Ο νεοελληνικός καπιταλισμός

•                             
• 04/14/14--00:30: _Εις μνήμη Περικλή Ρ...
• 04/14/14--07:03: _Προμοντέρνο (πολυφω...
• 04/15/14--03:24: _Εισαγωγή στα τρία ρ...
• 04/15/14--17:13: _`~.
• 04/16/14--02:47: _Γαίας Ατίμωσις.
• 04/16/14--07:27: _Οδεύοντας προς τις ...
• 04/18/14--00:54: _Εαρινή ανθρωποποίησ...
• 04/11/14--10:36: _Ριζοσπάστες Τέκτονε...
• 04/17/14--18:00: _Amleto - Marcia Fun...
• 04/19/14--11:59: _`~.~΄
• 04/21/14--10:28: _`~.
• 04/22/14--01:13: _Friedrich Ratzel, Μ...
• 04/21/14--03:00: _Ρωσία 2020. Δεύτερο...
• 04/24/14--06:11: _`~.
• 04/25/14--08:08: _Το δίκαιο της ανθρω...
• 04/29/14--11:05: _Ανθρωποποίηση.
• 04/30/14--01:17: _Προλογική αναφορά σ...
• 05/02/14--01:38: _Οδεύοντας προς τις ...
• 04/24/14--11:05: _Ανθρωποποίηση.
• 05/05/14--16:52: _Ανθρωποποίηση.

04/14/14--00:30: 
Εις μνήμη Περικλή Ροδάκη. 

Αποσπάσματα από το έργο του. Πλαίσια και συνέπειες της υποτέλειας - μέρος α´.

                                  .~`~.

I
                 Ο νεοελληνικός καπιταλισμός

Η οικονομική και κοινωνική ανέλιξη της χώρας μας προς τον καπιταλισμό δεν έχει και πολλά κοινά σημεία με την κλασσική ανάπτυξη του καπιταλισμού, που γνώρισε η Δ. Ευρώπη και μελέτησε ο Μαρξ. 

Η χώρα μας, κοινωνικά και οικονομικά, ακολούθησε το πρότυπο ανάπτυξης των χωρών της Μέσης Ανατολής, παρόλο ότι παρουσιάζεται πολύ πιο προωθημένη από τις χώρες αυτές. 
Η διαφορετική ανέλιξη των χωρών της Α Μεσογείου από εκείνη της Δ. Ευρώπης, οφείλεται στο διαφορετικό σχηματισμό του φεουδαρχικού συστήματος. 
Στη Δ. Ευρώπη ο φεουδαρχισμός αναπτύχθηκε από τις ομάδες των βαρβάρων που κατέλυσαν τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. 
Οι ομάδες αυτές διατηρούσαν έξω από τα όρια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το καθεστώς της πολεμικής ή γενοφυλετικής αριστοκρατίας. 
Κάθε ομάδα διατηρούσε την ανεξαρτησία της και συνεργαζόταν με τις άλλες σε ενώσεις (φυλετικές ενώσεις).
 Όταν κατέλυσαν τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, κάθε ομάδα διατήρησε την αυτοτέλειά της και πήρε υπό τον έλεγχό της μια περιοχή, κατά τα πρότυπα των παλιών πολεμικών ομάδων. 
Οι κάτοικοι των μερών που καλλιεργούσαν τη γη έδιναν το περίσσευμά τους σ'αυτούς.
 Στην πορεία της ιστορικής εξέλιξης, μέσα στην πολεμική ομάδα αναδείχνεται ο κληρονομικός αρχηγός και οι παλιοί κάτοικοι προσδένονται στη γη.
 Ο φεουδάρχης, που διαμορφώνεται έτσι κάνει ιδιοκτησία του τη γη και δένει τους κατοίκους της περιοχής για να την καλλιεργούν.

Αντίθετα, στη Μ. Ανατολή η κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ακολουθείται από τη δημιουργία μιας άλλης αυτοκρατορίας, της Μουσουλμανικής, η οποία στηρίζεται στις παλιές παραδόσεις των λαών αυτών των μερών. 
Και γι'αυτό οι Άραβες μουσουλμάνοι θεωρήθηκαν ελευθερωτές. 
Η γη έμεινε ιδιοκτησία στα ιερά και στο μονάρχη. Ποτέ οι Άραβες φεουδάρχες δεν μπορούσαν να αποκτήσουν πλήρη ιδιοκτησία της γης. 
Έπαιρναν τη συγκεκριμένη γη, γιατί προσέφεραν μια συγκεκριμένη υπηρεσία στο μονάρχη τους. 
Η γη δεν ήταν ιδιοκτησία τους, αλλά αντιστοιχούσε προς μια υπηρεσία. 
Και τη νεμόταν εκείνος που προσέφερε την υπηρεσία.

Ο φεουδαρχισμός στη Δύση διαμόρφωσε το φέουδο σε κλειστό κύκλωμα, αυτοδύναμο και με φυσική οικονομία. 
Το εμπόριο, στην ελάχιστη μορφή που διεξαγόταν, βρισκόταν υπό τον άμεσο έλεγχο του φεουδάρχη. 
Και για να κινηθεί ο έμπορος από φέουδο σε φέουδο έπρεπε να πληρώνει διόδια. 
Στη Μ. Ανατολή, και ειδικά ατην Ελλάδα, δεν υπάρχει τέτοιο φαινόμενο. 
Ποτέ το φεουδαρχικό σύστημα δεν έφτασε να δημιουργήσει αποκλειστικούς χώρους. 
Το εμπόριο κινείται ελεύθερα. 
Και στην περίπτωση της χώρας μας, οι μεγάλοι φεουδάρχες (τσιφλικάδες) είναι ταυτόχρονα και έμποροι.

Ετσι, ενώ στη Δ. Ευρώπη ο έμπορος έρχεται σε αντίθεση με το υπάρχον φεουδαρχικό σύστημα, γιατί γίνεται εμπόδιο στη δράση του, στη χώρα μας ο έμπορος δεν έχει κανένα λόγο να έρθει σε σύγκρουση με τον τσιφλικά. 
Στο κλασσικό πρότυπο καπιταλιστικής ανάπτυξης η νεαρή αστική τάξη αποκτάει ταξική συνείδηση, τη στιγμή που συνειδητοποιεί τον κοινό εχθρό: δηλαδή το φεουδάρχη. 
Στη χώρα μας η αστική τήξη δεν βλέπει για εχθρό τον τσιφλικά. 
Και επειδή κάθε τάξη αποκτάει ταξική συνείδηση στο μέτρο που συνειδητοποιεί τον ταξικό της εχθρό, η ελληνική αστική τάξη δεν θα αποκτήσει συνείδηση στην πάλη κατά του τσιφλικά, που θα της έδινε και το βαθύ επαναστατικό περιεχόμενο. 
Κάπως έτσι γίνεται σ'όλες τις χώρες της Μ. Ανατολής.

Η ελληνική αστική τάξη θ'αποκτήσει συνείδηση στο μέτρο που θ'αποκτήσει συνείδηση η εργατική τάξη. 
Και γι'αυτό η ταξική της συνείδηση θα έχει βαθύ αντιδραστικό περιεχόμενο.

Ο ελληνικός καπιταλισμός δεν μπορεί να συγκριθεί με τον καπιταλισμό της Δ. Ευρώπης, που αποκτάει συνείδηση στην πάλη κατά του φεουδαρχισμού. 
Στη Δ. Ευρώπη ο καπιταλιστής μπαίνει επικεφαλής του λαϊκού κινήματος, που ανέτρεψε το φεουδαρχισμό.
 Και για να μπει επικεφαλής, έπρεπε να διαμορφώσει πολιτικό πρόγραμμα, που θα συγκινούσε τις πλατύτερες μάζες. 
Ο Έλληνας καπιταλιστής δε νιώθει αυτή την ανάγκη, γιατί ποτέ ο τσιφλικάς δεν στάθηκε εμπόδιο στα σχέδιά του. 
Και ακόμα παραπέρα: 
ο Έλληνας τσιφλικάς δεν στάθηκε εμπόδιο στον ανερχόμενο καπιταλιστή, ούτε στο χώρο της εξουσίας. 
Μετά το 1821, η εξουσία δεν πέρασε στην αποκλειστικότητα μιας τάξης, αλλά ασκήθηκε από ένα μικροαστικό στρώμα, για λογαριασμό των τσιφλικάδων και του εμπορομεσιτικού κεφαλαίου, που ήταν μεσαιωνικό και τμήμα του φεουδαρχικού κόσμου. 
Το μικροαστικό στρώμα που διαχειριζόταν την εξουσία, δεν ήταν κλειστό. 
Ανανεωνόταν με στοιχεία από κάθε κοινωνικό νέο στρώμα. 
Και η εξουσία υπολόγιζε δυο βασικούς παράγοντες: τους ξένους, που κυβερνούσαν μέσω των πρεσβευτών τους και τους μεγάλους εμπορομεσίτες, που δρούσαν έξω από την Ελλάδα (Οθωμανική Αυτοκρατορία, Ρωσία, Αίγυπτο και, μέχρι ένα σημείο, την Αυστρία).

Ο Έλληνας καπιταλιστής διαμορφώνεται αργά και βασανιστικά, κυριαρχούμενος από το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο. 
Και όταν το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο θα χάσει τα ερείσματά του στα ξένα —μετά το 1880 στην Αίγυπτο, Ρουμανία, Βουλγαρία, μετά το 1912 στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και μετά το 1917 στη Ρωσία— θα μετασχηματιστεί το ίδιο το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο σε αστικό. Έτσι το θέμα της εξουσίας είναι λυμένο. Το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο κυβερνούσε την Ελλάδα από το 1875 και μετά, με πολιτικό εκφραστή το Χαρίλαο Τρικούπη. 
Ο διάδοχος του Τρικούπη όμως (ο Θεοτόκης) δεν μπόρεσε να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και γι αυτό το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο θα στραφεί προς άλλη πολιτική έκφραση.

Το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο, που δρούσε βασικά στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αντιμετωπίζει, μετά το 1880, τη συντριπτική πίεση του γερμανικού κεφαλαίου, που παίρνει κυρίαρχη θέση στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και το οποίο, για να επιβιώσει, πρέπει να εκτοπίσει τους Αγγλο-Γάλλους και τους Έλληνες. 
Η μεγάλη σύγκρουση του αγγλογαλλικού (με άμεσους συνεργάτες τους Έλληνες εμπορομεσίτες) και του γερμανικού κεφαλαίου, εκφράζεται με τη λυσσασμένη προσπάθεια του αγγλογαλλικού κεφαλαίου να εμποδίσει την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Βερολίνου - Κωνσταντινούπολης - Βαγδάτης. 
Στη σύγκρουση αυτή το αγγλογαλλικό κεφάλαιο, σε συνεργασία με το ελληνικό εμπορομεσιτικό, προωθεί το κομιτατζίδικο (1903 - 1906) στη Μακεδονία, για να επέμβουν και να επιβάλουν το περίφημο καθεστώς της αυτονομίας του Χιμλή - Βέη, που το προόριζαν να φράξει το δρόμο της σιδηροδρομικής γραμμής Βερολίνου - Βαγδάτης. 
Αποτέλεσμα αυτού ήταν το κίνημα των Νεοτούρκων του 1908, που χρηματοδοτήθηκε από τους Γερμανούς. 
Και αποτέλεσμα του κινήματος των Νεοτούρκων ήταν η Βαλκανική Συμμαχία, το κίνημα του 1909 στην Ελλάδα και σε συνέχεια οι βαλκανικοί πόλεμοι. 
Αυτό σήμανε την αρχή του τέλους του ελληνικού εμπορομεσιτικού κεφαλαίου, που δρούσε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. 
Ο Α'Παγκόσμιος Πόλεμος και σε συνέχεια η τραγική, για το ελληνικό στοιχείο της Μ. Ασίας, περιπέτεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας, που οδήγησε στην καταστροφή, έφεραν το οριστικό ΤΕΛΟΣ αυτού του δυναμικού στοιχείου του νέου Ελληνισμού: του εμπορομεσιτικού κεφαλαίου.
 Δεν πρόκειται να αναλύσουμε εδώ τα αίτια που οδήγησαν σ'αυτή την καταστροφή. 
Τα έχουμε αναλύσει στο βιβλίο μου: 
«Τάξεις και Στρώματα στη Νεοελληνική κοινωνία». 
Αυτό που θέλουμε να τονίσουμε εδώ είναι ότι αυτό το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο, που κατείχε την εξουσία από δεκαετίας του 1870 - '80, μεταβάλλεται ξαφνικά (μετά τη Καταστροφή) σε αστικό κεφάλαιο, στα πλαίσια της Ελλάδας.
 Και έτσι δεν αντιμετώπιζε πρόβλημα εξουσίας. 
Ο Ε. Βενιζέλος, που εξέφραζε περισσότερο καθαρά και ολοκληρωμένα το εμπορομεσιτικό ελληνικό κεφάλαιο που δρούσε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, γίνεται ο φυσικός πολιτικός ηγέτης της νέας πραγματικότητας, που διαμορφώνεται μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, όταν διαμορφώνεται η αστική τάξη της χώρας μας. 
Η εξουσία πέρασε φυσιολογικά, χωρίς να χρειαστούν αγώνες, στην αστική τάξη.

Το γεγονός ότι η αστική τάξη κυριαρχεί, χωρίς να κάνει κοινωνικούς (ταξικούς) αγώνες, καθορίζει τον ιδιαίτερα αντιδραστικό χαρακτήρα της. 
Και η αντιδραστικότητά της έφτασε στο σημείο να μην μπορέσει να αφομοιώσει ούτε καν την προοδευτική αστική σκέψη, που διαμορφωνόταν, αντικειμενικά και κάτω από την επίδραση της Δύσης.

                  Οι ξένοι και η αστική τάξη

Ενα ακόμα βασικό στοιχείο αντιδραστικότητας, που οδηγεί την αστική τάξη σε παραλογικές καταστάσεις, είναι ο άμεσος και καταθλιπτικός δεσμός της με το ξένο κεφάλαιο. 
Και αυτός ο δεσμός της κληρονομείται από το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο.

Το ελληνικό εμπορομεσιτικό κεφάλαιο, για ειδικούς λόγους που ίσχυσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, αναπτύσσεται κάτω από τη σκιά των ξένων και έχει τη σαφή θέση του μεταπράτη, ανάμεσα στον τουρκικό πληθυσμό και στον ξένο κεφαλαιούχο, που λυμαίνεται την Οθωμανική Αυτοκρατορία. 
Ο Έλληνας εμπορομεσίτης στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν ο ενδιάμεσος του ξένου με τον ντόπιο. Έτσι δεχόταν τη φυσιολογική προστασία του ξένου. 
Και θεωρούσε το δεσμό αυτό εντελώς φυσιολογικό. Και η νοοτροπία αυτή Θα περάσει ατόφια στην αστική τάξη.

Η αστική τάξη της χώρας μας ποτέ δεν μπόρεσε να αποσπαστεί από την ιδεολογία και την πρακτική του εμπορομεσίτη. 
Και το κύριο χαρακτηριστικό του εμπορομεσίτη ήταν η υποταγή στους ξένους, η σκέψη να δουλεύει με τα κεφάλαια του άλλου.

Η παρουσία των ξένων σαν κηδεμόνων της οικονομικής ζωής του τόπου μας, σημειώνεται από τα πρώτα βήματα της εθνικής μας ανεξαρτησίας. 
Και η παρουσία τους αυτή είναι κάτι ξεχωριστό από τη νοοτροπία και την πρακτική του εμπορομεσιτικού κεφαλαίου. 
εμπορομεσιτικό κεφάλαιο θα κυριαρχήσει στη ζωή της χώρας μας, για εκατό ολόκληρα χρόνια και θα έχει για κέντρο του την πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 
Αλλά οι ξένοι δεν αρκέστηκαν στην κηδεμονία του ξένου κεφαλαίου, για ν'ασκήσουν τον έλεγχο πάνω στη χώρα μας. 
Εξασφάλισαν περισσότερο άμεσα την εξάρτησή μας... 
Αν δεν υπήρχαν οι παλιότερες παραδόσεις, δεν Θα μπορούσαν να περάσουν, τόσο άνετα, οι ξένοι μετά το 1945. 
Η οικονομική κυριαρχία των ξένων στη χώρα μας εξασφαλίζεται με διάφορους τρόπους.

                                Ο δανεισμός

Μια από τις μεγαλύτερες πληγές της χώρας μας και ταυτόχρονα μια από τις περισσότερο σταθερές βάσεις της υποτέλειάς της στους ξένους στάθηκε ο δανεισμός. 
Και δυστυχώς για τη χώρα μας, η εθνική της ελευθερία είναι συνδεμένη με αυτόν το δανεισμό. 
Δεν μπορούμε να επεκταθούμε στο θέμα του δανεισμού γιατί θα άλλαζε ο χαρακτήρας του βιβλίου. Πρέπει να περιοριστούμε στο πρόβλημα του ξένου κεφαλαίου μετά το 1945, που καθορίζει μια συγκεκριμένη μορφή υποτέλειας για τη χώρα μας. 
Επειδή όμως η υποτέλεια, έτσι όπως την καθορίζουν οι μεταπολεμικές συνθήκες της χώρας μας, συνδέεται άμεσα με το παρελθόν, μια σύντομη αναδρομή γίνεται αναγκαία.

Η εθνική μας ανεξαρτησία ήρθε σαν αποτέλεσμα της εθνικής μας επανάστασης του 1821 και των οκτάχρονων σκληρών αγώνων του λαού μας (1821 - 1828). 
Κι όμως, η ανεξαρτησία της χώρας μας δεν ήταν πλήρης.
 Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το νήμα της κακοδαιμονίας του τόπου μας.

Δυο βασικά στοιχεία συνοδεύουν την εθνική μας ανεξαρτησία, που προσδιορίζουν και ένα βαθμό υποτέλειας, πριν ακόμα να γνωρίσει καλά - καλά τη λευτεριά του ο τόπος μας: το δημόσιο χρέος και η «εγγύηση» των λεγόμενων προστάτιδων δυνάμεων ή Μεγάλων Δυνάμεων.
 Η ελευθερία του τύπου μας εξασφαλιζόταν με την προστασία των τριών και ύστερα τεσσάρων Μεγάλων Δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας και κάπως αργότερα και της Αυστροουγγρικής Μοναρχίας). Αυτές «υπόγραψαν» ουσιαστικά την ανεξαρτησία της Ελλάδας. 
Και η κάθε μια προσπαθούσε να προωθήσει, μέσα από την ανεξαρτησία της Ελλάδας, τα δικά της πολιτικά, οικονομικά ή επεκτατικά σχέδια. 
Για τις «προστάτιδες δυνάμεις» η ανεξαρτησία της Ελλάδας συνδεόταν με ένα δικό τους στόχο. 
Και έπρεπε η «ανεξάρτητη» Ελλάδα να υπηρετεί αυτό το στόχο.

Και τα λεγόμενα «δάνεια της ανεξαρτησίας» έδεσαν οικονομικά τη χώρα μας κατά κύριο λόγο στο άρμα της Μεγάλης Βρετανίας, έτσι που το οικονομικό μέλλον της «ανεξάρτητης Ελλάδας» να εξαρτάται από τη θέληση των πιστωτών της, που βασικά εδρεύουν στο Λονδίνο. 
Δεν μπορούσε να υπάρξει αυτοδύναμη οικονομική πολιτική και οικονομική ανάπτυξη. 
Όλα εξαρτιούνταν από τους ξένους. 
Και είναι φυσικό οι ξένοι να εντάσσουν τη χώρα μας στα δικά τους οικονομικά πλαίσια, να θέλουν δηλαδή η Ελλάδα να προωθεί τους δικούς τους οικονομικούς στόχους.

Η επανάσταση του 1821 ήταν αποτέλεσμα των εσωτερικών κοινωνικών συγκρούσεων, στη μορφή που εκφράζονταν μέσα από το οθωμανικό τιμαριωτικό σύστημα. 
Αλλά στη συγκεκριμένη μορφή που πήρε η επανάσταση και πιο ειδικά στη συγκεκριμένη λύση που δόθηκε, μεγάλο ρόλο έπαιξαν άλλοι παράγοντες, που συνδέονταν με το λεγόμενο Ανατολικό Ζήτημα, που κυριάρχησε στην παγκόσμια πολιτική σκηνή, για περίοδο δύο και πλέον αιώνων. 
Και ακριβώς σαν Ανατολικό Ζήτημα η Ελληνική Εθνική Επανάσταση είναι πρόβλημα της παγκόσμιας πολιτικής και ενδιαφέρει άμεσα και ζωτικά τις Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής εκείνης.

Δεν πρόκειται να επεκταθούμε εδώ στην ανάλυση της Εθνικής μας Επανάστασης.
 Θέλουμε απλώς να εντοπίσουμε το διπλό ρόλο των ξένων.

Στην ευρωπαϊκή πολιτική και διπλωματική σκηνή, στις αρχές του 19ου αιώνα κυριαρχεί το Ανατολικό Ζήτημα. 
Και με τον όρο Ανατολικό Ζήτημα εννοούν το πρόβλημα των Δαρδανελλίων, δηλαδή την προσπάθεια της Ρωσίας να βγει στη Μεσόγειο και την απελπισμένη προσπάθεια της Γαλλίας στην αρχή και στη συνέχεια της Μ. Βρετανίας να εμποδίσουν αυτή τη διέξοδο της Ρωσίας. 
Το κλειδί στο Ανατολικό Ζήτημα είναι η Οθωμανική Αυτοκρατορία.
 Η Ρωσία για να βγει στη Μεσόγειο πρέπει να διαλύσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία. 
Και αντίθετα οι Δυτικές Δυνάμεις, για να ανακόψουν τη ρωσική απειλή, έπρεπε να υποστηρίζουν, με όλες τους τις δυνάμεις την αυτοτέλεια και ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία είναι μια καθυστερημένη μορφή γενοφυλετικής και πρωτοφεουδαρχικής αυτοκρατορίας, με πολύ χαλαρούς εσωτερικούς δεσμούς και πολύπλοκες κοινωνικές αντιφάσεις. 
Ένας πρωτόγονος στρατοκρατικός σχηματισμός καταπιέζει λαούς και κοινωνικά στρώματα και προκαλεί καταστροφικές αντιδράσεις, ενώ αντικειμενικά εμποδίζει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, που κάποτε στάθηκε η πρωτοπορία του πολιτισμού.

Η πολυπλοκότητα των αντιφάσεων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας προώθησε από νωρίς (χωρίς ν'αναπτυχθεί μια συγκεκριμένη τάξη) τα εθνικο-απελευθερωτικά κινήματα.
 Και αυτά τα κινήματα, που είναι καρπός των εσωτερικών αντιφάσεων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, γίνονται η δύναμη της ρωσικής πολιτικής, που διεκδικεί την έξοδό της στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Αντίθετα, οι Δυτικές Δυνάμεις πρέπει να υποστηρίζουν το σαπισμένο και αναχρονιστικό σχήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, να συντηρούν με τεχνητά μέσα το Μεγάλο Ασθενή, όπως έλεγαν το Θρόνο του σουλτάνου. 
Παράλληλα, μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Δυτικοί δημιούργησαν τεράστια οικονομικά συμφέροντα. 
Ουσιαστικά αυτοί έχουν πάρει τον έλεγχο της οικονομίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
 Με τις περίφημες διομολογήσεις που καθιερώθηκαν υπέρ της Γαλλίας από το 1525, οι ξένοι εξασφάλισαν προνομιακή θέση στην οικονομία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
 Διαμορφώθηκε έτσι ένα καθεστώς που θα βαρύνει και στο ανεξάρτητο κράτος της Ελλάδας.

Με την Ελληνική Επανάσταση του 1821 το Ανατολικό Ζήτημα παίρνει μια δραματική στροφή. 
Η Επανάσταση του 1821 ήρθε σε μια στιγμή κατά την οποία είχαν παραλύσει αντικειμενικά οι δυνάμεις που δρούσαν στο Ανατολικό Ζήτημα, ενώ είχε παραλύσει και ο στρατοκρατικός μηχανισμός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, εξαιτίας του πολέμου προς τον Αλή πασά και της στάσης των γενιτσάρων στην Κωνσταντινούπολη.

Τρεις εξωελληνικοί παράγοντες θα ενισχύσουν την επανάσταση και θα κάνουν τις Δυτικές Δυνάμεις να αποκολληθούν από την ιδέα της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. 
Ο πρώτος είναι η εσωτερική κρίση του τσαρικού καθεστώτος στη Ρωσία, που παρέλυε την άμεση επέμβαση της Ρωσίας στο Ανατολικό Ζήτημα. 
Η κρίση αυτή θα λήξει με το λεγόμενο κίνημα των Δεκεμβριστών στα 1825. 
Μέχρι τότε η Τσαρική Ρωσία δεν μπορεί ν'αναλάβει ενεργό ρόλο στο θέμά Ελληνικής Επανάστασης. 
Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, που ηγήθηκε της Ελληνικής Επανάστασης στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, ήταν από τα βασικά στελέχη των Δεκεμβριστών. 
Το ίδιο ισχύει και για τον Καποδίστρια, που ήταν υπουργός Εξωτερικών του τσάρου και ουσιαστικός πρωθυπουργός. 
Η κρίση στους ηγετικούς κύκλους του τσαρικού καθεστώτος εκτονώνει την ατμόσφαιρα του Ανατολικού Ζητήματος.

Ο δεύτερος σημαντικός παράγοντας είναι ότι η ηττημένη Γαλλία του Ναπολέοντα αναζωογονείται και διεκδικεί τη θέση της στη Μεσόγειο, όπου από τις αρχές του 19ου αιώνα τη θέση της την πήρε η Μ. Βρετανία. 
Μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα ο βασικός προστάτης και οικονομικά κυρίαρχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας είναι η Γαλλία. 
Η κυριαρχία της καταστρέφεται στην εποχή της Γαλλικής Επανάστασης και του Ναπολέοντα. 
Και όταν μετά το 1818 θα αναλάβει από την ήττα του Ναπολέοντα, θα διεκδικήσει την παλιά της θέση. 
Φυσικά δεν μπορεί να την ανακτήσει. Για τη Γαλλία, έτσι, η Ελληνική Επανάσταση του 1821 είναι μια θαυμάσια ευκαιρία για «να βάλει πόδι» στην Α. Μεσόγειο. 
Την ίδια εποχή κάνει ένα δεύτερο σημαντικό άνοιγμα στην Α. Μεσόγειο. Γάλλοι στρατιωτικοί αναλαμβάνουν ν'αναδιοργανώσουν το στρατό του χιβίδη (αντιβασιλιά) της Αιγύπτου, Μοχάμετ Άλη. 
Και μέσα από αυτό το στρατό, τελικά Θα ελέγξουν την Αίγυπτο και θα τη μετατρέψουν στο ισχυρότερο στήριγμα της γαλλικής πολιτικής στην Α. Μεσόγειο. 
Η Ελληνική Επανάσταση παρουσιάζει για τους Γάλλους ανάλογες δυνατότητες. 
Για το λόγο αυτόν, η γαλλική πολιτική θα δείξει ενδιαφέρον από την πρώτη στιγμή της κήρυξης της επανάστασης.

Και τρίτον, η αγγλική πολιτική, που έχει να αντιμετωπίσει δυο βασικά προβλήματα, σχετικά με την Ελληνική Επανάσταση, για την οποία βλέπει ότι είναι αδύνατο να πνιγεί με τις δυνάμεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
 Εάν πάει ενάντια στην επανάσταση, τότε θα την εκμεταλλευθούν οι Ρώσοι και οι Γάλλοι. 
Γιατί η κρίση στην Τσαρική Ρωσία 
Θα ξεπεραστεί και είναι σίγουρο ότι η Ρωσία θα εκμεταλλευτεί την Ελληνική Επανάσταση, που άλλωστε δίνει και διέξοδο στην εσωτερική της κρίση, αφού ξεπεραστεί το κίνημα των Δεκεμβριστών. 
Και το άλλο πρόβλημα είναι ότι αν πάει ενάντια, θα στρέψει αναγκαστικά εναντίον της και τους Έλληνες εμποροκαραβοκυραίους που κυριαρχούσαν, σαν μεσάζοντες, στο εμπόριο της Α. Μεσογείου.
 Οι Τούρκοι ήσαν ανίκανοι να παίξουν αυτό το ρόλο. 
Ακόμα και στην Αίγυπτο οι Γάλλοι, όταν θα εξασφαλίσουν τον έλεγχο, θα καλέσουν Έλληνες εμπορευόμενους να κινήσουν την οικονομία της Αιγύπτου.
 Και Θα βρεθούμε μπροστά στο παράξενο φαινόμενο, ο Ιμπραήμ που ρήμαξε το Μοριά να καλέσει τους Έλληνες στην Αίγυπτο!

Για τους λόγους αυτούς η αγγλική πολιτική, αφού στάθηκε διστακτική για μικρό χρονικό διάστημα - μέχρι να βεβαιωθεί ότι η επανάσταση δεν πνιγεται εύκολα - θα προσπαθήσει να την ελέγξει και να κρατήσει για λογαριασμό της τον έλεγχο του νέου κράτους. 
Φυσικά, ανάλογες προσπάθειες θα κάνει και η Ρωσία και η Γαλλία και τελικά και η Αυστροουγγαρία. 
Μέσα από τούτο το ενδιαφέρον των Μεγάλων Δυνάμεων Θα διαμορφωθεί το καθεστώς της υποτέλειας, που συνοδεύει την εθνική μας ανεξαρτησία.

Ο τρόπος ελέγχου του νέου κράτους παίρνει βασικά αυτές τις μορφές πολιτικού ελέγχου και ασκείται:

1) Με τη διαμόρφωση πολιτικών ομάδων που χρηματοδοτούνται από τις Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλικό, Γαλλικό και Ρωσικό κόμμα)
• 2) με την επιβολή στρατιωτικών ηγετών πάνω στο αναρχούμενο πλήθος των μικρών και μεγάλων καπεταναίων (κυρίως αυτό γίνεται από τη μεριά της Αγγλίας και Γαλλίας και κάπως αργότερα και από την Αυστρία, που κουβάλησε εδώ βαυαρικό στρατό)
• και 3) με τον οικονομικό έλεγχο της χώρας, μέσω δανεισμών (πράγμα που το πέτυχε σε μεγάλο βαθμό στην αρχή η αγγλική πολιτική, αλλά που τελικά θα γίνει το πεδίο σκληρής σύγκρουσης ανάμεσα στην αγγλική και γαλλική πολιτική).

*

Με τη δολοφονία του Καποδίστρια τελειώνει ή καλύτερα

καταστρέφεται και η προσπάθεια για να δημιουργηθεί 

ένα κράτος πραγματικά ανεξάρτητο και αυτοτελές. 
Ο οικονομικός έλεγχος του «ανεξάρτητου» Ελληνικού Κράτους παραμένει στα χέρια των Άγγλων. Και ο έλεγχος αυτός ασκείται με βάση το πρώτο δάνειο που έβαλε ενέχυρο την «εθνική γη».

Με τη δολοφονία του Καποδίστρια σταματάει και κάθε προσπάθεια για δημιουργία αυτοτελούς κράτους. 
Πραγματική εξουσία του νέου κράτους ήσαν οι τέσσερις Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Αυστρία, Ρωσία). Και πρακτικά εκφράζοταν στη χώρα μας με τους πρεσβευτές τους, που αποτελούσαν και την πραγματική κυβέρνηση του τόπου.
 Οι αποφάσεις των Μεγάλων Δυνάμεων είναι νόμοι για το «ανεξάρτητο» Ελληνικό Κράτος.

                                   .~`~.

II

Η εμφάνιση της Γερμανίας σαν μεγάλης δύναμης αναστατώνει πραγματικά όλο τον κόσμο και περισσότερο από όλους το χώρο των Βαλκανίων και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
 Η Γερμανία θέλει «ζωτικό χώρο» όπως αποκάλεσαν οι ίδιοι την επιθυμία τους να κατακτήσουν άλλες χώρες. 
Και στρέφει την προσπάθεια της προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία με το περίφημο σύνθημα «Ντραγκ ναχ Όστεν» (άνοιγμα προς Ανατολάς). 
Και η πολιτική αυτή εγκαινιάζεται με το ρόλο που παίζει ο Βίσμαρκ στο περίφημο Συνέδριο του Βερολίνου, όπου ρυθμίστηκαν οι συνέπειες του ρωσοτουρκικού πολέμου του 1877 - '78.
 Στη χώρα μας η πολιτική αυτή έρχεται σαν σεισμός, αφού οι Γερμανοί γίνονται προστάτες του Ισλάμ και για να τσακίσουν τους Άγγλους βασικά στην Τουρκία, στρέφονται κατά του εμπορομεσιτικού ελληνικού κεφαλαίου που δρούσε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. 
Το κεφάλαιο αυτό, που κηδεμονεύει από κάθε άποψη τη χώρα μας από τα πρώτα της βήματα, μεταφέρει την έδρα του στην Ελλάδα. 
Εδώ θα επιχειρήσει να παίξει το παιχνίδι που έπαιζε η Οθωμανική Αυτοκρατορία. 
Αυτοί θα καρπωθούν τα δάνεια, θα δημιουργήσουν τα τερατώδη οικονομικά σκάνδαλα και θα διαμορφώσουν εκείνη την ψεύτικη κατάσταση, που συνήθισαν να τη λένε έναρξη της αστικής κοινωνίας και η οποία δεν έχει καμιά σχέση με τον αστικό κόσμο.

                    ****  ****  ****  ****

Το 1915 τα ανάκτορα με το γερμανικό επιτελείο προωθούν την ιδέα για σύναψη δανείου από τη Γερμανία. 
Ο Βενιζέλος το αρνείται για καθαρά πολιτικούς λόγους. 
Ο Βενιζέλος γνωρίζει ότι ο δανειστής ασκεί κηδεμονία στη δανειζόμενη χώρα.
 Άλλωστε, βρισκόμαστε στην εποχή που ο περίφημος Γερμανός (της γερμανικής πρεσβείας εδώ), ο βαρώνος Σένγκ, αγοράζει τους πάντες με χρήμα. 
Όλες οι εφημερίδες της εποχής χρηματοδοτούνται από το βαρώνο για να γράψουν υπέρ των ανακτόρων και της πολιτικής της ουδετερότητας, να γράψουν για το αήτητο της Γερμανίας. 
Το 1916 η ελληνική κυβέρνηση Στ. Σκουλούδη πήρε δύο δάνεια από τη γερμανική τράπεζα Bleichrode των 40 εκατ. μάρκων που χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για την εξόντωση των βενιζελικών, δηλαδή χρησιμοποιήθηκαν κατά ανάλογο τρόπο με τα δάνεια της ανεξαρτησίας.

Μετά την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου και τη λήξη του Α'Παγκοσμίου Πολέμου επακολουθεί νέα περίοδος που εκείνη θυμίζει εκείνη της πρώτης δεκαετίας του Οθωνα.
 Ο Βενιζέλος ουσιαστικά απόλυτο κυβερνήτης της χωρας και εκπρόσωπος του μεγάλου εμπορομεσιτικού κεφαλαίου που δρούσε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία -δηλαδή μια νέα όψη του Τρικούπη, σε αλλο επίπεδο και φυσικά ασύγκριτα πιο ικανό από τον Τρικούπη- αντιτάχτηκε στη γερμανόφιλη πολιτική του Κωνσταντίνου. 
Πιστός στα συμφέροντα του εμπορομεσιτικού κεφαλαίου αγωνίζεται με πείσμα να βγει η Ελλάδα στον πόλεμο και στο πλευρό της Αντάντ (Αγγλογάλλων). 
Και το πέτυχε με το κίνημα της Θεσσαλονίκης, το σχηματισμό της Κυβέρνησης Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη και την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου το 1917. 
Μα τότε ακριβώς ο παγκόσμιος πόλεμος είχε πια κριθεί. Οι νικήτριες δυνάμεις προσπαθούν να εκμεταλλευτούν προσωπικά η καθε μια την κατάρρευση του άξονα. 
Και τα μεγαλύτερα προβληματα σ'αυτό τον ανταγωνισμό των νικητριών δυνάμεων δημιουργούνται στην Α. Μεσόγειο και έχουν για κέντρο την τύχη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η αγγλική πολιτική βλέπει τη νικημένη Οθωμανική Αυτοκρατορία για βάση της. 
Έτσι σπεύδει στο σουλτάνο να του προσφέρει τη δύναμή της για προστασία, αφού φυσικά έχει αφαιρέσει από την Οθωμανική Αυτοκρατορία όλη τη Μ. Ανατολή. 
Αυτή η στάση φέρνει την Αγγλία αντιμέτωπη με το ελληνικό εμπορομεσιτικό κεφάλαιο. 
Οι Άγγλοι παίρνουν στη δοσμένη στιγμή τη θέση των γερμανόφιλων της Α. Μεσογείου. 
Και μια που στην Ελλάδα έρχονται ανοιχτά σε ρήξη με το Βενιζέλο, τον πολιτικό εκπρόσωπο του εμπορομεσιτικού κεφαλαίου, καταφεύγουν στην αντίπαλή του πολιτική παράταξη: δηλαδή στούς Κωνσταντινικούς, την παράταξη που αγωνίστηκε με πείσμα για να εφαρμόσει τη φιλογερμανική πολιτική. 
Ο ελληνικός διχασμός, που άρχισε σαν γερμανόφιλος και ανταντόφιλος, συνεχίζεται τώρα σαν αγγλόφιλος (παλιοί γερμανόφιλοι, δηλαδή η πολιτική παράταξη που δεν κατευθύνεται από το εμπορομεσιτικό κεφάλαιο) και γαλλόφιλοι (οι βενιζελικοί που εκφράζουν τα συμφέροντα του εμπορομεσιτικού κεφαλαίου).

Στην περίοδο 1917 - '20 κυριαρχεί ο Βενιζέλος και ακολουθεί γαλλική πολιτική. 
Η γαλλική πολιτική στην Τουρκία έχει για στήριγμα τον Κεμάλ Ατατούρκ, με τον οποίο συγκρούονται θανάσιμα οι Άγγλοι για τον έλεγχο των πετρελαίων της Μ. Ανατολής. 
Για να εκβιάσουν τον Κεμάλ να υποχωρήσει στα πετρέλαια της Μ. Ανατολής χρειάζονταν την Ελλάδα υπό τον έλεγχό τους.
 Και γι'αυτό Θα αγωνιστούν να ανατρέψουν το Βενιζέλο, πράγμα που θα το πετύχουν στα 1920.
 Στο διάστημα 1917 - '20 δεν χορηγούνται εξωτερικά δάνεια. 
Ο Βενιζέλος καταφεύγει και πάλι στα εσωτερικά δάνεια.

                                 .~`~.
III

Η χρεοκοπία του 1932 συμπίπτει με την επέκταση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, που οδήγησε στο Β'Παγκόσμιο Πόλεμο. 
Η χώρα μας που αποτελούσε το πιο ευαίσθητο σημείο της βασικής αρτηρίας της βρετανικής Αυτοκρατορίας, έγινε για άλλη μια φορά το πεδίο τη θανάσιμης σύγκρουσης της γερμανικής και αγγλικής πολιτικής. 
Και φυσικά, τα βασικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται σ'αυτή τη σύγκρουση (σύγκρουση κατά την παροιμοία που λέει: 
«δυο γάιδαροι μαλώνανε σε ξένο αχυρώνα») είναι τα οικονομικά. 
Η Γερμανία που κρατάει το βασικό μας εμπόριο καπνού (το 60 - 70% των συνολικών εξαγωγών μας σε καπνά πήγαιναν στη Γερμανία) εκβιάζει καταστάσεις και προωθεί τα σχέδιά της με τον Ιωάννη Ράλλη σαν κύριο εκπρόσωπο του γερμανικού κόμματος. 
Η Βρετανία και η Γαλλία Θα παραβλέψουν τη χρεοκοπία του 1932 και θα επιβάλουν στη χώρα μας πρώτα το βασιλιά σαν διέξοδο για να μπορέσουν να κρατήσουν την Ελλάδα στην επιρροή τους και σε συνέχεια τη δικτατορία του Μεταξά.
 Το παράξενο της σύγκρουσης αυτής είναι ότι η γερμανική προπαγάνδα, το γερμανικό κόμμα που στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο εκφράστηκε με το βασιλιά Κωνσταντίνο και την αδερφή τού Κάιζερ Σοφία, τώρα εκδηλώνεται με δημοκρατικό μανδύα. 
Ο Ιωάννης Ράλλης και τα Τάγματα Ασφαλείας ήσαν αντιμοναρχικά, αλλά υπηρέτες των Γερμανών και συνεργάτες στα τρομακτικά τους εγκλήματα σε βάρος της χώρας μας.

Στη διάρκεια του πολέμου οι Αγγλογάλλοι για να εξασφαλίσουν τη συμπαράσταση του ελληνικού λαού, υποσχέθηκαν ότι θα μας χάριζαν το δημόσιο χρέος. 
Κι όμως δεν έγινε τίποτα. 
Οι υποσχέσεις ήσαν απλώς για ξεγέλασμα.

Ο καθηγητής Άγγ. Αγγελόπουλος, στο βιβλίο του «Οικονομικα», αναφερόμενος στα γενικά χαρακτηριστικά της ελληνικής οικονομίας, ανάμεσα στα άλλα ενδιαφέροντα γράφει: 
«ενα άλλο κύριο χαρακτηριστικό της ελληνικής οικονομίας είναι η οικονομική της εξάρτηση από το εξωτερικό. Είναι οικονομία που εξαρτάται απόλυτα από τις οικονομικές της σχέσεις με την αλλοδαπή.
 Η πολιτική της οικονομικής αυταρκείας, ανεξάρτητα από το εσφαλμένο της περιεχόμενο, είναι η πολιτική που δεν μπορεί να έχει εφαρμογή για την Ελλάδα. 
Η ξεχωριστή αυτή θέση της Ελλάδος αποτελεί και έναν βασικό παράγοντα ασταθείας της οικονομίας της. Αυτό κυρίως διαπιστώνεται σε ανώμαλες περιόδους, καθώς ήταν η οικονομική κρίση του 1929 και ιδίως ο πόλεμος του 1939 — 1945. 
Στην πρώτη περίπτωση, υποφέραμε από τον άμεσο αντίκτυπο της κρίσεως στις ξένες χώρες, τόσο στις εξαγωγές μας, όσο και στα κάθε είδους εισοδήματα, πού είχαμε απο το εξωτερικό (εμβάσματα, ναυτιλία κ.λπ). 
Στη δεύτερη περιπτωση είχαμε την απόλυτη νέκρωση της οικονομικής ζωής του τόπου και τις τραγικές συνέπειες του εξωτερικού αποκλεισμού».

