- 06/20/14--01:51: _Φεμινιστική γεωπολι...
- 07/16/14--01:55: _I) Το Ισραήλ ως έθν...
- 07/16/14--14:42: _Ι) Beginning Of The...
- 07/18/14--03:54: _Ι) Το τέλος τής χρι...
- 07/18/14--13:30: _Ανθρωποποίηση.
- 07/19/14--01:36: _Πέντε σύντομες αναφ...
- 07/12/14--02:33: _Διεθνές σύστημα κρα...
- 07/12/14--07:54: _Πόλεμος και -συστημ...
- 07/13/14--08:15: _Περί εθνικισμού, δη...
- 07/13/14--10:23: _Η σημασία των Βαλκα...
- 07/20/14--07:39: _Κοινή γνώμη, ιδεολο...
- 07/13/14--01:51: _Η ιδέα της διεθνούς...
- 07/22/14--10:38: _Μεσόγειος και Μέση ...
- 07/25/14--02:12: _Ι) Iran, Russia, Ga...
- 07/26/14--05:47: _Ελλάδα και παγκοσμι...
- 07/26/14--06:43: _Ανθρωποποίηση.
- 07/28/14--02:36: _Η διάσταση του συγχ...
- 07/30/14--01:50: _I) Η Γάζα και το νέ...
- 07/31/14--08:09: _Το πολιτισμικό υπόδ...
- 08/03/14--15:32: _Ι) Clashes with Rus...
- .~`~.. .~`~. .~`~. **** .~`~..~`~...~`~.`~. .~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~..~`~. `~.
Οτι ό πρώτος παγκόσμιος πόλεμος προήλθε λόγω τών Βαλκανίων, είναι γενικά γνωστό. Αλλά καί ό φορέας του δευτέρου τά Βαλκάνια ήσαν.
Οι καταστάσεις τής άνατολικής Ευρώπης, άναγκαστικά διωγκωμένες μέσα στήν δυτική ιστοριογραφία του β'παγκοσμίου πολέμου, αποδίδουν τήν φαινομενολογία τών πραγμάτων (π.χ. έγγυήσεις Αγγλίας, Γαλλίας στήν Πολωνία ή προσβολή τής έδαφικής άκεραιότητας του Βελγίου), άλλά όχι τήν ουσία τους.
Η «νέα τάξη» του Χίτλερ προέβλεπε ώς Ρωσία μιά ευθεία (!) γραμμή Πετρουπολη - Κίεβο - Τιφλίδα.
Τά δυτικά αυτής της γραμμής έπρεπε νά υπαχθούν στήν «νέα Τάξη».
Αυτά είναι ακριβώς τα Βαλκάνια με τις προσβασεις τους στην Μαύρη Θάλασσα.
Ο χώρος αυτος αποτελούσε την αναγκαστική συμπλήρωση τής κεντρικής Ευρώπης, επί της οποίας θα εστηρίζετο η αυτοκρατορία του Χίτλερ, ως βασικής δυνάμεως της «νέα τάξης» των ευρωπαϊκων πραγμάτων.
Υπήρξαν μάλιστα καί σχέδια των επιτελων του, εν οίς καί ό Γκαίρινγκ, ότι επρεπε να εξασφαλισθη η Μεσόγειοςπρο πάσης άλλης επιχειρήσεως.
Αυτό ακριβώς σημαίνει πρόβλημα Βαλκανίων καί πρόβλημα Βαλκανίων σημαίνει την αυτοματη αναμιξη Ρωσίας και Αμερικής.
Συνεπώς καμμιά διαπραγματευτική δυνατότητα ειρήνης δέν υπήρχε γιά τούς Γερμανούς, ακριβώς γιατί υπήρχε τό ζήτημα τών Βαλκανίων.
Ούτε καί τυχαίο ειναι βέβαια ότι οί πρώτες αποβάσεις τών συμμαχικών στρατευμάτων έγιναν στήν Μεσόγειο.
Μετά τόν α'παγκ. πόλεμο, καί ιδιαίτερα μετά τήν μικρασιατική καταστροφή, ή παρουσία τής Αμερικής στήν Μεσόγειο κατέστη γεγονός αδιάφευκτον, λόγω τής εξαρτήσεώς της άπό τούς χώρούς τής Μέσης Ανατολής, ένώ «εξασφάλιση τής Μεσογείου» εσήμαινε συνεννόηση μέ τήν Ρωσία ώς πρός τά Βαλκάνια.
Οποιαδήποτε όμως πρόταση περί Βαλκανίων απερρίπτετο άπό τόν Στάλιν άσυζητητί.
Επομένως ό πόλεμος ηταν εξ αρχης διμέτωπος, ακριβώς λόγω των Βαλκανίων.
