχαν πρό αυτής.

Και τα όποια, θεωρητικώς και δυνάμει επί του παρόντος, αποτελούν γενικό ανθρώπινο αγαθό. Φυσικά με όσα κακά ξέρομε - δουλεμπόρια, αποικιοκρατίες κλπ. - αλλά θα ήταν λάθος να υπέθετε κανείς ότι οι ευρωπαϊκές κοινωνίες υπέστησαν λιγώτερες φθορές απ'ό,τι επροξένησαν οι ίδιες σε άλλους.
Για να ανυψωθή το αεροπλάνο δεν είναι εύκολο πράγμα.
Το κόστος του σαν ανθρώπινο επίτευγμα ήταν φυσικό να επιβαρύνη όλους τους άνθρώπους.
Καθ'εαυτή η αποικιοκρατία δέν υπήρξε πράγμα κακό'φιλοσοφικώς κρινομένη, υπήρξε μια ευγενής προσπάθεια αξιοποιήσεως των πρώτων υλών της Γής, που κατέστη δυνατή άκριβώς έπειδή έπεκράτησε σ'ένα μέρος της Γής η παραπάνω περί ζωής αντίληψη.
Μια αντίληψη που ενέχει αφ'έαυτής το άνθρώπινο κόστος.
Για τα περί φυσικής εκμεταλλεύσεως, δηλαδή περί της μετατροπής των πρώτων υλών σε άγαθά, δεν μπορεί να γίνη κυριολεκτικώς λόγος διότι αυτά δεν προσφέρονται φυσικώς στον άνθρωπο.
Προσφέρονται μόνο εμμέσως, έφ'όσον έχει κανείς τον τρόπο να τα μετατρέψη σε άγαθά.
Το ίδιο ισχύει και για το πετρέλαιο.
Όχι η αποικιοκρατία καθ'εαυτή αλλά ο μερκαντιλισμός του λιμπεραλισμού, υπήρξε και είναι το αντιανθρώπινο στοιχείο στην ιστορία.
Είναι ακριβώς αυτό που κατέστησε την τεχνολογική ανάπτυξη παγκόσμιο κίνδυνο και την έφερε πιό κοντά στους όραματισμούς των αρχαίων. Και επειδή τελικώς δεν ξέρομε τον βαθμό βεβαιότητας αυτών των όραματισμών, είναι τουλάχιστον ανάγκη να βρούμε κάποιο στοιχειώδες μέτρο για τον... λιμπεραλισμό.
Και αυτό υπάρχει.
Θα ήταν παράλογο να λέγαμε ότι αυτό δεν υπάρχει - πειθόμενοι στα κελεύσματα διαφόρων «ειδικών» -, όταν βλέπωμε ότι μπορούν να καταργηθούν ολόκληρα συστήματα απο μια στιγμή στην αλλη...
Και το μέτρο αυτό μπορεί να προκύψη, χωρίς βλάβη της τεχνολογικής προόδου της ανθρωπότητας, άν ακριβώς η παραγωγή αναπτυχθή κατά το φυσικό δεδομένο, ότι υπάρχουν διάφορες αντιλήψεις περί ζωής επί του πλανήτη...

Γεράσιμος Κακλαμάνης

To «Ανατολικό Ζήτημα» Σήμερα

Εκδ. Εικοστού Πρώτου

1998

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Η επιστημονική γνώση, η «μάζα» και τα όρια του φιλελευθερισμού.

- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.

- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.

- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.

- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.

- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

- Κοινή γνώμη, ιδεολογία και ιστοριογραφία.

- Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική (και Εγγύς καί Μέση Ανατολή).

- Η σημασία των Βαλκανίων.

- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

- Ο Ανατολικός Χριστιανισμός, «Παγκόσμια Οικονομία» και Μεσόγειος.

- Οι γυναίκες τής ISIS. Επισημάνσεις και προβληματισμοί με αφορμή το κείμενο - και η «κοινοβουλευτική δημοκρατία» και το τσαντόρ.

- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια. Το ΝΑΤΟ, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας.

- Σύντομο σχόλιο-αναφορά στην «απομαγικοποίηση του κόσμου» και τον δυτικό θετικισμό.

- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.

- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.

09/05/14--03:28: Επαναφορά επίκαιρης αναρτήσεως.

Το άνωθεν κείμενο έχει υποτιμηθεί σε σχέση με το κείμενο του Παναγιώτη Κονδύλη Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση. Τα κείμενα αυτά μπορούν να ιδωθούν συμπληρωματικά.

Η ανάρτηση αυτή θα αποσυρθεί.

——— ∙ ——— ∙ ——— ∙ ———

.~`~.. .~`~. .~`~. **** .~`~..~`~...~`~.
`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~. `~.