Η οικονομία της Ελλάδας πάντα ήταν εμπορική και ποτέ σχεδόν αυτάρκης. 
Από τα πανάρχαια χρόνια, τούτος ο τόπος ζει με το εμπόριο, παράγει για το εμποριο και η κρίση του ειναι πάντα κρίση εμπορική.
 Το κακό για τη χώρα μας από το 1821 μέχρι σήμερα είναι ότι αυτό το ευαίσθητο σημείο, δηλαδή η εξάρτησή της από την ευρύτερη εμπορική αγορά ελέγχεται από τους ξένους βασικά μέσω των δανείων και της «προστασιας».

Για την οικονομική κατάσταση της χώρας μας στη δεκαετία του 1930 — '40 ο καθηγητής Αγγελόπουλος γράφει:

«Η Ελλάς από την άποψη τον εξωτερικού εμπορίού κατά την τελευταία δεκαετία ήταν εξαρτημένη αποκλειστικά από τη Γερμανία. Το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών της κατευθυνόταν στη Γερμανία, από την οποία, λόγω του συστήματος των κλήριγκ, είμαστε υποχρεωμένοι να ενεργούμε τις εισαγωγές μας σε είδη παραγόμενα στη Γερμανία και σε τιμές τις οποίες καθώριζε το γερμανικό κράτος. Το 60% του εξαγωγικού εμπορίού περνούσαν από τα κλήριγκ και μόνο το 40% επωλούντο με ελεύθερο εξωτερικό συνάλλαγμα».

Η χιτλερική Γερμανία ξέρει ακριβώς πόση δύναμη έχει αυτό το εμπόριο για τη χώρα μας και το χρησιμοποιεί με επιτυχία για να διαμορφώσει την τρομερή «πέμπτη φάλαγγα», που ας το ομολογήσουμε από τώρα, στάθηκε όχι μόνο η καταστροφή της χώρας μας κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά σ'όλη την κατοπινή ιστορία του τόπου. 
Η γερμανική «πέμπτη φάλαγγα» Θα γίνουν οι άνθρωποι των ΗΠΑ και θα διαμορφώσουν την αμερικανοδουλεία ή την «αμερικανική φάρα», όπως πολύ πετυχημένα την ονομάζει ο Μεϊνό στο έργο του «Πολιτικές Δυνάμεις στην Ελλάδα»...

              ---------------------------------------------------------------

Παρόμοια με του Περικλή Ροδάκη, είναι και η αναφορά του Γεράσιμου Κακλαμάνη: 

«Δὲν κατενόησε λοιπὸν ἡ Ἀριστερὰ ὅτι στὴν Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχει ἀστικὴ τάξη πού θὰ ἐπέτρεπε τὴν ἐφαρμογὴ μαρξιστικῶν θεωρημάτων, ἀλλά μόνο συμμωρία (τοῦ Μεϋνώ), πού ἀπαιτεῖ ἁπλῶς μιὰ εἰδικὴ τακτική. Ἄν τοῦτο κατανοοῦσε, δεδομένου ὅτι τὸ ποσοστὸ παραγωγῆς στὸ ἐθνικὸ προϊὸν ἀνέρχεται σὲ 48% ἀπὸ τὸν τομέα τῶν τριτογενῶν ὑπηρεσιῶν, θὰ καταλάβαινε ὅτι τὰ πράγματα μας ὑπολείπονται πολύ τοῦ σημείου ἀπ'ὅπου ἀρχίζει ἡ μαρξιστικὴ θεωρία. 
Θὰ καταλάβαινε δηλαδή ὅτι μόνο μέσῳ μιᾶς ἀμιγοῦς ἀστικῆς ἐπαναστατικῆς διαδικασίας, εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ ὁ Μαρξισμός» - Εισαγωγή στη νεοελληνική ἀστική ἰδεολογία. 
Οι παρενέργειες του γλωσσικού, τέχνη και επιστήμη, και η νεοελληνική ἀστική ἰδεολογία καί η ἀριστερά.

Ο περί ου ο λόγος Μεϊνό ή Μεϋνώ είναι ο Jean Meynard, ένα απόσπασμα από το έργο του οποίου (Οι πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα 1946-1965), υπάρχει στην ανάρτηση: 
Από την κρίση των κομμάτων, στον δρόμο προς την υποτέλεια και τις επακόλουθες ψευδαισθήσεις. Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα της Ελλάδας - μέρος α´.

            ---------------------------------------------------------------

Είναι, γενικά, βέβαιο ότι αν μια χώρα δανείζεται και το περιεχόμενο του δανείου δεν επενδύεται αμέσως παραγωγικά, έτσι που να αποδίδει σαν κέρδος με οποιαδήποτε μορφή, τα ποσά που απαιτόυνται για την τελική εξόφληση του, το δάνεο είναι καταστροφή για τη χώρα. 
Η πολιτική των δανεισμών μέχρι και σήμερα που γράφονται αυτές οι αράδες στη χώρα μας ποτέ δεν επενδύθηκαν παραγωγικά και κατά συνέπεια ποτέ δεν απέδωσαν τα τοκοχρεωλύσια. έτσι ο δανεισμός έγινε και εξακολουθεί να είναι φαύλος κύκλος που αποκλείει οποιαδήποτε μελλοντική ανάπτυξη της χώρας μας.

Στη χώρα μας πάντως τα δάνεια στάθηκαν μια πολύ σκοτεινή υπόθεση, που υπηρέτησε απλώς τους ξένους και τους ντόπιους συνεργάτες τους. Ο καθηγηγήτης Αγγελόπουλος γράφει:

...Τα εξωτερικά δάνεια συνήφθησαν κατά την πρώτην περίοδον, δηλ. από της επαναστάσεως του 1821 μέχρι της πτωχεύσεως του 1893, εγένοντο δε υπό όρους καταθλιπτικούς δια το ελληνικόν δημόσιον... Τα συναφθέντα μεταγενέστερως δάνεια εγένοντο μεν υπό ευνοϊκώτερους όρους, αλλά συνολικά, ημπορεί να λεχθή, ότι καμμιά άλλη χώρα δεν έτυχε τόσο βαρείας μεταχειρίσεως εκ μέρους των ξένων δανειστών (υψηλοί τόκοι, επεμβάσεις εις τα εσωτερικά, διεθνής οικονομικός έλεγχος, εταιρεία υπέγγυων προσόδων κ.λπ.).

Δια να λάβει κανείς μιαν γενικήν ιδέαν της επιβαρύνσεως της Ελλάδος, αναφέρω εδώ δύο χαρακτηριστικούς αριθμούς. Τα ποσά, τα οποία πραγματικά εισέπραξε η Ελλάς από τα εξωτερικά δάνεια από της επαναστάσεως του 1821 μέχρι το 1932, όποτε και εσταμάτησε ο εξωτερικός δανεισμός, ανήλθον εις 2.200 εκατ. χρυσά φράγκα. Δια τα δάνεια αυτά ο προϋπολογισμός κατέβαλε δια τόκους και χρεωλύσια μέχρι των παραμονών του πολέμου 2.383 εκατ. χρυσά φράγκα, δηλ. 183 εκατ. χρυσά φράγκα, περισσότερα από εκείνα που εισέπραξε. Εν τούτοις, την 31ην Μαρτίου 1932 εποχήν που εσταμάτησε ο δανεισμός, το ποσόν του χρέους που ώφειλεν ακόμη η Ελλάς, ανήρχετο πάλιν εις 2 δισεκατομμύρια χρυσά φράγκα...

Το πράγμα φαίνεται απίστευτον και όμως είναι αληθές. Και σημαίνει πολλά.

Σημαίνει πρωτίστως, ότι η Ελλάς ανταπεκρίθη δια των ιδίων της δυνάμεων εις τας τεράστιας ανάγκας που αντιμετώπισε κατά τα 125 χρόνια του ελεύθερου της βίου. Σημαίνει ακόμη, ότι ο εξωτερικός δανεισμός δεν ήτο, παρά το πρόσχημα της κερδοσκοπίας του ξένου κεφαλαίου, που η εισροή του εις την χώραν ήτο σχεδόν ίση με την εκροή που εγένετο την αυτήν περίοδον δια την εξυπηρέτησιν παλαιότερων δανείων. Σημαίνει τέλος, ότι η πτωχή Ελλάς εξώφλησεν εις το ακέραιον τα ξένα κεφάλαια, που εδανείσθη'και τα ποσά που παρουσιάζονται σήμερα ως οφειλή, δεν αποτελούν παρά τους υπερβολικούς τόκους, την υπό άρτιον έκδοσιν και τα παντός είδους προμήθειας των διαφόρων Τραπεζών. Υπό τας συνθήκας αυτάς δεν είναι ανεξήγητον, πως η Ελλάς περιήλθεν επανειλημμένως μέχρι τούδε εις πτωχεύσεις. Αιτία των πτωχεύσεων αυτών δεν ήτο η κακή πίστις της Ελλάδος, αλλά η τακτική των ξένων ομολογιούχων. Πως ήτο δυνατόν να ορθοποδήση μια χώρα υπό τέτοιους όρους; Κάθε νέον συναπτόμενον δάνειον, εκτός των δυσμενών όρων της εκδόσεως επεβαρύνετο και με όλας τας καθυστερούμενας οφειλάς των προηγούμενων δανείων. Το εις διάθεσιν του ελληνικού δημοσίου απομένον ποσόν ήτο ανεπαρκές δια την εξυπηρέτησιν του σκοπού, δια τον οποίον συνήπτετο. Έτσι, η προσφυγή εις νέον πάλιν δάνειον ήτο αναγκαία.

Μόλις σταματούσε ο δανεισμός, η κρίσις καθίστατο αναπόφευκτος.

                                 .~`~.

IV

Οι ΗΠΑ που αποτελούν προπύργιο του μετα-φασιστικού καπιταλισμού, ήταν το μόνο στήριγμα του καπιταλισμού. 
Μα οι ΗΠΑ ταυτόχρονα θέλουν να υποτάξουν όλο τον κόσμο και φυσικά και τις καπιταλιστικές χώρες. 
Οι ΗΠΑ επιτρέπουν στις καπιταλιστικές χώρες να επιβιώσουν σαν υποτελείς τους. 
Έτσι ο καπιταλισμός της Ευρώπης έχει να διαλέξει ανάμεσα σε δύο λύσεις: να αποδεχτεί τη «μοίρα» του, να υποταχτεί στον αδυσώπητο νόμο της κοινωνίας, δηλαδή, στην αλλαγή, στην ανατροπή του καπιταλιστικού κόσμου ή να γίνει ουραγός, υποτελής των ΗΠΑ. 
Και φυσικά, προτίμησε τη δεύτερη. Κανένας δεν αποδέχεται το θάνατο του.

Οι ΗΠΑ για να δικαιώσουν την πολιτική τους ύψωσαν τη σημαία του αντικομμουνισμού σε λόγο ύπαρξης του καπιταλισμού. 
Και στο όνομα του κομμουνιστικού κινδύνου καλούσαν τους λαούς να συσπειρωθούν κάτω από την κηδεμονία τους. 
Φυσικά μια κηδεμονία που σημαίνει υποταγή στην εκμετάλλευση του αμερικανικού καπιταλισμού.

Η θέση των ΗΠΑ άλλαξε με τη λήξη του Β'Παγκόσμιου Πολέμου.
 Κατά τη διάρκεια του πολέμου όταν ο κίνδυνος του φασισμού ήταν άμεσος οι ΗΠΑ και οι άλλες καπιταλιστικές χώρες συνεργάζονται στενά με τη Σοβιετική Ένωση και τα κομμουνιστικά κόμματα των κατεχόμενων από τον άξονα χωρών. 
Τότε ο κομμουνισμός δεν ήταν εχθρός αλλά σύμμαχος. 
Η αλλαγή στη στάση των ΗΠΑ συνδέεται με το θάνατο του προέδρου Ρούσβελτ και την ανάδειξη σε πρόεδρο των ΗΠΑ του Τρούμαν. 
Θα πρέπει να τονίσουμε ότι τα πρόσωπα δεν καθορίζουν τέτοιες αλλαγές. 
Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν πρόκειται για πρόσωπα σαν τον Τρούμαν. 
Το 1945 ο αμερικανικός καπιταλισμός δεν χρειαζόταν πια τη διαιτησία ενός Ρούσβελτ για να επιβιώσει.
 Η παγκόσμια αγορά ήταν ανοικτή. 
Το δυναμικό των ΗΠΑ δούλευε σ'όλη του την ένταση, χωρίς να μπορούν να καλύψουν τις τεράστιες ανάγκες. Τα πετρέλαια γίνονται έξαλλα.
 Απαιτούν από τον άνθρωπό τους τον Τρουμαν να πραγματοποιήσει την Παγκόσμια Αυτοκρατορία των ΗΠΑ. 
Η ατομική βόμβα τούς εξασφαλίζει τον παραλογισμό του ακατανίκητου.

Ετσι στο Πότσνταμ ουσιαστικά έρχονται σε ρήξη με τους χτεσινούς συμμάχους τους. 
Και εξαναγκάζει την καπιταλιστική Ευρώπη να ακολουθήσει την αντικομμουνιστική σταυροφορία. Και αυτός ήταν ο όρος για να της δώσει τα μέσα — την οικονομική υποστήριξη — για να επιβιώσει.

Αμέσως μετά τη νίκη ενάντια στο φασισμό, οι σύμμαχοι στον αγώνα βρέθηκαν εχθροί. 
Οι Αμερικανοί για νο υποτάξουν τον μη σοσιαλιστικό κόσμο, ανέμισαν το σκιάχτρο του κομμουνιστικού κινδύνου, που είχε κουρελιαστεί στη διάρκεια του πολέμου. 
Επιστρατεύονται κονδυλοφόροι και αρχίζει ένας χείμαρρος προπαγάνδας, που τείνει να πείσει τον κόσμο ότι οι Σοβιετικοί είναι θεριά, ότι ο κομμουνισμός είναι η κόλαση και θα φέρουν την καταστροφή... 
Ο αντικομμουνισμός είναι ο μπαμπούλας με τον οποίο οι ΗΠΑ ελπίζουν να κρατήσουν τους λαούς της Ευρώπης στο καθεστώς της κυριαρχίας τους. 
Και στην υπηρεσία αυτού του σχεδίου οι ΗΠΑ, με τους πληρωμένους κονδυλοφόρους προσπαθούν —γιατί ποτέ δεν το πέτυχαν— να δημιουργήσουν μια ανάλογη ιδεολογία, που θα στεκόταν και η ηθική δικαίωση της παγκόσμιας αυτοκρυτοριας τους.

Μέσα από αυτό το κλίμα βγήκε η έννοια του «Ελεύθερου Κόσμου», του κοσμοπολιτισμού, του δυτικού πολιτισμού κ.λπ.
 Η αμερικανική αυτοκρατορία σύντριβε τα εθνικά κράτη, απαιτούσε υποταγή του εθνους στη δική της Θέληση. 
Και αυτό έπρεπε να δικαιωθεί.
 Έπρεπε να πείσουν τους λαούς της Ευρώπης με τις γερές εθνικές παραδόσεις να απαρνηθούν την ιστορία τους και να γίνουν υποτελείς των ΗΠΑ. 
Και αυτη η υποταγή τους έπρεπε να γίνει δεκτή σαν μια νέα διάσταση της «ελευθερίας»!!!

Την εποχή αυτή (1945-'49) οι ΗΠΑ προωθούν την ιδέα... για ενιαίο κράτος της Ευρώπης. 
Οι ΗΠΑ θέλουν να γκρεμίσουν τους εθνικούς φραγμούς για να περάσει ο δικός τους οικονομικός έλεγχος... 
Για να σταθεί ο ευρωπαϊκός καπιταλισμός χρειαζόταν την αμερικανική προστασία, τα αμερικανικά όπλα και στρατεύματα. 
Μα αυτά όλα σήμαιναν και κατάλυση -μερικά έστω- της εθνικής ανεξαρτησίας στο όνομα του «Ελεύθερου Κόσμου» για να αποφευχθεί η απειλή του κομμουνισμού. 
Ο ευρωπαϊκός ξαναβρίσκει την ταξική του θέση, που είναι άρνηση της παλιάς του θέσης. 
Ο καπιταλισμός αναπτύσσεται με την ιδεολογία του εθνικισμού και διαμορφώνει τη πλήρη του μορφή στα εθνικά κράτη. 
Αυτή τη στιγμή η διατήρηση του καπιταλισμού απαιτεί την απάρνηση του έθνους και το πέρασμα στον κοσμοπολιτισμό. 
Και είναι πραγματικά αστείο να βλέπει κανένας στον αστικό Τύπο της εποχής όλους εκείνους τους πληρωμένους από τους Αμερικανούς κονδυλοφόρους να προσπαθούν να πείσουν τους ανθρώπους της χώρας τους ότι το έθνος ξεπεράστηκε και ότι οι λαοί της Ευρώπης δεν έχουν ιδιαίτερες πατρίδες.

Οι πιο θερμοί οπαδοί της ενιαίας Ευρώπης, όπου θα έσβηναν τα έθνη, είναι οι φυγάδες από το σοσιαλιστικό στρατόπεδο και οι παλιοί συνεργάτες τους ναζί.

                                                             Περικλής Ροδάκης

Το ξένο κεφάλαιο στην Ελλάδα

Πλαίσια και συνέπειες της υποτέλειας

Εκδ. Φύλλα

                     Ολόκληρωση α´ μέρους

                                     .~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

- Το Νέο Ανατολικό Ζήτημα.

- Από την κρίση των κομμάτων, στον δρόμο προς την υποτέλεια και τις επακόλουθες ψευδαισθήσεις. Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα της Ελλάδας - μέρος α´.

- Κείμενα από το έργο του Gunnar Hering.

- Εισαγωγικά για το εσωτερικό κομματικό -ονομάζεται και- «πολιτικό» σκηνικό της χώρας, την ιστορικότητα του και τρεις υποθέσεις για τα ελληνικά κόμματα'καθώς και μια παρέκβαση.

- Εισαγωγικά για την ιστορικότητα της αιτίασης της διαφθοράς και των κομματικών συστημάτων στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας.

- Ενθυμήσεις για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας, τη παλαιότερη διάψευση των προσδοκιών, τη κρίση των κομμάτων κατά τη περίοδο ανάμεσα στην τότε χρεοκοπία και τον πόλεμο και τη δημιουργία της «Εθνικής Εταιρείας»'καθώς και ένα παράρτημα.

- Κείμενα από το έργου του Μιχάλη Χαραλαμπίδη.

- Ελληνική Πολιτική Παιδεία - Μαθήματα Πολιτικής, μέρος α´.

- Ελληνική Πολιτική Παιδεία, μέρος β´.

- Ελλάδα - Ε.Ε. - Γερμανία. Εσωτερικά - εξωτερικά αξιολογικά, πολιτικά, χρεωστικά. Κρίσεις πολυεπίπεδες και διεθνείς μετασχηματισμοί.

- Ούτε «νεο»σταυροφορίες, ούτε «νεο»ιεροί πόλεμοι -μνήμες, ταυτότητα και προσανατολισμοί κατά τον -άγριο- πλανητικό μετασχηματισμό.

- Ανθρωποποίηση και Μνημοσύνη - Γεωπολιτικός έλεγχος και διανοητικός ακρωτηριασμός.

- Μικρά, ταπεινά και «ασήμαντα» στα οποία κρίθηκε -και κρίνεται- η ελληνική πολιτική.

- Η εισαγόμενη ιδεολογία του «ιδιωτισμού» ως προκάλυμμα, νομιμοποίηση και άφεση αμαρτιών του κομματικοιδιωτικού κρατικοεπιχειρηματικού παρασιτικού κατεστημένου.

- Ευερέθιστες, αλλά αναγκαίες ενθυμήσεις και παρατηρήσεις.

- Για τις διαδηλώσεις στις Πόλεις της Μικράς Ασίας. Μια θεωρία απελευθέρωσης για μια πολιτική απελευθέρωσης. Δημοκρατία. Άνοιξη των λαών, όχι εναλλαγή γκρίζων και πράσινων σουλτάνων.

- Κείμενα από το έργου του Γεράσιμου Κακλαμάνη.

- Εισαγωγή στη νεοελληνική ἀστική ἰδεολογία. Οι παρενέργειες του γλωσσικού, τέχνη και επιστήμη, και η νεοελληνική ἀστική ἰδεολογία καί η ἀριστερά.

- Η ανατολικη Ευρώπη και τα Βαλκάνια δέσμιες περιοχές -και πειραματόζωα- θεωριών εργαστηρίου, «ιδεών»-εργαλείων, της «κοινής γνώμης» και ιδεολογικών «πραγματικοτήτων» και ιστοριογραφιών - μέρος α´.

- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.

- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.

- Ενθυμήσεις παραμέτρων και ψευδαισθήσεων - για το εσωτερικό «πολιτικό» σκηνικό.

- Για έναν ερωτικό Λόγο -α.

- Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις, (η μέρα που αφέθηκες κ’ ενδίδεις)...

- Με αφορμή το Πρωτόκολλο του Λονδίνου ή Πρωτόκολλο της Ανεξαρτησίας του Ελληνικού κράτους το οποίο υπογράφηκε από τις Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία, σαν σήμερα, στις 3 Φεβρουαρίου του 1830. Δοκίμιον Ιστορικόν περί τής Ελληνικής Επαναστάσεως παρά Ιωάννου Φιλήμονος. Οι τέσσερις πρώτες σελίδες.

- Μεγάλα (γεω)πολιτισμικά: Συνέχεια για το Μέγα «Σχίσμα», πολιτιστική διπλωματία, θρησκεία και γεωπολιτική.

- Οι δομές του νεοφασισμού και Η αποστολή του Σαμαρά και τα «άκρα».

- Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

- Απόσπασμα από ένα κλασικό κείμενο: Τουρκία, Ευρώπη, Ευρασία - και Ελλάδα.

- Δισχιλιετή -δήθεν- παρωχημένα, προ«προοδευτικά» αδιαφώτιστα, προπουριτανοηθικιστικά πολιτικά.

- Διδάγματα και προειδοποιήσεις ένθεν και εκείθεν και η Δικτυακή Εγκυκλοπαίδεια για την Ελληνική Ιστορία και τον Πολιτισμό στην Κωνσταντινούπολη - Encyclopedia of the Hellenic World: Constantinople.

- Ενθυμήσεις.

- Αἱ Εὐχαί.

       

04/15/14--03:24:
                   Εισαγωγή στα τρία ρεύματα της διεθνούς θεωρίας 

                                    κατά τον Martin Wight.

Αν κανείς μελετήσει τούς επιφανέστερούς συγγραφείς πού ασχολήθηκαν με τη διεθνή θεωρία από την εποχή του Machiavelli και μετά, καθώς και τις βασικές, πιο διαδεδομενες ιδέες του τομέα αυτού, καθίσταται εξαιρετικά σαφές ότι οι συγγραφείς μπορούν να χωριστούν σε τρεις ομάδες και οι ιδέες σε τρία ρεύματα σκέψης. 
Ας τούς ονομάσούμε Ρασιοναλιστές, Ρεαλιστές και Επαναστατικούς, χωρίς οι ονομασίες αυτές να θυσιάζούν σε καμία περίπτωση την ακρίβεια χάρην της παρήχησης.

Αυτά τα τρία ρεύματα πολιτικής σκέψης μπορούν να συνδέονται κατά μία έννοια με τις τρεις αλληλένδετες πολιτικές καταστάσεις πού εμπεριέχούν το αντικείμενο-θέμα των διεθνών σχέσεων.

(α) Διεθνής αναρχία: 
ένα πλήθος ανεξάρτητων κυρίαρχων κρατών πού δεν αναγνωρίζούν καμία πολιτική αρχή ανώτερη από αυτά, οι σχέσεις των οποίων σε τελική ανάλύση ρυθμίζονται με πόλεμο.

(β) Διπλωματία και εμπόριο:
 συνεχείς και οργανωμένες αμοιβαίες συναλλαγές μεταξύ αυτών των κυρίαρχων κρατών στη διάρκεια των διαστημάτων ειρήνης: διεθνείς και θεσμοθετημένες συναλλαγές.

(γ) Η έννοια μιας κοινωνίας κρατών, ή οικογένειας εθνών: 
αν και δεν υπάρχει καμία ανώτερη πολιτική αρχή, παρ'όλα αυτά αναγνωρίζεται ότι το πλήθος των κυρίαρχων κρατών σχηματίζει ένα ηθικό και πολιτιστικό σύνολο, το οποίο επιβάλλει ορισμένες ηθικές και ψυχολογικές και ίσως ακόμη και νομικές (σύμφωνα με ορισμένες θεωρίες δικαίού) υποχρεώσεις -έστω και αν δεν επιβάλλει πολιτικές. 
Όπως τόνισε ο Burke: 
«Οι συγγραφείς τον δημόσιού δικαίού αποκάλεσαν συχνά αυτή τη συνάθροιση εθνών κοινοπολιτεία».

Τα τρία ρεύματα της διεθνούς θεωρίας μπορούν κατά προσέγγιση να γίνούν διακριτά με αναφορά σε αυτές τις τρεις αλληλένδετες καταστάσεις των διεθνών σχέσεων. 
Οι Ρεαλιστές είναι εκείνοι πού δίνούν έμφαση και επικεντρώνούν την προσοχή τούς στο στοιχείο της διεθνούς αναρχίας, οι Ρασιοναλιστές είναι εκείνοι πού τονίζούν και επικεντρώνονται στο στοιχείο της διεθνούς συναλλαγής και οι Επαναστατικοί είναι εκείνοι πού υπογραμμίζούν και επικεντρώνονται στο στοιχείο της κοινωνίας των κρατών ή της διεθνούς κοινωνίας. 
Αυτή είναι μόνο μια γενική, αρχική διάκριση'τα τρία ρεύματα σκέψης πρέπει να οριστούν και να διακριθούν μεταξύ τούς λεπτομερέστερα.

                                                                    Martin Wight

Διεθνής Θεωρία

Τα Τρία Ρεύματα Σκέψης

1991 Εκδ. Ποιότητα

                                                           .~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Τα όρια της διεθνούς κοινωνίας.

- Προς περαιτέρω γνώσιν του «γερμανικού ζητήματος» που σχετίζεται με ορισμένα εισαγωγικά για τα τρία ρεύματα της διεθνούς θεωρίας.

- Δογματική ομοιομορφία, δογματικός ιμπεριαλισμός και κοσμοπολιτισμός. Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.

- Οι προοπτικές για τη διεθνή κοινωνία.

- Καντιανισμός, δημοσιότητα, διπλωματία και η μεταστροφή του προσηλυτισμού σε καταδίκη.

*

- Ιχνηλατώντας τον Internationalism μέρος α´ - A Note on the Origin of the Word 'International' by Hidemi Suganami και Nationalism and internationalism by Nicholas Hans. Προλογικά και εννοιολογικό πλαίσιο από Alfred E. Zimmern, Immanuel Wallerstein και E. H. Carr.

- Governing the World: The Rise and Fall of an Idea (Internationalism, Imperialism, The era of Anglo-American world power and the establishment of the League of Nations and its successor, the United Nations) University Lecture with Professor Mark A. Mazower.

- Μια σύντομη αναφορά στη σχέση κράτους, αναρχίας και ρεαλισμού. Μια κλασική παρερμηνεία.

- Νέος μεσαιωνισμός ή New medievalism - μέρος β´. Συνέχεια στο ζήτημα της κρίσης ή παρακμής της κυριαρχίας και του συστήματος κρατών - και της (υποτιθέμενης ή πιθανής) αντικατάστασης του από νέες μορφές πολιτικής οικουμενικής οργάνωσης.

- Με αφορμή τα αυτονομιστικά κινήματα και τις υποεθνικές-κρατικές τάσεις και πιέσεις: Ο «νεομεσαιωνισμός» ή «New medievalism» ως ένα πρότυπο διακυβέρνησης της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομίας, τρεις οπτικές θεώρησης της παγκοσμιοποίησης -από τα μάτια του τωρινά ισχυρού- και δυο λόγια εισαγωγικά περί «εδαφικών» και μη ιδεολογιών.

- Kenneth Waltz (1924-2013).

- Διαφορές εσωτερικής και διεθνούς πολιτικής, οι παραδοσιακοί και οι μοντέρνοι μελετητές και οι αναγωγικές θεωρίες ερμηνείας της διεθνούς πολιτικής - μέρος α´.

*

Αγγλική Σχολή Διεθνών Σχέσεων

- Κείμενα και αποσπάσματα από το έργο του Wight Martin.

- Κείμενα και αποσπάσματα από το έργο του Hedley Bull

*

- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.

- Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή.

- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

- Το ἅλας τῆς γῆς ή περί της Αγίας και Ομοούσιου και Αδιαίρετου Παραλόγου Τριάδας του Δυτικοεκκοσμικευμένου Λόγου... Άκου δυτικέ ευρωκεντριστή ή «δυτικο» «μετα»χριστιανικό εργαλειοπαραγωγικό εκτεχνικευμένο αστικό μηχανόζωο! του Qui Laborat, Orat... τα αυτογνωσιακά Ομοούσια.

- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.

*

- Διεθνής κοινωνία, civitas maxima, υπερ-κράτος.

- Δυτικοευρωκεντρισμός.

- Διεθνείς Σχέσεις.

                  

           04/16/14--02:47: Γαίας Ατίμωσις

                  ...δεν είναι η αδήριτη χρεία, αυτή καθεαυτή, η αιτία της καταστροφής.

               Η αιτία έγκειται στον τρόπο που ανεχθήκαμε να θεραπευθεί αυτή η χρεία.

α´

Η γη τούτη είχε, μαζί με μερικές άλλες, το προνόμιο να διδάξει στον άνθρωπο μιά από τις πιό υψηλές μορφές της αποκάλυψης του παγκοσμίου λόγου. 
Και τη μορφήν αυτή την έπλασε ο αρχαίος καθ'ομοίωση τούτης της γης, θε νά 'λεγα πως την ανέσυρε μεσ' απ' το χώμα της και τους βράχους της, κατά τη συμβολική ρήση του σοφού Κιμρί, που έλεγε πως «μέσα στο χώμα πρέπει να βλέπουμε, γιατί εκεί μέσα προετοιμάζονται όλα».
 Μέσα στο χώμα, δηλαδή στην εγκρυπτόμενη στη Φύση αποκάλυψη του κόσμου του νοητού.

Κι είναι -για να περιορισθώ στην περιοχή που εξετάζουμε τώρα- είναι, λέω, η βαθύτατη ενόραση και ενακοήτου αρχαίου που τον έκανε ικανό ν'ακούσει μέσα του την προσταγή τη θεϊκή, που όριζε ν'αποδοθεί ο κάθε τόπος στο θεό που του άρμοζε. 
Τούτο το νόημα εκφράζει αλληγορικά ο αρχαίος μύθος που μας λέει πως οι θεοί είχαν μοιραστεί στην πανάρχαιη εκείνη εποχή ολάκερη τη γη κι όχι κατ' έριν αλλά δίκης δη κλήροις το φίλον λαγχάνοντες κατώκιζον τας χώρας, και κατοικίσαντες μας ανάθρεφαν και μας κυβερνούσαν όχι με τη βία αλλ'οίον οίακι πειθοί ψυχής εφαπτόμενοι κατά την αυτών διάνοιαν.

Τούτη του θείου λόγου η ενακοή τους παρακίνησε να καταστήσουν τους Δελφούς ιερό του Απολλώνιου Λόγου και συνάμα πνευματικό σύγκεντρο όλου του κόσμου, ή να ονομάσουν την Ελευσίνα τόπο των συνεχόντων άπαν το ανθρώπειον γένος μυστηρίων, και την Ολυμπία μητέρα του Άθλου. 
Κι είναι τόσο πέρα απ'τις προβλέψεις μας το υψηλό περιεχόμενο που έδιναν στον όρο. 
Ποιός ήταν, νομίζετε, ο αδελφός του Άθλου;
 Ο Έλεος. Και πως προσαγόρευαν τη μητέρα τούτη των χρυσοστεφάνων αέθλων, την Ολυμπία; Δέσποινα της Αληθείας. Δέσποιν'Αλαθίης.

Κι η Αθήνα; Τούτη ήταν ο τόπος ο εκλεκτός για του τέλειου Άστεως την πραγμάτωση. 
Κι ήταν της ίδιας της θεάς Σοφίας το γέννημα και το παίδευμα!... 
Μα λίγοι θα ξέρουν πως η ιστορική Αθήνα ήταν κατά σειρά η δεύτερη και πως πριν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και της Πύρρας υπήρχε στον ίδιο τούτον τόπο μιάν άλλη παλιά πολιτεία, μιάν άλλη Αθήνα, που ο βίος της ανάγεται στα εννιά χιλιάδες χρόνια πριν από την εποχή του Σόλωνα.

Αυτά τα'μαθε ο Σόλων απ'τη διήγηση των Αιγυπτίων ιερέων, όταν πήγε στη Σάι, σε μιά πόλη του Δέλτα του Νείλου, που ήταν κατά χίλια χρόνια νεότερη από την πρώτην Αθήνα, αφιερωμένη κι αυτή στη θεά Νηίθ - ελληνιστί δε, ως ο εκείνων λόγος, Αθηνά.

Ας ακούσουμε τούτη τη διήγηση, μιά και όχι μόνον δεν ταιριάζει να χωρίσουμε έναν τόπο για τον οποίον μιλούμε απ'την ιστορία του, μα γιατί η ιστορία τούτη θα διαφωτίσει εξαίρετα το νόημά του.

β´

Όταν, λοιπόν ο Σόλων, θέλοντας να κάνει τους Αιγυπτίους ιερείς να μιλήσουν για τα παλιά τα χρόνια, άρχισε να τους εξιστορεί όσα εκείνος ήξερε για τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, τότε είναι που ο ιερέας του είπε τα λόγια εκείνα τα πασίγνωστα: 
Ω Σόλων, Σόλων, Έλληνες αεί παίδές εστε, γέρων δε Έλλην ουκ έστιν. 
Κι όταν εκείνος απόρησε, Νέοι εστέ, απάντησε ο ιερέας, τας ψυχάς πάντες'ουδεμίαν γαρ εν αυταίς έχετε δι'αρχαίαν ακοήν παλαιάν δόξαν ουδέ μάθημα χρόνω πολιόν ουδέν [...]. 
Τούτο, γιατί ενώ πολλές καταστροφές γένηκαν στον κόσμο, είτε από φωτιά είτε από νερό, εσείς θυμόσαστε μιά μονάχα, εκείνη που υπονοεί ο μύθος σας του Φαέθοντα... 
Κι έτσι δεν ξέρετε πως στη χώρα σας ήταν το κάλλιστον και άριστονγένος ανάμεσα στους ανθρώπους, απ'όπου βαστάς και συ κι όλη η πολιτεία σας περιλειφθέντος ποτέ σπέρματος βραχέος, αλλ'υμάς λέληθεν δια το τους περιγενομένους επί πολλάς γενεάς γράμμασιν τελευτάν αφώνους. 
Ήταν,λοιπόν, η πόλη σας, ω Σόλων, η καλύτερη απ'όλες στον πόλεμο, κι η πιό ευνομούμενη στον κόσμο, κι έκανε πολλά κατορθώματα και η οργάνωσή της η πολιτική ήταν η καλλίστη πασών οπόσων υπό τον ουρανόν ημείς ακοήν παρεδεξάμεθα. 
Κι όταν ο Σόλων θαύμασε, Σόλων! του είπε ο ιερέας, φθόνος κανένας δεν υπάρχει από μέρος μας, αλλά θα στα διηγηθώ και για χάρη εσένα του ίδιου και της πόλης σας, κι απάνω απ'όλα για χάρη της θεάς που και τη δικιά σας και τη δικιά μας προστάτεψε κι ανάθρεψε κι επαίδευσε, τη δικιά της πρωτύτερα απ'τη δικιά μας, αφού παράλαβε το σπέρμα απ'τη Γη και τον Ήφαιστο, κι ύστερα τη δικιά μας.

Κι αφού του εξηγεί την κοινότητα των θεσμών που χαρακτηρίζει τις δύο πολιτείες, καταλήγει με τούτα τα λόγια:

Ταύτην ουν σύμπασαν την διακόσμησιν και σύνταξιν η θεός προτέρους υμάς διακοσμήσασα κατώκισεν, εκλεξαμένη τον τόπον εν ω γεγένησθε, την ευκρασίαν των ωρών εν αυτώ κατιδούσα, ότι φρονιμωτάτους άνδρας οίσοι άτε ουν φιλοπόλεμός τε και φιλόσοφος η θεός ούσα τον προσφερεστάτους αυτή μέλλοντα οίσειν τόπον άνδρας, τούτον εκλεξαμένη πρώτον κατώκισεν. Ωκείτε δη ουν νόμοις τε τοιούτοις χρώμενοι και έτι μάλλον ευνομούμενοι πάση τε παρά πάντας ανθρώπους υπερβεβληκότας αρετή, καθάπερ εικός γεννήματα και παιδεύματα θεών όντας.

Αλλ'απ'τα πολλά και μεγάλα κατορθώματα της πολιτείας σας -συνεχίζει- πού 'ναι εδώ γραμμένα και τα θαυμάζουμε, απ'όλα ένα υπερέχει μεγέθει και αρετή λέγει γαρ τα γεγραμμένα όσην η πόλις υμών έπαυσέν ποτε δύναμιν ύβρει πορευομένην άμα επί πάσαν Ευρώπην και Ασίαν, έξωθεν ορμηθείσαν εκ του Ατλαντικού πελάγους. 
Τότε γαρ πορεύσιμον ην το εκεί πέλαγος νήσον γαρ προ του στόματος είχεν ό καλείτε, ως φατε, υμείς Ηρακλέους στήλας...

Εν δε τη Ατλαντίδι νήσω ταύτη μεγάλη συνέστη και θαυμαστή δύναμις βασιλέων, κρατούσα μεν απάσης της νήσου, πολλών δε άλλων νήσων και μερών της ηπείρου προς δε τούτοις έτι των εντός τήδε Λιβύης μεν ήρχον μέχρι προς Αίγυπτον, της δε Ευρώπης μέχρι Τυρρηνίας. 
Αύτη δη πάσα συναθροισθείσα εις εν η δύναμις τον τε παρ'υμίν και τον παρ'ημίν και τον εντός του στόματος πάντα τόπον μιά ποτέ επεχείρησεν ορμή δουλούσθαι. 
Τότε ουν υμών, ω Σόλων, της πόλεως η δύναμις εις άπαντας ανθρώπους διαφανής αρετή τε και ρώμη εγένετο πάντων γαρ προστάσα ευψυχία και τέχναις όσαι κατά πόλεμον, τα μεν των Ελλήνων ηγουμένη, τα δ'αυτή μονωθείσα εξ ανάγκης των άλλων αποστάντων, επί τους εσχάτους αφικομένη κινδύνους, κρατήσασα μεν των επιόντων τρόπαιον έστησεν, τους δε μήπω δεδουλωμένους διεκώλυσεν δουλωθήναι, τους δ'άλλους, όσοι κατοικούμεν εντός όρων Ηρακλείων, αφθόνως άπαντας ηλευθέρωσεν. 
Υστέρω δε χρόνω σεισμών εξαισίων και κατακλυσμών γενομένων, μιάς ημέρας και νυκτός χαλεπής επελθούσης, το τε παρ'υμίν μάχιμον παν αθρόον έδυ κατά γης, η τε Ατλαντίς νήσος ωσαύτως κατά της θαλάττης δύσα ηφανίσθη.

γ´

Αυτός είναι, λοιπόν, ο πρώτος, ο πανάρχαιος άθλος του Ελληνισμού για την ελευθερία, αλλά δεν άκουσα ποτέ ούτε να τον μνημονεύουν ούτε να τον διδάσκουν στα παιδιά μας...

Αλλά μιάς ημέρας και νυκτός χαλεπής επελθούσης, το κλεινόν γένος, το γένος με το παίδευμα των θεών, εκείνο που ξεπέρασε όλους σε κάθε αρετή, αφανίσθηκε.

Κι η Αττική, η Άκτη, η Κεκροπία πήρε τη μορφή που οι κοσμογονικές δυνάμεις του κατακλυσμού του Δευκαλίωνα και της Πύρρας της έδωσαν, αυτού που αφάνισε και την Ατλαντίδα. 
Σ'αυτή την κοσμογονική στιγμή ανάγεται η μορφή της. 
Σ'αυτήν οι Μύθοι της. 
Η Ακρόπολις -αναφέρει ο Πλάτων- είχε τότε ουχ ως τα νυν έχει... το δε πριν εν ετέρω χρόνω μέγεθος μεν ην προς τον Ηριδανόν και τον Ιλισόν αποβεβηκυία και περιειληφυία εντός την Πνύκα και τον Λυκαβηττόν όρον εκ του καταντικρύ της Πνυκός έχουσα, γεώδης δ'ην πάσα και πλην ολίγον επίπεδος άνωθεν.

Ποιός άνθρωπος προικισμένος με τη μέσα βλέψη, με την πνευματική ακόμα, θά 'λεγα, ακοή και αφή και γεύση και όσφρηση, ποιός σκύβοντας επάνω στ'αρχαία τα κείμενα που ιστορούν τους κοσμογονικούς της Αττικής μύθους, όπου τα ονόματα και οι λέξεις είναι ωσάν ομοιώματα, ωσάν αγάλματα φωνήεντα, όπως θά 'λεγε ο Δημόκριτος.
 Κέκρωψ αυτόχθων συμφυές έχων σώμα ανδρός και δράκοντος της Αττικής εβασίλευσε πρώτος και την γην πρότερον λεγομένην Άκτην αφ'εαυτού Κεκροπίαν ωνόμασεν...και ποιός πάλι θεωρώντας τα σχήματα, και τα σύμφυτα με τούτα χρώματα της πρωτόγονης αυθορμησίας τα πλάσματα τ'αναμάρτητα, τα δεινά τούτα πέλωρα, όπου, σπαράζοντα απάνω στ'αετώματα των εκατομπέδων, και των τρισωμάτων δαιμόνων τα πολυέλικτα σώματα, και τους ιχθυόμορφους δράκοντες, και τις γοργόνες τις αποτρόπαιες, και τ'άλλα τα τερατόμορφα όντα, ποιός, λέω, αν είναι ικανός να κάνει μέσα του όλες τις σε χρόνο και σε τόπο προεκτάσεις - δε θενά αισθανθεί πως παραστέκεται εδώ εις το ιερό μυστήριο της γέννησης του συλλογικού μύθου ενός λαού και του σπέρματος τη θεία καταβολή για του πρωτόφαντου και ανεπανάληπτου «είναι του» τη σύλληψη και του νέου Άστεως και των θεσμών του την ίδρυση... καταβολή, όπου θέλει σταθεί ως το αδιάσειστο βάθρο, το έδος της πολυαιώνιας, της ως τα σήμερα ιστορικής πορείας του Ελληνισμού...