Ότι η όλοκλήρωση τής Ευρώπης διέρχεται αναγκαστικά εκ τών Βαλκανίων, υπήρξε ή πλήρως όρθή εκτίμηση τών εθνικοσοσιαλιστών.
Ο τρόπος μόνο πού διάλεξαν υπήρξε έξ αρχής λαθεμένος, διότι απέκλειε έκ τών προτέρων κάθε ενδιάμεση διαπραγμάτευση διαρκούντος του πολέμου...
Οι καταστάσεις τής άνατολικής Ευρώπης, άναγκαστικά διωγκωμένες μέσα στήν δυτική ιστοριογραφία του β'παγκοσμίου πολέμου, αποδίδουν τήν φαινομενολογία τών πραγμάτων (π.χ. έγγυήσεις Αγγλίας, Γαλλίας στήν Πολωνία ή προσβολή τής έδαφικής άκεραιότητας του Βελγίου), άλλά όχι τήν ουσία τους.
Η «νέα τάξη» του Χίτλερ προέβλεπε ώς Ρωσία μιά ευθεία (!) γραμμή Πετρουπολη - Κίεβο - Τιφλίδα.
Τά δυτικά αυτής της γραμμής έπρεπε νά υπαχθούν στήν «νέα Τάξη».
Αυτά είναι ακριβώς τα Βαλκάνια με τις προσβασεις τους στην Μαύρη Θάλασσα.
Ο χώρος αυτος αποτελούσε την αναγκαστική συμπλήρωση τής κεντρικής Ευρώπης, επί της οποίας θα εστηρίζετο η αυτοκρατορία του Χίτλερ, ως βασικής δυνάμεως της «νέα τάξης» των ευρωπαϊκων πραγμάτων.
Υπήρξαν μάλιστα καί σχέδια των επιτελων του, εν οίς καί ό Γκαίρινγκ, ότι επρεπε να εξασφαλισθη η Μεσόγειοςπρο πάσης άλλης επιχειρήσεως.
Αυτό ακριβώς σημαίνει πρόβλημα Βαλκανίων καί πρόβλημα Βαλκανίων σημαίνει την αυτοματη αναμιξη Ρωσίας και Αμερικής.
Συνεπώς καμμιά διαπραγματευτική δυνατότητα ειρήνης δέν υπήρχε γιά τούς Γερμανούς, ακριβώς γιατί υπήρχε τό ζήτημα τών Βαλκανίων.
Ούτε καί τυχαίο ειναι βέβαια ότι οί πρώτες αποβάσεις τών συμμαχικών στρατευμάτων έγιναν στήν Μεσόγειο.
Μετά τόν α'παγκ. πόλεμο, καί ιδιαίτερα μετά τήν μικρασιατική καταστροφή, ή παρουσία τής Αμερικής στήν Μεσόγειο κατέστη γεγονός αδιάφευκτον, λόγω τής εξαρτήσεώς της άπό τούς χώρούς τής Μέσης Ανατολής, ένώ «εξασφάλιση τής Μεσογείου» εσήμαινε συνεννόηση μέ τήν Ρωσία ώς πρός τά Βαλκάνια.
Οποιαδήποτε όμως πρόταση περί Βαλκανίων απερρίπτετο άπό τόν Στάλιν άσυζητητί.
Επομένως ό πόλεμος ηταν εξ αρχης διμέτωπος, ακριβώς λόγω των Βαλκανίων.
Ότι η όλοκλήρωση τής Ευρώπης διέρχεται αναγκαστικά εκ τών Βαλκανίων, υπήρξε ή πλήρως όρθή εκτίμηση τών εθνικοσοσιαλιστών.
Ο τρόπος μόνο πού διάλεξαν υπήρξε έξ αρχής λαθεμένος, διότι απέκλειε έκ τών προτέρων κάθε ενδιάμεση διαπραγμάτευση διαρκούντος του πολέμου...
Τα Βαλκάνια κατά τούτο εξαιρούνται του χαρακτηρισμού της... «υποσημειώσεως», ότι ενώ τα ίδια έχουν γεωφυσική αυτάρκεια, αποτελούν την αναγκαία προϋπόθεση λειτουργίας και ολοκληρώσεως άλλων χωρών.
Κατά τούς νεώτερους αιώνες, «μεγάλες δυνάμεις» είναι μόνο όσες έχουν νά κάνουν μέ τά Βαλκάνια, ένώ ό κριμαϊκός πόλεμος (ό όποίος κακώς δέν συνυπολογίζεται μέ τούς παγκόσμιους πολέμους, διότι τέτοιος ήταν μεταξύ του τότε τεχνολογικά ανεπτυγμένού κόσμου) δέν έθεσε μόνο τίς προϋποθέσεις τής σύγχρονης βιομηχανικής άναπτύξεως τής Ευρώπης, αλλά εδημιούργησε πολιτικά τήν τρέχουσα έννοια τής δυτικής Ευρώπης.