Κι αν ονόμασα θεία την καταβολή, δε μιλάω μ'έννοια μεταφορική μα κυριολεκτική. 
Ο Θεός μας παραστέκεται τωόντις, όταν ακολουθούμε τους αϊδιους νόμους του: 
Το γέννημα τούτο ήταν βγαλμένο μέσα απ'τα σπλάχνα της Φύσης, ήταν πλάσμα της πλέριας υπακοής εις τις Αρχές της, της υπακοής που τότε επιτελείται ακέρια, όταν ακέρια είναι η ενότητα των δημιουργικών δυνάμεων του ανθρώπου. Και στο σημείο αυτό θα μου επιτρέψετε να κάνω μιά παρέκβαση:

δ´

Mιλώντας για τα έργα του Ροντέν, ο Καριέρ τα ονόμασε γλυπτά της ανύπαρκτης μητρόπολης. 
Έ, λοιπόν, εδώ ήταν ο πολύψυχος μύθος ενός λαού, η πραγματικότητα ενός άστεως, ο ναός της θεάς, και τούτη η πέτρα, που είναι η Ακρόπολη, η ωσάν από θεϊκή πρόνοια για τούτο το τέμενος προορισμένη.

Το δ'άστυ αυτό πέτρα εστίν περιοικουμένη κύκλω, επί δε τη πέτρα το της Αθηνάς ιερόν. 
Και της θεάς, οπού ιερά της ήταν ή τε άλλη πόλις και η πάσα ομοίως η γη, της θεάς της Σοφίας, της Παρθένου, παράστησαν τη γέννηση, πού αλλού παρά εις το προς την ανατολή του Ήλιου εστραμμένο αέτωμα του νέου Ναού της; 
Κι εκράτει δόρυ τη χειρί δια το σταθερόν αυτής και ανδρείον, ομοίως και ασπίδα, δια το πάσαν επιβουλήν δια της Σοφίας απωθείσθαι, και περικεφαλαίαν διδόασιν αυτή, δια το είναι της Σοφίας το ακρότατον αθέατον, και ελαίαν, ως καθαράς ουσίας ούσης. 
Φωτός γαρ ύλη, η ελαία, και Γοργόνα διδόασιν επί του στήθους αυτή, δια το ταχύ του Νου. 
Και στο δυτικό πάλι αέτωμα εθεώρησαν πρέπον να μνημονεύσουν την έριδα της θεάς με τον Ποσειδώνα, μ'άλλους λόγους τον κοσμογονικό μύθο της Αττικής... 
Ω πράξεις που μιλούνε για τον θρησκευτικό δεσμό των αρχαίων με τη μητέρα Φύση...

Αν εκείνα τα λόγια του Αιγύπτιου ιερέα που αφορούν το πολίτευμα και την παιδεία, αν μου ήταν επιτρεπτό να τ'αποδώσω στη μορφή της ιερής τούτης γής, θά 'λεγα πως η θαυμαστή διακόσμησή της και σύνταξη που σώζονταν ως πριν από εβδομήντα ή εκατό χρόνια αλώβητη απ'τις καταστροφές που της φύλαξεν η βάσκανη Μοίρα κι όπου συνεχίζονται ακόμα και σήμερα, θά 'λεγα πως η σύνταξη τούτη ήταν για μας η θεϊκιά εικόνα όχι μόνο μιάς ιστορικής, γεωλογικής περιόδου, μα σύγκαιρα και του λίκνου ενός από τους πιό υψηλούς πολιτισμούς του κόσμου.

ε´

Κι είχαμε χρέος να τη φυλάξουμε ως κόρην οφθαλμού. 
Τόσο περισσότερο, όσο απ'τη φύση της γης τούτης και τ'ουρανού, από τη σύνταξη τούτη δεν μπορείς ν'αφαιρέσεις τίποταχωρίς να καταστρέψεις την Αρμονία των ισορροπημάτων που συνέχει το όλον. Αλλ' είναι πλέον αργά.

H λατομία εξακολουθεί το επάρατο έργο της. 
Εκεί που δεν αφανίζει, κάτι χειρότερο: κολοβώνει τα σχήματα, διαστρέφει τον χαρακτήρα των περιγραμμάτων. 
Και κάνω εδώ τούτη την προειδοποίηση: 
η ασυστηματοποίητη λατομία της Πεντέλης ανεβαίνει ήδη ως την ακρώρειά της. 
Σε λίγο θα δούμε ν'αλλοιώνεται η θεσπέσια γραμμή του αετώματός της. 
Η γη τούτη κείτεται τώρα ως το πριν όμορφο σώμα ενός θεϊκού πλάσματος όπου κατατρώγει τις σάρκες του η αρρώστια. 
Κι αν είχε μιλιά -κι έχει, αλλά δεν την ακούμε- θά 'λεγε:

Δείλαιοι και αμαθείς και βάρβαροι, τι κάνετε; τι αφανίζετε; 
Δεν ξέρετε ότι είμαι η μητέρα κι η τροφός, το λίκνο, η κοιτίδα, η μήτρα της περασμένης δόξας και της μελλούμενης;
 Μάταια θαυμάζετε τα μνημεία που έστησαν κάποτε τα παιδιά μου. 
Δεν ξέρετε πως είναι σαρξ εκ της σαρκός μου, και πως όταν η Μορφή μου αφανισθεί, η δικιά τους θα χάσει το νόημά της;
 Τι εκάνατε την Ελευσίνα; 
Tι εκάνατε τον Ιλισό και τον Κηφισό, τα δυό αγιάσματά μου; 
Εβάλατε μέσα τους τους υπονόμους σας, ερίξατε τα νερά των εργοστασίων σας. 
Δεν βλέπω πια βωμούς των θεών επάνω εις τα όρη μου και τους λόφους, πάρεξ τα γραφεία και τις μηχανές των Εταιρειών σας. 
Εκείνοι ήταν σημάδι λατρείας, σε σας δεν απόμεινε παρ'η κατώτερη μορφή της σχέσης με τη Φύση, η εκμετάλλευση. 
Έτσι καταστρέψατε την πρώτη, σεπτή κορυφή της Ακρόπολής μου, το Λυκαβηττό, τους έλικες που σχημάτιζε το περίγραμμά του.

Πού είναι ο Κολωνός, τα κράτιστα γας έπαυλα;

Πού οι σπηλιές και τα θρονιά του Πανός

κι η πέτρα πλάι στις μακριές,

τις ολόβαθες πέτρες,

όπου χορούς με τα πόδια χτυπούν

οι Αγλαυρίδες, τριπλόγεννες κόρες,

μπρος στης Παλλάδος τους ναούς,

στις βραγιές, με της φλογέρας

την πολύτροπη τη μελωδία

των ύμνων, άμα σφυρίζεις

πριν ο ήλιος λάμψει, ω Πάνα,

στις σπηλιές σου μέσα...

Έτσι έψαλλαν εκείνοι, δεν ήταν γωνιά τούτης της γης, γκρεμνός, σπηλιά, πηγή, ρέμα, βράχος, όπου δεν εκόρεσαν -για να θυμηθώ μιά φράση του Ταγκόρ σ'ανάλογη περίσταση ειπωμένη- μ'ευλάβεια και έρωτα.

Μα τί τ'όφελος, η ύβρις μένει. 
Τίποτα πιά δεν μπορεί να την απαλείψει, θα μείνει εις τον αιώνα. 
Τρισμέγιστη είναι η ενοχή μας. 
Κι όχι μονάχα απέναντι του εαυτού μας, μα έναντι της μνήμης των περασμένων, έναντι του μέλλοντος και έναντι όλων των λαών της οικουμένης.

Μα οι ανάγκες; θα μου πείτε. 
Εκείνοι που βάζουν αυτό το ερώτημα ξέρουν πολύ καλά ότι δεν είναι η αδήριτη χρεία, αυτή καθεαυτή, η αιτία της καταστροφής. 
Η αιτία έγκειται στον τρόπο που ανεχθήκαμε να θεραπευθεί αυτή η χρεία.

Μ'απάνω σ'αυτό το ζήτημα της ανάγκης θα'λεγα να κλείσω μ'όσα σ'ανάλογη περίσταση είπε ο Ινδός ποιητής Ταγκόρ. 
Τα είχα αναφέρει και άλλοτε, εξ αφορμής του ζητήματος των καταστημάτων του Αρσακείου. 
Μα είναι λόγια σοφά και δε βλάπτει ποτέ να τα ξανακούσουμε. 
Πρέπει να τα ενωτισθούμε:

«Δεσμοί καθαρώς ωφελιμιστικοί ταπεινώνουν - διότι αγνοούν τα δικαιώματα και τας ανάγκας της εσωτέρας φύσεως του ανθρώπου, ουδεμίαν τύψιν αισθάνονται κακομεταχειριζόμενοι και καταστρέφοντες τα έργα ταύτα του κάλλους, των οποίων η επανόρθωσις ουδέποτε είναι δυνατή.

Η χρησιμότης, ήτις είναι φύσεως αποσπασματικής, δεν ώφειλε ποτέ να λησμονήση ότι κατέχει υποδεεστέραν θέσιν εις τας ανθρωπίνας υποθέσεις.
 Ουδέποτε ώφειλε να της επιτραπή να καταλαμβάνη εν τη κοινωνία πλέον του νομίμου αυτής και να υπερβάλλη αυθαιρέτως την νόμιμον εξουσίαν της, ούτε να έχη την ελευθερίαν να βεβηλώνη την ποίησιν της ζωής, να αμβλύνη την αισθηματικότητά μας προς τα ιδεώδη, σεμνυνομένη δια την χυδαιότητά της, ως δι'ένδειξιν ρώμης.

Είναι αναμφισβήτητον ότι πρέπει να δοθή εις το χρήμα αρκούντως ευρεία θέσις εν τη κοινωνία, αλλά ο ρόλος του αποβαίνει ύβρις αυτόχρημα, όταν τούτο αθλίως ιδιοποιήται τας θέσεις τας ειδικώς προοριζομένας δια τους αθανάτους...

Εάν αρνηθώσιν ή περιστείλωσιν την προς την ανθρωπότητα παραχώρησιν ταύτην (ότι δηλαδή αι ανάγκαι πρέπει να παίζουν δευτερεύοντα ρόλον εν τη ζωή) και αν απολύσουν τον χαλινόν των ενστίκτων του κέρδους και της παραγωγής, θα καταλύσουν τον έρωτά μας προς το κάλλος, την αλήθειαν, την δικαιοσύνην, όπως και την προς τον πλησίον μας αγάπην».

                                                                 Δημήτρης Πικιώνης

                                                                  Γαίας Ατίμωσις

                                                             .~`~.

- Ο άνθρωπος, με λογισμό και μ'όνειρο, η τοπικότητα και η συναισθηματική τοπογραφία.

- Ο Tσαρούχης για τον Πικιώνη.

- Φώτης Κόντογλου

- Χρειαζόμαστε... -πλούτο μνήμης, πολιτικής και έργου'αντίσταση στη λήθη και την α-σχήμια.

- Η μνήμη του χώρου και η α-λήθεια του χρόνου.

- Οι λαοί και ο ίσκιος τους.

- Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος α´

- Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος β´

- Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος γ´

- Ελληνική Πολιτική Παιδεία - Μαθήματα Πολιτικής, μέρος α´.

- Ελληνική Πολιτική Παιδεία, μέρος β´.

- Εάν...

        

04/16/14--07:27: 
                   Οδεύοντας προς τις ευρωεκλογές: 
Explaining the Rapid Rise of the Xenophobic Right in Contemporary Europe.

                          ..~`~.

                                Πρόλογος

Οι κοινωνιολόγοι έβλεπαν το εργασιακό ήθος να ξεθωριάζει, καθώς ο κόσμος αποζητούσε την ικανοποίηση και την αυτοεκπλήρωση του έξω από την εργασία αντί μέσα σ'αυτήν και προσπαθούσε να εξοικονομήσει δυνάμεις για τον ελεύθερο χρόνο του.
 Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι το 1962 μόνο το 33% των Γερμανών προτιμούσε τη σχόλη από τη δουλειά'το 1979 το νούμερο είχε ανέβει στο 48%.
 Οι γερμανικές εφημερίδες θορυβήθηκαν: 
«Δεν είμαστε οκνηροί», έλεγε ένας πηχυαίος τίτλος της Bild Zeitung. 
Οι στάσεις αυτές αντανακλούσαν το γεγονός ότι κατά μέσον όρο ακόμα και όσοι είχαν δουλειά περνούσαν, μέσα στο έτος, τον ίδιο χρόνο στο χώρο εργασίας τους όσον και έξω, απ'αυτόν.
Έδειχναν όμως και τη μεγάλη αντίθεση που υπήρχε ανάμεσα στην ταχύτητα των οικονομικών αλλαγών και στην εμμονή βαθιά ριζωμένων ηθικών παραδόσεων, οι οποίες συνέδεαν την αεργία και τη σχόλη με την ηθική απαξία...

Στη Βρετανία, τη χώρα με την πιο ουσιαστική νομοθεσία για τις φυλετικές σχέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η φυλετική παρενόχληση -ιδίως έξω από τις μεγάλες πόλεις- ήταν ένα σοβαρό πρόβλημα με τάσεις επιδείνωσης. 
«Το Χάρλουου είναι μια πολύ ρατσιστική πόλη», έλεγε ένας νεαρός μαύρος που είχε μεγαλώσει εκεί. «Αυτοί που μας ενοχλούν είναι μια μειοψηφία λευκών, αλλά οι άλλοι δεν τους σταματούν... 
Έχω να πάω στο κέντρο της πόλης από το 1991.
 Στην ουσία είμαστε φυλακισμένοι»...
 Έξω από τη Βρετανία, τα επίπεδα ρατσισμού ήταν υψηλότερα και με πολύ λιγότερες αναστολές... 
«Εκείνο που με προβληματίζει με τα αγγλικά βιβλία», έλεγε ένας Γάλλος εκδότης, «είναι ότι έχουν πολλά παιδιά από διαφορετικές κουλτούρες. 
Κι εμείς εδώ έχουμε τις διάφορες φυλές μας, αλλά το κοινό δεν θέλει ν'αγοράζει βιβλία που τις απεικονίζουν». 
Το ρεπουμπλικανικό ιδεώδες της αφομοίωσης που επικρατεί στη Γαλλία είχε ως αποτέλεσμα η εθνοτική πολυμορφία να αντιμετωπίζεται αρνητικά, σαν κάτι που πρέπει να εξαλειφθεί... 
Σε όλη τη δυτική Ευρώπη το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέγραψε από το 1984 ως το 1990 μια ανησυχητική αύξηση των ρατσιστικών επιθέσεων...
 Το 1980 κόμματα με ανοιχτά ομολογημένη τη δεξιά τους ταυτότητα πέτυχαν θεαματικά εκλογικά αποτελέσματα σε εθνικό επίπεδο για πρώτη φορά μετά από πενήντα χρόνια. 
Στη Γαλλία, το Εθνικό Μέτωπο συσχέτισε μεταξύ τους τα ζητήματα της μετανάστευσης, της ανεργίας και της εγκληματικότητας, και έγινε εθνική δύναμη στα μέσα της δεκαετίας του 1980'ο ηγέτης του Λε Πεν, απέσπασε προσωπικά το 14% των ψήφων στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών του 1988. 
Στη Δυτική Γερμανία το Ρεπουμπλικανιικό Κόμμα ιδρύθηκε το 1983 με ανάλογη πλατφόρμα και πήρε περίπου 11% το 1992. 
Ένα πιο βίαιο νεοναζιστικό περιθώριο γέμισε τα πρωτοσέλιδα τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση μετά την ενοποίηση, και σημειώθηκε δε ένα κύμα επιθέσεων ενάντια σε ξενώνες προσφύγων που ζητούσαν άσυλο. 
Στην Αυστρία το Κόμμα της Ελευθερίας υπό την ηγεσία του Γερκ Χάιντερ αναδείχτηκε στη πλάτη του μεταναστευτικού ζητήματος. Η αντιμεταναστευτική του κινητοποίηση το 1992 απέτυχε, αφού πρώτα συγκέντρωσε τις υπογραφές 417.000 εκλογέων...

Ο Ντάρεντοφ ανήγγειλε το «τέλος της σοσιαλδημοκρατίας».
 Μαρξιστές, φιλελέυθεροι, και συντηρητικοί, όλοι συμφώνησαν ότι η σοσιαλδημοκρατία έπνεε τα λοίσθια.
Οι σχολιαστές επισήμαιναν ότι ολόκληρο το πολιτικό φάσμα είχε μετατοπιστεί προς τα δεξιά στις δεκαετίες του 1970 και του 1980.

                                                        Mark Mazower

Ὁ φασισμός ἔρχεται μετά τήν ἐπικράτηση τῆς σοσιαλδημοκρατίας, δηλαδή μετά τήν σχετική ἱκανοποίηση τῶν οἰκονομικῶν αἰτημάτων καί ρωτάει «γιατί»... 
Στά ἐρωτήματα αὐτά ὁ λιμπεραλισμός δέν μπορεῖ νά ἀπαντήση...

                                                   Γεράσιμος Κακλαμάνης

                                 .~`~.

Explaining the Rapid Rise of the Xenophobic Right in Contemporary Europe

The last three decades have witnessed a remarkable rise in xenophobic, deeply conservative, and even extreme right-wing parties across much of Europe.[1] Whereas thirty years ago most xenophobic parties failed to even pass the 5% minimum voter threshold that is typically required to enter government, it can be argued that they now constitute as much as ~28% of the parliament in countries like Austria, and arguably have reached the ~70% level in Hungary.[2] By 1999, the Austrians—who traditionally tout themselves as the “first victims” of the Third Reich—had elected the prominent nationalist and accused Holocaust denier[3] Jörg Haider as the governor of Carinthia and given his Freedom Party more than 26% of the vote in the national elections. Haider proceeded to personally help dismantle multilingual street signs that were erected for the local Slovene minority.[4] The Golden Dawn party, which now has more than ~7% of the national vote in Greece, often marches in the streets of Athens with Rune-emblazoned flags and jackboots that easily remind the older generations of the German occupation of 1941-45. Most recently, the Golden Dawn has distributed free meals to the racially “authentic” Greek public.[5] At the same time, prominent members of Hungary’s powerful Jobbik party have even called for the government to prepare lists of Jews who might “[pose a] threat to Hungarian national security.”[6]

Hoping to understand these surprising changes in the European political climate, this post will briefly analyze the characteristics of the xenophobic right as of 2013, underscore the diversity of xenophobic parties, and try to explain some of the patterns encountered when the far-right takes hold, as well as their exceptions. The rough percentages listed next to the parties refer to their approximate share of national parliaments according to the most recent elections, and are corroborated with each country’s respective government websites. It will become apparent that it is very difficult to locate common patterns that might explain when and why the far-right takes hold in Europe.

The shift across Europe towards the right is perhaps as surprising as it is alarming, considering that the specters of World War II and totalitarianism are still ripe in the historical memory of virtually all European societies. Even more surprising, the xenophobic right has enjoyed some of its greatest successes in countries that are usually associated with liberalism and multiculturalism, including Switzerland, Sweden, Belgium, and the Netherlands. Even in supposedly tolerant Switzerland, the powerful Swiss People’s Party (~26%) has restricted the construction of mosques and minarets and has even campaigned with an ad that depicted three white sheep kicking a black one out of the country.[7] Far-right, racist parties like Vlaams Blok in Belgium were gaining in popularity until they were banned for extremism in 2004. In the 2003 elections, the Vlaams Blok won almost 12% of the seats in the Chamber of Representatives. Observers in the West have especially struggled to comprehend how quickly the extreme right has emerged in Greece, the supposed birthplace of democracy. The growing popularity of the right across the continent is a source of great concern for human rights groups in Brussels, which routinely encourage national courts to ban xenophobic parties on the grounds that they breach international protections against racism.

However, it is critical to understand that “the right” cannot be homogenized or reduced to the typical imagery of fascism, neo-Nazism, racism, or dictatorship that might emerge in our minds when we think of the right in European history. Xenophobic parties have garnered increasing support from voters of diverse political ideologies, primarily because of growing disaffection with the status quo. As the vulnerabilities of the European Union become more apparent, increasing numbers are calling for reform of pan-European economics, integration, open border immigration, and multiculturalism—principles that have shaped the development of Europe since World War II. With skyrocketing unemployment across most of the continent, massive immigration from Africa, Asia, and the Balkans into Western Europe, and what many feel to be a broken economic and political structure of the European Union, voters of various backgrounds seem to be choosing radically different solutions to the ongoing crises in Europe.

My map charting the spread of elected xenophobic parties in Europe as of 2013. When viewed on a map, the growth of the far-right is striking. Green refers to countries were a xenophobic party is in government, which gray means none is in power. Copyright James Mayfield/GeoCurrents.

With this in mind, it is important to recognize that political movements of the xenophobic right are just as varied as social democratic and far-left parties. They include traditionalists, pro-Europeanists, Euroskeptics, democrats, nationalists, racialists, neo-Nazis, and even Greens. The vast majority of xenophobic parties calling for restricted immigration are obdurately democratic. Most advocate a traditional, conservative, or even moderate approach to resolving Europe’s problems within the democratic process. These relatively moderate nationalists include the True Finns of Finland (~19%), the Sweden Democrats (~6%), the Danish People’s Party (~12%), and the People’s Party of Portugal (~11%). Even the ruling Fidesz Party of Hungary (~53%) advocates a conservative platform rather than a militant or autocratic agenda, despite being castigated by Western media as far-right or even dictatorial after it amended the constitution to strengthen executive powers.[8] In some countries, such as Serbia and France, far-right parties have little parliamentary strength but still boast very popular public figures. The Front National of France has only two seats in the National Assembly out of 577, but Marine Le Pen came in third in the 2012 presidential election with almost 18% of the vote. The extremist, racialist Serbian Radical Party is not even in the national government, but its former leader Tomislav Nikolić was elected president of Serbia in 2012. In short, we should be wary about placing all xenophobic movements in the same category. They vary as much in regard to their popular support as they do in regard to their ideology, and not all of them embrace anti-democratic, fascist, or authoritarian agendas.

Although all of these parties have their share of supporters who take a more violent approach to tackling immigration, most parties on “the far-right” are better described as conservative and xenophobic. The majority advocate a multi-party democratic system and do not call for any future constitutional changes that might repudiate democratic checks and balances. Most call for a non-violent solution to Europe’s economic and immigration issues. Even such nationalist parties as the New Flemish Alliance (~17%) and the Vlaams Belang (~8%) of Belgium are staunchly ethnic nationalist, but their ideology springs just as much from a desire to strengthen the rights of the Flemish population as it does from their plans to target immigrants. The same tendency applies to the rather moderate National Alliance of Latvia (~14%) and the Order & Justice Party of Lithuania (~13%), which are most concerned with offsetting the historically disproportionate influence of Russian minorities who settled in these states during the Soviet era.

The only major elected parties that take an aggressive, racialist, militant stance are the Jobbik Party of Hungary (~17%), Svoboda of Ukraine (~11%), the Golden Dawn of Greece (~7%), and “Attack!” of Bulgaria (~10%). For example, whereas most Greek parties are at least to some extent cultural nationalists (including the PASOK socialists) who allow immigrants like Albanians to assimilate into Greek culture, only the Golden Dawn often sees “Greek” as an exclusive racial category. The Hungarian, Ukrainian, and Bulgarian far-right often makes similar exclusions. By contrast, “moderate nationalists” like the Sweden Democrats are more interested in curbing unrestricted immigration than they are in racial issues. Quite different are more militant parties like Jobbik, which is often accused of having links to the Hungarian Guard (Magyar Gárda), a quasi-paramilitary organization that has been compared to the brownshirts of the German SA.[9] While Bulgarian nationalists, the Golden Dawn, and Svoboda do not have equivalent organizations, their supporters have been widely linked to vandalism and assaults against immigrants, mosques, and synagogues in Athens, Sofia, and Kiev.[10] It is also widely assumed that the Athens police either cooperates with Golden Dawn or at least looks the other way during the frequent assaults on Albanian, Turkish, and Muslim immigrants in the capital.[11]

Although the economic weaknesses that have swept the EU since 2008 have become increasingly obvious, the chief reason behind the rise of the xenophobic right is not the economic alternatives it offers, but rather its hostility towards unrestricted immigration from Africa, Asia, and the Balkans. But here too, each country and party is very distinct. Xenophobic parties in Europe range from simply wanting tighter border controls, to calling for a “whites-only” immigration policy, to demanding the wholesale deportation of minorities. Although virtually all xenophobic parties are at least “soft Euroskeptic,” some merely call for greater national autonomy within the EU, whereas other are petitioning to quit the EU altogether, primarily in order to resolve the supposed immigration crisis.

Although xenophobic parties challenge immigration policies as a whole, most of their hostility is focused on Muslim immigrants, especially Moroccans, Indonesians, Arabs, Somalis, Afghanis, and Pakistanis, as well as African blacks. Importantly, xenophobia is often equally harsh against other European or “white” immigrants, particularly Albanians, Bosniaks, Greeks, Ukrainians, Bulgarians, Poles, Balts, Romanians, and Russians. In Italy, the center-right Lega Nord is more xenophobic towards Southern Italians than towards Muslims. The Golden Dawn of Greece is viciously hostile towards Albanians. In Switzerland, xenophobia is mostly directed against immigrants from the former Yugoslavia. Whereas most major xenophobic parties are not overtly Anti-Semitic, Hungary’s Jobbik is widely seen as not just Anti-Zionist but anti-Jewish, and deeply anti-Ziganist (anti-Gypsy) as well. Austrian right-wing parties are usually focused against Slavs and Turks, while in the Netherlands the noted provocateur Geert Wilders and his Dutch Party of Freedom (~10%) are particularly hostile towards Muslims, especially Indonesians and Somalis. The militant Svoboda party of Ukraine (~11%) directs most of its xenophobia against ethnic Russians, Jews, Tatars, and Roma, while the aptly named “Attack!” party of Bulgaria (~10%) is vociferously anti-Ziganist, anti-Romanian, and anti-Turkish. The popular Bulgarian nationalist Volen Siderov has gone so far as to claim that Bulgaria still has yet to be liberated from “Turkish [i.e. Ottoman] rule” as long as Turks and other Muslims (presumably the Slavic-speaking Pomaks) “occupy” the country. The various “targets” of xenophobic parties demonstrates that the far-right is often successful in countries with large immigrant populations and where hostility towards newcommers is strongest. So too, the diversity of these targets remind us that we cannot generalize far-right movements as if they share the same enemies, agendas, solutions, or even political principles.

My map showing the proportion of Muslim populations in Europe today (including indigenous and immigrant populations). Also included are the ethnic groups that often become the focus of the hostility of xenophobic parties. Stats from government websites and the CIA World Factbook.

It is thus difficult to locate patterns that might explain why and where the far-right has achieved electoral success. Many examples lead to contradictory and surprising results. It is suggestive that this trend is occurring during a time of great economic hardship—just as the far-right gained sway in Europe during the post-WWI slump in the early 1920s. and especially during the Great Depression of the 1930s Considering the historical link between economic instability and the rise of the far-right, it is thus surprising that such countries as Spain and Cyprus have very weak far-right movements despite having suffered skyrocketing unemployment and crippling public debt. Instead, leftist parties such as the Eurocommunist Progressive Party of Cyprus and the left-leaning ethnic separatists of Catalonia have enjoyed remarkable success in the last several years.

As another possible explanation, one might expect immigrant “transit” countries that have recently experienced a surge of immigration, such as Malta, Italy, and Cyprus, to turn towards the right. But this is not generally the case. Indeed, Malta’s powerful Nationalist Party is deeply conservative and pro-Maltese, while Italy has several small neo-fascist parties, such as that of Mussolini’s granddaughter, Alessandra. However, extreme xenophobic parties like Imperu Ewropew of Malta and Forza Nuova of Italy have had very little success. Neither is even in the national government.

Other cases also make it difficult to find consistent patterns behind the rise of the xenophobic right. We might expect ethnically diverse countries with large immigrant populations like the United Kingdom to have strong right-wing movements. However, the British National Party has consistently failed to meet the 5% threshold. (The burgeoning U.K. Independence Party is certainly conservative and EU-skeptical, but it is not truly xenophobic.) However, diverse and immigrant-rich France has seen the rise of powerful xenophobic figures like Marine Le Pen and her father Jean-Marie Le Pen before her. If ethnic diversity itself does not automatically trigger the rise of the far-right, one might conclude that ethnic homogeneity provides a more fertile ground for xenophobia. This is certainly the case in regard to Hungary, which has by far the largest right-wing movement in Europe in terms of its electoral results. So too, relatively homogenous Finland offers substantial support to xenophobic nationalist parties like the True Finns (~19%). However, other relatively homogenous states, like Poland and Norway, have weak xenophobic parties.

We might also be inclined to look for basic cultural characteristics that might explain the rise of the far-right. It is perhaps intriguing that Hungary seems to be the first country to drift towards the far-right, having been the first to pass anti-Jewish legislation in the 1930s when Miklos Horthy installed a right-wing dictatorship . However, cultural xenophobia alone does not seem to lend electoral success to far-right parties. A prime example here is Romania. Although Romanian culture is often described as deeply xenophobic and often viciously racist (particularly against Roma and Jews, and even Hungarian to some extent), the Romanian parliament is almost completely social democratic and socialist. The same might be said about Poland, Serbia, and Croatia. Even countries with genocidal pasts such as Slovakia, Germany, Croatia, and Serbia, lack strong right-wing parties. Another key example is Russia. Although Russia has what many sources consider to be the most virulent subculture of skinheads and neo-Nazis fomenting violence against migrants from the Caucasus and Central Asia—marked by such horrors as the filmed beheading of a Tajik boy—extreme right parties like Great Russia and the Russian All-People’s Union have very little electoral success.[12] In short, there does not seem to be anything inherent in European national cultures that puts xenophobic parties in power.

One final explanation adds both perspective and contradiction. We might expect countries facing a difficult, traumatic, or confusing phase of transition to move towards extremist movements. Studies have shown that neo-Nazism, nationalism, and the National Democratic Party are far stronger in the former East Germany than in the rest of the country since the fall of the Berlin Wall. So too, this concept of transition may explain why Bulgarians and Ukrainians tend to support the far-right as they move away from their communist past. However, this explanation falls flat when we look at other former socialist states like Romania, Poland, Russia, and the Czech Republic, where the far-right is rather weak. Transition and cultural insecurity alone do not provide an explanation.

Two final examples are perhaps the most surprising when trying to explain the rise of the far-right: Norway and Sweden. Right-wing parties have never had much success in either country. Norway’s powerful Progressive Party (~22%) is only mildly xenophobic and is better described as conservative nationalist. The Sweden Democrats are much more virulently xenophobic, but have only recently broken the 5% minimum threshold necessary to enter government. However, throughout the 1990s and even today, Norway and Sweden saw some of the most brutal waves of anti-immigrant violence in Europe. While theses attitudes are by no means widespread in Scandinavia, this seeming contradiction might reinforce our conclusion that cultural xenophobia does not mean xenophobic parties will get elected. In Norway and Sweden, the extreme “black metal” music-oriented subculture that emerged in 1992 perpetrated numerous brutal attacks on immigrants.[13] Over a hundred churches were burned in Norway and Sweden, often with the intent to purge Scandinavia of Christian influences that the arsonists interpreted as an immigrant “Middle Eastern plague” that had to be replaced by the ancient Nordic racial religion.[14] Norway’s supposed immigration problem was met with uncompromising xenophobia and racism by members of this subculture. As late as 2008, prominent black metal musicians like Gaahl insisted that Norwegians had a duty to “remove every trace [of] what…the Semitic roots have to offer this world.”[15] He captured the opinion of much of the growing subculture by asserting that Norway is no place for immigrant “niggers” and “mulattos.”[16] The popular Norwegian drummer Jan Axel Blomberg repeated similarly that “we don’t like black people here.”[17] The Norwegian case tells us that homogenous cultures facing a very difficult adjustment to immigration and diversity often generate extreme reactions, but that such reactions do not necessarily translate into electoral success.

As this post has demonstrated, the xenophobic right has become more pervasive than most observers may have realized. Perhaps this is disconcerting. At the same time as many Europeans are calling for greater integration and cooperation in order to fix Europe’s problems, increasing numbers of people are moving in the opposite direction by advocating greater nationalism, homogeneity, and xenophobia. However, the common gut reaction to interpret this trend as a rebirth of fascism, Nazism, racialism, or dictatorship is as sensationalist as it is oversimplified. The xenophobic right advocates radically different economic, political, and cultural platforms in response to the supposed immigration crisis. So too, as the above cases demonstrate, we cannot explain when and why the far-right takes hold by pointing to any common cultural, demographic, or economic patterns. When we consider the aforementioned conflicting and contradictory cases in Europe, it remains to be found what exactly causes far-right parties to become popular so quickly. Each xenophobic movement must be observed—with understandable trepidation and concern—on a country-by-country basis.

James Mayfield

Πηγή

GeoCurrents

---------------------------------------------------------------

[1] In this article, “xenophobia” refers to any political platform that calls for the strict limitation of immigration, strengthened border controls, the reform or abolition of the Schengen Zone, or even the expulsion of minorities.

[2] This number refers to the combination of the Austrian Freedom Party (roughly 17% of the Nationalrat) and the Alliance for the Future of Austria (~11%). For Hungary, this number refers to Fidesz (~53%) and Jobbik (~17%).

[3] Anat Shalev, “Foreign Ministry ‘concerned’ over Austria elections,” Yedioth Ahronoth Newspaper, http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3603718,00.html.

[4] “Haider zagrozil Korineku zaradi odločbe ustavnega sodišča,” Dnevnik, http://www.dnevnik.si/svet/158543.

[5] BBC, “Athens police stop food handout by Greek far right,” http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-22379744.

[6] Marton Dunai, “Anger as Hungary far-right leader demands lists of Jews,” Reuters, www.reuters.com/article/2012/11/27/us-hungary-antisemitism-idUSBRE8AQ0L920121127.

[7] Elaine Sciolino, “Immigration, Black Sheep, and Swiss Rage,” New York Times, www.nytimes.com/2007/10/08/world/europe/08swiss.html?_r=2&pagewanted=all&.

[8] Hungary has even been threatened with suspension or punishment by some European Union MEPs. See Pablo Gorondi, “Hungarian PM Orban rejects criticism of constitutional change, says democracy not threatened,” Fox News, www.foxnews.com/world/2013/03/14/hungarian-pm-orban-rejects-criticism-constitutional-changes-says-democracy-not.

[9] Balazs Penz and Alex Kuli, “Brown shirts march in Budapest as Gyurcsany condemns ‘Fascists,” Bloomberg, www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=avNDeYNJqkUo&refer=europe.

[10] Maria Vidali, “News from Greece: Anti-Jewish attacks,” Central Europe Review, http://www.ce-review.org/00/22/greecenews22.html.

[11] Paul Mason, “Alarm at Greek police ‘collusion’ with far-right Golden Dawn,” BBC, www.bbc.co.uk/news/world-19976841.

[12] Dan Harris and Karin Weinberg, “Violence ‘in the name of the nation,” ABC News, http://abcnews.go.com/Nightline/storynew?id=3718255&page=1.

[13] See Michael Moynihan, Lords of Chaos: Satanischer Metal: Der blutige Aufstief aus dem Untergrund (Index Verlag, 2004).

[14] See Bård Eithun Faust in Aaron Aites, “Until the Light Takes Us,” Artists Public Domain/Field Pictures, 2009.

[15] Jessica Joy Wise and Sam Dunn, “Metal: A Headbanger’s Journey,” Seville Pictures/Warner, 2005.

[16] See Tomasz Krajewski’s interview with Gorgoroth, scan available here: http://s355.photobucket.com/user/WD37/media/755fc749.jpg.html.

[17] Moynihan, Lords of Chaos, 305.

                                                                    .~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Ενθυμήσεις: «Ο εγκαταλειμμένος ναός... η πτώση της δημοκρατίας».

- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.

- Εισαγωγικά για τα ευρωπαϊκά του -όχι και τόσο μακρινού- παρελθόντος ως πλαίσιο, δίχως το οποίο, δεν μπορούν να κατανοηθούν τα ελληνικά του παρόντος.

- Anti-System Politics. Alternative Normative Attractors in Chaotic Political Systems: The Case of the Front National.

- Σύντομες αναφορές στις εξελίξεις των εθνικών πολιτικών συστημάτων της Ουγγαρίας και της Γαλλίας. Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» β´ - ανατολικοευρωπαϊκά και δυτικο(ατλαντικο)ευρωπαϊκά.

- Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

- Le Monde Diplomatique για την επιστροφή στην πολιτική και το Front national.

- Κρίση του δυτικού ατόμου και της νεωτερικότητας. Σύγχρονη ακοσμία και ακοινωνικότητα και υποδούλωση, σε βιομηχανική κλίμακα, της ζωής στον θάνατο.

- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

- Ευερέθιστες, αλλά αναγκαίες ενθυμήσεις και παρατηρήσεις.

- Οι δομές του νεοφασισμού και Η αποστολή του Σαμαρά και τα «άκρα».

- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.

- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.

- Η ανατολικη Ευρώπη και τα Βαλκάνια δέσμιες περιοχές -και πειραματόζωα- θεωριών εργαστηρίου, «ιδεών»-εργαλείων, της «κοινής γνώμης» και ιδεολογικών «πραγματικοτήτων» και ιστοριογραφιών - μέρος α´.

- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.

- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση

- Μετα-ανθρώπινος μετα-φιλελευθερισμός: ο πυρήνας της αμερικανικής «έξυπνης δύναμης».

      

04/18/14--00:54: 
Εαρινή ανθρωποποίηση - η αψιθιά, το στάχυ, ο κρόκος, η μυρτιά και ο νάρκισσος 
- ο πόνος της Παν Άγιας Κοσμογενής Μάνας, η Δήμητρα, γεώργιον μέγα του Κόσμου,
 και το Μοιρολόι - πού έδυ σου το κάλλος;... Κόσμε.

Μάνα μου μάνα στο δρόμο μου σπείρανε πέτρα κι αψιθιά. Μάνα μου μάνα τα νιάτα μου γείρανε κάτω απ'τα σπαθιά.

Μάνα μου μάνα

ηλιόλουστη μέρα μου

πότε θα σε βρω...

Μάνα μου μάνα

τον ήλιο σου φέρε μου

πάνω στο σταυρό

****

κοσμογενής θελξίθος κοσμογυναίκα

ὑπῆρξεν οὐ γενέσθαι γεώργιον μέγα του κόσμου

δικαίονην

Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, πού έδυ σου το κάλλος;

****

Ἡ ζωή, πῶς θνήσκεις; πῶς καί τάφω οἰκεῖς; τοῦ θανάτου τό βασίλειον λύεις δέ καί τοῦ Ἅδου τούς νεκρούς ἑξανιστᾶς

Ὁ ὡραῖος κάλλει

παρά πάντας βροτούς

ὡς ἀνείδεος νεκρός καταφαίνεται

ὁ τήν φύσιν ὠραΐσας τοῦ παντός

Είναι χρείακάπως να υπάρξ(χ)ει ο-μορφιάκαι κόσμοςώστε να μην υπάρξ(χ)εια-κοσμία, α-μορφία και α-σχήμια.

.~`~.

        

04/11/14--10:36: 
                       Ριζοσπάστες Τέκτονες του 19ου αιώνα,

                               µια επαναστατική παρουσία. 

                 Η Ιόνιος Πολιτεία & η «Ανατολική Ομοσπονδία».

                                                                  .~`~.

                                         Εισαγωγή

Είναι εντυπωσιακά τα στοιχεία µιας έρευνας και µελέτης για τη δράση την εξέχουσα προσωπικότητα και την πατριωτική πορεία που διέγραψε µία οµάδα φωτισµένων πρωτοπόρων κοινωνιστών που ήταν και τέκτονες.

Θα µιλήσουµε για τον κοινωνικό τεκτ. αυτόν δηλ. που ενδιαφέρεται πέραν της ηθικής διάπλασης των µελών του και για κοινωνικούς προβληµατισµούς άρα και για την πολιτική. 
Εµείς όµως δεν θα πολιτικολογήσουµε, απλά θα εξετάσουµε ιστορικά γεγονότα του 19ου αιώνα που επεκτείνονται έως τις αρχές του 20ου αιώνα.

Θα µιλήσουµε για πολίτες που έκαναν αυστηρή κριτική «στο σύστηµα», που µάχονταν για την ελευθερία, την ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώµατα και οι οποίοι αναζητούσαν ριζικές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές. 
Αυτοί ήταν οι επονοµαζόµενοι Ριζοσπάστες, καινοτόµοι της εποχής τους ή ακόµη επαναστάτες ενάντια στην καταπίεση της τότε εξουσίας και µερικές φορές αναρχικοί.

Αλλά πώς και από πού προέκυψαν αυτοί οι ριζοσπάστες, χρονικά και τοπικά.

Θα ανατρέξουµε λοιπόν και πάλι στην µεγάλη περίοδο του ανθρώπινου µεγαλείου που ανέτειλε µε τον διαφωτισµό. 
Εκεί στο τέλος του 18ο αιώνα µε την Γαλλική Επανάσταση, τους πεφωτισµένους διδασκάλους, τις µυστικές εταιρείες και τις κοινωνικές συγκρούσεις. 
Στους Καρµπονάρους, στους Ιταλούς και Πολωνούς πατριώτες, στους Ρώσους Δεκεµβριστές. 
Έτσι γεννήθηκαν τα οράµατα που πίστεψαν οι επαναστάτες της Ευρώπης στα µέσα πλέον του 19ου αιώνα και αναγνωρίζονται ως µεγάλες µορφές και σήµερα.
 Αναφέροµαι στους φιλοσόφους – Γάλλους επαναστάτες αδ. Proudhon, Saint Simon, Ρεκλού, τους Ιταλούς αδ. Mazzini, Buonarotti, Nic. Tomazeo, Cavour και τον ορµητικό πολεµιστή αδ. G. Garibaldi και στη Ρωσία για τους αδ. Bakunin, Κροπότκιν και ίσως τον Λένιν.

Ας εστιάσουµε όµως την προσοχή µας στην ΝΑ περιοχή της Ευρώπης, στην Ιταλία και την Ελλάδα για να προσδιορίσουµε και τον χώρο που µας ενδιαφέρει ειδικότερα.

Όλα τα ιδεολογικά ρεύµατα της εποχής πέρασαν από την Ιταλία στα Ιόνια νησιά και κατόπιν στην Ελλάδα.
 Και είπα Ιταλία, ορθότερα, την κατακερµατισµένη Ιταλία όπου όλες οι µεγάλες δυνάµεις της εποχής είχαν ιδρύσει µικρά προτεκτοράτα. 
Εκεί έπνεε το πνεύµα του Risorgimento (της Παλιγγενεσίας) και της ενοποίησης. 
Το πνεύµα του Μazzini και του Buonarotti που συνδύαζαν ένα ροµαντικό διεθνισµό και ένα τοπικό εθνικισµό, µε ένα φιλελεύθερο πρώιµο σοσιαλισµό.
 Τα Ιόνια νησιά λόγω της γειτνίασης µε την Ιταλία δέχτηκαν όλες αυτές τις ιδεολογικές επιδράσεις και αφουγκράστηκαν από νωρίς τον επαναστατικό πυρετό.

Αλλά, ας ξετυλίξουµε το κουβάρι της ιστορίας.

α´

Ελλάδα λοιπόν, 27 Σεπτεµβρίου του 1831 και ο χρόνος σταµάτησε µε την δολοφονία του µεγάλου Έλληνα και κυβερνήτη της Ελλάδος, του αδ. Ιωαν. Καποδίστρια. 
Γεγονός καταστροφικό για το µέλλον της Ελλάδος, που εξ αιτίας του αναγκάστηκε να δεχθεί την δοτή βασιλεία, σε µια εποχή ανασυγκρότησης, που έγινε η αιτία οπισθοδρόµησης και δεινών, στη διάρκεια πολλών ετών.

Ο γνωστός µας υπουργός εξωτερικών του τσάρου, Nesselrode, είπε:
 «η Ελλάδα θα νοιώσει µε την πάροδο του χρόνου όλο και περισσότερο την απώλεια ενός αναντικατάστατου άνδρα, τον οποίο ο τσάρος είχε περιβάλει µε όλη του την εκτίµηση».
 Ο Αδ. Καποδίστριας ήταν µόνον 55 ετών.

Κηδεµονία λοιπόν των µεγάλων δυνάµεων µε την καθιέρωση της µοναρχίας του Όθωνα. 
Μάιος 1832. 
Πολιτικοί ανταγωνισµοί, διαβρωµένες συνειδήσεις, λαϊκή εξαθλίωση. 
Επανάσταση του Καλλέργη 9/1843 για την κατάκτηση και τη χορήγηση Συντάγµατος.

Το 1854 αρχίζει ο Κριµαϊκός πόλεµος Γάλλοι, Άγγλοι και Τούρκοι πολεµούν τους Ρώσους, που ταπεινώνονται.

Οι υπόδουλοι Έλληνες βρίσκουν την ευκαιρία µε την βοήθεια των ελεύθερων Ελλήνων, των εθνικών εταιρειών και εθελοντών, να επαναστατήσουν στη Θεσσαλία, Ήπειρο, Μακεδονία και Κρήτη. 
Οι Τούρκοι µε την βοήθεια των Μεγ. Δυνάµεων απωθούν τους Έλληνες και καταπνίγουν όλες τις εστίες.

Παράλληλα οι Αγγλογάλλοι στέλνουν στρατό επιτήρησης στον Πειραιά που παραµένει επί 2,5 χρόνια. Ο Όθων και η Ελληνική Κυβέρνηση υποχρεώνονται να αποσύρουν τους Έλληνες αξιωµατικούς. Ο Όθων ήταν οπαδός της Μεγάλης Ιδέας του Κωλέτη, όπως διετυπώθη αυτή στην Εθνοσυνέλευση, του Ιανουάριου 1844. Ο Όθων πάντα ονειρευόταν µία τέτοια ουτοπική εξέλιξη. Λίγο αργότερα, το 1859 άρχισε ο αντιδυναστικός αγώνας ενάντια στην απολυταρχική του διακυβέρνηση.

Ακολουθεί η Ναυπλιακή επανάσταση του 1862.

Ο Όθων υπό την πίεση των Αγγλογάλλων και την γενική δυσαρέσκεια αποφάσισε να παραιτηθεί και να φύγει από την Ελλάδα τον Οκτώβριο του 1862. 
Ο πολιτικός αναβρασµός εκφράζεται µε κάθε είδους αντίδραση και κοινωνική διαµαρτυρία. Ιδρύονται πολιτικοί σύλλογοι, Ρήγας, Εθνικό φρόνηµα, Ιερός Αγών και η Δηµοκρατική Ανατολική Οµοσπονδία σε πολλές Βαλκανικές χώρες κ.α.

Θα σταθώ µόνο στον σύλλογο Ρήγας Φεραίος.
 Ο λόγος της ίδρυσής του περιγράφεται στη διακήρυξή του της 10.11.1862, αποσπασµατικά διαβάζω:

«Η επανάστασις δεν ετελείωσε διότι ο σκοπός αυτής τελικός, δεν ήτο η εκθρόνισις του Όθωνος µόνη, αλλά η ανάπλασις της κοινωνίας και η θεµελίωσις της κοινωνίας και η θεµελίωσις νέας πολιτικής τάξεως …αν δεν αναµορφωθή η Ελληνική κοινωνία θα αλλάξωµεν αυθέντην, τον οποίον µας επέβαλον οι ξένοι».

Τα µέλη που είχε ο Σύλλογος ήταν 143. Δεν είναι εύκολο να ανιχνευθούν πόσοι τεκτ. συµµετείχαν εκτός από τους αδ. Ν. Σαρίπολο, Αλεξ. Πραίδη (ο οποίος κατατάχθηκε στους γαριβαλδινούς που πήγαν στην Iταλία ως εθελοντές για να πολεμήσουν εναντίον των αυστριακών στρατευμάτων κατοχής), Γεωργ. Ζαβιτσιάνο, Θεοδ. Φλογαΐτης. 
Επίσης τον µετέπειτα πρωθυπουργό αδ. Επαµ. Δεληγιώργη, ως νέο και φέρελπι πολιτικό, που συµπορευόταν µε τις αρχές του Ρήγα.

Μία από τις ανοικτές πολιτικές πράξεις του Ρήγα ήταν η υποστήριξη της εκλογής του πρίγκηπα Αλφρέδου της Αγγλίας ως νέου βασιλέως των Ελλήνων
. Μετά το δηµοψήφισµα ο Αλφρέδος συγκέντρωσε 240.000 ψήφους έναντι 14.000 όλων των άλλων υποψηφίων!

Η πρόταση του Ρήγα ήταν… «αν δεν γινόταν δεκτός ο Αλφρέδος, τότε…
 Κάτω ο Θρόνος, παρά να πέσει η Ελλάς ας πέση η Μοναρχία».

Το δίληµµα ήταν Αλφρέδος ή Δηµοκρατία.

Ο σύλλογος αυτός ήταν βραχύβιος και διαλύθηκε µετά από µερικούς µήνες.

Τι γινόταν όµως στην Ιόνιο Πολιτεία, η οποία γνώρισε επίσης πολλούς κυριάρχους (Ενετούς, Γάλλους, Ρώσους και Άγγλους);

Τα πράγµατα είχαν µιαν άλλη τροπή.
 Η επικυριαρχία δεν ήταν στυγνή. 
Υπήρξε παράλληλα θετική επίδραση µιας ανώτερης παιδείας και καλλιέργειας, µουσικής και τεχνών, κουλτούρας µε µια λέξη, που διέφερε ουσιαστικά συγκρινόµενη µε εκείνη της Οθωµανικής βαρβαρότητας.

Οι Επτανήσιοι, είχαν την ευκαιρία της εύκολης µετακίνησης προς τα Ιταλικά Πανεπιστήµια όπου και σπούδασαν, έγιναν κοινωνοί των νέων ρευµάτων και ιδεών.
 Ειδικότερα η διακυβέρνηση των Άγγλων µετά την ήττα των Γάλλων του Ναπολέοντα, σύµφωνα µε τη Συνθήκη των Παρισίων, ήταν µακροχρόνια, κράτησε από το 1815 έως το 1864.

Ο πρώτος κυβερνήτης των Ενωµένων Πολιτειών των Ιονίων Νησιών, Maitland µε την σκληρή, ανελεύθερη και αυταρχική διακυβέρνηση, εκτός των άλλων ήταν και φιλότουρκος, διακήρυττε την ουδετερότητα των Ιονίων, αλλά υποδεχόταν τα Τουρκικά πλοία και τα ανεφοδίαζε. 
Κάθε κίνηση κατά των Οθωµανών τιµωρείτο σκληρά µε εξορίες, φυλακίσεις, βασανιστήρια.

Μετά το 1822 άλλαξε κάπως η εξωτερική πολιτική της Αγγλίας µε τον φιλέλληνα αδ. Γεώργιο Canning. 
Φωτεινή εξαίρεση ήταν η ίδρυση της Ιονίου Ακαδηµίας το 1824 δηλ. του πρώτου Πανεπιστηµίου στον Ελλαδικό χώρο. 
Από το 1830 εµφανίζονται οι πρώτες µαχητικές φιλελεύθερες κινήσεις εναντίον των Άγγλων και σκέψεις για την Ένωση. Μεταξύ άλλων πρωτοστατούν ο αδ. Φρ. Πυλαρινόςµε τον Γερ. Λιβαδά ιδεολογικό αρχηγό της αγροτιάς. κ.α.
 Η διακυβέρνηση της Επτανήσου σε όλη τη διάρκεια της Αγγλικής «προστασίας» παρουσίασε αυξοµειώσεις σκληρότητας και φιλελευθερισµού.

Ξεχώρισε η αρµοστεία του αντιστράτηγου – λόρδου John Colborne, Baron of Seaton, Κυβερνήτη (1842-1849) µια ξεχωριστή προσωπικότητα, φιλελεύθερη και προοδευτική. 
Αυτός αναδιοργάνωσε το εκπαιδευτικό σύστηµα, επέτρεψε την ίδρυση λεσχών, ιδιωτικών τυπογραφείων, την ελευθερία του τύπου, την εκλογή Δηµοτικών Συµβουλίων και έλαβε πολλά άλλα θετικά οικονοµικά και διοικητικά µέτρα. 
Ο διάδοχός του Henri Ward, ήταν ένας αντιδραστικός κυβερνήτης που χάλασε το λαµπρό έργο του Bαρώνου Seaton. 
Να τι έγραφε ένας από τους εξορισµένους ηγέτες, ο ριζοσπάστης Ηλ. Ζερβός Ιακωβάτος«Πολυχρόνιος, πολυβάσανος και πολυστένακτος, η επί των Αντικυθήρων αιχµαλωσία µου».
 Η τακτική αυτή των Άγγλων, δεν άργησε να φέρει τις αντιδράσεις των Επτανησίων.

Η δεκαετία του 1850 ήταν πολύ κρίσιµη γιατί τότε συνέβησαν πολλά φιλελεύθερα κινήµατα, ιδίως στη γειτονική Ιταλία. Πολλοί πολιτικοί Ιταλοί φυγάδες βρήκαν καταφύγιο στα Ιόνια νησιά. Έτσι ξεκίνησε µία ζύµωση και επιρροή.

‘Όπως ήταν επόµενο οι επτανήσιοι πολιτικοί άνδρες υιοθέτησαν τις διάφορες επιρροές αλλά και τα τοπικά ρεύµατα που µορφοποίησαν τις πολιτικές οµάδες τους.
 Ιστορικά η πολιτική κίνηση αυτής της εποχής ονοµάστηκε όπως προαναφέρθηκε Επτανησιακός Ριζοσπαστισµός κυρίως ενάντια στην Αγγλοκρατία, (περίοδο 1847 – 1864, προεκτεινόµενο µπρος πίσω µερικά χρόνια).

β´

Στην Ελλάδα την εποχή εκείνη (1855) ο αστικός πληθυσµός ήταν µόλις 8% και ο αγροτικός 70%. 
Το 75% των καλλιεργησίµων κτηµάτων ανήκαν σε µεγάλα τσιφλίκια. 
Ας µην ξεχνάµε ότι οι πρώην κοτζαµπάσηδες έχουν καταλάβει πάλι καίριες θέσεις στο νεοσύστατο κρατικό µηχανισµό.

Μια πιο βαθειά εξέταση και µελέτη µάς φανερώνει ότι εµφανίζονται κάτω από τον γενικό όρο Ριζοσπάστες (Radical) τουλάχιστον τρία βασικά κινήµατα – τάσεις.

Το πρώτο ήταν το µεταρρυθµιστικό, µετριοπαθές εθνικό, που ζητούσε αλλαγές στην διοίκηση και ένωση µε την Ελλάδα. 
Εκεί συναντάµε την ηγετική µορφή του αδ. Πέτρου Βράιλα Αρµένηενός φωτισµένου Κερκυραίου πατριώτη, φιλοσόφου και λογίου, επίσης του αδ. Ανδρέα Μουστοξύδη, σπουδαίου ιστορικού και λογίου, ακαδηµαϊκού στην Γαλλία και το Μόναχο, πολέµιου της Αγγλικής κατοχής και αργότερα υπέρµαχου της Ένωσης, τον αδ. Στέφανου Παδοβά, νοµικού, εισαγγελέως, βουλευτή και Πρόεδρου της Ιονίου Βουλής, του αδ. Ιωαν. Πετριτσόπουλου ποιητή και λόγιου, συνεκδότη της εφηµερίδας Πατρίς και βουλευτή του ο Αντ. Δάνδολου αξιωµατικού του Γαλλικού στρατού, βουλευτή, ηγετικού µέλους των Ριζοσπαστών, Βουλευτή του αδ. Σωκράτη Κουρή Βουλευτή κ.α.

Το δεύτερο ήταν οι καθαροί ριζοσπάστες, µαχητικοί κοινωνιστές (πρόδροµοι σοσιαλιστικοί) που απαιτούσαν ελευθερία, ισότητα και αδελφοσύνη, αλλά και την ένωση µε την Ελλάδα. Το κίνηµα αυτό είχε εδραιωθεί κυρίως στην Κεφαλονιά και Ζάκυνθο. 
Παραθέτουμε ένα µικρό απόσπασµα από το ψήφισµα της Ιονίου Βουλής του 1850 που επεδόθη στους Άγγλους.

Εδώ δεν µπόρεσα να επισηµάνω ονόµατα τεκτόνων παρότι υπήρξαν µεγάλες πατριωτικές ηγετικές µορφές, όπως του Ιωσήφ Μοµφεράτου, του Παν. Πανά, Ηλ. Ιακωβάτου, Ι. Τυπάλδου, µε εξαίρεση του αδ. Φρ. Δοµενεγκίνη. Επίγονοι όµως του κόµµατος αυτού και µεγάλες επαναστατικές προσωπικότητες υπήρξαν οι τέκτονες, Φρ. Πυλαρινός, ο Ρόκκος Χοϊδάς, Πλ. Δρακούλης, ο Θεοδ. Φλογαίτης, Τιµ. Φιλήµων και Γεώργιος Φιλάρετος χωρίς να παραλείψω τον πρώτο Μεγ. Διδ. Νικόλαο Δαµασκηνό της Μεγ. Αν. της Ελλάδος που θα αναφερθώ παρακάτω.

Μας µένει όµως και το τρίτο ανεξάρτητο κόµµα που αποκαλούνταν Προστασιανό ή Καταχθόνιο, διότι θεωρείτο Αγγλόδουλο και εξυπηρετούσε τις προσωπικές φιλοδοξίες των οπαδών και τις απολαβές από την συνεργασία του µε τους προστάτες Άγγλους. 
Αυτό το ύποπτο και προδοτικό κόµµα ήταν βεβαίως και ο στόχος των άλλων δύο που µόλις σας ανέφερα.

Το 1858 επήλθε µια διάσπαση των ριζοσπαστών λόγω της φυλάκισης και εξορίας των ηγετών της (Μοµφεράτος – Ιακωβάτος) που έφερε εξασθένηση και αντιπαραθέσεις µεταξύ των παλαιών αληθών και νέων ενωτικών µελών (Κ. Λοµβάρδου).

Όλος ο ιδεολογικός αγώνας γινόταν εκτός από την φυσική παρουσία των ηγετών, στα τοπικά διοικητικά όργανα, µέσω της ελευθεροτυπίας και των εφηµερίδων της εποχής. 
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα πύρινα, επαναστατικά άρθρα εναντίον των Άγγλων κυρίως, αλλά και µεταξύ των διαφόρων κοµµάτων.

Σας αναφέρω τις πιο γνωστές εφηµερίδες της εποχής, o Φιλελεύθερος, ο Ρήγας, η Αναγέννησις, η Αλήθεια, ο Εργάτης των ριζοσπαστών, ο Φίλος του Λαού των Προστασιανών, ο Φιλαλήθης, η Πατρίς, το Μέλλον, η Ένωσις των Μεταρρυθµιστών. 
Στα έντυπα αυτά µπορεί κανείς να διαβάσει κείµενα των αδ. τεκτόνων της εποχής, θα προσθέσω και το σπουδαίο περιοδικό της εποχής «Νέος Ελληνοµνήµων» µε πλούσια ύλη, που από το 1843 εκδόθηκαν 21 τόµοι από τον αδ. Ανδρέα Μουστοξύδη και αργότερα από τον αδ. Σπ. Λάµπρου.

Το φθινόπωρο του 1860 στην Αθήνα ιδρύθηκε κοµιτάτο µε σκοπό την προώθηση των προοδευτικών δηµοκρατικών και φιλελεύθερων ιδεών, την συµµετοχή στον αντιβασιλικό αγώνα αλλά και την αποστολή Εθελοντών αγωνιστών στο πλευρό του Γαριβάλδη και του Μazzini, για την Ιταλική ενοποίηση ενάντια στην Αυστριακή παρουσία.

Ηγετική µορφή στο κοµιτάτο αυτό ήταν ο Κεφαλλονίτης καθηγητής της Φιλοσοφίας (Παν. Αθηνών) αδ. Φραγκίσκος Πυλαρινός.
 Ο οποίος αφού εξορίστηκε από τα Επτάνησα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και δηµοσιογραφούσε εναντίον των Άγγλων οι οποίοι πέτυχαν να φυλακισθεί στο Παλαµήδι του Ναυπλίου! 
Αλλά και από το Πανεπιστήµιο τον απέλυαν για τις ανατρεπτικές του ιδέες.

Άλλος προοδευτικός ασυµβίβαστος Ιθακήσιος, αδ. τέκτων ήταν ο Πλάτων Δρακούλης, νοµικός και κοινωνιολόγος. Δηµοσιογραφούσε στην φιλελεύθερη εφηµερίδα του αδ. µας Τιµολέοντος Φιλήµονα, Αιών και στην σοσιαλιστική εφηµερίδα και περιοδικό Άρδην.

Έτσι πίστευε πως έπρεπε να αλλάξει το κοινωνικό οικοδόµηµα «εκ θεµελίων». Εκλέχτηκε βουλευτής και συνέγραψε πολύ αξιόλογες σοσιαλιστικές πρωτοπόρες µελέτες, βιβλία και άρθρα σε περιοδικά (όπως το Εγχειρίδιον του Εργάτη, την Έρευνα και το φιλοσοφικό Φως εκ των Ένδον).

Στην Κων/πολη αρχίζουν να δηµιουργούνται σύλλογοι, λέσχες και πολιτιστικές οργανώσεις µεταξύ πολλών ξεχωρίζει ο Ελληνικός Φιλολογικός Σύλλογος Κων/πόλεως που θα πρωτοστατήσει σε επαναστατικές ενέργειες.

Και φτάνουµε στην έξοδο του Όθωνα 1863. και στην εγκατάσταση του προεπιλεγµένου από τους Άγγλους Γεωργίου του Α’ ως νέου Βασιλέως των Ελλήνων το 1864 µε προίκα τα Ιόνια νησιά.
 Θα αναρωτηθείτε τί έγινε ο εκλεγµένος του δηµοψηφίσµατος Αλφρέδος. 
Τίποτα, αγνοήθηκε, διότι θα συναντούσε την άρνηση της Ρωσίας κι έτσι η Αγγλική διπλωµατία βρήκε εναλλακτικά τον πιο ουδέτερο αλλά οπωσδήποτε ανήκοντα στη σφαίρα της Αγγλικής επιρροής Δανό ανήλικο πρίγκιπα Γεώργιο.

Τον Σεπτέµβριο του 1863 έχουµε την ψήφιση της Ένωσης, στην Ιόνια Βουλή από τους Μεταρρυθµιστές, Νέους Ριζοσπάστες Ενωτιστές του Λοµβάρδου και τους Καταχθόνιους, ενώ οι γνήσιοι παλιοί Ριζοσπάστες του Ιακωβάτου και Μοµφεράτου απείχαν! 
Τον Μάιο του 1864 πραγµατοποιήθηκε η Ένωσις µε την Ελλάδα.
 Ο συνολικός πληθυσµός της Ελλάδας αυξάνεται µε τις 360.000 επτανησίων στο 1.460.000. 
Οι Επτανήσιοι βουλευτές θα συµµετέχουν πλέον ισότιµα στην Ελληνική Βουλή.

Έτσι το ανήσυχο αλλά ώριµο πνεύµα της Επτανήσου θα µεταπηδήσει στην Αθήνα και θα φέρει δυναµικά την εγκαθίδρυση ενός γνήσιου δηµοκρατικού κοινοβουλευτισµού, ενάντια στα παλαιά πολιτικά κοµµατικά πλαίσια, τουλάχιστον για µια περίοδο έως το τέλος του 19ου αιώνα.

Η ένωση τόνωσε το εθνικό αίσθηµα και ανύψωσε την Μεγάλη Ιδέα και όλες οι µικρότερες πολιτικές παραλλαγές και φούγκες οι οποίες απετέλεσαν τον κυρίαρχο πυρήνα ενός ιδεολογικού οράµατος του Ελληνισµού (δηλ. την απελευθέρωση όλων των ελληνικών εδαφών και πληθυσµών και την εθνική ενοποίηση).

γ´

Εν τω µεταξύ στη Βαλκανική υπάρχουν µεγάλες αλλαγές, όπως η ένωση Βλαχίας µε την Μολδαβία (1859) και η δηµιουργία της Ρουµανίας, η εµφάνιση της κίνησης του πανσλαβισµού µε την νέα εξωτερική πολιτική της Ρωσίας που αργότερα ενδυναµώνει την εθνική υπόσταση της Βουλγαρίας µε την ίδρυση της εκκλησιαστικής Εξαρχίας του 1870 και την συνθήκη του Αγ. Στέφανου 1878. 
Και δεν θα παραλείψω τον πανγερµανισµό του Μπίσµαρκ το 1867 και την υπαγωγή της Βοσνίας Ερζεγοβίνης στην σφαίρα επιρροής της Αυστροουγγαρίας.

Συνεχίζοντας την έρευνά µου, διαπίστωσα µε έκπληξη ότι πολλοί από τους προαναφερόµενους Ριζοσπάστες στην Αθήνα εµφανίζονται να συµµετέχουν από τα 1875 σε έναν άλλο νεώτερο πολιτικό Σύλλογο Ρήγα, µε 400 µέλη περίπου.

Ως πρόεδρος το 1877, αναφέρεται ο αδ. της Στ. Πυθαγόρας, Αναστάσιος Στούπης, νοµικός, υφηγητής Πανεπιστηµίου, αρεοπαγίτης. 
Δύο χρόνια µετά πρόεδρος ο αδ. Αλεξ. Ολύµπιος, δικηγόρος. 
Ως µέλος ο αδ. Θεοδ. Κολοκοτρώνης –εγγονός, (Φαλέζ ψευδώνυµο της δηµοσιογραφίας) βουλευτής, ο αδ. Αριστ. Ρούκης δηµοσιογράφος και Βουλευτής το 1872, που συνελήφθη το 1879 για τις ιδέες του. Παράλληλα εκδίδουν και την οµώνυµη εφηµερίδα Ρήγας, όπου δηµοσιεύονταν πύρινα άρθρα, Δ/της εφηµερ. ο Αδ. Γεράσιµος Λυκιαρδόπουλος ο αρχισυντάκτης του Αιώνα. 
Κάτω από τον τίτλο Ρήγας, υπήρχε επεξήγησις «Εφηµερίς των Αρχών Ανατολικής Οµοσπονδίας»!

Σκοπός ίδρυσης η πλήρης πολιτική ελευθερία, η εναντίωσις απέναντι στην φαυλοκρατία και συναλλαγή, η αδελφοποίησις των λαών της Ανατολής υπό την µορφή της Ανατολικής Οµοσπονδίας. Πάλι εµφανίζεται το όραµα του Ρήγα που όµως στη διάρκεια τόσων δεκαετιών γίνεται ένα ελαστικό σύµβολο. 
Όπως σε πολλά δηµοσιεύµατα ο Σύλλογος µιλά για την αναγκαιότητα αποτροπής του πανσλαβισµού. Τεκτονικά στελέχη του Ρήγα συµµετέχουν και σε άλλες µυστικές οργανώσεις, όπως το Κοµιτάτο της Εθνικής Σωτηρίας και ο Εθνικός Δεσµός. 
Ο Σύλλογος Ρήγας φαίνεται ότι σταµάτησε τη δράση του το 1880. 
Σχετικά ο αδ. Αριστ. Ρούκης αναπολεί και γράφει σε άλλο έντυπο της εποχής «επί των ηµερών του µακαρίτου Ρήγα».

Επισηµαίνω τη χρήση του ονόµατος ΡΗΓΑΣ και τη διαπίστωση της έκδοσης και κυκλοφορίας ενός περιοδικού στην Τεργέστη του 1844 και τεσσάρων εφηµερίδων µε τον τίτλο Ρήγας στη Ζάκυνθο 1851, στην Κέρκυρα 1871, στην Αθήνα 1876 και στο Βόλο 1885! 
Νοµίζω ότι αξίζουν λίγα λόγια για τους αδ. µέλη του Ρήγα.

Μια µεγάλη µορφή φιλελεύθερου αγωνιστή και µέλους του Ρήγα, ήταν αυτή του τέκτονα Γεώργιου Φιλάρετου, διδάκτορος νοµικού και δηµοσιογράφου, µε διεθνή παρουσία στα νοµικά θέµατα. 
Το 1880 συνεργάστηκε κατόπιν προσκλήσεώς του από τον Μεγ. Διδ. Νικ. Δαµασκηνό καθηγητή της Νοµικής σχολής!
 Ο Γ. Φιλάρετος είχε πει τότε πως η συνεργασία του αυτή «ήταν το καλύτερον διδασκαλείον Δικηγορίας» και συµπληρώνω την ιδεολογική ταύτιση των δύο ανδρών. 
Ο Φιλάρετος ασχολήθηκε µε την δηµοσιογραφία και εξέδωσε την αντιβασιλική εφηµερίδα Ριζοσπάστης 1908-10. 
Εξελέγη βουλευτής και υπουργός Δικαιοσύνης και αριστίνδην Γερουσιαστής.
 Ήταν συνεργάτης του Ελ. Βενιζέλου.

Μία ακόµη κορυφαία πρωτοπόρα υπερήφανη τεκτονική παρουσία ήταν εκείνη του αντιεισαγγελέα του αδ. Ρόκκου Χοϊδά . 
Η ζωή του ήταν µια περιπέτεια γεµάτη αγώνες. 
Εξελέγη πολλές φορές Βουλευτής. 
Ο Χοϊδάς και ο Τιµ. Φιλήµων είχαν προσφέρει την Βουλευτική τους αποζηµίωση υπέρ της Εθνικής Άµυνας και τις ανάγκες του απελευθερωτικού αγώνα των υποδούλων αδελφών. 
Σε κάποια περίπτωση για να υπερασπιστεί άγνωστους διαδηλωτές έξω από τη Βουλή παρενέβη για να τους προστατέψει και τάβαλε µε τον συνταγµατάρχη και βουλευτή Δ. Στάικο, µε τελικό αποτέλεσµα να τραυµατιστεί σοβαρά σε µονοµαχία τιµής!
 Λίγο αργότερα 1888 φυλακίστηκε µε τριετή ποινή, για ένα εµπρηστικό άρθρο στο περιοδικό Ραµπαγά, εναντίον του βασιλέως Γεωργίου και του διαδόχου Κων/νου. 
Οι συνθήκες κράτησης του στις φυλακές Χαλκίδος, ήταν άθλιες.
 Η υγεία του ήταν κλονισµένη, όµως δεν καταδέχτηκε να υποβάλει αίτηση χάριτος. 
Έτσι δυστυχώς κατέληξε άδοξα µια φλογερή ψυχή!

‘Όµως ο λόγος που έχει καταγραφεί στα πρακτικά µιας συνεδριάσεως του Ρήγα, τον κάνει να ζει ακόµη: 
Ο πατήρ των ιδεών µας, ο εθνοµάρτυρας Ρήγας, όταν εκήρυττε την Ελλάδα µεγάλην από του Ίστρου µέχρι του Ταινάρου και αδελφήν των αναξιοπαθούντων λαών της Ανατολής, µεθ’ ων ήννόει να την συνδέση εν δηµοκρατική οµοσπονδία, δεν εφαντάζετο ότι θα έλθη εποχή αθλία, αδόξου εκστρατείας µέχρι Δοµοκού και πετσωµατικής δυναστείας εξοπλίσεως...

Πρέπει να αναφερθώ όµως και στην προσωπικότητα του αδ. Τιµ. Φιλήµονα γιου του µεγάλου Ιστορικού του 1821, Ιωάννη, νοµικού και δηµοσιογράφου, βουλευτή και δηµάρχου Αθηναίων το 1888. Ιδρυτού της Βιβλιοθήκης της Βουλής και της Ιστορικής Εθνολογικής Εταιρίας (Παλ. Βουλή). Μιας φιλελεύθερης πατριωτικής παρουσίας. 
Οι αδ. µας Χοϊδάς, Φιλήµων και ο Φιλάρετος µαζί µε κάποιους άλλους συνέστησαν το 1882 το πρώτο Δηµοκρατικό Κόµµα στην Ελλάδα.

Όταν ξεκίνησα την έρευνά µου δεν φαντάστηκα ότι θα οδηγούµην στην µυθιστορηµατική υπόθεση του διαδόχου Πρίγκηπα Μουράτ Ε’.

Όντως µέσα από την συνύπαρξη και συναντίληψη στις τεκτ. στοές της Κωνστ/πολης, Union d’ Orient (1858), Etoile de Bosphore (1856), Oriental Lodge µε τον αδ. Κλεάνθη Σκαλιέρη, Στεφ. Σκουλούδηκαι αρκετούς άλλους Έλληνες, Οθωµανούς, Γάλλους και Άγγλους τέκτονες άρχισε να συζητείται η υλοποίηση και δηµιουργία ενός ισότιµου φιλελεύθερου κράτους των λαών της Ανατολής.

Υψηλά ιστάµενοι φιλελεύθεροι και ριζοσπάστες Τούρκοι αξιωµατούχοι και Έλληνες µύησαν τον πρίγκηπα Μουράτ Ε΄ το 1872.

Στις 17.5.1876 καθαιρείται ο Σουλτάνος Αbdul Aziz και ανακηρύσσεται Σουλτάνος ο Μουράτ ο Ε’. Αρχίζει άµεσα µία διοικητική µεταρρύθµισης και νέο Σύνταγµα.
 Δηµιουργείται το πρώτο Οθωµανικό κοινοβούλιο.

Ο Μουράτ επικοινωνεί µε τον αδ. Επαµ. Δεληγιώργη για συνεργασία των δύο λαών. 
Εν τω µεταξύ αυτοκτονεί ο καθαιρεθείς Αbdul Aziz.
 Η αρχική ηρεµία χαλά και µετά από τρεις µήνες (19.8.1876) ο Μουράτ καθαιρείται και περιορίζεται ως φρενοβλαβής στο παλάτι Τζιραγάν. 
Ανέρχεται στον θρόνο ο Αβδούλ Χαµίτ (1876-1909). 
Αναστέλλονται όλες οι Συνταγµατικές παραχωρήσεις της Τανζιµάτ (Μεταρρύθµισης). 
Εξορίζεται ο φιλοευρωπαϊστής αδ. Μιδάτ Πασάς, η σχεδιαζόµενη προσέγγιση Ελλήνων και Οθωµανών ναυαγεί.
 Οι Έλληνες και Τούρκοι φίλοι του Μουράτ προσπαθούν να βοηθήσουν και να τον απελευθερώσουν, (4/1877). Δυστυχώς αποτυγχάνουν και συλλαµβάνονται.

Ο Κλ. Σκαλιέρης µε την βοήθεια φίλων του κρύβεται και διαφεύγει στην Ελλάδα τον Αύγουστο το 1878. Έτσι έληξε κι αυτή η ευκαιρία ειρηνικής υλοποίησης του σχεδίου της Ανατολικής ιδέας. 
Αλλά η ιστορία της Ανατολικής Οµοσπονδίας δεν τελειώνει εδώ.

Τριάντα χρόνια µετά την υπόθεση του Μουράτ, έχουµε την επανάσταση των Νεοτούρκων 8/1908 οι πρωτεργάτες Τούρκοι αξιωµατικοί τεκτ. Ταλάατ Πασάς, Εµβέρ Μπέης, Σεµπαχεδδίν Πρίγκηψ, Ισµαήλ Κεµάλ, Σαδίκ πασάς, προσπαθούν να ανατρέψουν του Σουλτάνο Αβδούλ Χαµίτ και ζητούν την εφαρµοστή του Συντάγµατος του 1876. 
Όλη η Οθωµανική αυτοκρατορία πάλλεται από ενθουσιασµό και από την τεκτονική τριλογία Ελευθερία, Ισότης, Αδελφότης συµπληρωµένο από το σλόγκαν «Η σωτηρία βρίσκεται στη Γνώση».
 Όλοι οι λαοί ανεξαιρέτως ξέχασαν ό,τι τους χώριζε.

Από την ελληνική πλευρά έχουµε τους νεότερους θιασώτες της Ανατολικής ιδέας (1908 – 1912) µε κύριους εκπροσώπους τους ιδρυτές της Οργάνωσης Κωνς/πόλεως Ίωνα Δραγούµη και Αθαν. Σουλιώτη Νικολαΐδη, αλλά και τους Στεφ. Σκουλούδη, τον γιό του Κλ. Σκαλιέρη Γεώργιο και πολλούς παλαιούς αδ. όπως τον Αλεξ. Ολύµπιο, τον Αθαν. Βρυζάκη, τον Γ. Θεοτόκη, τον Ν. Καζάζηαλλά και σύσσωµο το πλήρωµα της Στ. Αρµονία κ.α.

Ο τεκτ. αδ. του πρίγκηπα Σεµπαχεδίν, Φασλή Μπέης θα µιλήσει το καλοκαίρι του 1908 στη Στοά Υψηλάντης για την δηµιουργία ενός Ανατολικού Οµόσπονδου κράτους, βασισµένου στις τεκτονικές αρχές και την συνεργασία των Ελλήνων και Οθωµανών τεκτόνων, µε τους Φιλελεύθερους.

Δυστυχώς η στάση του Κοµιτάτου, Ένωσις και Πρόοδος, των Νεοτούρκων γρήγορα εµφανίζει µια καθαρά εθνικιστική µιλιταριστική αντίληψη, διαφωνεί µε το άλλο παρακλάδι των Φιλελευθέρων του Σεµπαχεδίν και πλέον χάνεται κάθε ελπίδα συνεννόησης µε τους Έλληνες και τους άλλους υπηκόους της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας (Αρµενίους, Αλβανούς, Σλάβους – Σέρβους, Μαυροβούνιους, Ρωµούνους και άλλες µικρότερες οµάδες).

Σηµειώνω µια τελευταία αναλαµπή όπου θα συναντήσουµε την πρότυπο ιδέα του Ρήγα να αναβιώνει σε νέα σχήµατα συνεργασίας ως Σύµφωνο Βαλκανικής Συνεννόησης το 1930 µε κύριους υποστηρικτές τους αδ. αδ. Ελ. Βενιζέλο και Αλεξ. Παπαναστασίου και Μουσταφά Κεµάλ, όπως επίσης η τελευταία ειρηνική αναλαµπή της Βαλκανικής Εntente του 1934 µεταξύ Ρουµανίας, Γιουγκοσλαβίας, Τουρκίας και Ελλάδος.

Χρονικά η προσπάθειά αυτή συµπίπτει µε την επικράτηση του φασισµού.
 Η πολιτική περιπέτεια της Ευρώπης στη διάρκεια του 20ου αιώνα µε τους δύο παγκόσµιους πολέµους και τους πολλούς -ισµους κατέληξε να υιοθετήσει ως πολιτισµική της ταυτότητα τον φιλελευθερισµό και τον σοσιαλισµό, σε συνδυασµό µε τις αρχές της δηµοκρατίας, της ισότητας και της αδελφότητας των λαών.

                                   .~`~.
                               Επίλογος

Το συµπέρασµα από αυτό το µικρό οδοιπορικό είναι η διαπίστωση ότι υπήρξαν πολλοί πρωτοπόροι τέκτονες και πρωτεργάτες, ενεργοί και ανήσυχοι πατριώτες, αγωνιστές που έβλεπαν και µάχονταν την κοινωνική αδικία. Που διώχτηκαν και υπέφεραν για τις ιδέες και τους αγώνες τους. 
Που ζήσανε και αγωνιστήκανε υιοθετώντας τα ίδια δύσκολα άπιαστα όνειρα του Ρήγα Φεραίου, της Μεγ. Ιδέας, της Βαλκανικής Ανατολικής Οµοσπονδίας, της Μεγ. Ελλάδας του αδ. Ελευθ. Βενιζέλου.

Ας βοηθήσουµε αλλήλους ενωµένοι ψυχικά και πνευµατικά και γιατί όχι και υλικά, έχουµε πολλά που µας ενώνουν και λίγα που µας χωρίζουν. Οι δρόµοι είναι ανοικτοί µας περιµένουν, υπάρχει ακόµη ο Πυθαγόρας, ο Ρήγας Φεραίος, ο Υψηλάντης...

Αλέξανδρος Στεφανίδης

Πηγή I

Μεγάλη Στοά της Ελλάδος

Πηγή ΙΙ

Στοχάσου, και αρκεί

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Κείμενα για τον Επτανησιακό Ριζοσπαστισμό . Γ. Αλισανδράτος.

Η Ελλάδα του Γεωργίου Α' . Μιχ. Ε. Σακελλαρίου.

Το Πρότυπο Βασίλειο και η Μεγάλη ιδέα. Έλλη Σκοπετέα.

Η Μεγάλη Ιδέα. Εduard Driault

Η Ελληνική Πολιτική και Κοινωνική Ιστορία 1821-1940. Π. Πετρίδης.

Η Ιταλική Ενοποίηση και η Μεγάλη Ιδέα. Αντ. Λιάκος.

Η Ελλάδα και το Ανατολικό ζήτημα 1875-1881. Ευαγ. Κωφός.

Η Επανάσταση του 1878. Μιλτ. Σεΐζάνης.

Ρόκκος Χοϊδάς. Σπ. Λουκάτος

Παναγιώτης Πανάς. (Ένας Ριζοσπάστης ρομαντικός) Ερασμία Σταυροπούλου.

Φιλελευθερισμός Σοσιαλισμός και Εθνικισμός στη Νεότερη Ευρώπη. Ι. Δημάκης.

Συμβολή στην Έρευνα της Ελληνικής Πολιτικής Ζωής στο 19"αιώνα. Χαρ. Κοριζής.

Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας. Νικ. Σβορώνος

Διον. Ρώμας και η Ελληνική Εθνεγερσία . Ντ. Κονόμος.

Τα Ελληνικά Πολιτικά Κόμματα. Γρ. Δαφνή.

Ιστορία του Ελληνικού Έθνους . Εκδ. Αθηνών.

Ιστορία της Ελλάδος. Ασπρέα.

Οι Φιλελεύθεροι στην Επανάσταση του 1862. Αντ. Λιάκος.

Η διάθλαση των επαναστατικών ιδεών 1830-1850. Αντ. Λιάκος

Λεύκωμα Σ. Στ. Πυθαγόρας 1881-1931. 50ετηρίς.

Αφιέρωμα στην Επτάνησο Εφημ. Καθημερινή 7 Ημέρες.

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Αἱ Εὐχαί.

- Ενθυμήσεις.

- Με αφορμή το Πρωτόκολλο του Λονδίνου ή Πρωτόκολλο της Ανεξαρτησίας του Ελληνικού κράτους το οποίο υπογράφηκε από τις Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία, σαν σήμερα, στις 3 Φεβρουαρίου του 1830. Δοκίμιον Ιστορικόν περί τής Ελληνικής Επαναστάσεως παρά Ιωάννου Φιλήμονος. Οι τέσσερις πρώτες σελίδες.

- Οι δομές του νεοφασισμού και Η αποστολή του Σαμαρά και τα «άκρα».

- Μεγάλα (γεω)πολιτισμικά: Συνέχεια για το Μέγα «Σχίσμα», πολιτιστική διπλωματία, θρησκεία και γεωπολιτική.

- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.

- Το τότε είναι τώρα. Κύπρος. Το γεωϊστορικό εργαλείο.

- To Νέο Ανατολικό Ζήτημα.

- Για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

*

- Ενθυμήσεις για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας, τη παλαιότερη διάψευση των προσδοκιών, τη κρίση των κομμάτων κατά τη περίοδο ανάμεσα στην τότε χρεοκοπία και τον πόλεμο και τη δημιουργία της «Εθνικής Εταιρείας»'καθώς και ένα παράρτημα.

- Εισαγωγικά για την ιστορικότητα της αιτίασης της διαφθοράς και των κομματικών συστημάτων στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας.

- Εισαγωγικά για το εσωτερικό κομματικό -ονομάζεται και- «πολιτικό» σκηνικό της χώρας, την ιστορικότητα του και τρεις υποθέσεις για τα ελληνικά κόμματα'καθώς και μια παρέκβαση.

- Περί της -δήθεν αυτονόητης- «πρωτοκαθεδρίας» της εσωτερικής πολιτικής I.