Μέ τόν πόλεμο αυτόν χειραφετείται πολιτικά ό χωρος τής κεντρικής Ευρώπης, η όποία προηγουμένως, λόγω τής φυσικής εξαρτήσεώς της άπό τά Βαλκάνια, τελούσε υπό τήν πολιτική χειραγωγία τής Ρωσίας (βλ. καί F. Νaumann, Mitteleuropa, Berlin 1915, σελ. 50).
Κατά τούς νεώτερους αιώνες, «μεγάλες δυνάμεις» είναι μόνο όσες έχουν νά κάνουν μέ τά Βαλκάνια, ένώ ό κριμαϊκός πόλεμος (ό όποίος κακώς δέν συνυπολογίζεται μέ τούς παγκόσμιους πολέμους, διότι τέτοιος ήταν μεταξύ του τότε τεχνολογικά ανεπτυγμένού κόσμου) δέν έθεσε μόνο τίς προϋποθέσεις τής σύγχρονης βιομηχανικής άναπτύξεως τής Ευρώπης, αλλά εδημιούργησε πολιτικά τήν τρέχουσα έννοια τής δυτικής Ευρώπης.
Μέ τόν πόλεμο αυτόν χειραφετείται πολιτικά ό χωρος τής κεντρικής Ευρώπης, η όποία προηγουμένως, λόγω τής φυσικής εξαρτήσεώς της άπό τά Βαλκάνια, τελούσε υπό τήν πολιτική χειραγωγία τής Ρωσίας (βλ. καί F. Νaumann, Mitteleuropa, Berlin 1915, σελ. 50).
---------------------------------------------------------------
Αυτό που γνωρίζουμε σήμερα ως «Ευρώπη», είναι μια πλανώμενη ιστορική και πολιτική αοριστολογία, η οποία προϋπόθεση της έχει ένα μόνο και καθόλου αυτονόητο δεδομένο:
ότι οι εκτρωματικές «ισορροπίες» που επετεύχθησαν κάποτε (το 1854) στον μεσογειακό χώρο και δημιούργησαν - παγιούμενες μέσω αυτών - τους δύο παγκόσμιους πολέμους, θα διαρκέσουν επ'άπειρον.
Η όλη πολιτική ύπαρξη της Ευρώπης, και της «Δύσεως» γενικότερα, στηρίζεται σε ένα και μόνο γεγονός: στην έκβαση του κριμαϊκού πολέμου.
ότι οι εκτρωματικές «ισορροπίες» που επετεύχθησαν κάποτε (το 1854) στον μεσογειακό χώρο και δημιούργησαν - παγιούμενες μέσω αυτών - τους δύο παγκόσμιους πολέμους, θα διαρκέσουν επ'άπειρον.
Η όλη πολιτική ύπαρξη της Ευρώπης, και της «Δύσεως» γενικότερα, στηρίζεται σε ένα και μόνο γεγονός: στην έκβαση του κριμαϊκού πολέμου.
---------------------------------------------------------------
Κάθε συνεπώς μεταβολή στόν χώρο τών Βαλκανίων καί κάθε σχέση μ'αυτόν είναι αναγκαστικά παγκοσμίου σημασίας.
Αυτό δέν άποτελεί διαπίστωση του παρελθόντος μόνο, άλλά μιά πολύτιμη παραδοχή για κάθε νέα ιστορική σύνθεση τών καιρών μας και του μέλλοντος.
Παραδοχή γιά τήν έννοια τής φυσικής Ευρώπης.
Δέν υπάρχει σελίδα τής νεώτερης πολιτικής ιστορίας τής Ευρώπης πού νά μή συνδέεται μέ τά Βαλκάνια, οπως δέν υπάρχει σελίδα του ίστορικου παρελθόντος που νά μή συνδέεται μέ τόν μεσογειακόν χώρο.
Δέν πρόφθασε καλά καλά νά τελείώση τό Συνέδριο του Βερολίνού, όπού ό Βίσμαρκδημιουργει αμέσως τόν Zweikaiserbund (στόν όποιον θά προστεθή αργότερα καί ή Ιταλία), πρός μεγάλη έκπληξη τών Ρώσων καί ανατροπή τών προηγούμένων σχέσεων μ αυτους.
Είναι ακριβώς μέ τό Συνέδριο αυτό καί τήν διπλωματική ήττα τής Ρωσίας ώς πρός τήν Συνθήκη του 'Αγ. Στεφάνού πού διανοίγεται ό δρόμος τής κεντρικής Εύρώπης γιά τά Βαλκάνια.