- Από την κρίση των κομμάτων, στον δρόμο προς την υποτέλεια και τις επακόλουθες ψευδαισθήσεις. Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα της Ελλάδας - μέρος α´.

*

- Η ανατολικη Ευρώπη και τα Βαλκάνια δέσμιες περιοχές -και πειραματόζωα- θεωριών εργαστηρίου, «ιδεών»-εργαλείων, της «κοινής γνώμης» και ιδεολογικών «πραγματικοτήτων» και ιστοριογραφιών - μέρος α´.

- Για τις διαδηλώσεις στις Πόλεις της Μικράς Ασίας. Μια θεωρία απελευθέρωσης για μια πολιτική απελευθέρωσης. Δημοκρατία. Άνοιξη των λαών, όχι εναλλαγή γκρίζων και πράσινων σουλτάνων.

- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.

- Κρίση του δυτικού ατόμου και της νεωτερικότητας. Σύγχρονη ακοσμία και ακοινωνικότητα και υποδούλωση, σε βιομηχανική κλίμακα, της ζωής στον θάνατο.

- Ευερέθιστες, αλλά αναγκαίες ενθυμήσεις και παρατηρήσεις.

- Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το Κόσοβο και τη Βοσνία, στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Μέση Ανατολή). Η εφαρμογή μιας στρατηγικής και η συνέχεια των «ιδεαλιστικών» και «ρεαλιστικών» στοιχείων της. Το σημείο τομής των γεωπολιτικών κενών και των πεδίων γεωπολιτισμικών αντιπαραθέσεων ή η «σύγκρουση των πολιτισμών», η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της «Δύσης», οι ανταγωνισμοί και τα στοιχεία συνέχειας της ευρασιατικής στρατηγικής των ΗΠΑ.

- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.

- Ανατολική Ευρώπη.

*

- Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

- Ανθρωποποίηση και Μνημοσύνη - Γεωπολιτικός έλεγχος και διανοητικός ακρωτηριασμός.

- Ελληνική Πολιτική Παιδεία - Μαθήματα Πολιτικής, μέρος α´.

- Ελληνική Πολιτική Παιδεία, μέρος β´.

- Μικρά, ταπεινά και «ασήμαντα» στα οποία κρίθηκε -και κρίνεται- η ελληνική πολιτική.

*

- Ελλάδα - Ε.Ε. - Γερμανία. Εσωτερικά - εξωτερικά αξιολογικά, πολιτικά, χρεωστικά. Κρίσεις πολυεπίπεδες και διεθνείς μετασχηματισμοί.

- Ούτε «νεο»σταυροφορίες, ούτε «νεο»ιεροί πόλεμοι -μνήμες, ταυτότητα και προσανατολισμοί κατά τον -άγριο- πλανητικό μετασχηματισμό.

- Διδάγματα και προειδοποιήσεις ένθεν και εκείθεν και η Δικτυακή Εγκυκλοπαίδεια για την Ελληνική Ιστορία και τον Πολιτισμό στην Κωνσταντινούπολη - Encyclopedia of the Hellenic World: Constantinople.

Εαρινή ανθρωποποίηση - η αψιθιά, το στάχυ, ο κρόκος, η μυρτιά και ο νάρκισσος - ο πόνος της Παν Άγιας Κοσμογενής Μάνας, η Δήμητρα, γεώργιον μέγα του Κόσμου, και το Μοιρολόι - πού έδυ σου το κάλλος;... Κόσμε.

        

04/19/14--11:59: `~.~΄

Φανέρωση αλήθειας αλήθεια φωτός

Θέωσις

`~.

         

04/22/14--01:13:
Friedrich Ratzel, Μεσευρώπη (Mitteleuropa) 
και «Ευρωπαϊκή Ένωση».

                          ---------------------------------------------------------------

Περί Μεσευρώπης: 
1) Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.και
 2) Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. 
Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.

---------------------------------------------------------------

.~`~.

Η σύγχρονη ανάγνωση του Friedrich Ratzel και ο περί γεωγραφικού ντετερμινισμού μύθος:

η περίπτωση του Ανατολικού Ζητήματος

*

Αλέξανδρος Στογιάννος

Διδακτορική διατριβή

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Σχολή Φιλοσοφική. Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών. Ιούνιος 2012. Όλα τα τεκμήρια στο Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών (ΕΑΔΔ) προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα.

                                   .~`~.

               Παγγερμανική Μεσευρώπη

Πηγή Εθνικό Αρχείο Διδακτορικών Διατριβών

                                                            .~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.

*

- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.

- Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το Κόσοβο και τη Βοσνία, στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Μέση Ανατολή). Η εφαρμογή μιας στρατηγικής και η συνέχεια των «ιδεαλιστικών» και «ρεαλιστικών» στοιχείων της. Το σημείο τομής των γεωπολιτικών κενών και των πεδίων γεωπολιτισμικών αντιπαραθέσεων ή η «σύγκρουση των πολιτισμών», η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της «Δύσης», οι ανταγωνισμοί και τα στοιχεία συνέχειας της ευρασιατικής στρατηγικής των ΗΠΑ.

- Η «μεταμοντέρνα αυτοκρατορία» ή το «κοσμοπολίτικο κράτος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και οι εθνικές στρατηγικές ασφάλειας των κρατών μελών της. Το μεταμοντέρνο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας, οι πλουραλιστικές και συγχωνευμένες κοινότητες ασφάλειας και οι αλλαγές στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης.

*

- Εισαγωγή στην αμερικανική στρατηγική, την Ευρασία και τη συσχέτιση του ΟΑΣΕ με τα θεμελιώδη δικαιώματα και το πεδίο διαχωρισμού Βορρά-Νότου.

- Οι κλασικές γεωπολιτικές θεωρίες και οι παγκόσμιες στρατηγικές. Ratzel, Kjellén, Mackinder, Haushofer, Spykman, Mahan, de Seversky.

*

- Εισαγωγή στα -στοιχειώδη- περί της ευρασιατικής στρατηγικής της Γερμανίας και γιατί η σύγκλιση θρέφει την σύγκρουση. Η εξομοίωση θα απομακρύνει την Κίνα από τις Η.Π.Α.

- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - α´ και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία - α´.

- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - β´. Τέσσερις αναφορές και ένα παράρτημα - Ευρωπαϊκή Ένωση όλο και πιο χλωμή.

- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση

- Σκέψεις, ενδεχόμενα και προσεγγίσεις, με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία, για την «Ευρώπη», τη «Δύση» και τη Ρωσία.

- Η ανατολικη Ευρώπη και τα Βαλκάνια δέσμιες περιοχές -και πειραματόζωα- θεωριών εργαστηρίου, «ιδεών»-εργαλείων, της «κοινής γνώμης» και ιδεολογικών «πραγματικοτήτων» και ιστοριογραφιών - μέρος α´.

- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.

- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

*

- Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος α´.

- Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος β´ και Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» α´.

- Σύντομες αναφορές στις εξελίξεις των εθνικών πολιτικών συστημάτων της Ουγγαρίας και της Γαλλίας. Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» β´ - ανατολικοευρωπαϊκά και δυτικο(ατλαντικο)ευρωπαϊκά.

- Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

- Η κατάρρευση του ευρωπαϊκού συστήματος.

- Προς -δήθεν μη επαναλαμβανόμενη, «προοδευτική» ευρωκρατική- γνώσιν...

*

- Ε.Ε.

- Ευρώπη.

- Για το «γερμανικό ζήτημα».

- Το Νέο Ανατολικό Ζήτημα.

- Mitteleuropa - Μεσευρώπη.

         

04/21/14:                         Ρωσία 2020. Δεύτερος γύρος. 
                Σχέδια επί χάρτου της ατλαντικής θαλάσσιας δύναμης & ένα ευρασιατικό παράρτημα

Αναρτήσεις Περί Ρωσίας

*

- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - α´ και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία - α´.

- Σκέψεις, ενδεχόμενα και προσεγγίσεις, με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία, για την «Ευρώπη», τη «Δύση» και τη Ρωσία.

- Μια ομιλία και δύο άρθρα για τα ΡωσοΟυκρανικά, διανθισμένα από ορισμένες κονδυλικές -και άλλες- επισημάνσεις.

- Μια σύντομη -«προφητική» δήθεν- αναφορά για την Ουκρανία και την Κριμαία.

- Ukraine Moving Forward with Dr. Zbigniew Brzezinski.

- Δύο βίντεο για την Ουκρανία και τρεις δυνητικές απειλές για την πρωτοκαθεδρία του κυρίαρχου.

- Μια ομιλία και δύο άρθρα για τα ΡωσοΟυκρανικά, διανθισμένα από ορισμένες κονδυλικές -και άλλες- επισημάνσεις.

- Τρία κείμενα με αφορμή τα ρωσοκριμαϊκά. Why Crimea Matters to America and Asia, Obama vs. Putin: The mismatch και Η Κριμαία και η... εκδίκηση της γεωγραφίας.

                                      .~`~.

                                 Πρόλογος

α´

Το τελευταίο διάστημα, ο προεξέχων χαρακτήρας του ζητήματος της εδαφικής κατοχής φθίνει για τα περισσότερα έθνη-κράτη... 
Σε αυξανόμενο βαθμό, οι κυρίαρχες εθνικές ελίτ αναγνωρίζουν ότι άλλοι παράγοντες -και όχι το έδαφος- είναι πιο κρίσιμοι για τον καθορισμό της διεθνούς θέσης ενός κράτους ή για τον βαθμό της διεθνούς επιρροής του.
Η οικονομική ευρωστία και η έκφραση της στο πεδίο των τεχνολογικών νεωτερισμών μπορεί να είναι βασικό κριτήριο δύναμης. 
Η Ιαπωνίααποτελεί το υπέρτατο παράδειγμα.

                                                        Zbigniew Brzezinski

Καμία τεχνογνωσία και κανένας κυβερνοχώρος δεν θα μπορέσει να περιφρουρήσει την οικονομική θέση της Ιαπωνίας μέσα στον κόσμο, αν το νησιώτικο της κράτος αποκοπεί πλήρως και με συνέπεια από όλες τις πρώτες ύλες. 
Και αντίστροφα: χωρίς το δικό τους τεράστιο δυναμικό σε υλικούς πόρους και χωρίς την πολιτική-στρατιωτική κάλυψη της πρόσβασης τους προς τους εκάστοτε αναγκαίους πόρους σ'ολόκληρο τον πλανήτη, οι Ηνωμένες Πολιτείες ποτέ δεν θα είχαν καταστεί ο πρωτοπόρος του κυβερνοχώρου. Άλλωστε την πρόσβαση αυτή διαφυλάσσουν επαγρυπνώντας νυχθημερόν, και απ'αυτό επωφελούνται ίσαμε σήμερα Δυτικοευρωπαίοι και Ιάπωνες 
Η σημερινή κατάσταση διόλου δεν συνιστά βέβαια εγγύηση για το μέλλον.

                                                    Παναγιώτης Κονδύλης

Όπως επισήμανε ο Robert Gilpin, σε μια σύγκρουση ανάμεσα στη «γεωκεντρική» ή σε κάποια άλλη τεχνολογία και στην «εθνοκεντρική» ή κάποια άλλη πολιτική δεν υπάρχει κανένας λόγος να υποθέτουμε ότι η πολιτική είναι αυτή που θα υποχωρήσει.

Hedley Bull

β´

Όσα ωφελούν τους ιδιοτελείς τα προπαγανδίζουν οι αφελείς.
 Όμως οι ιδιοτελείς δεν έχουν μόνο νομιμοποιητικές ανάγκες, που ικανοποιούν οι αφελείς'έχουν και ανάγκες πρακτικές, πρέπει δηλαδή, σε αντίθεση με τους διανοούμενους τους, να δρουν συνεχώς μέσα σε συγκεκριμένες καταστάσεις, όπου διακυβεύονται τεράστια οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα. 
Όταν π.χ. το αμερικανικό Πεντάγωνο καταρτίζει τους σχεδιασμούς του, που φθάνουν ήδη βαθιά μέσα στον 21ο αιώνα, δεν καλεί βέβαια τον Rawls, ούτε τον Habermas ούτε άλλους ηθικοφιλόσοφους προκειμένου να ακούσει και να ακολουθήσει τις συμβουλές τους. Κατά τη χάραξη και την άσκηση της πολιτικής τα νεφελώματα διαλύονται και τα αστεία τελειώνουν, και σταθμίζονται χειροπιαστά δεδομένα και ορατές τάσεις. 
Οι οικουμενιστικές ιδεολογίες διόλου δεν προοιωνίζουν την πραγματική μετάβαση προς έναν οικουμενισμό ισότιμων ομάδων και ατόμων.
 Γιατί θεωρητικά ισχύουν μεν για όλους, πρακτικά όμως ερμηνεύονται δεσμευτικά από τους ισχυρούς και ανοίγουν τις θύρες για οποιεσδήποτε επεμβάσεις κρίνουν σκόπιμες οπουδήποτε. 
Ότι ήταν για τους Ρώσσους κομμουνιστές χθες ο «προλεταριακός διεθνισμός» είναι σήμερα για τους Αμερικανούς τα «ανθρώπινα δικαιώματα». 
Και στον 21ο αιώνα, όπως πάντοτε στο παρελθόν, την Ιστορία θα την καθορίσει όποια Δύναμη θα είναι σε θέση να προσδιορίζει δεσμευτικά για τους υπόλοιπους το περιεχόμενο και την πρακτική εφαρμογή των κυρίαρχων εννοιών (διάβαζε: ιδεολογημάτων). 
- Από Πλανητικός μετασχηματισμός -ιδεολογικά νομιμοποιητικά
 β -για να μην ξεχνιόμαστε...

Η Σιβηρία (και η Κεντρική Ασία) αποτελεί την τελευταία πλούσια σε πρώτες ύλες και αραιοκατοικημένη μεγάλη επιφάνεια μέσα σ'έναν πυκνοκατοικημένο πλανήτη.
 Όποιος πιστεύει ότι η «γνώση» και η «πληροφορία» έκανε παρωχημένα τα ζητήματα του χώρου και των πρώτων υλών, απλώς έχει πέσει θύμα της ιδιοτελούς μυθολογίας του κυβερνοχώρου που σήμερα είναι της μόδας. 
Οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες μέσω των επιστημόνων και των μελλοντολόγων τους εξαγγέλλουν την «κατάλυση της ύλης», διατηρούν ταυτόχρονα ένα πλανητικό στρατιωτικό-πολιτικό δίκτυο που τους διασφαλίζει την προνομιακή πρόσβαση προς τους νευραλγικούς πόρους.
 Αμερικανοί και Ιάπωνες εκμεταλλεύθηκαν ταχύτατα την εξασθένιση και κατόπιν κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης προκειμένου να εισβάλλουν οικονομικά στη Σιβηρία, αρχικά υπό τη μορφή της ανηλεούς αποψίλωσης του δασικού της πλούτου, αλλά έχοντας πάντοτε κατά νούν τα τεράστια αποθέματα αρκτικού πετρελαίου και βιομηχανικά-στρατηγικά σημαντικών μεταλλευμάτων. 
Ωστόσο ο πρώτος μνηστήρας του σιβηρικού (και κεντροασιατικού) χώρου και του πλούτου του ονομάζεται Κίνα.
 - Από Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση.

                                                         Παναγιώτης Κονδύλης

                                    .~`~.
                              Εισαγωγή

Στη γεωπολιτική οι μεγάλες συγκρούσεις επαναλαμβάνονται. Η Γαλλία και η Γερμανία, για παράδειγμα, διεξήγαγαν πολλούς πολέμους, όπως έκανε και η Πολωνία με τη Ρωσία.
 Όταν ένας πόλεμος δεν λύνει ένα υποβόσκον γεωπολιτικό ζήτημα, ξαναδίνεται μέχρι να επιλυθεί το θέμα μια για πάντα. 
Ακόμη και χωρίς έναν άλλον πόλεμο, η ένταση και η αντιπαράθεση συνεχίζονται. 
Οι σημαντικές διαμάχες έχουν τις ρίζες τους σε υποβόσκουσες πραγματικότητες - και δεν εξαφανίζονται εύκολα. 
Μην ξεχνάτε πόσο γρήγορα η βαλκανική γεωπολιτική οδήγησε σε μια επανάληψη πολέμων που είχαν δοθεί έναν αιώνα νωρίτερα.

Η Ρωσία είναι το ανατολικό κομμάτι της Ευρώπης και έχει συγκρουστεί με την υπόλοιπη Ευρώπη πολλές φορές. 
Οι Ναπολεόντειοι Πόλεμοι, οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, και ο Ψυχρός Πόλεμος, όλοι είχαν να κάνουν, τουλάχιστον εν μέρει, με τη θέση της Ρωσίας και τη σχέση της με την υπόλοιπη Ευρώπη. Κανένας από αυτούς τους πολέμους δεν έλυσε τελικά αυτό το ζήτημα, επειδή στο τέλος μια ενωμένη και ανεξάρτητη Ρωσία επιβίωνε ή θριάμβευε. 
Το πρόβλημα είναι ότι η ύπαρξη και μόνο μιας ενωμένης Ρωσίας αποτελεί μια πιθανή σημαντική απειλή για την Ευρώπη.

Η Ρωσία είναι μια αχανής περιοχή με έναν τεράστιο πληθυσμό.
 Είναι πολύ πιο φτωχή από την υπόλοιπη Ευρώπη, αλλά έχει δύο πλεονεκτήματα - γη και φυσικούς πόρους. Έτσι αποτελεί συνεχή πειρασμό για τις ευρωπαϊκές δυνάμεις, οι οποίες βλέπουν μια ευκαιρία να αυξήσουν το μέγεθος και τον πλούτο τους. 
Ακόμη και όταν δεν τους νικούσαν οι Ρώσοι, ήταν πλέον τόσο εξαντλημένοι από τον πόλεμο εναντίον τους ώστε τους νικούσε κάποιος άλλος. 
Η Ρωσία ωθεί περιστασιακά την ισχύ της προς τα δυτικά, απειλώντας την Ευρώπη με τις ρωσικές μάζες. Άλλες φορές παραμένοντας απαθής και αγνοημένη, συχνά την εκμεταλλεύονται. 
Αλλά σε βάθος χρόνου, όσοι την υποτιμούν το πληρώνουν ακριβά.

Ο Ψυχρός Πόλεμος έμοιαζε να έχει επιλύσει το ρωσικό ζήτημα. 
Αν η Ρωσική Ομοσπονδία είχε καταρρεύσει τη δεκαετία του 1990 και αν η περιοχή είχε διασπαστεί σε πολλαπλά, μικρότερα κράτη, η ρωσική δύναμη θα είχε εξαφανιστεί, και μαζί της και η απειλή που θέτει η ρωσική δύναμη στην Ευρώπη. 
Αν οι Αμερικανοί, οι Ευρωπαίοικαι οι Κινέζοιέδιναν το τελειωτικό χτύπημα, το ρωσικό ζήτημα θα είχε επιλυθεί. Αλλά οι Ευρωπαίοι ήταν πολύ αδύναμοι και διχασμένοι στα τέλη του εικοστού αιώνα, οι Κινέζοι υπερβολικά απομονωμένοι και απασχολημένοι με εσωτερικά ζητήματα, και μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, η προσοχή των Αμερικανών ήταν απολύτως στραμμένη στον πόλεμο εναντίων των Ισλαμιστών και δεν μπορούσαν να δράσουν αποφασιστικά. 
Οι όποιες ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν ανεπαρκείς και πρόχειρες. Μάλιστα, το μόνο που κατάφεραν αυτές οι ενέργειες ήταν να ειδοποιήσουν τους Ρώσουςγια το σοβαρό πιθανό κίνδυνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες και να διασφαλίσουν ότι θα ανταπαντούσαν.

Δεδομένου του απλού γεγονότος ότι η Ρωσία δεν διαλύθηκε, το ρωσικό γεωπολιτικό ζήτημα θα επανεμφανιστεί.
Δεδομένου του γεγονότος ότι η Ρωσία αποκτά νέα δυναμική, αυτό το ζήτημα θα εμφανιστεί πολύ γρήγορα. 
Η σύγκρουση δεν θα είναι μια επανάληψη του Ψυχρού Πολέμου, όπως ακριβώς ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος δεν ήταν επανάληψη των Ναπολεόντειων Πολέμων. Αλλά θα είναι μια εκ νέου δήλωση του θεμελιώδους ρωσικού ερωτήματος: 
Αν η Ρωσία είναι ένα ενωμένο έθνος-κράτος, που θα βρίσκονται τα σύνορα της και ποιά θα είναι η σχέση ανάμεσα στη Ρωσία και στους γείτονες της; 
Αυτό το ερώτημα θα αντιπροσωπεύσει την επόμενη μεγάλη φάση στην παγκόσμια ιστορία - το 2020, και στα χρόνια που θα οδηγούν ως αυτό.

                                    .~`~.
I

                        Ρωσική Δυναμική

α´

Για να κατανοήσουμε τη συμπεριφορά και τις προθέσεις της Ρωσίας, πρέπει να ξεκινήσουμε με τη βασική αδυναμία της Ρωσίας - τα σύνορα της, ιδιαίτερα στα βορειοδυτικά. 
Ακόμη και όταν η Ουκρανίαελέγχεται από τη Ρωσία, όπως γινόταν για αιώνες, και η Λευκορωσία και η Μολδαβία είναι και αυτές μέρος της ρωσικής αυτοκρατορίας, ακόμη και τότε δεν υπάρχουν φυσικά σύνορα στο βορρά. 
Το κέντρο και ο νότος βρίσκονται στα Καρπάθια Όρη, βόρεια ως τα σλοβακο-πολωνικά σύνορα, και στα ανατολικά βρίσκονται τα έλη Πρίπετ, δύσβατα και απροσπέλαστα. 
Αλλά στον βορρά και στον νότο (ανατολικά των Καρπαθίων), δεν υπάρχουν ισχυρά εμπόδια για να προστατεύουν τη Ρωσία -ή να προστατεύουν τους γείτονες της Ρωσίας.

Στη βόρεια ευρωπαϊκή πεδιάδα, όπου κι αν χαράζονται τα σύνορα της Ρωσίας, είναι ευάλωτη στην επίθεση. 
Λίγα σημαντικά φυσικά εμπόδια υπάρχουν σ'αυτήν την πεδιάδα. Ακόμη κι αν σπρώξει το δυτικό της σύνορο μέχρι τη Γερμανία, όπως έκανε το 1945, τα σύνορα της Ρωσίας θα μείνουν χωρίς κάποια φυσική προστασία.
 Το μοναδικό φυσικό πλεονέκτημα που μπορεί να έχει η Ρωσία είναι το βάθος. 
Όσο πιο δυτικά εκτείνονται τα σύνορα της μέσα στην Ευρώπη, τόσο πιο μακριά θα πρέπει να ταξιδέψουν οι κατακτητές για να φθάσουν στη Μόσχα.
 Γι'αυτό, η Ρωσία πιέζει πάντα προς τα δυτικά στη βόρεια ευρωπαϊκή πεδιάδα, και η Ευρώπη πιέζει προς τα ανατολικά.

Δεν ισχύει το ίδιο με τα άλλα σύνορα της Ρωσίας - στα οποία συμπεριλαμβάνουμε την πρώην Σοβιετική Ένωση, η οποία αποτελούσε το γενικό σχήμα της Ρωσίας από τα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα. Στον νότο, υπήρχε ένα φυσικό ασφαλές εμπόδιο.

 Η Μαύρη Θάλασσα οδηγεί στον Καύκασο, χωρίζοντας τη Ρωσία από την Τουρκία και το Ιράν. 
Το Ιράν χωρίζεται από άλλη μια ουδέτερη ζώνη, την Κασπία Θάλασσα, και από την Έρημο Κάρα Κουμ στο νότιο Τουρκμενιστάν, η οποία διατρέχει το αφγανικό σύνορο, και καταλήγει στα Ιμαλάια. Οι Ρώσοι ανησυχούν για το ιρανο-αφγανικό κομμάτι, και ίσως να πιέσουν προς τα νότια όπως έχουν κάνει αρκετές φορές. 
Αλλά δεν πρόκειται να δεχθούν εισβολή σ'αυτό το σύνορο. Το σύνορο τους με την Κίνα είναι μεγάλο και ευάλωτο, αλλά μόνο στο χάρτη. 
Η εισβολή στη Σιβηρία δεν είναι μια πρακτική πιθανότητα. Η Σιβηρία είναι ένας αχανής ερημότοπος. 
Υπάρχουν πιθανές αδυναμίες κατά μήκος του δυτικού συνόρου της Κίνας, αλλά όχι σημαντικές. 
Επομένως, η ρωσική αυτοκρατορία, σε οποιαδήποτε από τις μετενσαρκώσεις της, είναι αρκετά ασφαλής εκτός από τη βόρεια Ευρώπη, όπου έχει να αντιμετωπίσει τους χειρότερους κινδύνους - τη γεωγραφία και τα ισχυρά ευρωπαϊκά έθνη.

Η Ρωσία ξεκοιλιάστηκε μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού.
 Η Αγία Πετρούπολη, το στολίδι της ήταν περίπου χίλια εξακόσια (1600) χιλιόμετρα μακριά από τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ το 1989. Τώρα είναι λιγότερο από 160 χιλιόμετρα. 
Το 1989, η Μόσχα ήταν χίλια εννιακόσια (1900) χιλιόμετρα από τα όρια της ρωσικής δύναμης. Τώρα είναι περίπου εκατόν εξήντα (160) χιλιόμετρα.
 Στον νότο, με την Ουκρανία ανεξάρτητη, η ρωσική κυριαρχία στη Μαύρη Θάλασσα είναι σαθρή, και έχει ωθηθεί στο βόρειο άκρο του Καυκάσου.
 Το Αφγανιστάν βρίσκεται υπό κατοχή, όσο προσωρινή κι αν είναι, από τους Αμερικανούς, και η κυριαρχία της Ρωσίας στα Ιμαλάια έχει χαθεί. 
Αν κάποιος στρατός ενδιαφερόταν να εισβάλει στη Ρωσική Ομοσπονδία είναι ουσιαστικά ανυπεράσπιστη.

Το στρατηγικό πρόβλημα της Ρωσίας είναι ότι πρόκειται για μια αχανή χώρα με σχετικά φτωχή δυνατότητα μετακίνησης. 
Αν η Ρωσία δεχόταν ταυτόχρονη επίθεση κατά μήκος ολόκληρης της περιφέρειας της, παρά το μέγεθος της δύναμης της, θα ήταν ανίκανη να προστατεύσει εύκολα τον εαυτό της. 
Θα δυσκολευόταν να κινητοποιήσει δυνάμεις και να τις στείλει στα διάφορα μέτωπα, κι έτσι θα αναγκαζόταν να διατηρεί έναν τεράστιο στρατό ακίνητο... 
Αυτή η πίεση θέτει ένα τεράστιο οικονομικό βάρος στη Ρωσία, υπονομεύει την οικονομία, και την κάνει να λυγίσει εκ των έσω. 
Αυτό συνέβη στο σοβιετικό κράτος. 
Φυσικά αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που η Ρωσία βρίσκεται σε κίνδυνο.

β´

Η προστασία των συνόρων της δεν είναι μονάχα σημερινό πρόβλημα για τη Ρωσία. 
Οι Ρώσοι γνωρίζουν πολύ καλά ότι αντιμετωπίζουν μια τεράστια δημογραφική κρίση.
 Ο πληθυσμός της Ρωσίας σήμερα είναι περίπου 145 εκατομμύρια άτομα, και οι προβλέψεις για το 2050 μιλούν για ένα νούμερο ανάμεσα στα 90 εκατομμύρια και τα 125 εκατομμύρια. 
Ο χρόνος κυλά εναντίον της.
 Το πρόβλημα της Ρωσίας σύντομα θα είναι ότι δεν θα διαθέτει επαρκή στρατό για τις στρατηγικές της ανάγκες.
 Εσωτερικά, ο αριθμός των Ρώσων σε σύγκριση με άλλες εθνικές ομάδες μειώνεται, ασκώντας τεράστια πίεση στη Ρωσία να κάνει κάποια κίνηση σύντομα. 
Στην τωρινή της γεωγραφική θέση, πρόκειται για μια βόμβα έτοιμη να εκραγεί. 
Δεδομένης της δημογραφικής τροχιάς της Ρωσίας, σε είκοσι χρόνια ίσως να είναι πολύ αργά για να δράσει, και οι ηγέτες της το ξέρουν αυτό. Δεν χρειάζεται να κατακτήσει τον κόσμο, αλλά η Ρωσία πρέπει να επανακτήσει και να διατηρήσει τις ουδέτερες ζώνες της - ουσιαστικά τα σύνορα της παλιάς Σοβιετικής Ένωσης.

Με τα γεωπολιτικά, οικονομικά και δημογραφικά προβλήματα τους, οι Ρώσοι πρέπει να κάνουν μια θεμελιώδη αλλαγή.
 Για εκατό χρόνια οι Ρώσοι προσπαθούσαν να εκσυγχρονίσουν τη χώρα τους μέσα από τη βιομηχανοποίηση, πασχίζοντας να προλάβουν την πρόοδο της υπόλοιπης Ευρώπης.
 Δεν τα κατάφεραν ποτέ. 
Γύρω στο 2000 η Ρωσία άλλαξε στρατηγική. 
Αντί να επικεντρωθούν στη βιομηχανική ανάπτυξη όπως είχαν κάνει τον περασμένο αιώνα, οι Ρώσοι έγιναν εξαγωγείς φυσικών πόρων, ειδικότερα ενέργειας, αλλά και ορυκτών, γεωργικών προϊόντων, ξυλείας και πολύτιμων μετάλλων.

Στρέφοντας την προσοχή τους από τη βιομηχανική ανάπτυξη, για να δώσουν έμφαση στις πρώτες ύλες, οι Ρώσοι ακολούθησαν ένα διαφορετικό μονοπάτι, ένα μονοπάτι πιο συνηθισμένο για χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου. 
Με την απροσδόκητη άνοδο, όμως, της τιμής της ενέργειας και των αγροτικών προϊόντων, αυτή η κίνηση όχι μόνο έσωσε τη ρωσική οικονομία, αλλά επίσης την ενίσχυσε σε σημείο στο οποίο η Ρωσία να έχει την δυνατότητα να πραγματοποιεί τη δική της επιλεκτική αποβιομηχάνιση. 
Ακόμη πιο σημαντικό, εφ'όσον η παραγωγή φυσικών πόρων χρειάζεται λιγότερο ανθρώπινο εργατικό δυναμικό από τη βιομηχανική παραγωγή, έδωσε στη Ρωσία μια οικονομική βάση η οποία θα μπορούσε να διατηρηθεί με φθίνοντα πληθυσμό.

Επίσης έδωσε στη Ρωσία ισχύ στο διεθνές σύστημα. 
Η Ευρώπη είναι πεινασμένη για ενέργεια. 
Η Ρωσία, κατασκευάζοντας αγωγούς για να διοχετεύσει το φυσικό αέριο στην Ευρώπη, φροντίζει τις ενεργειακές ανάγκες της Ρωσίας και τα δικά της οικονομικά προβλήματα, και βάζει την Ευρώπη σε μια θέση εξάρτησης από τη Ρωσία. 
Σε έναν πεινασμένο για ενέργεια κόσμο, οι εξαγωγές ενέργειας της Ρωσίας είναι σαν ηρωίνη. 
Εθίζει τις χώρες από τη στιγμή που αρχίζουν να την χρησιμοποιούν. 
Η Ρωσία έχει ήδη χρησιμοποιήσει τους πόρους φυσικού αερίου που διαθέτει για να αναγκάσει τις γειτονικές χώρες να συμμορφωθούν με τη βούληση της. 
Αυτή η δύναμη φθάνει ως την καρδιά της Ευρώπης, όπου οι Γερμανοί και οι πρώην σοβιετικοί δορυφόροι της Ανατολικής Ευρώπης εξαρτώνται όλοι από το ρωσικό φυσικό αέριο. 
Προσθέστε σε αυτό και τους άλλους πόρους της, και η Ρωσία μπορεί να ασκήσει σημαντική πίεση στην Ευρώπη.

Η εξάρτηση μπορεί να γίνει δίκοπο μαχαίρι. Μια στρατιωτικά αδύναμη Ρωσία δεν μπορεί να πιέσει τους γείτονες της, επειδή οι γείτονες της ίσως αποφασίσουν να αρπάξουν τον πλούτο της. 
Έτσι η Ρωσία πρέπει να ξαναβρεί τη στρατιωτική της δύναμη. 
Κανένα έθνος δεν θέλει να βρίσκεται στη θέση του πλούσιου και αδύναμου.
 Αν θέλει η Ρωσία να είναι πλούσια σε φυσικούς πόρους και να τους εξάγει στην Ευρώπη, θα πρέπει να βρίσκεται σε θέση να προστατεύει αυτό που έχει και να διαμορφώνει το διεθνές περιβάλλον στο οποίο ζει.

Την επόμενη δεκαετία η Ρωσία θα γίνει πολύ πλούσια (τουλάχιστον συγκριτικά με το παρελθόν της) αλλά γεωγραφικά ανασφαλής. 
Έτσι θα χρησιμοποιήσει ένα μέρος του πλούτου της για να δημιουργήσει μια στρατιωτική ισχύ κατάλληλη για να προστατεύσει τα συμφέροντα της, ουδέτερες ζώνες για να την προστατεύουν από τον υπόλοιπο κόσμο - και μετά ουδέτερες ζώνες για τις ουδέτερες ζώνες. 
Η υψηλή στρατηγική της Ρωσίας περιλαμβάνει τη δημιουργία βαθέων ουδέτερων ζωνών κατά μήκος της βόρειας ευρωπαϊκής πεδιάδας, ενώ θα διχάζει και θα χειραγωγεί του γείτονες της, δημιουργώντας μια νέα τοπική ισορροπία ισχύος στην Ευρώπη. 
Αυτό που δεν μπορεί να ανεχθεί η Ρωσία είναι τα στενά σύνορα χωρίς ουδέτερες ζώνες, και τους γείτονες της ενωμένους εναντίον της. 
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι μελλοντικές ενέργειες της Ρωσίας θα μοιάζουν επιθετικές αλλά στην πραγματικότητα θα είναι αμυντικές.

Οι ενέργειες της Ρωσίας θα εκτυλιχθούν σε τρεις φάσεις.
 Στην πρώτη φάση, η Ρωσία θα είναι απασχολημένη με την επανάκτηση της επιρροής και του αποτελεσματικού ελέγχου στην πρώην Σοβιετική Ένωση, αναβιώνοντας το σύστημα των ουδέτερων ζωνών που της κληροδότησε η Σοβιετική Ένωση. 
Στη δεύτερη φάση, η Ρωσία θα προσπαθήσει να δημιουργήσει ένα δεύτερο στρώμα ουδέτερων ζωνών πέρα από τα όρια της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. 
Θα προσπαθήσει να το κάνει χωρίς να δημιουργήσει ένα στέρεο τοίχος αντίδρασης, σαν εκείνα που την έπνιξαν κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. 
Στην τρίτη φάση -στην πραγματικότητα είναι κάτι που θα λαμβάνει χώρα από την αρχή- η Ρωσία θα προσπαθήσει να εμποδίσει τον σχηματισμό αντι-ρωσικών συμμαχιών.

γ´

Είναι σημαντικό στο σημείο αυτό, να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να δούμε τους λόγους για τους οποίους η πρώην Σοβιετική Ένωση παρέμεινε άθικτη στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα. 
Η Σοβιετική Ένωση διατηρήθηκε ενωμένη όχι μόνο με τη βία, αλλά και με ένα σύστημα οικονομικών σχέσεων που τη διατήρησε με τον ίδιο τρόπο που διατηρήθηκε η ρωσική αυτοκρατορία πριν από αυτήν. 
Η πρώην Σοβιετική Ένωση έχει μια κοινή γεωγραφία - δηλαδή είναι αχανής και κατά κύριο λόγο ηπειρωτική, στην καρδιά της Ευρασίας.
 Έχει εξαιρετικά φτωχά συστήματα εσωτερικής μετακίνησης, όπως γίνεται συνήθως στις ηπειρωτικές περιοχές όπου τα συστήματα των ποταμών δεν ταιριάζουν με τα γεωργικά συστήματα. 
Επομένως η μεταφορά τροφίμων είναι δύσκολη - και μετά τη βιομηχανοποίηση, δύσκολη είναι και η μεταφορά κατασκευασμένων αγαθών...

Αν σκεφτούμε τη Σοβιετική Ένωση ως ένα φυσικό σύνολο από γεωγραφικά απομονωμένες και οικονομικά ανάπηρες χώρες, μπορούμε να δούμε τι την κράτησε ενωμένη. 
Οι χώρες που αποτελούσαν τη Σοβιετική Ένωση ήταν ενωμένες μεταξύ τους από ανάγκη. 
Δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τον υπόλοιπο κόσμο οικονομικά - αλλά απομονωμένες από τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, μπορούσαν να συμπληρώνουν και να στηρίζουν η μια την άλλη. 
Ήταν ένα φυσικό σύνολο που κυριαρχήθηκε εύκολα από τους Ρώσους. 
Οι χώρες πέρα από τα Καρπάθια (εκείνες τις οποίες κατέλαβε η Ρωσία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και τις μετέτρεψε σε δορυφόρους) δεν περιλαμβάνονταν σ'αυτό το φυσικό σύνολο.
 Αν δεν υπήρχε η σοβιετική στρατιωτική ισχύς, θα είχαν προσανατολιστεί προς την υπόλοιπη Ευρώπη... 
Όσο ελκυστική κι αν ήταν η Ουκρανία για την υπόλοιπη Ευρώπη, δεν θα μπορούσε να ανταγωνιστεί ή να συμμετάσχει στην Ευρώπη.
Η φυσική οικονομική της σχέση είναι με τη Ρωσία'βασίζεται στη Ρωσία για ενέργεια, και τελικά συνήθως κυριαρχείται και στρατιωτικά από τη Ρωσία.

Αυτές είναι οι δυναμικές που θα εκμεταλλευτεί η Ρωσία για να επιβάλει ξανά τη σφαίρα επιρροής της. Δεν είναι απαραίτητο ότι θα αναδημιουργήσει μια επίσημη πολιτική δομή που θα ελέγχεται από τη Μόσχα - αν και αυτό δεν είναι κάτι αδιανόητο. 
Πολύ σημαντική θα είναι η ρωσική επιρροή στην περιοχή τα επόμενα πέντε με δέκα χρόνια, η οποία θα αυξηθεί. 
Για να το αντιληφθούμε αυτό εις βάθος, ας το αναλύσουμε σε τρία επίπεδα αντιπαράθεσης, τον Καύκασο, την Κεντρική Ασία και το ευρωπαϊκό πεδίο, που περιλαμβάνει τα κράτη της Βαλτικής [σε αυτή την ανάρτηση θα ασχοληθούμε μονάχα με το ευρωπαϊκό πεδίο και μελλοντικά θα επανέλθουμε, με τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία].

                                     .~`~.
II

                       Το Ευρωπαϊκό Πεδίο

α´

Το ευρωπαϊκό πεδίο φυσικά είναι η περιοχή που βρίσκεται ακριβώς δυτικά της Ρωσίας.
 Σ'αυτήν την περιοχή το δυτικό σύνορο της Ρωσίας γειτνιάζει με τα τρία βαλτικά κράτη της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας και με τις δύο ανεξάρτητες δημοκρατίες της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας. 
Όλες αυτές οι χώρες ήταν κομμάτια της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και της ρωσικής αυτοκρατορίας. 
Πέρα από αυτές τις χώρες βρίσκεται η ζώνη των πρώην σοβιετικών δορυφόρων: 
Πολωνία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Ρουμανία και Βουλγαρία. 
Οι Ρώσοι πρέπει να κυριαρχήσουν στη Λευκορωσία και στην Ουκρανία για τη βασική εθνική τους ασφάλεια.
 Οι χώρες της Βαλτικής είναι δευτερεύουσες, ωστόσο είναι σημαντικές. 
Η ανατολική Ευρώπη δεν είναι ζωτικής σημασίας, αρκεί οι Ρώσοι να έχουν βάσεις στα Καρπάθια Όρη στον νότο και να έχουν ισχυρές δυνάμεις στη βόρεια ευρωπαϊκή πεδιάδα. 
Αλλά, φυσικά, όλα αυτά μπορούν να γίνουν περίπλοκα.

Η Ουκρανία και η Λευκορωσία είναι το παν για τους Ρώσους. 
Αν έπεφταν σε εχθρικά χέρια -για παράδειγμα, αν γίνονταν μέλη του ΝΑΤΟ- η Ρωσία θα αντιμετώπιζε θανάσιμο κίνδυνο. 
Η Μόσχα βρίσκεται λίγο παραπάνω από ενενήντα (90) χιλιόμετρα από το ρωσικό σύνορο με τη Λευκορωσία, η Ουκρανία λιγότερο από ενενήντα (90) χιλιόμετρα από το Βόλγκογκραντ, πρώην Στάλινγκραντ. 
Η Ρωσία υπερασπίστηκε τον εαυτό της ενάντια στον Ναπολέοντα και στον Χίτλερ χρησιμοποιώντας το βάθος. 
Χωρίς τη Λευκορωσία και την Ουκρανία δεν υπάρχει βάθος, δεν υπάρχει γη για να ανταλλάξει με αίμα του εχθρού. 
Φυσικά είναι παράλογο να φαντάζεται κανείς το ΝΑΤΟ να αποτελεί απειλή για τη Ρωσία. Αλλά οι Ρώσοι σκέπτονται με όρους εικοσαετών κύκλων, και ξέρουν πόσο εύκολα το παράλογο γίνεται πιθανό.

Ξέρουν επίσης οι Ρώσοι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ έχουν επεκτείνει συστηματικά το φάσμα της επιρροής τους συμπεριλαμβάνοντας ως μέλη του ΝΑΤΟ κράτη της Ανατολικής Ευρώπης και της Βαλτικής. 
Αμέσως όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες άρχισαν να προσπαθούν να στρατολογήσουν την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, οι Ρώσοι άλλαξαν την άποψη τους τόσο για τις αμερικανικές προθέσεις όσο και για τις προθέσεις της Ουκρανίας. 
Σύμφωνα με τη ρωσική άποψη, η επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία απειλεί τα ρωσικά συμφέροντα με τον ίδιο τρόπο που θα είχε γίνει αν το Σύμφωνο της Βαρσοβίας είχε φθάσει ως το Μεξικό. 
Όταν μια εξέγερση υπέρ της Δύσης το 2004 -η πορτοκαλί επανάσταση- έμοιαζε έτοιμη να βάλει την Ουκρανία στο ΝΑΤΟ, οι Ρώσοι κατηγόρησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι προσπαθούσαν να περικυκλώσουν και να καταστρέψουν τη Ρωσία. 
Το τι σκέπτονταν οι Αμερικανοί είναι ένα θέμα προς συζήτηση. 
Το γεγονός ότι η Ουκρανία ως μέλος του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφική για τη ρωσική εθνική ασφάλεια δεν είναι...

Η Λευκορωσία αποτελεί πιο εύκολο ζήτημα... είναι το λιγότερο μεταρρυθμισμένο μέλος των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών. 
Παραμένει ένα συγκεντρωτικό, απολυταρχικό κράτος.
 Πιο σημαντικό, η ηγεσία της έχει θρηνήσει επανειλημμένως για τον θάνατο της Σοβιετικής Ένωσης και έχει προτείνει κάποιου είδους ένωση με τη Ρωσία. 
Μια τέτοια ένωση, φυσικά, θα πρέπει να γίνει σύμφωνα με τους όρους της Ρωσίας, πράγμα που έχει οδηγήσει σε ένταση, αλλά δεν υπάρχει πιθανότητα να γίνει η Λευκορωσία μέλος του ΝΑΤΟ.

Η επαναφορά της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας στη ρώσικη σφαίρα επιρροής είναι δεδομένη τα επόμενα πέντε χρόνια [2009 το κείμενο].
 Όταν συμβεί αυτό, η Ρωσία θα έχει επιστρέψει περίπου στα σύνορα που είχε με την Ευρώπη ανάμεσα στους δύο παγκόσμιους πολέμους...

          ---------------------------------------------------------------

Η Ουκρανία, νέος και σημαντικός παίκτης στην ευρασιατική σκακιέρα, είναι γεωπολιτικός άξονας, επειδή η ίδια η ύπαρξη της ως ανεξάρτητης χώρας βοηθά το μετασχηματισμό της Ρωσίας.
 Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία παύει να είναι ευρασιατική αυτοκρατορία. 
Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει να παλεύει για αυτοκρατορική θέση, αλλά τότε θα γινόταν κυρίως ασιατικό αυτοκρατορικό κράτος, το οποίο θα συρόταν πολύ πιθανόν σε συγκρούσεις, που θα το αποδυνάμωναν, με αφυπνισμένους Κεντροασιάτες, οι οποίοι θα ήταν γεμάτοι μνησικακία για την απώλεια της πρόσφατα αποκτημένης ανεξαρτησίας τους και θα είχαν την υποστήριξη των αδελφικών ισλαμικών κρατών στο νότο. 
Επίσης, το πιθανότερο και η Κίνα θα αντετίθετο σε οποιαδήποτε παλινόρθωση της ρωσικής κυριαρχίας στην Κεντρική Ασία, λόγω του αυξανόμενου ενδιαφέροντος της για τα κράτη της περιοχής που απόκτησαν πρόσφατα την ανεξαρτησία τους.
 Ωστόσο, αν η Μόσχα ανακτήσει τον έλεγχο της Ουκρανίας, με τον πληθυσμό των 52 εκατομμυρίων, τους σημαντικούς πλουτοπαραγωγικούς πόρους και την πρόσβαση στη Μαύρη Θάλασσα, η Ρωσία θα ανακτήσει αυτόματα τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να γίνει ισχυρό αυτοκρατορικό κράτος, που θα ενώνει την Ευρώπη και την Ασία.

Αν η Ουκρανία έχανε την ανεξαρτησία της, αυτό θα είχε άμεσες συνέπειες για την Κεντρική Ευρώπη, μετασχηματίζοντας την Πολωνία στον γεωπολιτικό άξονα του ανατολικού συνόρου της Ευρώπης.

                                                                Zbigniew Brzezinski

        ---------------------------------------------------------------

β´

Το παραδοσιακό μονοπάτι για την εισβολή στη Ρωσία είναι το άνοιγμα 480 χιλιομέτρων ανάμεσα στα βόρεια Καρπάθια και στη Βαλτική Θάλασσα. 
Αυτή είναι μια επίπεδη χώρα που εύκολα μπορεί να τη διασχίσει κανείς, με λίγα ποτάμια να στέκονται εμπόδιο. 
Αυτή η βόρεια ευρωπαϊκή πεδιάδα είναι εύκολη διαδρομή για τους εισβολείς.
 Ένας Ευρωπαίος εισβολέας μπορεί να κινηθεί ανατολικά προς τη Μόσχα ή προς την Αγία Πετρούπολη βορειοδυτικά. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η απόσταση από την Αγία Πετρούπολη ως την πρώτη γραμμή του ΝΑΤΟ ήταν πάνω από 1600 χιλιόμετρα. 
Σήμερα η απόσταση είναι περίπου 112 χιλιόμετρα. 
Αυτό εξηγεί τον στρατηγικό εφιάλτη που αντιμετωπίζει η Ρωσία στη Βαλτική - και τι θα χρειαστεί να κάνει για να τακτοποιήσει το πρόβλημα.

Οι τρεις χώρες της Βαλτικής ήταν κάποτε μέλη της Σοβιετικής Ένωσης. 
Η καθεμιά τους απέκτησε την ανεξαρτησία της μετά την κατάρρευση της. 
Και μετά, μέσα σε εκείνο το στενό χρονικό πλαίσιο, η καθεμιά τους έγινε μέλος στο ΝΑΤΟ.
 Όπως έχουμε δει, οι Ευρωπαίοι πιθανότατα βρίσκονται πολύ βαθιά μέσα στον κύκλο της της παρακμής τους για να βρουν την ενέργεια να εκμεταλλευθούν την κατάσταση.
 Ωστόσο, οι Ρώσοι δεν πρόκειται να ρισκάρουν την εθνική τους ασφάλεια στηριζόμενοι σ'αυτήν την εικασία. Είδαν τη Γερμανία να μεταμορφώνεται από σακάτη το 1932 σε μια δύναμη που είχε φθάσει στις πύλες της Μόσχας το 1941. 
Η συμμετοχή κρατών της Βαλτικής μαζί με την Πολωνία στο ΝΑΤΟ έχει μετατοπίσει το σύνορο του ΝΑΤΟ εξαιρετικά κοντά στην καρδιά της Ρωσίας. 
Μια χώρα που έχει δεχτεί εισβολή τρεις φορές τα τελευταία διακόσια χρόνια, δεν μπορεί να ρισκάρει το εύκολο συμπέρασμα ότι το ΝΑΤΟ και τα μέλη του δεν αποτελούν απειλή.

Σύμφωνα με τη ρωσική άποψη, η βασική δίοδος εισβολής στη χώρα τους δεν είναι μόνο ορθάνοιχτη, αλλά επίσης βρίσκεται στα χέρια χωρών με μια έκδηλη εχθρότητα προς τη Ρωσία.
 Οι χώρες της Βαλτικής δεν συγχώρεσαν ποτέ τους Ρώσους για την κατοχή τους. 
Οι Πολωνοί είναι εξίσου πικρόχολοι και βαθιά δύσπιστοι απέναντι στις ρωσικές προθέσεις.
 Τώρα που είναι μέλη του ΝΑΤΟ, αυτές οι χώρες σχηματίζουν την πρώτη γραμμή.
 Πίσω τους βρίσκεται η Γερμανία, μια χώρα που δημιουργεί στη Ρωσία όση δυσπιστία δημιουργεί η Ρωσία στους Πολωνούς και στις χώρες της Βαλτικής. 
Οι Ρώσοι είναι σίγουρα παρανοϊκοί -αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν εχθρούς ή ότι είναι τρελοί.

Αυτό θα ήταν το σημείο κάθε αντιπαράθεσης. 
Οι Ρώσοι μπορούν να ζήσουν με μια ουδέτερη περιοχή της Βαλτικής. 
Το να ζήσουν με μια ουδέτερη περιοχή της Βαλτικής που είναι μέλος του ΝΑΤΟ και κοντά στους Αμερικανούς, ωστόσο είναι ένα πολύ πιο μεγάλο ρίσκο. 
Από την άλλη, οι Αμερικανοί έχοντας υποχωρήσει από την Κεντρική Ασία, και όντας επιφυλακτικοί στον Καύκασο, δεν μπορούν να υποχωρήσουν από τις χώρες της Βαλτικής.
 Οποιοσδήποτε συμβιβασμός για τα τρία μέλη του ΝΑΤΟ θα προκαλούσε πανικό στην Ανατολική Ευρώπη. 
Η συμπεριφορά της Ανατολικής Ευρώπης θα γινόταν απρόβλεπτη, και η πιθανότητα της επέκτασης της ρωσικής επιρροής δυτικά θα αυξανόταν. 
Η Ρωσία έχει το μεγαλύτερο συμφέρον, αλλά οι Αμερικανοί μπορούν να χρησιμοποιήσουν σημαντική ισχύ αν το θελήσουν.

Η επόμενη κίνηση της Ρωσίας θα είναι πιθανότατα μια συμφωνία με τη Λευκορωσία για ένα ενοποιημένο σύστημα άμυνας. 
Η Λευκορωσία και η Ρωσία είναι εδώ και πολύ καιρό συνδεδεμένες, επομένως θα είναι μια φυσική επιστροφή.
 Και αυτό θα φέρει τον ρωσικό στρατό στα σύνορα της Βαλτικής.
 Επίσης θα φέρει τον στρατό στο σύνορο με την Πολωνία -και αυτό θα ξεκινήσει την αντιπαράθεση με πλήρη ισχύ.

Οι Πολωνοί φοβούνται τους Ρώσους και τους Γερμανούς. 
Παγιδευμένοι ανάμεσα στους δύο, χωρίς φυσικές άμυνες, φοβούνται οποιονδήποτε είναι δυνατότερος από εκείνους οποιαδήποτε στιγμή. 
Σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ανατολική Ευρώπη, η οποία έχει τουλάχιστον το φράγμα των Καρπαθίων ανάμεσα σε εκείνη και στους Ρώσους -και μοιράζεται ένα κοινό σύνορο με την Ουκρανία, όχι τη Ρωσία- οι Πολωνοί βρίσκονται στην επικίνδυνη βόρεια ευρωπαϊκή πεδιάδα. 
Όταν οι Ρώσοι επιστρέψουν στο σύνορο τους δυναμικά κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με τα κράτη της Βαλτικής, οι Πολωνοί θα αντιδράσουν. 
Η Πολωνία έχει σχεδόν σαράντα εκατομμύρια ανθρώπους. 
Δεν είναι μικρή χώρα, και εφ'όσον θα έχει την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν είναι ούτε ασήμαντη.

Οι Πολωνοί θα προσφέρουν τη στήριξη τους στις χώρες της Βαλτικής. 
Οι Ρώσοι θα τραβήξουν τους Ουκρανούς στη συμμαχία τους με τη Λευκορωσία και θα τοποθετήσουν ρωσικές δυνάμεις σε όλο το μήκος του πολωνικού συνόρου, νότια ως τη Μαύρη Θάλασσα. 
Σ'αυτό το σημείο οι Ρώσοι θα ξεκινήσουν την προσπάθεια να ουδετεροποιήσουν τις χώρες της Βαλτικής. 
Αυτό, πιστεύω, θα λάβει χώρα στα μέσα της δεκαετίας του 2010.

γ´

Οι Ρώσοι θα έχουν τρία εργαλεία στη διάθεση τους για να ασκήσουν την επιρροή τους στα κράτη της Βαλτικής. 
Πρώτον, μυστικές επιχειρήσεις. 
Με τον ίδιο τρόπο που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χρηματοδοτήσει και ενισχύσει μη κυβερνητικές οργανώσεις σε όλον τον κόσμο, οι Ρώσοι θα χρηματοδοτήσουν και θα ενισχύσουν ρωσικές μειονότητες σε αυτές τις χώρες, καθώς επίσης και όποια στοιχεία που υποστηρίζουν τους Ρώσους υπάρχουν ή μπορούν να εξαγοραστούν.
 Όταν οι χώρες της Βαλτικής καταπνίξουν αυτά τα κινήματα, θα δώσουν στους Ρώσους ένα πρόσχημα για να χρησιμοποιήσουν το δεύτερο εργαλείο τους, τις οικονομικές κυρώσεις, διακόπτοντας κυρίως τη ροή του φυσικού αερίου. 
Τέλος, οι Ρώσοι θα ασκήσουν στρατιωτική πίεση για να προωθήσουν την παρουσία σημαντικών δυνάμεων κοντά σε αυτά τα σύνορα. 
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τόσο οι Πολωνοί όσο και οι χώρες της Βαλτικής θυμούνται πόσο απρόβλεπτοι είναι οι Ρώσοι.
 Η ψυχολογική πίεση θα είναι τεράστια.

Έχουν ειπωθεί πολλά τα πρόσφατα χρόνια για την αδυναμία του ρωσικού στρατού, πράγματα που τη δεκαετία μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης ήταν σωστά. Αλλά εδώ έχουμε μια νέα πραγματικότητα - αυτή η αδυναμία άρχισε να αντιστρέφεται το 2000, και ως το 2015 θα ανήκει στο παρελθόν. 
Η επερχόμενη σύγκρουση στη βορειοανατολική Ευρώπη δεν θα λάβει χώρα ξαφνικά, αλλά θα είναι μια εκτεταμένη σύγκρουση. 
Η ρωσική στρατιωτική ισχύς θα έχει τον χρόνο να αναπτυχθεί.
 Το μοναδικό πεδίο στο οποίο η Ρωσία συνέχισε την έρευνα και την ανάπτυξη τη δεκαετία του 1990 ήταν στις προηγμένες στρατιωτικές τεχνολογίες. 
Ως το 2010, σίγουρα θα έχει τον πιο αποτελεσματικό στρατό στην περιοχή. 
Ως το 2015-2020, θα έχει έναν στρατό που θα αποτελεί απειλή για κάθε δύναμη που θα προσπαθήσει να κυριαρχήσει στην περιοχή, ακόμη και για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Ρωσία θα αντιμετωπίσει μια ομάδα χωρών που δεν μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και μια συμμαχία του ΝΑΤΟ η οποία είναι αποτελεσματική μόνο αν οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πρόθυμες να χρησιμοποιήσουν βία. 
Όπως έχουμε δει, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μια συγκεκριμένη τακτική στην Ευρασία -να εμποδίσουν οποιαδήποτε δύναμη να κυριαρχήσει στην Ευρασία ή κάποιο μέρος της.
 Αν η Κίνα αποδυναμωθεί ή διασπαστεί και οι Ευρωπαίοι είναι αδύναμοι και διχασμένοι, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν ένα θεμελιώδες συμφέρον: 
να αποφύγουν τον γενικευμένο πόλεμο, κρατώντας του Ρώσους επικεντρωμένους στις χώρες της Βαλτικής και στην Πολωνία, αδυνατώντας έτσι να σκεφθούν με παγκόσμιους όρους.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρησιμοποιήσουν την παραδοσιακή τους μέθοδο για να στηρίξουν αυτές τις χώρες: τη μεταφορά τεχνολογίας. 
Καθώς θα πλησιάζουμε στο 2020, αυτή η μέθοδος θα είναι πολύ πιο αποτελεσματική. 
Η νέα τεχνολογία του πολέμου θα χρειάζεται πιο μικρές, πιο αποτελεσματικές στρατιωτικές δυνάμεις, που σημαίνει ότι οι πιο αδύναμες χώρες μπορούν να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη δυσανάλογη του μεγέθους τους αν έχουν πρόσβαση σε προηγμένες τεχνολογίες. 
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα θέλουν να αυξήσουν τη δύναμη της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής και να τις χρησιμοποιήσουν για να ακινητοποιήσουν τους Ρώσους. 
Αν θέλουν να περιορίσουν τη Ρωσία, αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να το κάνουν. 
Η Γεωργία στον Καύκασο αντιπροσωπεύει ένα δευτερεύον σημείο ανάφλεξης, εκνευρίζοντας τους Ρώσους, κάτι που αποσπά τις δυνάμεις τους από την Ευρώπη, και επομένως θα είναι μια περιοχή στην οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εισβάλουν. 
Αλλά αυτή που θα έχει σημασία θα είναι η Ευρώπη, όχι ο Καύκασος.

Δεδομένης της αμερικανικής δύναμης, δεν θα υπάρξει άμεση επίθεση από τους Ρώσους, ούτε και οι Αμερικανοί θα επιτρέψουν περιπέτειες από τους συμμάχους τους. Περισσότερο, οι Ρώσοι θα προσπαθήσουν να ασκήσουν πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλού στην Ευρώπη, αλλά και σε άλλα μέρη του κόσμου. 
Για παράδειγμα, θα προσπαθήσουν να αποσταθεροποιήσουν χώρες στα σύνορα τους, όπως είναι η Σλοβακία και η Βουλγαρία. Η σύγκρουση θα εξαπλωθεί σε ολόκληρο το σύνορο ανάμεσα στη Ρωσία και στην υπόλοιπη Ευρώπη.

δ1´

Η βασική στρατηγική της Ρωσίας θα είναι να προσπαθήσει να διασπάσει το ΝΑΤΟ και να απομονώσει την Ανατολική Ευρώπη. 
Το κλειδί γι'αυτό θα είναι οι Γερμανοί, και μετά οι Γάλλοι. Καμμιά από τις δύο χώρες δεν θέλει άλλη μια σύγκρουση με τη Ρωσία. 
Είναι εσωστρεφή έθνη, και η Γερμανία εξαρτάται από το φυσικό αέριο της Ρωσίας. 
Οι Γερμανοί προσπαθούν να μειώσουν αυτήν την εξάρτηση και πιθανότατα θα το κάνουν ως ένα βαθμό, αλλά θα συνεχίσουν να εξαρτώνται από την παράδοση μιας αρκετά μεγάλης ποσότητας φυσικού αερίου, χωρίς την οποία δεν θα μπορέσουν να ζήσουν.
 Έτσι, οι Ρώσοι θα προσπαθήσουν να πείσουν τους Γερμανούς ότι οι Αμερικανοί τους χρησιμοποιούν για άλλη μια φορά για να περιορίσουν τη Ρωσία, και ότι οι Ρώσοι, όχι μόνο δεν απειλούν τη Γερμανία, αλλά έχουν ένα κοινό συμφέρον - μια σταθερή ουδέτερη ζώνη ανάμεσα τους, η οποία θα αποτελείται από μια ανεξάρτητη Πολωνία. 
Το ζήτημα των κρατών της Βαλτικής, θα ισχυρισθούν, δεν πρέπει να αναμιχθεί σε αυτό. 
Ο μοναδικός λόγος που οι Αμερικανοί θα νοιάζονταν για τις χώρες της Βαλτικής είναι αν σχεδίαζαν επίθεση κατά της Ρωσίας. 
Η Ρωσία θα είναι πρόθυμη να εγγυηθεί την αυτονομία των κρατών της Βαλτικής στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συνομοσπονδίας, καθώς επίσης και την ασφάλεια της Πολωνίας, με αντάλλαγμα περιορισμό των όπλων και ουδετερότητα.
 Η εναλλακτική -ο πόλεμος- δεν θα ήταν προς το συμφέρον ούτε των Γερμανών ούτε των Γάλλων.

Πιθανότατα το επιχείρημα θα έχει αποτέλεσμα, αλλά πιστεύω ότι αυτό θα εξελιχθεί με έναν απροσδόκητο τρόπο. 
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, πάντοτε υπερβολικά επιθετικές κατά την ευρωπαϊκή άποψη, θα προκαλέσουν περιττές φασαρίες στην Ανατολική Ευρώπη ως απειλή για τους Ρώσους.
 Αν οι Γερμανοί επιτρέψουν στο ΝΑΤΟ να το κάνει αυτό, θα παρασυρθούν σε μια αντιπαράθεση την οποία δεν θέλουν.
 Επομένως, πιστεύω ότι θα μπλοκάρουν τη στήριξη του ΝΑΤΟ προς την Πολωνία, προς τις χώρες της Βαλτικής και προς την υπόλοιπη Ανατολική Ευρώπη - το ΝΑΤΟ απαιτεί ομοψυχία για να λειτουργήσει, και η Γερμανία είναι μεγάλη δύναμη. Η ρωσική προσδοκία θα είναι ότι το σοκ της απόσυρσης εκ μέρους των Γερμανών της στήριξης του ΝΑΤΟ θα έκανε τους Πολωνούς και τους άλλους να λυγίσουν.

Συμβαίνει το αντίθετο. Η Πολωνία, παγιδευμένη στον ιστορικό της εφιάλτη ανάμεσα στη Ρωσία και στη Γερμανία, θα γίνει ακόμη πιο εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες. 
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, βλέποντας μια χαμηλού κόστους ευκαιρία να ακινητοποιήσουν τους Ρώσους και να χωρίσουν την Ευρώπη στη Μέση, αποδυναμώνοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη διαδικασία αυτή, θα αυξήσουν τη στήριξη προς την Ανατολική Ευρώπη.
 Γύρω στο 2015 θα δημιουργηθεί ένας νέος συνασπισμός εθνών, που θα αποτελείται κατά κύριο λόγο από τους παλιούς σοβιετικούς δορυφόρους μαζί με τα κράτη της Βαλτικής. '
Πολύ πιο ενεργητικός από τους Δυτικοευρωπαίους, με πολύ περισσότερα να χάσει, και με τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, αυτός ο συνασπισμός θα αναπτύξει έναν αναπάντεχο δυναμισμό.

Οι Ρώσοι θα απαντήσουν σ'αυτή τη διακριτική αρπαγή της ισχύος από τους Αμερικανούς με μια προσπάθεια να αυξήσουν την πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες σε άλλα μέρη του κόσμου. Στη Μέση Ανατολή, για παράδειγμα... Γενικώς, όπου υπάρχει ένα αντιαμερικανικό καθεστώς, οι Ρώσοι θα προσφέρουν στρατιωτική βοήθεια. 
Μια χαμηλού βαθμού παγκόσμια σύγκρουση θα βρίσκεται στα σκαριά ως το 2015 και ως το 2020 η ένταση της θα έχει αυξηθεί. 
Καμμία πλευρά δεν θα ρισκάρει πόλεμο, αλλά και οι δύο πλευρές θα κάνουν ελιγμούς.

Ως το 2020 αυτή η σύγκρουση θα είναι το κυρίαρχο παγκόσμιο θέμα - και όλοι θα την αντιμετωπίζουν ως ένα μόνιμο πρόβλημα. Η σύγκρουση δεν θα είναι τόσο εκτενής όσο ο πρώτος ψυχρός πόλεμος. 
Οι Ρώσοι δεν θα διαθέτουν τη δύναμη για να αρπάξουν όλη την Ευρασία, και δεν θα αποτελούν μια πραγματική παγκόσμια απειλή. 
Ωστόσο, θα είναι μια τοπική απειλή, και αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα αντιδράσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. 
Θα υπάρξει ένταση κατά μήκος όλου του ρωσικού συνόρου, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα είναι σε θέση (ή δεν θα έχουν ανάγκη) να επιβάλουν πλήρη κλοιό γύρω από τη Ρωσία, όπως είχαν κάνει παλαιότερα γύρω από τη Σοβιετική Ένωση.

Δεδομένης της σύγκρουσης, η ευρωπαϊκή εξάρτηση από τους υδρογονάνθρακες, ένα μεγάλο μέρος των οποίων προέρχεται από τη Ρωσία, θα γίνει στρατηγικό ζήτημα...

δ2´

Αλλά υπάρχει κι ένα άλλο σενάριο. Σ'αυτό το σενάριο η Γερμανία θα αναγνωρίσει τον επικείμενο κίνδυνο που αντιμετωπίζει η Πολωνία με τη ρωσική κυριαρχία στα κράτη της Βαλτικής. 
Θεωρώντας την Πολωνία ως ένα απαραίτητο κομμάτι της γερμανικής εθνικής ασφάλειας, θα ασκήσει έτσι μια τολμηρή πολιτική, που σκοπό θα έχει να προστατεύσει την Πολωνία, προστατεύοντας τα κράτη της Βαλτικής. 
Η Γερμανία θα σπεύσει να κυριαρχήσει στη λεκάνη της Βαλτικής. Εφ'όσον οι Ρώσοι δεν θα εγκαταλείψουν έτσι απλά τη μάχη, οι Γερμανοί θα βρεθούν σε μια εκτεταμένη αντιπαράθεση με τους Ρώσους, καθώς θα ανταγωνίζονται για επιρροή στην Πολωνία και στην περιοχή των Καρπαθίων.

Η Γερμανία θα βρεθεί, από ανάγκη, χωρισμένη τόσο από το επιθετικό της παρελθόν όσο και από την υπόλοιπη Ευρώπη. 
Ενώ η υπόλοιπη Ευρώπη θα προσπαθήσει να αποφύγει την ανάμιξη, οι Γερμανοί θα εμπλακούν σε μια παραδοσιακή σύγκρουση πολιτικών συμφερόντων. 
Καθώς θα το κάνουν, η αποτελεσματικότητα και η ισχύς τους θα εκτιναχθούν στα ύψη και η ψυχολογία τους θα αλλάξει. 
Ξαφνικά, μια ενωμένη Γερμανία θα επιβληθεί ξανά. 
Αυτό που θα ξεκινήσει ως άμυνα θα εξελιχθεί με αναπάντεχους τρόπους.

Αυτό δεν είναι το πιο πιθανό σενάριο.
 Ωστόσο η κατάσταση μπορεί να ωθήσει τη Γερμανία να επιστρέψει στον παραδοσιακό της ρόλο αντιμετώπισης της Ρωσίας ως μια μεγάλη απειλή, και αντιμετώπισης της Πολωνίας και της υπόλοιπης Ανατολικής Ευρώπης ως ένα μέρος της σφαίρας επιρροής της και ως μέσον προστασίας εναντίον των Ρώσων. 
Αυτό εξαρτάται εν μέρει από το πόσο επιθετικά κινούνται οι Ρώσοι, πόσο επίμονα αντιστέκονται τα κράτη της Βαλτικής, πόσο ρίσκο είναι διατεθειμένοι να πάρουν οι Πολωνοί, και πόση απόσταση θέλουν να κρατήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. 
Τέλος, εξαρτάται από την εσωτερική γερμανική πολιτική...

ε´

Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης της εκ νέου επιβολής της ρωσικής δύναμης, μέχρι περίπου το 2020, η Ρωσία θα είναι εκτενώς υποτιμημένη. 
Θα αντιμετωπίζεται σαν μια διασπασμένη χώρα με μια στάσιμη οικονομία και έναν αδύναμο στρατό. Κατά τη δεκαετία του 2010, όταν η σύγκρουση θα γίνει πιο έντονη στα σύνορα της και οι γείτονες της θα ανησυχήσουν, οι μεγαλύτερες δυνάμεις θα συνεχίσουν να την αντιμετωπίζουν περιφρονητικά.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ειδικότερα έχουν την τάση πρώτα να υποτιμούν και μετά να υπερτιμούν τους εχθρούς. 
Ως τα μέσα της δεκαετίας του 2010, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν πάλι εμμονή με τη Ρωσία... θα μπουν σε μια μανιακή κατάσταση, αλλά θα επικεντρωθούν στην προσπάθεια να κρατήσουν τη Ρωσία ακινητοποιημένη χωρίς να κάνουν πόλεμο.

Μεγάλη σημασία θα έχει το που βρίσκεται η πρώτη γραμμή.
 Για να αποτελέσει η ανάκαμψη της Ρωσίας μια μικρή κρίση, οι Ρώσοι θα κυριεύσουν την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο και θα απορροφήσουν ίσως τη Μολδαβία, αλλά δεν θα μπορέσουν να απορροφήσουν τα κράτη της Βαλτικής, ή να κυριεύσουν τα έθνη δυτικά των Καρπαθίων. 
Αν οι Ρώσοι καταφέρουν, ωστόσο, να απορροφήσουν τα κράτη της Βαλτικής και να κερδίσουν σημαντικούς συμμάχους στα Βαλκάνια, όπως η Σερβία, η Βουλγαρία και η Ελλάδα -ή χώρες της Κεντρικής Ευρώπης όπως η Σλοβακία- ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Ρωσία θα γίνει πιο έντονος και τρομακτικός.

Τελικά, όμως, δεν θα έχει ιδιαίτερη σημασία... 
Ανεξάρτητα από το τι θα κάνει η υπόλοιπη Ευρώπη, η Πολωνία, η Δημοκρατία της Τσεχίας, η Ουγγαρία και η Πολωνία θα αφιερώσουν τις προσπάθειες τους για να αντισταθούν στις ρωσικές προελάσεις και θα δεχτούν όποια συμφωνία θελήσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες για να εξασφαλίσουν τη στήριξη τους.
 Η γραμμή λοιπόν θα τραβηχτεί αυτή τη φορά στα Καρπάθια Όρη, και όχι στη Γερμανία όπως έγινε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. 
Οι πολωνικές βόρειες πεδιάδες θα είναι η βασική γραμμή της σύγκρουσης, αλλά οι Ρώσοι δεν θα κινηθούν στρατιωτικά...

Η τελευταία σύγκρουση έλαβε χώρα στην Κεντρική Ευρώπη.
 Αυτή εδώ θα λάβει χώρα πολύ πιο ανατολικά. Στην τελευταία σύγκρουση η Κίνα ήταν σύμμαχος της Ρωσίας, τουλάχιστον στην αρχή.
 Σ'αυτήν την περίπτωση η Κίνα θα βγει εκτός παιχνιδιού. 
Την τελευταία φορά, η Ρωσία είχε τον πλήρη έλεγχο του Καυκάσου, αλλά τώρα δεν θα τον έχει, και θα αντιμετωπίσει την αμερικανική και την τούρκικη πίεση στον βορρά.
 Στην τελευταία αντιπαράθεση η Ρωσία είχε έναν μεγάλο πληθυσμό, αλλά αυτήν τη φορά έχει έναν μικρότερο και φθίνοντα πληθυσμό.

Η εσωτερική πίεση, ειδικότερα στον νότο, θα αποσπάσει την προσοχή της Ρωσίας από τη δύση και τελικά, χωρίς πόλεμο, θα καταρρεύσει. 
Η Ρωσία κατέρρευσε το 1917, και ξανά το 1991. 
Και ο στρατός της χώρας θα καταρρεύσει άλλη μια φορά λίγο μετά το 2020.

                                                                George Friedman

                                     Τα επόμενα 100 χρόνια - 2009 Εκδ. Ενάλιος

                                   .~`~.

                   Ευρασιατικό Παράρτημα

...ο πρώτος μνηστήρας του σιβηρικού (και κεντροασιατικού) χώρου και του πλούτου του ονομάζεται - Κίνα. 
Η Κίνα δεν ωθείται προς τον χώρο αυτό απλώς και μόνο από μακρινές μνήμες ή βάσιμες ιστορικές αξιώσεις, οι οποίες έπαιξαν και αυτές το ρόλο τους στις ένοπλες συγκρούσεις με την Σοβιετική Ένωση κατά τη δεκαετία του 1960, αλλά από στοιχειακές δυνάμεις. 
Στους 1,2 δισ. κατοίκους της σημερινής (1998) Κίνας θα προστεθούν ως το 2030 αλλά 500 εκ. περίπου, και ήδη η διατροφή τους, καθώς μάλιστα ανέρχεται παράλληλα το βιοτικό τους επίπεδο, θα θέσει σε τρομερή δοκιμασία τους παγκόσμιους αγροτικούς πόρους. 
Με τον ίδιο τουλάχιστον ρυθμό θα αυξηθεί η πείνα για ενέργεια και πρώτες ύλες... 
Μόλις αρχίσει να διαγράφεται μία τέτοια κατάσταση η Ρωσσία θα τεθεί υπό πίεση και θ’ αναγκαστεί ν’ αναζητήσει συμμάχους. 
Αν δεν βρει, τότε θα υποχρεωθεί να κάμει παραχωρήσεις προς την Κίνα ή και να συμπαραταχθεί μαζί της, οπότε θα δημιουργούνταν ένας πανίσχυρος συνασπισμός.

Μία μακροπρόθεσμη ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στη Ρωσσία οφείλει να προσανατολισθεί σ’ αυτές τις γεωπολιτικές προοπτικές. 
Ασφαλώς είναι δικαίωμα των Ηνωμένων Πολιτειών να επιθυμούν τη διασφάλιση της πλανητικής μονοκρατορίας τους μεταξύ άλλων με τη συνεχή χαλιναγώγηση ή και με τον κατακερματισμό της Ρωσσίας. 
Όμως μία ενωμένη Ευρώπη δεν θα είχε να κερδίσει πολλά πράγματα, αν εμφανιζόταν ως στρατηγικός τοποτηρητής των Αμερικάνων στην Ανατολική Ευρώπη και ως υποστηρικτής όλων των χωριστικών τάσεων μέσα στην επικράτεια της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. 
Η ευρωπαϊκή, και προπαντός γερμανική μυωπία, όπως φαίνεται με την υποστήριξη του αμερικάνικου σχεδίου για την επέκταση του ΝΑΤΟ ίσαμε τα ρωσσικά σύνορα, δεν μπορεί παρά να δώσει τροφή σε μία απολύτως θεμιτή δυσπιστία της Ρωσίας και να σπρώξει τη γιγαντιαία ευρασιατική χώρα στην επιθετική απομόνωση ή στην αγκαλιά της Κίνας.

Όποιος είναι έστω κι επιφανειακά εξοικειωμένος με τη ρωσική ιστορία, θα πρέπει να γνωρίζει ότι καμία entente cordiale με τη Ρωσσία δεν είναι δυνατή, αν δεν της αναγνωρισθεί εξ υπαρχής το δικαίωμα να τηρεί την τάξη στην Καυκασία, στην κεντρική Ασία και σε ολόκληρο τον σιβηρικό χώρο. 
Η Ευρώπη δεν θα είχε να χάσει τίποτε, αν η Ρωσσία επιτελούσε με επιτυχία το έργο αυτό, αντίθετα μάλιστα. 
Και δεν θα υπήρχε κίνδυνος ρωσικής ηγεμονίας πάνω σε μία πλούσια κι ενωμένη Ευρώπη, ικανή να δρα πολιτικά με ενιαίο τρόπο. 
Μία τέτοιαΕυρώπη δεν θα είχε να φοβηθεί τίποτε από την Ρωσσία, ενώ η Ρωσσία θα είχε να ελπίζει τα πάντα από μίαν τέτοιανΕυρώπη. 
Ώστε η μεγάλη πλανητική και κοσμοϊστορική δυνατότητα μίας Ενωμένης Ευρώπης θα ήταν η Ευρασία...

Όμως όλα αυτά δεν μεταβάλλουν τη βεβαιότητα ότι μια Ευρώπη δίχως δικές της ενεργειακές πηγές και πρώτες ύλες, μια Ευρώπη με γερασμένο πληθυσμό, που θ'αποτελούσε το πολύ τρία ή τέσσερα τοις εκατό του παγκόσμιου, μια Ευρώπη αποκομένη από τα μεγάλα στρατηγικά θέατρα της πλανητικής ιστορίας του 21ου αιώνα - μια τέτοια Ευρώπη αργά ή γρήγορα θα μαραινόταν και θα έσβηνε. 
Το θεώρημα του Mackinderγια την Ευρασία διατηρεί πάντοτε την αξία του. 
Όμως η θέση ότι όποιος κατέχει τη Γερμανία κατέχει και την Ευρασία είχε νόημα μονάχα σ'έναν ευρωκεντρικό κόσμο. 
Σ'έναν πλανητικό κόσμο, όπου απλώνεται όλο και περισσότερο η κραταιή σκιά της Κίνας, το κλειδί για την παγκόσμια κυριαρχία θα μπορούσε να είναι ο σιβηρικός και κεντροασιατικός χώρος.

                                                       Παναγιώτης Κονδύλης

Από τον 20ό στον 21ο αιώνα -Τομές στην πλανητική πολιτική περί το 2000 1998 -Εκδ. Θεμέλιο

Η Ευρασία είναι η μεγαλύτερη ήπειρος της υδρογείου και αποτελεί άξονα από γεωπολιτική αποψη. Μια δύναμη που θα κυριαρχούσε στην Ευρασία θα έλεγχε τις δύο από τις τρεις πιο προωθημένες και οικονομικά πιο παραγωγικές περιοχές του κόσμου... 
Περίπου το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει στην Ευρασία και το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού πλούτου του κόσμου βρίσκεται επίσης εκεί, τόσο στις επιχειρήσεις της, όσο και στο υπέδαφος της. 
Η Ευρασία αντιπροσωπεύει το 60% περίπου του παγκόσμιου ΑΕΠ και τα τρία τέταρτα περίπου των παγκόσμιων γνωστών ενεργειακών πόρων.

Στην Ευρασία βρίσκονται επίσης τα περισσότερα πολιτικά ισχυρά και δυναμικά κράτη.
 Μετά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι επόμενες έξι μεγαλύτερες οικονομίες και οι επόμενοι έξι μεγαλύτεροι καταναλωτές στρατιωτικών όπλων βρίσκονται στην Ευρασία. 
Όλες οι παγκόσμιες δυνάμεις που διαθέτουν φανερά πυρηνικά όπλα εκτός από μια και όλες οι παγκόσμιες δυνάμεις που διαθέτουν κρυφά πυρηνικά όπλα εκτός από μια βρίσκονται στην Ευρασία. Οι δύο πιο πολυπληθείς διεκδικητές της περιφερειακής ηγεμονίας και της παγκόσμιας επιρροής είναι ευρασιατικές δυνάμεις. 
Όλες οι δυνάμεις που θα μπορούσαν δυνητικά να αμφισβητήσουν την πολιτική και/ή οικονομική πρωτοκαθεδρία της Αμερικής είναι ευρασιατικές. Αθροιστικά, η δύναμη της Ευρασίας υπερβαίνει κατά πολύ εκείνη της Αμερικής. 
Ευτυχώς για την Αμερική, η Ευρασία είναι πολύ μεγάλη για να είναι ενιαία πολιτικά...

Ανάμεσα στο δυτικό και το ανατολικό άκρο εκτείνεται ένας αραιοκατοικημένος, ρευστός πολιτικά και κατακερματισμένος οργανωτικά, ευρύς ενδιάμεσος χώρος, τον οποίο κατείχε προηγουμένως ένας ισχυρός αντίπαλος της υπεροχής των ΗΠΑ, ένας αντίπαλος ο οποίος επιδίωκε το στόχο της εκδίωξης της Αμερικής από την Ευρασία...

Αυτή η τεράστια, με παράξενο σχήμα σκακιέρα -που επεκτείνεται από τη Λισαβόνα μέχρι το Βλαδιβοστόκ- είναι το πεδίο του παιχνιδιού.
 Αν ο ενδιάμεσος χώρος μπορέσει να τραβηχτεί όλο και περισσότερο στη διευρυνόμενη τροχιά της Δύσης (όπου η Αμερική υπερέχει), αν η νότια περιοχή δεν υποταχτεί στην κυριαρχία ενός μόνο παίχτη και η Ανατολή δεν ενοποιηθεί με τρόπο που θα προκαλέσει την εκδίωξη της Αμερικής από τις υπερπόντιες βάσεις της, τότε μπορούμε να πούμε ότι η Αμερική θα υπερισχύσει.
 Όμως, αν ο ενδιάμεσος χώρος αποκρούσει τη Δύση και γίνει ισχυρή, ενιαία οντότητα, που αποκτά τον έλεγχο του Νότου ή συνάπτει συμμαχία με τον κύριο ανατολικό παίκτη, τότε η πρωτοκαθεδρία της Αμερικής στην Ευρασία θα υποχωρήσει δραματικά.
 Το ίδιο θα συνέβαινε αν ενώνονταν κατά κάποιον τρόπο οι δύο κύριοι ανατολικοί παίκτες.
 Τελικά, αν οι δυτικοί εταίροι της εκδίωκαν την Αμερική από τη βάση της στη δυτική περιφέρεια, αυτό θα σήμαινε αυτόματα το τέλος της αμερικανικής συμμετοχής στο παιχνίδι που διεξάγεται στην ευρασιατική σκακιέρα, ακόμη και αν κάτι τέτοιο σήμαινε πιθανώς την τελική υποταγή του δυτικού άκρου σε κάποιον αφυπνισμένο παίκτη που κατέχει τον ενδιάμεσο χώρο...

Με λίγα λόγια, για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ευρασιατική γεωστρατηγική περιλαμβάνει τη σχεδιασμένη διαχείριση των δυναμικών από γεωστρατηγική άποψη κρατών και τον προσεκτικό χειρισμό των καταλυτικών από γεωπολιτική άποψη κρατών, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στο διπλό συμφέρον της Αμερικής: 
Να παραμείνει βραχυπρόθεσμα η μοναδική παγκόσμια δύναμη και να μετασχηματίσει μακροπρόθεσμα αυτή τη θέση της σε όλο και πιο θεσμοποιημένη παγκόσμια συνεργασία. 
Για να το εκφράσουμε με μια ορολογία που θυμίζει την πολύ πιο βίαιη εποχή των παλιών αυτοκρατοριών, οι τρεις μεγάλες επιταγές της αυτοκρατορικής γεωστρατηγικής είναι να εμποδίσει τη συνέργια των υποτελών και να διατηρήσει την κατάσταση εξάρτησης τους σε θέματα ασφάλειας, να παραμείνουν οι φόρου υποτελείς υποχωρητικοί και προστατευμένοι και να εμποδίσει τους βαρβάρουςνα ενωθούν μεταξύ τους.

                                                                 Zbigniew Brzezinski

                                Η Μεγάλη Σκακιέρα 1997 -Εκδ. «Νέα Σύνορα» - Λιβάνη

                                                               .~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - α´ και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία - α´.

- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση

- Σκέψεις, ενδεχόμενα και προσεγγίσεις, με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία, για την «Ευρώπη», τη «Δύση» και τη Ρωσία.

- Μια ομιλία και δύο άρθρα για τα ΡωσοΟυκρανικά, διανθισμένα από ορισμένες κονδυλικές -και άλλες- επισημάνσεις.

- Δύο -σύντομα- βίντεο για την Ουκρανία και τρεις δυνητικές απειλές για την πρωτοκαθεδρία του κυρίαρχου.

- Ukraine Moving Forward with Dr. Zbigniew Brzezinski.

- Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

- Μια σύντομη -«προφητική» δήθεν- αναφορά για την Ουκρανία και την Κριμαία.

- Εισαγωγή στα -στοιχειώδη- περί της ευρασιατικής στρατηγικής της Γερμανίας και γιατί η σύγκλιση θρέφει την σύγκρουση. Η εξομοίωση θα απομακρύνει την Κίνα από τις Η.Π.Α.

- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.

- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

- Τρία κείμενα με αφορμή τα ρωσοκριμαϊκά. Why Crimea Matters to America and Asia, Obama vs. Putin: The mismatch και Η Κριμαία και η... εκδίκηση της γεωγραφίας.

- How Western Is Germany? Russia Crisis Spurs Identity Conflict - και ορισμένες συμπληρωματικές αναφορές.

- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - β´. Τέσσερις αναφορές και ένα παράρτημα - Ευρωπαϊκή Ένωση όλο και πιο χλωμή.

- Μια σύντομη -«προφητική» δήθεν- αναφορά για την Ουκρανία και την Κριμαία.

- Τελικά, οι Η.Π.Α βρίσκονται σε παρακμή ή μόλις τώρα αρχίζει η ακμή τους; - δυο προσεγγίσεις - Ο «αετός» σε κάθοδο ή μόλις τώρα εκκινεί η άνοδος του; - Μέρος πρώτο.

- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.

- Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος α´.

- Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος β´ και Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» α´.

- Σύντομες αναφορές στις εξελίξεις των εθνικών πολιτικών συστημάτων της Ουγγαρίας και της Γαλλίας. Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» β´ - ανατολικοευρωπαϊκά και δυτικο(ατλαντικο)ευρωπαϊκά.

- Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

- Η κατάρρευση του ευρωπαϊκού συστήματος.

- Η «μεταμοντέρνα αυτοκρατορία» ή το «κοσμοπολίτικο κράτος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και οι εθνικές στρατηγικές ασφάλειας των κρατών μελών της. Το μεταμοντέρνο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας, οι πλουραλιστικές και συγχωνευμένες κοινότητες ασφάλειας και οι αλλαγές στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης.

- Πλανητικός μετασχηματισμός -εισαγωγικά περί «γεωκεντρικής τεχνολογίας» και «εθνοκεντρικής πολιτικής», παγκοσμιοποίησης και μη αναστρεψιμότητας της, διεθνικών οργανισμών, πολυεθνικών επιχειρήσεων και εθνών-κρατών.

- Εισαγωγή στην αμερικανική στρατηγική, την Ευρασία και τη συσχέτιση του ΟΑΣΕ με τα θεμελιώδη δικαιώματα και το πεδίο διαχωρισμού Βορρά-Νότου.

- Οι κλασικές γεωπολιτικές θεωρίες και οι παγκόσμιες στρατηγικές. Ratzel, Kjellén, Mackinder, Haushofer, Spykman, Mahan, de Seversky.

- Ιχνηλατώντας το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις εξελίξεις στα καθ'ημάς, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή - οδεύοντας προς τη Συρία και το Ιράν.

- Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.

- Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

- Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.

- Τρία βασικά ρήγματα στην ευρύτερη γεωπολιτική αρένα και πανικός για παγκόσμιο αποπληθωρισμό.

- Η Παγκόσμια Τάξη από Αμερικανική και μη σκοπιά και η συσχέτιση της Παγκόσμιας Τάξης της Βεστφαλίας με τον οικονομικό εθνικισμό, την Αγία Ρωμαιογερμανική αυτοκρατορία και το Μέγα Χαλιφάτο του Ισλάμ.

- Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

- Οι δομές του νεοφασισμού και Η αποστολή του Σαμαρά και τα «άκρα».

- Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.

- Η Εκκλησιαστική διάσταση της ουκρανικής τραγωδίας.

- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´.

- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος β´.

- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού μέρος α´. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.

- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.

- Δυτικοευρωκεντρισμός.

- Ρωσία.

- Κίνα

- Για το «γερμανικό ζήτημα».

- Ουκρανία.

- Ευρασία.

- Περισσότερα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό

- Περισσότερα για Διεθνείς Σχέσεις-Γεωστρατηγική

     

04/25/14--08:08: Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´.

                                      ..~`~.

Ι

Η εξουσία να αποφασίζούν οι άνθρωποι ποιος είναι κυρίαρχος υποδηλώνει μια νέα κυριαρχία.

ΚΑΡΛ ΣΜΙΤ, 1923

Η κρατική κυριαρχία, στην πιο βασική έννοιά της, επανακαθορίζεται - κυρίως από τις δυνάμεις της παγκοσμιοποίησης και της διεθνούς συνεργασίας. 
Σήμερα θεωρείται ευρέως ότι τα κράτη είναι εργαλεία στην υπηρεσία τον λαού τους και όχι το αντίστροφο. 
Ταυτοχρόνως η ανανέωση της έννοιας των ατομικών δικαιωμάτων και η διάδοσή της ενίσχύσαν την ατομική κυριαρχία, νοούμενη ως τη θεμελιώδη ελευθερία του κάθε ατόμού, την οποία προστατεύούν ο Καταστατικός Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών και οι μεταγενέστερες διεθνείς συνθήκες.
 Όταν διαβάζούμε σήμερα τον Καταστατικό Χάρτη, αντιλαμβανόμαστε περισσότερο από ποτέ ότι στόχος του είναι να προστατεύει τα άτομα και όχι εκείνούς που παραβιάζουν τα δικαιώματά τούς.

ΚΟΦΙ ΑΝΑΝ, «Δυο αντιλήψεις για την κυριαρχία» , 1999

«Ο Θεός σου έδωσε τη χώρα σου για λίκνο και την ανθρωπότητα για μητέρα», έγραφε ο Ματσίνι. «Δεν μπορείς να αγαπάς όπως πρέπει τα αδέλφια από το ίδιο λίκνο αν δεν αγαπάς την κοινή μητέρα σας». Όπως είδαμε ήδη, η άποψη ότι το εθνικό και το διεθνές είναι στην ουσία συμπληρωματικάέδωσε το έναυσμα για τη δημιουργία μιας κοινωνίας των εθνών. 
Αρχικά η Κοινωνία των Εθνών και κατόπιν τα Ηνωμένα 'Εθνη στόχευαν να οδηγήσουν σε έναν κόσμο στον οποίο δημοκρατικά πολιτεύματα θα εγγυούνταν στο εσωτερικό τα δικαιώματα των πολιτών τούς, ενώ ο διεθνής οργανισμός θα επόπτευε τη συνεργασία τούς σε διεθνές επίπεδο.
 Αυτή η ιδέα επιβίωσε μετά τον Β'Παγκόσμιο Πόλεμο. 
Όμως φυσικά η δημοκρατία δεν έγινε ποτέ κριτήριο για την ένταξη κάποιου κράτους στον ΟΗΕ και ο ίδιος ο Καταστατικός Χάρτης του, παρά τα όσα δηλώνει ο Κόφι Ανάν παραπάνω, είναι ένα εξαιρετικά ασαφές κείμενο που δεσμεύει τους υπογράφοντες να σέβονται τόσο τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες όσο και την ισότητα των «εθνών μεγάλων και μικρών» και την αρχή της ειρηνικής συμβίωσης των κρατών ως «καλών γειτόνων».

Το 1945 υπερίσχυε η αρχή της κυριαρχίας των κρατών.
 Ωστόσο με το τέλος του Ψυχρού Πολέμού έγινε φανερό πως η άποψη ότι ο εθνικισμός και ο διεθνισμός αλληλοσυμπληρώνονταν ήταν συχνά λανθασμένη. 
Τα κράτη-μέλη μπορούσαν να επιβάλλούν τυραννικό καθεστώς στον λαό τούς, να συνθλίβούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και να προκαλούν ανθρωπιστικές καταστροφές απειλώντας τη διεθνή ειρήνη. Τώρα εντός του ΟΗΕ αναπτύσσονταν νέες αντιλήψεις για τον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών υπό όρούς, οι οποίες ήταν φανερές ήδη στην επανάσταση για τα ανθρώπινα δικαιώματα τη δεκαετία του 1970. 
Επίσης ο ΟΗΕ έγινε το εργαλείο μιας νέας εκπολιτιστικής αποστολής, η οποία, σε μεγάλο βαθμό όπως η παλιά από την οποία ξεπήδησε, στηριζόταν κυρίως στη γλώσσα του διεθνούς δικαίού και στην επίκληση οικουμενικών ηθικών αξιών για τη νομιμοποίησή της. 
Έτσι το αρχικό χαρακτηριστικό της «νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων» που αναδύθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο δεν ήταν η δημιουργία μεγάλων στρατιωτικών συνασπισμών —από αυτή την άποψη ο Πόλεμος στον Περσικό Κόλπο ήταν εξαίρεση—, αλλά η πρωτοφανής επέκταση των ευθυνών και των εξουσιών του ΟΗΕ στο ανθρωπιστικό πεδίο. 
Οι αξιωματούχοι του ΟΗΕ, οι οποίοι είχαν ασυλία, έκαναν κουμάντο σε μέρη όπως το Κοσυφοπέδιο, το νότιο Σουδάν και το ανατολικό Τιμόρ. 
Δεν ήταν πια απλώς ειρηνευτική δύναμη με την αρχική της σημασία —για τη φροντίδα των προσφύγων ή για τον ανεφοδιασμό-, αλλά όλο και περισσότερο επωμίζονταν πολιτικές εξουσίες, μπορούσαν να συλλαμβάνουν άτομα και να ακυρώνουν εκλογές ή να δίνουν εντολή για τη διενέργεια εκλογών. 
Πάνω από όλα, οικοδομούσαν έθνη.

Μετά το 1989 το Συμβούλιο Ασφαλείας έστειλε αποστολές σε δώδεκα τουλάχιστον κράτη για να βοηθήσούν στη σύνταξη νέων συνταγμάτων'άλλα δεκαπέντε κράτη δέχθηκαν παρόμοιες προτάσεις για βοήθεια.

Σε αυτήν τη διαδικασία μερικές θεμελιώδεις αντιλήψεις του παγκόσμιου οργανισμού μετασχηματίστηκαν σε τέτοιο βαθμό ώστε έγιναν αγνώριστες.
 Η κυριαρχία των κρατών δεν θεωρείται πια απόλύτη. 
Αντιστράφηκε η τάση που ήταν εμφανής από το 1945 έως το 1970 να δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα στα κυριαρχικά δικαιώματα και λιγότερη στις ελευθερίες και στα δικαιώματα του ατόμου. 
Όμως αυτή η αντιστροφή προχώρησε πολύ πέρα από τον έλεγχο της παραβίασης των ατομικών ανθρώπινων δικαιωμάτων.
 Τώρα το διακύβευμα ήταν τα δικαιώματα ολόκληρων λαών.
Δημιουργώντας τη λεγόμενη Ευθύνη Προστασίας και κατόπιν αποκτώντας πρόσβαση στις υπηρεσίες του νεοσυσταθέντος Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίού, ο ΟΗΕ προσέγγισε την υλοποίηση του οράματος του Χάμαρσελντ προκειμένου να μετατραπεί σε διεθνή εκτελεστικό οργανισμό παγκοσμίως.

Η διάβρωση της κυριαρχίας των κρατών συνοδεύτηκε επίσης από την επάνοδο της παλιότερης ρητορικής περί οικουμενικής ηθικής. 
Η επίκληση μιας «διεθνούς κοινότητας» ενάρετων δικαιολογούσε τις νέες επεμβάσεις του ΟΗΕ. Αν και προσεκτικά διατυπωμένη στη γλώσσα της αυτονόητης ηθικής αλήθειας και των παλιών χριστιανικών δογμάτων περί δίκαιού πολέμού, η άποψη ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα υπερτερούσαν των δικαιωμάτων των κρατών συγκάλύπτε πολύπλοκα πολιτικά ζητήματα.
 Η ανθρωπιστική επέμβαση —άλλη ονομασία για τον πόλεμο— διακήρύσσε ότι η κυριαρχία των εθνών ίσχυε υπό όρούς και επομένως υποβάθμιζε την ισχύ των νόμων του πολέμου δίνοντας στα στρατεύματα τον ΟΗΕ —και ακόμη περισσότερο στις δυνάμεις άλλων συμμαχιών, όπως το ΝΑΤΟ, οι οποίες δρούσαν μερικές φορές εντελώς έξω από το πλαίσιο του ΟΗΕ— πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα από ό,τι προηγουμένως να δρουν εκτός διεθνούς δικαίού.
 Για τούς επικριτές της, η Ευθύνη Προστασίας, δόγμα πού αναπτύχθηκε κυρίως σε σχέση με τις συγκρούσεις στην Αφρική, έμοιαζε με ανάσταση της παλιάς άποψης του 19ου αιώνα ότι θα έπρεπε να υπάρχούν δύο κριτήρια κυριαρχίας, ένα για τον πολιτισμένο κόσμο και ένα άλλο για τον απολίτιστο.
 Ιδίως η επίκληση της ηθικής δεν αναγνώριζε τον έντονα πολιτικό χαρακτήρα στην πράξη τόσο της Ευθύνης Προστασίας όσο και του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίού. 
Η νέα αντίληψη περί ανθρώπινων δικαιωμάτων αποτελούσε την πλέον φιλόδοξη προσπάθεια μετά τον Β'Παγκόσμιο Πόλεμο να επανέλθει η γλώσσα της ηθικής στις διεθνείς σχέσεις.
 Όμως για αυτόν ακριβώς τον λόγο έδειξε τα πραγματικά όρια και τους κινδύνους -ηθικούς, πολιτικούς και πρακτικούς- ενός τέτοιου εγχειρήματος.

                                 .~`~.
ΙΙ

                    Είμαστε το απαραίτητο έθνος

                      ΜΑΝΤΛΗΝ ΟΛΜΠΡΑΙΤ

Οι τραγωδίες στη Γιουγκοσλαβία και τη Ρουάντα, με περίπου διακόσιους πενήντα χιλιάδες νεκρούς αμάχους στην πρώτη και πάνω από οκτακόσιους χιλιάδες στη δεύτερη, ανέδειξαν τις περιορισμένες δυνατότητες του ΟΗΕ όταν απουσίαζε ισχυρή αμερικανική στήριξη. 
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Μπούτρος Μπούτρος-Γκάλι, επιθυμούσε να διαφυλάξει την αμεροληψία του ΟΗΕ -σύνθημα που συνόδευσε τις ειρηνικές επιχειρήσεις- και να μην εμπλακεί σε άλλους εμφύλιους πολέμους... 
Το καλοκαίρι του 1995 παραστρατιωτικές δυνάμεις Σερβοβόσνιων σκότωσαν περίπου οκτώ χιλιάδες Βόσνιους μουσουλμάνους στον θύλακα της Σρεμπρένιτσα, όπου υποτίθεται ότι βρισκόταν υπό την προστασία ενός ολλανδικού τάγματος του ΟΗΕ. Την επαύριον της σφαγής ο διοικητής των Δυνάμεων Προστασίας των Ηνωμένων Εθνών (UNPROFOR) στη Βοσνία, μαζί με τον αξιωματούχο του ΟΗΕ που ήταν υπεύθυνος για τη διατήρηση της ειρήνης, κάποιον Κόφι Ανάν, κατάφεραν τελικά να πάρουν άδεια για τη χρήση στρατιωτικής βίας εναντίον των Σερβοβόσνιων.
 Ο Μπούτρος-Γκάλι, που προηγουμένως εμπόδιζε αυτή την άδεια, απουσίαζε, ενώ ο Ανάν ήταν υπέρ της επέμβασης. 
Οι Αμερικανοί, οι Βρετανοί και οι Γάλλοι πείστηκαν να υποστηρίξουν τη χρήση βίας, επειδή θεώρησαν ότι τώρα η σερβική πρόκληση απειλούσε το κύρος των δικών τους στρατευμάτων...

Οργισμένη με την προηγούμενη δυστροπία του Μπούτρος-Γκάλι για τη Βοσνία, η δυναμική Αμερικανίδα πρέσβειρα Μαντλήν Ώλμπράϊτ, ζήτησε την κεφαλή του επί πίνακι. Επειδή ήταν πρωτοφανές να αρνηθούν δεύτερη θητεία σε γενικό γραμματέα που την επιδίωκε, η κυβέρνηση Κλίντον εξύφανε την αποκαλούμενη επιχείρηση Orient Express για την εκδίωξη του Μπούτρος-Γκάλι. 
Όταν η επιχείρηση απέτυχε, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αποφασίσει να χρησιμοποιήσουν δημοσίως εναντίον του Μπούτρος-Γκάλι το δικαίωμα βέτο, το μόνο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας που το έκανε.
 Όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αποφασίσει ήδη ότι ο διάδοχος του Μπούτρος-Γκάλι θα ήταν ο Κόφι Ανάν.

Ενώ η Βοσνία κατέστρεψε τη φήμη του Μπούτρος-Γκάλι, επιβεβαίωσε ότι ο Ανάν ήταν πρόθυμος να στηρίζει τη χρήση βίας και πιθανότατα να λαμβάνει υπόψη του τις προτιμήσεις της Ουάσινγκτον. Υπό τον Κόφι Ανάν δημιουργήθηκε μια πιο στενή σχέση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο γραφείο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, βασική προϋπόθεση για τον νέο ανθρωπισμό που θα ακολουθούσε...

«Είμαστε υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούμε βία επειδή είμαστε η Αμερική», ήταν το διάσημο σχόλιο της Μαντλήν Ώλμπράϊτ. 
«Στεκόμαστε ψηλά και βλέπουμε πιο μακριά στο μέλλον από ό,τι άλλες χώρες». 
Η Ωλμπραϊτ επέκρινε τον στρατηγό Κόλιν Πάουελ για την απροθυμία του να εμπλακεί και βρήκε έναν πιστό σύμμαχο στον Βρετανό πρωθυπουργό Τόνυ Μπλαίρ, του οποίου ο ενθουσιασμός για να δώσει τη μάχη του καλού εναντίον του κακού ερχόταν σε αντίθεση με τη σύνεση του προκατόχου του, Τζον Μέιτζορ [Σημ. Δ`~. Μάλιστα, σε άλλο σημείο του κειμένου διαβάζουμε πως, ο νεαρός πολιτικός του εργατικού κόμματος Τόνυ Μπλαίρ υποστήριζε ότι η ταινία του Στήβεν Σπήλμπεργκ για το Ολοκάυτωμα, Η λίστα του Σίντλερ, ατσάλωσε την αποφασιστικότητα του να κάνει κάτι στις εξωτερικές υποθέσεις]. 
Τον Απρίλιο του 1999 ο Μπλαίρ πραγματοποίησε μια ομιλία στο Σικάγο.
 «Τώρα είμαστε όλοι διεθνιστές», ισχυρίστηκε.

Υποστήριξε οτι η παγκοσμιοποίηση μετασχημάτισε την πολιτική και την ασφάλεια έτσι όπως μετασχημάτισε την οικονομία και ότι η υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων στο εξωτερικό ήταν σημαντική για την ασφάλεια στο εσωτερικό και απαιτούσε θεσμική μεταρρύθμιση και νέους κανόνες στη διεθνή συμπεριφορά. 
«Παρακολουθούμε τις απαρχές ενός νέου δόγματος για τη διεθνή κοινότητα», υποστήριξε.
 Για τον Μπλαιρ, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να ηγηθούν των δημοκρατιών στον κόσμο για να διαδώσούν τις φιλελεύθερες ιδέες, επειδή αν ηττούνταν το κακό, οι πάντες θα ήταν ασφαλέστεροι.

               ---------------------------------------------------------------

Σημ. Δ`~. Στην ανάρτηση Περί ολιγαρχίας -με όμορφο περιτύλιγμα- ή περί «δημοκρατίας», μια ιστοριούλα και ορισμένες ρήσεις...και στο τέταρτο βίντεο που εμπεριέχεται σε αυτήν, μπορείτε να παρακολουθήσετε πως: "οι «αριστεροί» πολιτικοί τόσο στην Βρετανία όσο και στην Αμερική στράφηκαν στις τεχνικές που ανέπτυξαν οι εταιρείες για την ικανοποίηση του εσωτερικού εαυτού και τις επιθυμίες του. 
Τόσο οι «Εργατικοί» του Τονι Μπλερ όσο και οι «Δημοκρατικοί» του Μπιλ Κλιντον χρησιμοποίησαν τα ίδια φοκους γκρουπ που ανακαλύφτηκαν από τους ψυχαναλυτές για την ανάληψη εξουσίας. Ξεκίνησαν να προσκολλούν τις «πολιτικές» στις βαθιές επιθυμίες και συναισθήματα των ανθρώπων με τον τρόπο που ο καπιταλισμός είχε μάθει να τους προσκολλά τα προϊόντα. 
Μέσα από αυτή τη διαδικασία μία νέα κουλτούρα μάρκετινγκ και πολιτικής αναδύθηκε η οποία επέτρεπε στους πολιτικούς να πιστεύουν ότι δημιουργούν μία νέα και βελτιωμένη μορφή της «δημοκρατίας»".

Αυτές είναι μέθοδοι, τεχνικές και τρόποι που εφαρμόζονται στο εσωτερικό, ενδοκρατικό ή εθνικό πεδίο (μιας και πλησιάζουν εκλογές). 
Στο εξωτερικό, διακρατικό ή διεθνές είναι όσα διαβάζεται, δηλαδή η διαμάχη για το δίκαιο. 
Επιπλέον η διεθνής «κοινή γνώμη», η προπαγάνδα, η δημόσια διπλωματία κ.λπ.
 Για περισσότερα 
1) η ισχύς της πειθούς και ο έλεγχος της κοινής γνώμης, 
2) Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού, 
3) Καντιανισμός, δημοσιότητα, διπλωματία και η μεταστροφή του προσηλυτισμού σε καταδίκη.

Ο Bentham ήταν ο πρώτος φιλόσοφος που επεξεργάστηκε «το δόγμα της σωτηρίας δια της κοινής γνώμης». 
Τα μέλη της κοινότητας «μπορούν με τη συλλογική τους ιδιότητα να θεωρηθεί ότι συνιστούν ένα είδος δικαστηρίου ή επιτροπή κρίσης -ας το ονομάσουμε...
 Το δικαστήριο της κοινής γνώμης»...

                      ---------------------------------------------------------------

Όσο για την Ώλμπραϊτ, ήταν αποφασισμένη να μην επιτρέψει κατά τη θητεία της μια επανάληψη της Βοσνίας και να εμποδίσει ενεργά, με ή χωρίς τη στήριξη τον Συμβουλίου Ασφαλείας, τούς Σέρβούς να διαπράξούν νέες εθνοτικές εκκαθαρίσεις.
 Ήξερε ότι στο εσωτερικό του Συμβουλίου Ασφαλείας η αντίσταση στο νέο δόγμα ήταν ισχυρή.
 Ο Ανάν υπερασπιζόταν το νέο δόγμα (σε μια ομιλία του γραμμένη από τον Άγγλο κύριο συγγραφέα των ομιλιών του υποστήριξε αποφασιστικά τις επεμβάσεις, ενώ αρνήθηκε να καταδικάσει τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ όταν έγιναν), αλλά στο Συμβούλιο Ασφαλείας υπήρχε αδιέξοδο. 
Αυτό δεν ένοιαζε και πολύ την Ώλμπραϊτ ή στη συγκεκριμένη περίπτωση τον Μπλαιρ.
 Και οι δύο θεωρούσαν ότι, αν ο ΟΗΕ δεν έδινε το πράσινο φως, οι υποστηρικτές της επέμβασης 
Θα έπρεπε να τον παρακάμψούν. 
Παρά την ισχυρή αντίθεση των Ρώσων και των Κινέζων—ο Κινέζος πρεσβευτής χαρακτήρισε την επιχείρηση «σοβαρή παραβίαση τον Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και των καθιερωμένων αρχών του διεθνούς δικαίού»—, το ΝΑΤΟ άρχισε να βομβαρδίζει τούς Σέρβούς χωρίς εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας [Σημ. Δ`~. Στις 7 Μαίου 1999, βομβαρδίστηκε η κινεζική πρεσβεία στο Βελιγράδι]. 
Με αυτόν τον τρόπο μια ομάδα δυτικών δυνάμεων υιοθέτησε μια αντίληψη για τον κόσμο σύμφωνα με την οποία η υπεράσπιση της ανθρωπότητας υπερίσχυε όχι μόνο της ιερότητας της κυριαρχίας των κρατών αλλά υπό ορισμένες συνθήκες ακόμη και της εξουσίας του ίδιου του ΟΗΕ, εκτός αν κατάφερνε να τον κάνει να ασπαστεί αυτούς τούς νέούς κανόνες.

                               .~`~.

ΙΙΙ

Μερικοί από τούς πιο ένθερμούς υποστηρικτές του ΟΗΕ έθεταν συχνά όρούς σε αυτή την υποστήριξη. 
Επειδή θεωρούσαν ότι ο ΟΗΕ αποτελούσε μέσο για την επίτεύξη ενός ανώτερού ηθικού στόχου, υπήρχε πάντα η δυνατότητα να στραφούν αλλού για να διαφυλάξουν το πνεύμα του διεθνισμού εάν ο διεθνής οργανισμός θα αποτύγχανε... 
Όταν η νέα γενιά των Αμερικανών υποστηρικτών του διεθνούς ρόλου των ΗΠΑ απογοήτευτηκε από τον ΟΗΕ, υιοθέτησε αυτήν τη συλλογιστική και άρχισε να σκέφτεται για μια «συμμαχία των δημοκρατιών» ως συσπείρωση είτε εντός είτε εκτός τον ΟΗΕ, αν αυτό ήταν αναγκαίο. 
Ήδη το 1980 μέλη του Συνασπισμού για τη Δημοκρατική Πλειοψηφία, φυτώριο των μελλοντικών νεοσυντηρητικών, πίεζε τον Κάρτερ προς αυτή την κατεύθυνση. 
Είκοσι χρόνια αργότερα η Μαντλήν Ώλμπραίτ εγκαινίασε στη Βαρσοβία την Κοινότητα των Δημοκρατιών, η οποία τέσσερα χρόνια αργότερα συγκροτήθηκε ως ομάδα εντός τον ΟΗΕ. (Υπάρχει ακόμα, και κατά τη συγγραφή αυτού του βιβλίού την προεδρία της είχε η Μογγολία.) 
Όμως μολονότι ο Κόφι Ανάν εγκωμίασε τη συγκρότηση της Κοινότητας των Δημοκρατιών και δήλωσε πως προσβλέπει στην ημέρα πού «τα Ηνωμένα Έθνη θα μπορούν πραγματικά να αποκαλούνται κοινότητα δημοκρατιών», στην πραγματικότητα η εξέλιξη ήταν δίκοπο μαχαίρι, επειδή εμπεριείχε την απειλή δημιουργίας ενός εναλλακτικού συνασπισμού εκτός του ΟΗΕ. 
Τα επόμενα χρόνια Αμερικανοί σχολιαστές, τόσο νεοσυντηρητικοί όσο και φιλελεύθεροι διεθνιστές, πρότειναν σχέδια για μια Συμφωνία των Δημοκρατιών που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πόλος της αμερικανικής δύναμης και επιρροής'τέτοια σχέδια περιλαμβάνονταν στην πολιτική πλατφόρμα των δύο κύριων υποψηφίων στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 2008.

Για να αποκρούσουν αυτές τις εκκλήσεις, κυρίως από τούς Αμερικανούς, οι οποίες ήταν δυνητικά πολύ επιβλαβείς για το κύρος του ΟΗΕ, δυτικές δυνάμεις μεσαίας δύναμης όπως ο Καναδάς και η Αυστραλία διερεύνησαν αν υπήρχε τρόπος να καθιερωθεί εντός του ΟΗΕ μια νέα αντίληψη για την κυριαρχία. 
Σύμφωνα με την αρχική αντίληψη του 20ου αιώνα η κυριαρχία ήταν δικαίωμα πού αναγνωρίζεται ντε γιούρε. 
Εναλλακτικά σημασία δεν είχε τόσο η νομική αναγνώριση όσο η απόδειξη της ικανότητας της κυβέρνησης να φροντίζει τους πολίτες της. 
Το 1996 στο βιβλίο του Η κυριαρχία ως ευθύνη ο Σουδανός διπλίωμάτης Φράνσις Ντενγκ και οι συνεργάτες του υποστήριξαν πως δεν μπορούσε πια να θεωρείται ότι στην Αφρική η κυριαρχία προστάτευε απόλυτα από τις εξωτερικές επεμβάσεις, αλλά συνιστούσε μάλλον ευθύνη που θα μπορουσε να αφαιρείται σε περιπτώσεις τεράστιας παραμέλησης των πολιτών ή αδιαμφησβήτητης εγκληματικότητας. 
Ο έλεγχος μιας επικράτειας, το παραδοσιακό κριτήριο της κυριαρχίας, είχε μικρότερη σημασία απο την εξασφαλιση των «ζωτικών λειτουργιων» για τους κατοίκους της.
 Έτσι όσα κράτη δεν φρόντιζαν τον λαό τούς μπορεί να έχαναν τη νομιμοποιησή τους.
 Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ΟΗΕ θα είχε το δικαίωμα και ίσως το καθήκον να παρέμβει.

Όταν η καναδική κυβέρνηση δημιούργησε μια επιτροπή υψηλού επιπέδού με στόχο να καθορίσει μια κανονιστική βάση για τη μελλοντική δράση του ΟΗΕ έτσι ώστε να αποφεύγονται τα νομικά προβλήματα που είχε θέσει η επέμβαση στο Κοσυφοπέδιο, τότε υιοθετήθηκε η πρόταση τον Ντενγκ. Ήδη στην ομιλία του το 1999 ο Μπλαιρ είχε υπονοήσει την ιδέα για την Ευθύνη Προστασίας (R2P στο ιδίωμα των επίσημων κύκλων). Το 2001 στην καναδική έκθεση προτεινόταν μια μέθοδος για τη νομιμοποίηση των μελλοντικών επεμβάσεων και μάλιστα η εγκατάλειψη οποιασδήποτε χρήσης της λέξης «επέμβαση». Όμως τα κριτήρια που έθετε ήταν ασαφή και η ιδέα έμοιαζε λιγότερο ελκυστική αφότού η αμερικανική εισβολή στο Ιράκ είχε εγκωμιαστεί ως πρακτικό παράδειγμα της Ευθύνης Προστασίας... 
Η Ευθύνη Προστασίας, αξιώνοντας το δικαίωμα του ΟΗΕ να αποφασίζει την άσκηση τέτοιας βίας στο όνομα μιας υψηλότερης ηθικής, συνηγορούσε υπέρ της διεθνούς ευθύνης για την προστασία των πληθυσμών που υφίστανται σοβαρές παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Ώστόσο, παρότι η Ευθύνη Προστασίας επανεπιβεβαίωνε τον κεντρικό ρόλο του ΟΗΕ, τα επακόλούθα των πρώτων επεμβάσεων στα Βαλκάνια έδειξαν πόσο απρόβλεπτες μπορούσαν να είναι οι συνέπειές τούς. 
Η ανατροπή δικτατόρων και η ήττα τυραννικών πολιτοφυλακών δεν συνεπάγονταν αυτομάτως τη μετάβαση σε μια δημοκρατική ειρήνη.
 Μερικές φορές βοηθούσαν άλλούς δικτάτορες να ανέβούν στην εξουσία ή ανοιγαν τον δρόμο για την ανάπτυξη καρτέλ ναρκωτικών.

Όπως συνέβη σε όλη την ιστορία των μεταπολεμικών στρατηγικών διεθνούς κοινωνικής αναμόρφωσης, πρώτα με την ανάπτυξη, κατόπιν με τον νεοφιλελευθερισμό και τώρα με τις ανθρωπιστικές επεμβάσεις, η πραγματικότητα ήταν πιο μπελαλίδικη από τη θεωρία και η «μετάβαση» -αγαπημένος όρος των πολιτικών επιστημόνων στα τέλη του 2Οου αιώνα— αποδείχθηκε μια διαδικασία πού μπορούσε να παρατείνεται επ'άπειρον χωρίς σαφή έκβαση.
 Έπειτα από μία δεκαετία οι διεθνείς διοικητές δεν είχαν καταφέρει στη Βοσνία να ενώσουν μια χώρα κατακερματισμένη από τον πόλεμο.
 Στο Κοσυφοπέδιο η πρώτη επιτυχία των υποστηρικτών της επέμβασης, η αποχώρηση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, άφησε πίσω της χάος και εγκληματικότητα.
 Όταν ο νεοεκλεγμένος πρόεδρος Τζωρτζ Μπους επισκέφτηκε την τεράστια αμερικανική στρατιωτική βάση Μπόντστιλ στο Κοσυφοπέδιο, το Time έγραφε με φανερή έκπληξη: 
«Φαίνεται πως η ύπαρξη δημοκρατικών θεσμών δεν σημαίνει αναγκαστικά την κυριαρχία μιας δημοκρατικής και πολυεθνοτικής πολιτικής κουλτούρας. Και αυτό θα σήμαινε ότι το σχέδιο για την οικοδόμηση εθνών μπορεί να είναι τόσο μακροπρόθεσμο ώστε να καθιστά την παρουσία ειρηνευτικών στρατιωτικών δυνάμεων στα Βαλκάνια σχετικά μόνιμη υπόθεση». 
Και όλα αυτά γράφονταν πριν από την εισβολή και την κατοχή του Αφγανιστάν και τον Ιράκ.

Σε μια εποχή κατά την οποία η προώθηση της δημοκρατίας κέρδιζε νέους υποστηρικτές και ζητούνταν από τον ΟΗΕ να βοηθήσει να οικοδομηθούν κοινοβουλευτικές δημοκρατίες σε περιοχές του κόσμού όπού δεν είχαν υπάρξει ποτέ προηγουμένως, αυτές οι περιπτώσεις είχαν ανησυχητικές συνέπειες για εκείνούς πού τούς απασχολούσαν τα «αποτυχημένα κράτη»... 
Μέρος του προβλήματος ήταν το γεγονός ότι εξαιτίας της εμμονής της Δύσης με τις επεμβάσεις η συζήτηση περί κυριαρχίας, πού ήταν πίσω από την Ευθύνη Προστασίας, είχε προχωρήσει πολύ πέρα από τις αρχικές καταβολες της. 
Το αρχικό μέλημα του Φράνσις Ντένγκ δεν ήταν η στρατιωτική δράση, αλλά απλώς ο τρόπος να αποτραπεί εκείνο το είδος κατάρρευσης του κράτους που είχε οδηγήσει μερικά κεντροαφρικανικά κράτη σε υψηλά επίπεδα εσωτερικού εκτοπισμού. 
Ωστόσο μετά το Κοσυφοπέδιο [Σημ. Δ`~. του οποίου τη σημαντικότητα για τα διεθνή πράγματα δεν έχουν κατανοήσει οι κάτοικοι της Ελλάδας, μιας και ασχολούνται με την «Ευρώπη» και όχι με τα... «Βαλκάνια»] μεγάλο μέρος της συζήτησης περιστράφηκε γύρω από τον καθορισμό των λόγων που νομιμοποιούσαν τη διεθνή στρατιωτική δράση - και ο αμερικανικός παρεμβατισμός στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας θα επέτεινε αυτή την τάση... 
Για τους υποστηρικτές των ανθρωπιστικών επεμβάσεων, η Ευθύνη Προστασίας ήταν το ιδανικό ρητορικό σχήμα, επειδή μιλούσε τη γλώσσα μάλλον του οικουμενικού ανθρωπισμού και της διεθνούς κοινότητας παρά της βίας και του πολέμου. 
Αυτό την καθιστούσε ανεκτίμητη για τους Αμερικανούς φιλελεύθερους που επιδίωκαν να επαναφέρουν στην πολυμερή διαχείριση των παγκοσμίων υποθέσεων την κυβέρνηση Μπούς, η οποία ταλανιζόταν από την πρόκληση να διοικήσει το Ιράκ μετά την εισβολή.

                                   .~`~.

ΙV

Δύο πρόσωπα, που απέκτησαν δημοσιότητα μετά την 11η Σεπτεμβρίου και στη συνέχεια βρέθηκαν στον Λευκό Οίκο επί Ομπάμα, εξέφραζαν τον εργαλειακό χαρακτήρα αυτού του τρόπου σκέψης.
 Η δημοσιογράφος Σαμάνθα Πάουερ είχε κερδίσει το βραβείο Πούλιτζερ για το έργο της, στο οποίο καταδίκαζε την ιστορική αποτυχία των Ηνωμένων Πολιτειών να εμποδίζουν γενοκτονίες. 
Ασκούσε κριτική στην εισβολή στο Ιράκ επιχειρηματολογώντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν αποτύχει να εξασφαλίσουν την υποστήριξη του ΟΗΕ και ήλπιζε πως η ισχυρή ηγεσία του γραφείου του γενικού γραμματέα του θα επέτρεπε τελικά στον οργανισμό να παίξει τον δραστήριο ρόλο πού η ίδια θεωρούσε ότι θα εμπόδιζε γενοκτονίες και θα προλάμβανε σοβαρές παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
 Όμως όταν η υπόθεση ήταν δίκαιη, η Πάουερ πίστευε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να ηγούνται, ακόμη και αν ο ΟΗΕ δεν ακολουθούσε. Φοβούμενη το «κενό ηγεσίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα» μετά το φιάσκο στο Ιράκ, η Πάουερ υποστήριζε έναν «συνασπισμό των ενδιαφερομένων» για να κρατήσει αναμμένη τη φλόγα αν ο ΟΗΕ τούς απογοήτευε.

Η Αν-Μαρί Σλώτερ, πολιτική επιστήμονας στο Πρίνστον, προχώρησε αυτή την εργαλειακή αντίληψη ένα στάδιο παραπέρα. 
Σε αντίθεση με την Πάουερ, το κύριο μέλημα της Σλώτερ δεν ήταν αυτή καθαυτή η παρεμπόδιση των γενοκτονιών, αλλά η αποτελεσματικότερη ανάπτύξη της αμερικανικής δύναμης. 
Κατά την άποψή της, κινήσεις όπως ο επίμαχος διορισμός από τον Μπους του Τζον Μπόλτον στη θέση του πρεσβευτή τον ΟΗΕ έδειχναν τι δεν έπρεπε να κάνούν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν δικτυωμένο κόσμο. 
Όμως η Ευθύνη Προστασίας πρόσφερε έναν δρόμο πού θα επέτρεπε στις Ηνωμένες Πολιτείες να τοποθετηθούν εκ νέου σε υψηλή ηθική θέση διεθνώς. 
Μάλιστα η Σλώτερ πρότεινε να δοκιμάσούν ένα νέο «συλλογικό "καθήκον παρεμπόδισης"όσων εθνών κυβερνιούνται από δικτάτορες να αποκτήσούν ή να χρησιμοποιήσούν όπλα μαζικής καταστροφής».
 Αυτή η πρόταση έδειχνε ότι στα σωστά χέρια μπορούσε να δοθεί στη γλώσσα της ηθικής υποχρέωσης τέτοια διασταλτική ερμηνεία πού να βολεύει ουσιαστικά οποιαδήποτε ανάγκη της εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.

                     Προεδρία Μπους

Επί προεδρίας Μπους η Σλώτερ συνδιηύθυνε στο Πρίνστον ένα υψηλού επιπέδού δικομματικό Πρόγραμμα για την Εθνική Ασφάλεια, το οποίο στόχεύε να επεξεργαστεί έναν νέο μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για τις εξωτερικές υποθέσεις.
 Το εντυπωσιακό με τα συμπεράσματα αυτού του Προγράμματος το 2006 ήταν ο τρόπος με τον οποίο συνένωναν τα ενδιαφέροντα εθνικής ασφαλειας της εποχής του Μπους με τη γλώσσα της ηθικής ευθύνης. 
Το Πρόγραμμα του Πρίνστον, στο οποίο συμμετείχαν πολλά σπουδαία πρόσωπα, έδειξε ότι έξι δεκαετίες μετά την ανάληψη διεθνούς ρόλού από τις Ηνωμένες Πολιτείες οι ευσεβείς πόθοι κυριαρχούσαν στον τρόπο σκέψης της αμερικανικής ελίτ για θέματα εξωτερικής πολιτικής.
 Οι συντάκτες του επικαλούνταν το φάντασμα του Τζώρτζ Κέναν, ο οποίος είχε πεθάνει σε ηλικία 101 ετών μια χρονια πριν απο τη δημοσιοποίηση του Προγράμματος... 
Εντούτοις, οι απόψεις τούς δεν είχαν καμιά σχέση με του Κέναν. 
Ο Κέναν δεν είχε υποστηρίξει ποτέ ότι οι αμερικανικές αξίες ήταν παγκόσμιες'η προσέγγισή του βασιζόταν απλώς στο εθνικό συμφέρον και ο ίδιος θεωρούσε προφανές ότι τα διάφορα κράτη θα όριζαν τα συμφέροντά τους με διαφορετικούς τρόπούς. 
Αντίθετα η έκθεση του Πρίνστον θεωρούσε ότι «ένας κόσμος της ελευθερίας με βάση το δίκαιο» (χωρίς να διευκρινίζει πουθενά τι είδούς ελευθερία και ποια αντίληψη δικαίού εννοούσε) ήταν οικουμενική απαίτηση. 
«Τι επιδιώκούν οι Ηνωμένες Πολιτείες για όλούς τούς Αμερικανούς και όλούς τούς ανθρώπούς;» ήταν η αποκαλυπτική διατύπωση της έκθεσης. 
Ο Κέναν ασκούσε σταθερά κριτική στούς υπερβολικά εύρείς ορισμούς του εθνικού συμφέροντος [Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού] και, επειδή δεν πίστεύε ότι η αμερικανική ασφάλεια κινδύνεύε σε περιοχές όπως η Ασία και η Αφρική, διαφωνούσε έντονα με τον πολλαπλασιασμό των δεσμεύσεων τις οποίες είχε αναλάβει η Ουάσινγκτον σε όλο τον κόσμο μετά το 1949.
 Αντίθετα η έκθεση τον Πρίνστον εξέφραζε απόλύτα τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή και το περιβάλλον της βλέποντας παντού ζωτικά αμερικανικά συμφέροντα και θεωρώντας ότι έπρεπε να δοθούν επειγόντως μάχες σε πολλαπλά μέτωπα, από την υπεθέρμανση του πλανήτη και την τρομοκρατία μέχρι την προώθηση της δημοκρατίας και την επέκταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων. 
Όμως ταυτοχρόνως περιέγραφε ως «διαλυμένο» το μεταπολεμικό σύστημα των διεθνών οργανισμών. Η έκθεση πρότεινε από τη μια να εξαναγκαστούν τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ να αποδεχθούν την Ευθύνη Προστασίας και από την άλλη να αναπτυχθεί μια παγκόσμια «Συμφωνία Δημοκρατιών» εφόσον αποδεικνυόταν ότι ο ΟΗΕ δεν μπορούσε να μεταρρυθμιστεί. 
Μιλούσε για ηγεσία στη βάση της ελπίδας και όχι του φόβου, αλλά κατόπιν επέμενε ότι χρειαζόταν η χρήση βίας για να στηρίζει τόσο την ελευθερία όσο και το δίκαιο. 
Έκανε λόγο για συνεργασία με άλλα έθνη, αλλά και για τον «καθορισμό της προστασίας των συνόρων μας πολύ πέρα από τα φυσικά σύνορά μας».

                    Προεδρία Ομπάμα

Επί προεδρίας Ομπάμα γνώρισαν άνοδο οι ηθικολόγοι-ρεαλιστές, υπερασπιστές αυτής της νέας εκδοχής. 
Η Σαμάνθα Πάουερ έγινε βοηθός του Ομπάμα και μέλος του Συμβουλίού Εθνικής Ασφάλειας, υπεύθυνη για την πρόληψη γενοκτονιών. Διορίστηκε στην παλιά θέση του Τζωρτζ Κέναν, επικεφαλής τον Προσωπικού για τον Σχεδιασμό της Πολιτικής, ενώ και τέσσερις άλλοι πού συμμετείχαν στο Πρόγραμμα της στο Πρίνστον τοποθετήθηκαν σε κυβερνητικές θέσεις. 
Ήταν φυσικό η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του Ομπάμα το 2010 να αντανακλά την επιρροή τούς. 
Μιλούσαν λιγότερο περί στρατιωτικής υπεροχής από ό,τι επί προκατόχού του Ομπάμα και πολύ περισσότερο περί αξιών που είναι (όπως πάντα) όχι μόνο αμερικανικές αλλά και οικουμενικές. Σταθερά προσηλωμένος (σε εμφανή αντίθεση με τον προκάτοχό του) στην υποστήριξη «μιας διεθνούς αρχιτεκτονικής νόμων και θεσμών», ο Ομπάμα υπενθύμιζε στούς Αμερικανούς ότι «τα έθνη ακμάζουν όταν ανταποκρίνονται στις ευθύνες τούς και αντιμετωπίζουν τις συνέπειες όταν δεν το κάνουν». 
Το «έθνος που βοηθησε να, πραγματοποιηθεί η παγκοσμιοποίηση» πρέπει να παλέψει για τα δικαιώματα που έκαναν σπουδαία χώρα τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλοι τα «υιοθέτησαν ως δικά τους». 
Αυτή ήταν μια σαφής υποστήριξη της εφαρμογής της Ευθύνης Προστασίας και δεν εξεταζόταν καθόλού η πιθανότητα ότι άλλα έθνη μπορεί να επέλεγαν εντελώς διαφορετικά σύνολα δικαιωμάτων και ενθυνών.

Τώρα το χάσμα που είχε δημιουργηθεί το 2003 ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον ΟΗΕ γεφυρώθηκε και πάλι, τουλάχιστον όσον αφορά το γραφείο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Το πόσο σύγκλιναν οι απόψεις της κυβέρνησης Ομπάμα και του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Μπαν Κι-μουν, φάνηκε καθαρά στη διάρκεια της κρίσης στη Λιβύη τον Μάρτιο του 2011.
 Αφού το Συμβούλιο Ασφαλείας στήριξε την επέμβαση του ΝΑΤΟ για την προστασία των αμάχων, οι δύο άνδρες χαιρέτισαν αυτή την ενέργεια ως τη στιγμή κατά την οποία η Ευθύνη Προστασίας αποτέλεσε έναν νέο κανόνα στην παγκόσμια πολιτική. 
Όμως άλλοι στο Συμβούλιο Ασφαλείας διαφώνησαν. Μολονότι η Ρωσία και η Κίνααπείχαν και δεν χρησιμοποίησαν το δικαίωμα βέτο για την επέμβαση στη Λιβύη, και οι δύο χώρες αποδοκίμασαν έντονα την ενέργεια και εξέφρασαν την ανησυχία τούς για το πού μπορεί να οδηγούσε η περιφρόνηση απέναντι στην κυριαρχία της Λιβύης. 
Η Κίνα, το Πακιστάν και η Ινδία τάχθηκαν ανοιχτά εναντίον της χρησιμοποίησης της νέας αρχής ως δικαιολογίας για την επέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις κάποιου κράτούς.
 Εντούτοις αυτό ακριβώς έγινε, με το επιχείρημα ότι έπρεπε να αποτραπεί η σφαγή αμάχων στη Βεγγάζη.

Έτσι η στενή συνεργασία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον ΟΗΕ για την εφαρμογή μιας προληπτικής πολιτικής χάριν των ανθρώπινων δικαιωμάτων (ή, πιο ευγενικά, για την αποτροπή γενοκτονίας) κινδύνεύε να διαβρωσει ακόμη περισσότερο την εμπιστοσύνη άλλων ισχυρών μελών του ΟΗΕ, εμπιστοσύνη που είχε πληγεί ήδη εξαιτίας της αμερικανικής πολιτικής στο Κοσυφοπέδιο και το Ιράκ. 
Υπήρχαν πολλές εμφανείς διαφορές ανάμεσα στην επίκληση της Ευθύνης Προστασίας από τον Ομπάμα και στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του προέδρου Τζώρτζ Μπους το 2002. Ωστόσο είχαν ένα κοινό στοιχείο: και οι δύο θεωρούσαν πως ένα μόνο ζήτημα -η γενοκτονία στη μια περίπτωση, τα όπλα μαζικής καταστροφής στην άλλη- συνιστούσε απειλή με τέτοιες συνέπειες ώστε απαιτούνταν προληπτική δράση για το ξερίζωμα της. 
Και στις δύο περιπτώσεις οι πολιτικές συνέπειες δεν συγκεκριμενοποιούνταν, αλλά υπονοούνταν. 
Ακριβώς όπως η έρευνα για την ανεύρεση όπλων μαζικής καταστροφής δεν περιλάμβανε την εκτέλεση του Σαντάμ Χουσείν έτσι και η Ευθύνη Προστασίας δεν εξουσιοδοτούσε για την απομάκρυνση του συνταγματάρχη Μουαμάρ Καντάφι, όπως παραδέχθηκε ο Ομπάμα.

                                .~`~.

V

Η ιστορία μας προειδοποιεί. Η Ευθύνη Προστασίας μοιάζει παρά πολύ με την επάνοδο της εκπολιτιστικής αποστολής και των «ανθρωπιστικών» επεμβάσεων των προηγούμενων αιώνων -όπως η χρήση από τη Βρετανία της κατάργησης της δουλείας ως μέσον για να νομιμοποιήσει την επιθετική πολιτική των ανοιχτών θαλασσών ή ο κυνικός εξορθολογισμός από τη φασιστική Ιταλία της εισβολής της στην Αιθιοπία το 1935- παρουσιάζοντάς την ως επέμβαση στο όνομα του πολιτισμού για την κατάργηση του δουλεμπορίου. 
Πριν από το 1914 οι εξεγερμένοι στα Βαλκάνια επικαλούνταν τακτικά τις ανθρωπιστικές ευαισθησίες της Δύσης για να αποτινάξούν τον ζυγό των Οθωμανών, σε μεγάλο βαθμό όπως ο Απελευθερωτικός Στρατός τον Κοσυφοπεδίου (UCK) εξασφάλισε τη βοήθεια και τη στήριξη του ΝΑΤΟ για να απαλλαγεί από την εξουσία του Βελιγραδίού.
 Όμως τα προβληματικά ιστορικά προηγούμενα των δικών τούς επεμβάσεων δεν ήταν ένα ζήτημα πού απασχόλησε τούς πολιτικούς.
 Ελάχιστοι -ή ίσως και κανένας- από όσούς υποστήριζαν τον από αέρος πόλεμο του ΝΑΤΟ στη Λιβύη το 2011 θυμήθηκαν την ιταλική εισβολή σε αυτήν τη χώρα ακριβώς έναν αιώνα νωρίτερα, εισβολή με την οποία εγκαινιάστηκαν η θεωρία και η πρακτική των μαζικών βομβαρδισμών. 
Αυτή η αμνησία της Δύσης ήταν από μόνη της πρόβλημα.
 Οι αντιρρήσεις άλλων κρατών για την Ευθύνη Προστασίας θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δεν εξέφραζε αγάπη προς την απολυταρχία και τη δικτατορία ή αδιαφορία απέναντι στα ατομικά δικαιώματα, αλλά μάλλον φανέρωνε το γεγονός ότι, όπως έλεγε το 1989 ο Τενγκ Σιάο-πινγκ στον Αμερικανό σύμβούλο Εθνικής Ασφάλειας Μπρεντ Σκόου-κροφτ για τούς Κινέζους, είχαν παλιές και πικρές αναμνήσεις από προγενέστερες παρεμβάσεις της Δύσης στις εσωτερικές υποθέσεις τούς και πίστεύαν πως η χρήση βίας για ανθρωπιστικούς σκοπούς είναι εγγενώς ανεξέλεγκτη και προσαρμόσιμη στις κάθε φορά ανάγκες.
 Με λίγα λόγια, έβλεπαν αυτό πού είχε διαφύγει εμφανώς από τους Ευρωπαίούς και τούς Αμερικανούς διαμορφωτες της πολιτικής:

ότι το παλιό φάντασμα του κριτηρίού του πολιτισμού,

πού το είχε εξορκίσει μετά το 1945 ο ΟΗΕ είχε βγει από τον τάφο του.

Απομένει να δούμε αν αυτό δήλωνε τον επιθανάτιο ρόγχο των ευρωπαϊκών πολιτιστικών βεβαιοτήτων του 19ου αιώνα ή την απαρχή για μια νέα παράταση της ζωής μιας άλλοτε δυσφημισμένης έννοιας.

                                                           Mark Mazower

                     Κυβερνώντας τον Κόσμο. Η Ιστορία μιας Ιδέας -Εκδ. Αλεξάνδρεια

*

Τη δεκαετία του 1880 ο Σκοτσέζος νομικός του φυσικού δικαίου James Lorimer εξέφρασε το ορθόδοξο δόγμα της εποχής, όταν έγραψε ότι η ανθρωπότητα διαιρείτο στην πολιτισμένη ανθρωπότητα, στη βάρβαρη ανθρωπότητα και στην πρωτόγονη ανθρωπότητα. 
Η πολιτισμένη ανθρωπότητα περιελάμβανε τα έθνη της Ευρώπης και της Αμερικής, που είχαν το δικαίωμα πλήρους αναγνώρισης τους ως μέλη της διεθνούς κοινωνίας. 
Η βάρβαρη ανθρωπότητα περιελάμβανε τα ανεξάρτητα κράτη της Ασίας -την Τουρκία, την Περσία, το Σιάμ, την Κίνα και την Ιαπωνία-, που είχαν δικαίωμα σε μερική αναγνώριση.
 Και η πρωτόγονη ανθρωπότητα ήταν η υπόλοιπη, που ήταν απόβλητη από την κοινωνία των κρατών, αν και είχε δικαίωμα «φυσικής και ανθρώπινης αναγνώρισης».

Παρεπιμπτόντως αξίζει να σημειώσουμε ότι η διάκριση του Lorimer είναι στην πραγματικότητα η ίδια με εκείνη που κάνουν οι κοινωνικοί επιστήμονες σήμερα, όταν κάνουν διάκριση ανάμεσα στις σύγχρονες κοινωνίες, στις παραδοσιακές και στις πρωτόγονες.

Hedley Bull

Αυτό που ο 19ος αιώνας ονόμαζε Ανθρωπότητα (έτσι οι Δυτικοευρωπαίοι ονόμαζαν τον εαυτό τους) ξύπνησε ξαφνικά από το ρόδινο όνειρο της Προόδου και βρέθηκε σε μια εποχή μες στην οποία η πιο μοντέρνα τεχνική του κεραυνοβόλου βιομηχανικού πολέμου και της αστραπιαίας βιομηχανοποίησης συνδυάστηκε με την πανάρχαιη ασσυριακή τακτική των μαζικών εκτοπισμών και η πιο μοντέρνα τεχνική της ''μεταμόρφωσης του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο''και αντίστοιχα της μεταμόρφωσης του εμφύλιου πολέμου σε παγκόσμιο, ξανάφερε στην επιφάνεια τις πανάρχαιες μεθόδους των μαζικών προγραφών του Μάριου και του Σύλλα.

                                                     Κώστας Παπαϊωάννου

                                 .~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Governing the World: The Rise and Fall of an Idea (Internationalism, Imperialism, The era of Anglo-American world power and the establishment of the League of Nations and its successor, the United Nations) University Lecture with Professor Mark A. Mazower.

- Ιχνηλατώντας τον Internationalism μέρος α´ - A Note on the Origin of the Word 'International' by Hidemi Suganami και Nationalism and internationalism by Nicholas Hans. Προλογικά και εννοιολογικό πλαίσιο από Alfred E. Zimmern, Immanuel Wallerstein και E. H. Carr.

- Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...

- E.H.Carr - Τι συνέβη τότε ή μήπως τι (ξανα)συμβαίνει τώρα; Προβληματισμοί (παλαιοί;) πάνω στις προοπτικές μιας νέας διεθνούς τάξης πραγμάτων, μέρος α' - θα επιβιώσει το έθνος ως μονάδα ισχύος;

- Η ισχύς της πειθούς και ο έλεγχος της κοινής γνώμης - μέρος α´.

- E.H.Carr - Πολιτική, ισχύς και ηθική'η «αντίθεση» μεταξύ της πολιτικής και της ηθικής και ο «διαχωρισμός» των σφαιρών της πολιτικής και της ηθικής που συνδέει την οικονομία με την ηθική, καθώς και ορισμένα ρωμαιοδυτικά παραλειπόμενα.

*

- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.

- Το ἅλας τῆς γῆς ή περί της Αγίας και Ομοούσιου και Αδιαίρετου Παραλόγου Τριάδας του Δυτικοεκκοσμικευμένου Λόγου... Άκου δυτικέ ευρωκεντριστή ή «δυτικο» «μετα»χριστιανικό εργαλειοπαραγωγικό εκτεχνικευμένο αστικό μηχανόζωο! του Qui Laborat, Orat... τα αυτογνωσιακά Ομοούσια.

- Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή.

- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

- Καντιανισμός, δημοσιότητα, διπλωματία και η μεταστροφή του προσηλυτισμού σε καταδίκη.

- Δογματική ομοιομορφία, δογματικός ιμπεριαλισμός και κοσμοπολιτισμός. Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.

- Τα όρια της διεθνούς κοινωνίας.

*

- Μετα-ανθρώπινος μετα-φιλελευθερισμός: ο πυρήνας της αμερικανικής «έξυπνης δύναμης».

- Fukuyama και Huntington (Barnett, Schmitt, Kojeve, Strauss, Spengler) και εισαγωγή στον αναστοχασμό των ιδεολογιών.

- Είπαν ή έγραψαν... Περί Soft power και Hard power των Η.Π.Α από τη πλευρά της Κίνας.

- Debate: Western liberal democracy would be wrong for China.

- When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.

*

- Πλανητικός μετασχηματισμός -εισαγωγικά περί «γεωκεντρικής τεχνολογίας» και «εθνοκεντρικής πολιτικής», παγκοσμιοποίησης και μη αναστρεψιμότητας της, διεθνικών οργανισμών, πολυεθνικών επιχειρήσεων και εθνών-κρατών.

- Μερική παγκοσμιοποίηση των διεθνών χρηματοοικονομικών - Ενότητα ή κατακερματισμός του νομισματικού συστήματος; - Η αυξημένη περιφερειοποίηση των υπηρεσιών και της βιομηχανικής παραγωγής - Η διαμάχη για την πολυεθνική επιχείρηση και το έθνος-κράτος.

*

- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.

- Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το Κόσοβο και τη Βοσνία, στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Μέση Ανατολή). Η εφαρμογή μιας στρατηγικής και η συνέχεια των «ιδεαλιστικών» και «ρεαλιστικών» στοιχείων της. Το σημείο τομής των γεωπολιτικών κενών και των πεδίων γεωπολιτισμικών αντιπαραθέσεων ή η «σύγκρουση των πολιτισμών», η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της «Δύσης», οι ανταγωνισμοί και τα στοιχεία συνέχειας της ευρασιατικής στρατηγικής των ΗΠΑ.

- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.

- Η ανατολικη Ευρώπη και τα Βαλκάνια δέσμιες περιοχές -και πειραματόζωα- θεωριών εργαστηρίου, «ιδεών»-εργαλείων, της «κοινής γνώμης» και ιδεολογικών «πραγματικοτήτων» και ιστοριογραφιών - μέρος α´.

- Η «μεταμοντέρνα αυτοκρατορία» ή το «κοσμοπολίτικο κράτος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και οι εθνικές στρατηγικές ασφάλειας των κρατών μελών της. Το μεταμοντέρνο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας, οι πλουραλιστικές και συγχωνευμένες κοινότητες ασφάλειας και οι αλλαγές στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης.

- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

*

- Γιατί ο φιλελευθερισμός αρέσει στους Αμερικανούς -ή γιατί δεν αρέσει ο ρεαλισμός- και η ρητορική εναντίον της πρακτικής.

- Εισαγωγή στην αμερικανική στρατηγική, την Ευρασία και τη συσχέτιση του ΟΑΣΕ με τα θεμελιώδη δικαιώματα και το πεδίο διαχωρισμού Βορρά-Νότου

- Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.

- Η Παγκόσμια Τάξη από Αμερικανική και μη σκοπιά και η συσχέτιση της Παγκόσμιας Τάξης της Βεστφαλίας με τον οικονομικό εθνικισμό, την Αγία Ρωμαιογερμανική αυτοκρατορία και το Μέγα Χαλιφάτο του Ισλάμ.

*

- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´.

- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος β´.

*

- Πλανητικός μετασχηματισμός -ιδεολογικά νομιμοποίητικά α.

- Πλανητικός μετασχηματισμός -ιδεολογικά νομιμοποίητικά β -για να μην ξεχνιόμαστε...

- Γεγονότα και πολεμικές, ιδεολογίες και ερμηνείες - από τον Κονδύλη στον Wallerstein - από την μη πραγμάτωση της Ουτοπίας στη κρίση του αφηγήματος της εποχής μας και τη μεταβατική πλανητικά περίοδο.

*

- Γεωπολιτισμικά.

- Διεθνείς Σχέσεις.

- Πλανητικός μετασχηματισμός.

- Δυτικοευρωκεντρισμός.

                                                                         .~`~.

 04/30/14--01:17: Προλογική αναφορά στο βέλος του χρόνου.

Ο δυϊσμός νόμού-συμβάντος βρίσκεται στον πυρήνα των συγκρούσεων που διαπερνούν την ιστορία των ιδεών στον δυτικό κόσμο, ξεκινώντας από τις προσωκρατικές εικοτολογίες και συνεχίζοντας ώς τις μέρες μας, μέσα από την κβαντική μηχανική και τη σχετικότητα. 
Οι νόμοι συνδέονταν μ'ένα συνεχές ξεδίπλωμα, με τη δυνατότητα κατανόησης, με αιτιοκρατικές προβλέψεις και σε τελική ανάλυση με την ίδια την άρνηση του χρόνου.
 Τα συμβάντα αντίθετα συνεπάγονται κάποιο στοιχείο αυθαιρεσίας, αφού περιλαμβάνουν ασυνέχειες, πιθανότητες και μη αντιστρεπτή εξέλιξη. 
Πρέπει να αντιμετωπίσούμε το γεγονός οτι ζούμε σ'ένα δυαδικό σύμπαν, η περιγραφή του οποίου περιλαμβάνει τόσο τους νόμούς όσο και τα συμβάντα, τόσο τις βεβαιότητες όσο και τις πιθανότητες. Είναι προφανές ότι τα κρισιμότερης σημασίας συμβάντα, πού γνωρίζουμε σχετίζονται με τη γέννηση του σύμπαντός μας και την εμφάνιση της ζωής.

«Θα μπορέσουμε κάποτε να ξεπεράσουμε το 2ο Νόμο της θερμοδυναμικής».
 Αυτό ακριβώς το ερώτημα θέτει κατ'επανάληψη σ'έναν γιγαντιαίο υπολογιστή ο πολιτισμός, στο Last Question (Τελευταία Ερώτηση) του Asimov. 
Ο υπολογιστής απαντά: «Τα δεδομένα δεν επαρκούν». 
Περνούν δισεκατομμύρια χρόνια, άστρα και γαλαξίες πεθαίνουν, ενώ ο υπολογιστής που συνδέεται απευθείας με το χωρόχρονο εξακολουθεί να συλλέγει δεδομένα. 
Τέλος, δεν υπάρχει πλέον άλλη πληροφορία να συλλεχθεί, δεν «υπάρχει» τίποτα πια'όμως ο υπολογιστής εξακολουθεί να υπολογίζει και ν'ανακαλύπτει συσχετίσεις.
 Τελικά βρίσκει την απάντηση. 
Δεν υπάρχει πια κανείς να το μάθει, αλλά ο υπολογιστής γνωρίζει τώρα πώς να υπερβεί τον 2ο Νόμο. 
Και εγένετο φως... 
Για τον Asimov, η εμφάνιση της ζωής ή η γέννηση του σύμπαντος είναι ένα αντι-εντροπικό, αντι-φυσικό συμβάν.

                                                          Ilya Prigogine

                                .~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

Περί χρόνου - μέρος α´.

*

Σμιλεύοντας το χρόνο - μέρος α´.

Είπαν ή έγραψαν... - «καινοφανή ανωδικά» γνωσιακά...

CH(Χ)OROS - CH(Χ)RONOS.

Ανθρωποποίηση'Πολιτισμικά'Τέχνη'Επιστήμη -η ατελεύτητη γέφυρα...

Πολιτισμικά - Άρνηση της Ομορφιάς: απανθρωποποίηση της Τέχνης - Ὕβρις και πολιτική και Η καταστροφή του κίονα.

*

Τεχνική, εξελικτισμός και οικουμενισμός.

Ταυτότητα, ισχύς, πολιτισμός

Η ανθρωπιστική στροφή προς την ρητορική στην συνύφανσή της με θεμελιώδεις αντιμεταφυσικές θέσεις - μέρος α´ και ορισμένες πολιτισμικές ενθυμήσεις.

Ιχνηλάτηση οντολογίας/επιστημολογίας και αξιολογίας ή ισχύος και αξίας στη πολιτική πραξεολογία - πνεύμα και αισθητά ή οντολογικό και αξιολογικό πρόβλημα.

*

Μικρά πολιτισμικά - Θεός του Κόσμου.

Μικρά πολιτισμικά - η ιδέα του κόσμου I.

Για τη μορφοποίηση και την πορεία της πολιτισμικής ιστορικότητας της «Δύσης».

Μεγάλα πολιτισμικά - Για την ιστορικότητα της εξέλιξης του Μέγα «Σχίσματος» και τις έσχατες συνέπειες του πολιτισμού «μας» I.

Πολιτισμικά.

*

15

. 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144...

 Open menu Share

0                      0         

05/02/14--01:38: Οδεύοντας προς τις ευρωεκλογές: From Nations to Provinces: The Demographic Collapse of Southern and Eastern Europe.

Total fertility rates in Europe (children per woman), 2010. (Source: Eurostat)

My early political thought was in large part opposed to the “myth” of the demographic collapse of Europe, particularly as promoted by American neoconservatives and other Anglo-chauvinists, supposedly caused by spirit-killing effects of “liberalism” (welfarism-socialism), which, tied with Muslim immigration, would lead to “Eurabia.” These writers were taking a grain of truth, and as propagandists and vulgar polemicists are skilled at doing, turned this into an unadulterated fantasy pandering to the prejudices of their readers.

But there was a grain of truth. In whole swathes of Europe, entire nations, people have lost the will to reproduce themselves and/or are fleeing their country for prosperity elsewhere. This dramatic trend, which is affecting virtually all of Southern and Eastern Europe, will significantly change Europe’s internal balance of power and the continent’s relationship with the world. Italy, Portugal, Spain, Greece, Cyprus, Latvia, Lithuania, Hungary, Romania and virtually all of the Balkans are just some the “childless and jobless” countries which risk falling into econo-demographic death traps.

Even before the crisis, the populations of Latvia, Lithuania, Bulgaria and Romania were declining rapidly (their populations have shrunk between 4.8% and 13.7% since 2001). The euro crisis is aggravating and distorting these trends, causing a “baby recession” [Eurostat: Towards a 'baby recession' in Europe? Differential fertility trends during the economic crisis] fertility drop and mass emigration (notably to Germany and emerging countries). Will this human hollowing-out of nations spread to the rest of Europe?

Fertility: A key underlying factor

The fertility rate is perhaps the most fundamental underlying variable: How many children does each woman have on average? Here we have a remarkable convergence between Teutonic Europe, Southern Europe, post-Communist Central Europe (including the Balkans), and post-Soviet Eastern Europe. Across the entire zone, women have between 1.2 and 1.6 children, with most hovering around 1.4, including Germany, Italy and Spain. Post-Soviet Europe (Russia, Ukraine, Belarus, Moldova…) is in a similar range, although the average is closer to 1.5.

The only countries with near-replacement level fertility (besides Turkey) are in the old liberal fringe: France, Belgium, Netherlands, Britain, Ireland and the Nordic countries – that is, the countries with strong indigenous modern democratic traditions (as opposed to countries where liberal democracy was either imposed by foreigners or is an imitation of foreign traditions).

For most of Europe, the fertility figures are really, really bad. We have these categories:

- EU average 2010: 1.6

- British Isles, Nordic countries, Belgium-Netherlands, France: 1.8-2.05

- Teutonic Europe, Southern Europe, Central and Eastern Europe, Balkans, former Soviet Europe: 1.2-1.5

- Russia: 1.6

- Turkey: 2.05

It should be stressed that collapsing birthrates are a universal trend synonymous with “modernization” (especially urbanization and female education).

http://www.google.com/publicdata/explore?ds=d5bncppjof8f9_&ctype=l&strail=false&bcs=d&nselm=h&met_y=sp_dyn_tfrt_in&scale_y=lin&ind_y=false&rdim=region&idim=region:ECA:EAP:MNA:SSA:SAS:NAC:LAC&ifdim=region&tdim=true&hl=en_US&dl=en_US&ind=false

The global average fertility rate in 2010 was 2.45, while Europe and Central Asia’s was 1.81. East Asia’s fertility rate has now fallen below Europe’s while the fall is well underway in South Asia, Latin America, the Middle East and North Africa. The only region with still very high fertility is Sub-Saharan Africa (almost 5).

Europe’s fertility is pretty “normal” for the developed world. Compare the EU’s 2010 average (1.6) with American whites (1.7), Canada (1.59), China (1.55), Japan (1.39), South Korea (1.24), Taiwan (1.11) (sic!), Iran (1.86), Cuba (1.46), and City-States Hong Kong (1.11), Macau (0.93) and Singapore (0.79). Europe’s fertility is indeed in line with what is normal for developed countries, in fact it is significantly better than East Asia’s, but that doesn’t mean the trends within Europe are unremarkable or inconsequential. (Most figures from the CIA Factbook.)

Note: fertility rates can bounce back up (already seen in Bulgaria and Russia, from very low levels). But these divisions between low/moderate fertility European countries have been pretty stable for 30 years. Demographic decline is hard to reverse as, after a generation of low fertility, the new cohorts of women are much smaller, requiring very high fertility to reverse the trend.

Population change 2001-2012: Mostly economically-driven migration

This major underlying factor, fertility, is relatively weakly affected by economic circumstances. Although an economic collapse tends to lower fertility, and sometimes prosperity can increase it, the effect tends to be a relatively minor “nudging” of a more deep-seated, long-term tendency.

Economics mainly affects overall population through migration. Already, over the past decade and even before the crisis, we have seen significant divergences within Europe. We have four broad categories of changes in population size over the 2001-2012 period:

- Collapse (-14% to -5%): Lithuania (-13.7%), Latvia (-13.6%), Bulgaria (-10.1%), Romania (-4.8%).

- Aging stagnation (-5% to +4%): Hungary (-2.4%), Germany (-0.5%), Poland (0.7%), Portugal (2.8%), Greece (3.3%).

- “Reasonable” growth (+4% to +10%): Belgium, France, Italy, Sweden, Britain, Netherlands (4.6%)

- Speculative growth (+10% to +20%): Ireland (19.6%), Spain (14.1%), Luxembourg (19.5%)

These figures reflect both underlying fertility (as we’ve seen, very low everywhere except for France, Belgium-Netherlands, Nordics, and British Isles) and migration (from the poor to the prosperous).

The crisis is partially scrambling these categories: the “speculative” growth countries (Spain, Ireland) and the stagnant peripheral countries (Portugal, Greece) are returning their “normal” status as exporters of humans. Instead we have these categories:

- “Reasonable”: moderate fertility, moderate-to-high immigration, middling-to-high economic growth (France, United Kingdom, Belgium-Netherlands, Nordics).

- Childless but job-rich: low fertility, high immigration, growing economy (Germany, Austria).

- Childless and jobless: low fertility, high emigration, either growing from poor base or developed but “peaked.” This concerns most of Europe: Poland, Spain, Portugal, Greece, Cyprus, Slovakia, the Baltic States, all of Eastern Europe except Russia, the Balkans…

“Childless and jobless Europe”: Entering the Demographic Death Trap

The “childless and emigrating” nations are perhaps the most interesting. They include both “depressed” post-communist Europe and the euro-crisis countries. Their demographic prospects are horrible.

The entire developed world faces the challenge of society’s ageing and in particular:

1. Paying for ever-rising age-related expenditure, notably healthcare and pensions…

2. …with an ever-shrinking base of young workers.

Obviously there are lots of other variables, for instance, the U.S. has a particularly irrational healthcare system (already absorbing an incredible 17% of GDP despite a relatively young population). However the underlying demographics and age-dependency ratios (the number of +65 year-olds to the number of working-age 15-64 year-olds) are perhaps the most critical factor.

Already between 1990 and 2010, the age-dependency ratio increased from 20.6 to 25.9% in the EU, including from 22 to 31.4% in Germany and from around 21.2 to 25.6% in France. Here are projections to 2060:

(Source: Eurostat)

In 2050, there will be only two working-age individuals (generously defined, as we include students) for every over-65 year-old. I do not believe these projections take into account the necessarily difficult-to-predict effects of the financial and euro crises.

The most extreme version of this phenomenon, among major nations, is Japan, which has both had extremely low fertility and low immigration. This, beyond disputes over this or that economic policy, is the ultimate cause of its so-called “lost decades” of economic stagnation. Already Japan has an old-age dependency ratio of 37% and the median age is 45.8. Japan today is roughly where the EU will be in 2030.

But Europe’s “childless and jobless” countries will get there much sooner. Low fertility in itself would doom them to Japanese stagnation, the fact in European countries of mass emigration of the young will accentuate this, meaning acceleration in the rise of the average age and in the age-dependency ratio.

Most Balkan and Baltic countries have largely failed to created viable autonomous economic models, Latvia, Lithuania, Bulgaria, Romania, Bulgaria have been largely emptying themselves of their populations, much like Caribbean countries. Poland, a success story today, does not look to have a good long-term future, although much depends on how much growth shale gas delivers and whether Polish emigrants (notably to the UK and Germany) plan on eventually returning home or not. One cannot over-generalize, there are reasonably successful intermediary nations, such as the Czech Republic and Estonia.

The Euro Crisis: From Nations to Provinces

The euro crisis will dramatically accentuate and accelerate these trends: fall in fertility, emigration (of the young and educated, “brain drain”), prolonged mass unemployment as wages are reduced without monetary devaluation (including hysteresis, loss of skills due to long-term unemployment), and cuts to infrastructure and educational investment (Mario Draghi recently repeated his call for both deficit reduction and lower taxes, implying the effort should be entirely through spending cuts). Between skill loss, brain drain, collapsed fertility and cuts to infrastructure and education investment, I think one should view with deep skepticism the claims that the “austerity medicine” will eventually help the peripheral nations to “recover,” even in the medium- to long-term.

It is difficult to estimate the effects of these factors taken together. Some preliminary developments to bear in mind going forward:

- There has been no significant or consistent job creation in the “austerity success stories” Ireland, Latvia and Lithuania. Latvia and Lithuania have achieved lower unemployment solely by exiling over 10% of their population.

- Ireland and Spain will probably see a decline in their population roughly proportional to their “unreasonable” migration-driven pre-crisis speculative growth (typical of this absurdity: between 2001-06 over half of jobs created in the EU 15 were in Spain).

- Portugal has seen over 2% of its population flee the country over the past two years (240,000 people).

- Germany, in contrast, attracted almost a million immigrants last year, overwhelmingly Eastern and Southern Europeans.

So far Southern Europeans have been less prone to leave their countries than their Eastern counterparts. But this may change as the economic and job situation fails to improve (although how bad things will be can vary significantly depending on whether Germany concedes a rational economic policy in the general interest of the eurozone as a whole, rather than just sticking to its own national interest, admittedly a tall order).

Like in Japan, we will see a rise in age-related expenditure and a dramatic decline in the working-age population across Southern and Central-Eastern Europe.

Japan, as a Nation-State, has an economic strategy and has, on balance, managed the consequences of its demographic “catastrophe” relatively well. In particular, Japan is a protectionist country which self-finances its (massive) public debt, protecting itself from financial market panic and international competition. The current experiment in “Abenomics” (devaluation, inflation, aggressive self-financing) is a classic example of decisive Nation-State action which will be followed with great interest.

In contrast, the peripheral European nations are no longer self-governing when it comes to macroeconomic policy. They have not been able to compensate for their demographic problems with sound and appropriate economic policy. On the contrary, EU authorities have, partly following the spirit of the European Treaties and partly bowing to the reality of German power, dramatically aggravated the situations of these countries. The peripheral nations face a “triple whammy” of inappropriate policies: crippling refinancing costs (because of lack of ECB/German solidarity, lack of inflation), the overvaluation of the euro, and automatic austerity (anti-Keynesian deficit reduction).

There is no indication these inappropriate policies will change except, perhaps and somewhat, refinancing costs (these have been lowered but remain high). The current situation benefits Germany and Berlin can veto any changes. This being the case, Berlin has overwhelming bargaining power, and so the German government has made temporary and circumstantial concessions (a bailout here and there) to get permanent and structural changes, notably on the banning of Keynesian deficit spending (Fiskalpakt, Six-Pack, Two-Pack), regardless of what future democratic majorities at national or EU level might want. This pattern will continue.

As a result, these inappropriate policies will not change. The peripheral countries may fall into permanent and self-reinforcing austerian vicious circles:

1. Age-related costs rise and the workforce shrinks due to childlessness and emigration…

2. …the government institutes tax hikes/budget cuts (usually respecting elderly voters), further undermining growth and crowding out investment…

3. …age-related costs rise and the workforce shrinks due to childlessness and emigration…

4. …and so on.

If things continue on their current paths, Spain, Portugal, Greece, the Balkans and most of Central-Eastern Europe will be transformed from living nations into hollowed-out provinces, gradually emptying themselves of their people under the twin pressures of emigration and loss of the will to reproduce. Falling under the domination of timid elderly voters, these gerontocracies and sell out their youth and their future, who will find their destiny in Germany, Britain or further beyond Europe. They will cling to the euro (guarantee of their pensions’ value) and “stability.”

Most of Southern and Central-Eastern Europe will likely be transformed into glorified retirement homes. They will cease to be “nations” but become mere provinces of the Euro-German system (“Empire”), economically dependent on Germany and militarily and culturally dependent on America. They will cease to be autonomous socio-historical forces with their own life, but merely minor appendages to the Euro-German and American systems, providing very secondary markets and, it must be said, some much-appreciated labor for the German business-industrial complex.

This may be somewhat dangerous even for the center however: Spain, Italy and Greece may be so hollowed-out, elderly and impoverished that they may be too weak to even defend Europe’s borders and serve as viable buffer states for the Franco-German core. Already Greece is being overwhelmed as the “choke point” for immigration to Europe and, with the depths of the economic disaster there, we are seeing a sharp rise in violent racism and outright fascism.

Europe will be re-centered around four to five “true nations”: Germany, Britain, Turkey, Russia and, perhaps, France. (The destiny of France, critical to Europe’s future, remains as interesting and mysterious as ever, and one can imagine any number of scenarios.) The rest will be provinces. The only small or peripheral societies deserving the moniker “nation,” having a vibrant and autonomous life, will be the Nordics and perhaps half-a-dozen of the smaller continental countries.

It is interesting that Europe’s traditional dominant nations are maintaining themselves and remaining the only ones with any vitality, even in the strange, diffuse, difficult to seize postmodern age we live in. The euro will have accelerated and accentuated these processes – both the demographic collapse of certain parts of Europe and the decline of Europe in the world – while delaying the decline of Germany and allowing a partial renewal through (easy-to-integrate) European immigrants. However, in some places this classic peripheral decline is taking place without the euro and perhaps Spain, Portugal and Greece were doomed to decadence even without the folly of EMU. This “liberal decadence” is already inspiring counter-reaction, most notably in Viktor Orbán’s Hungary, although it’s not clear to me such reactionary revolutions will actually be able to address these trends.

Perhaps the enduring success of the major nations is due to their traditional power (the powerful make the rules to suit themselves, perpetuating that power). But I suspect it may also reflect deeper socio-cultural roots (national characteristics), which were the cause of their historical greatness in the modern age and persist in new forms to this day. The rest will become hollowed-out provinces, glorified retirement homes and, if they are pleasant enough, attractive tourist spots for global travelers to admire the ruins of once-proud nations.

* * *

The title of this post of course references the famous Irish patriotic song by Thomas Osborne Davis, “A Nation Once Again”. And as nothing is ever gained by defeatism, I’ll conclude on a more optimistic note:

When boyhood’s fire was in my blood

I read of ancient freemen,

For Greece and Rome who bravely stood,

Three Hundred Men and Three Men.

And then I prayed I yet might see

Our fetters rent in twain,

And Ireland, long a province, be

A Nation once again.

Πηγή

Craig Willy

EU affairs writer

No-nonsense analysis of France, Europe and beyond

.~`~.

Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική

- Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.

- Οδεύοντας προς τις ευρωεκλογές: Explaining the Rapid Rise of the Xenophobic Right in Contemporary Europe.

- Με αφορμή τα αυτονομιστικά κινήματα και τις υποεθνικές-κρατικές τάσεις και πιέσεις: Ο «νεομεσαιωνισμός» ή «New medievalism» ως ένα πρότυπο διακυβέρνησης της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομίας, τρεις οπτικές θεώρησης της παγκοσμιοποίησης -από τα μάτια του τωρινά ισχυρού- και δυο λόγια εισαγωγικά περί «εδαφικών» και μη ιδεολογιών.

- Νέος μεσαιωνισμός ή New medievalism - μέρος β´. Συνέχεια στο ζήτημα της κρίσης ή παρακμής της κυριαρχίας και του συστήματος κρατών - και της (υποτιθέμενης ή πιθανής) αντικατάστασης του από νέες μορφές πολιτικής οικουμενικής οργάνωσης.

- Η κατάρρευση του ευρωπαϊκού συστήματος.

- Σύντομες αναφορές στις εξελίξεις των εθνικών πολιτικών συστημάτων της Ουγγαρίας και της Γαλλίας. Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» β´ - ανατολικοευρωπαϊκά και δυτικο(ατλαντικο)ευρωπαϊκά.

- Έντεκα γεωπολιτικά ερμηνευτικά σχήματα για τον Πλανητικό Μετασχηματισμό - μέρος β´ και Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» α´.

- Ενθυμήσεις: «Ο εγκαταλειμμένος ναός... η πτώση της δημοκρατίας».

*

- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.

- Friedrich Ratzel, Μεσευρώπη (Mitteleuropa) και «Ευρωπαϊκή Ένωση».

- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.

*

- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.

- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.

- Η ανατολικη Ευρώπη και τα Βαλκάνια δέσμιες περιοχές -και πειραματόζωα- θεωριών εργαστηρίου, «ιδεών»-εργαλείων, της «κοινής γνώμης» και ιδεολογικών «πραγματικοτήτων» και ιστοριογραφιών - μέρος α´.

*

- Η «μεταμοντέρνα αυτοκρατορία» ή το «κοσμοπολίτικο κράτος» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και οι εθνικές στρατηγικές ασφάλειας των κρατών μελών της. Το μεταμοντέρνο ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφάλειας, οι πλουραλιστικές και συγχωνευμένες κοινότητες ασφάλειας και οι αλλαγές στις γεωπολιτικές ισορροπίες της Ευρώπης.

- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση

- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.

- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.

- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».

*

- Πλανητικός μετασχηματισμός -εισαγωγικά περί «γεωκεντρικής τεχνολογίας» και «εθνοκεντρικής πολιτικής», παγκοσμιοποίησης και μη αναστρεψιμότητας της, διεθνικών οργανισμών, πολυεθνικών επιχειρήσεων και εθνών-κρατών.

- Μερική παγκοσμιοποίηση των διεθνών χρηματοοικονομικών - Ενότητα ή κατακερματισμός του νομισματικού συστήματος; - Η αυξημένη περιφερειοποίηση των υπηρεσιών και της βιομηχανικής παραγωγής - Η διαμάχη για την πολυεθνική επιχείρηση και το έθνος-κράτος.

*

- Απόσπασμα από ένα κλασικό κείμενο: Τουρκία, Ευρώπη, Ευρασία - και Ελλάδα.

- Κύπρος και Θράκη (Ελλάδα και Τουρκία). Κριμαϊκός Πόλεμος και Ανατολικό Ζήτημα. Η περιφερειακή γεωιστορική και γεωπολιτική διάσταση.

- Περιφερειακό κράτος και εσωτερική ενσωμάτωση. Η περίπτωση της Θράκης και η αποκιοποιημένη ιστοριογραφία. Εισαγωγή στα γεωπολιτικά αίτια της κρίσης της ελληνικής πολιτιστικής ταυτότητας - και μια αναφορά στο αλληλεξαρτώμενο μέλλον της Θράκης και της Κύπρου.

*

- Ευρώπη.

- Ανατολική Ευρώπη.

- Νέο Ανατολικό Ζήτημα.

- Ρωσία.

- Για το «γερμανικό ζήτημα».

- Πλανητικός Μετασχηματισμός