Καί ό Βίσμαρκ πολυ φυσικά σπεύδει, άλλά σπεύδει μονομερώς, αγνοώντας τόν οργανικό δεσμό τών Βαλκανίων μέ όλόκληρον τόν χώρο τής Ευρώπης.
Έτσι όμως δημιούργουνται οί προϋποθέσεις γιά τόν πρώτον παγκόσμιο πόλεμο.
Ο Βίσμαρκ άπό τήν άποψή του, καί μέ πλήρη τήν συναίσθηση του χώρού τών Βαλκανίων γιά τήν κεντρική Ευρώπη, ένεργει σωστά, ειναι όμως οί σχέσεις τής υπολοίπου Ευρώπης μέ τά Βαλκάνια πού δημιουργούν το πρόβλημα (όπως καί και σήμερα, άλλωστε, καθώς θά ιδούμε).
Κοντά στά άλλα δέν πρέπει νά ξεχνιέται ότι τήν ιδια αυτή εποχή ή Αγγλία είναι απολύτως εξαρτημένη από την Μεσόγειο καί έχει κάθε λόγο νά μη θέλει τήν παρουσία άλλων δυνάμεων σ'αυτή....
Αυτό δέν άποτελεί διαπίστωση του παρελθόντος μόνο, άλλά μιά πολύτιμη παραδοχή για κάθε νέα ιστορική σύνθεση τών καιρών μας και του μέλλοντος.
Παραδοχή γιά τήν έννοια τής φυσικής Ευρώπης.
Δέν υπάρχει σελίδα τής νεώτερης πολιτικής ιστορίας τής Ευρώπης πού νά μή συνδέεται μέ τά Βαλκάνια, οπως δέν υπάρχει σελίδα του ίστορικου παρελθόντος που νά μή συνδέεται μέ τόν μεσογειακόν χώρο.
Δέν πρόφθασε καλά καλά νά τελείώση τό Συνέδριο του Βερολίνού, όπού ό Βίσμαρκδημιουργει αμέσως τόν Zweikaiserbund (στόν όποιον θά προστεθή αργότερα καί ή Ιταλία), πρός μεγάλη έκπληξη τών Ρώσων καί ανατροπή τών προηγούμένων σχέσεων μ αυτους.
Είναι ακριβώς μέ τό Συνέδριο αυτό καί τήν διπλωματική ήττα τής Ρωσίας ώς πρός τήν Συνθήκη του 'Αγ. Στεφάνού πού διανοίγεται ό δρόμος τής κεντρικής Εύρώπης γιά τά Βαλκάνια.
Καί ό Βίσμαρκ πολυ φυσικά σπεύδει, άλλά σπεύδει μονομερώς, αγνοώντας τόν οργανικό δεσμό τών Βαλκανίων μέ όλόκληρον τόν χώρο τής Ευρώπης.
Έτσι όμως δημιούργουνται οί προϋποθέσεις γιά τόν πρώτον παγκόσμιο πόλεμο.
Ο Βίσμαρκ άπό τήν άποψή του, καί μέ πλήρη τήν συναίσθηση του χώρού τών Βαλκανίων γιά τήν κεντρική Ευρώπη, ένεργει σωστά, ειναι όμως οί σχέσεις τής υπολοίπου Ευρώπης μέ τά Βαλκάνια πού δημιουργούν το πρόβλημα (όπως καί και σήμερα, άλλωστε, καθώς θά ιδούμε).
Κοντά στά άλλα δέν πρέπει νά ξεχνιέται ότι τήν ιδια αυτή εποχή ή Αγγλία είναι απολύτως εξαρτημένη από την Μεσόγειο καί έχει κάθε λόγο νά μη θέλει τήν παρουσία άλλων δυνάμεων σ'αυτή....
Ο Βισμαρκ ενεργεί, λοιπόν, άπο την αποψή του σωστά αλλά βεβιασμένα.
Ενεργεί δηλαδή κατά νόημα, οπως καί ό Χίτλερ, στον οποιον ηταν εξ αλλού γνωστό από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο ότι ένας παγκόσμιος πόλεμος δέν μπορεί να διεξαχθεί στην ηπειρωτικη Ευρωπη χωρις την εξασφάλιση ενός τουλάχιστον μέρους τών Βαλκανίων.
Βασικά ό «Lehensraum», ό «ζωτικός χωρος» τών έθνικοσοσιαλιστών, ήταν αυτος πού έλυσε τό έπισιτιστικό πρόβλημα τών Γερμανών στον α'παγκόσμιο πόλεμο, δηλαδή ή κατεύθυνση Ουκρανίας, Ρουμανίας (βλ. R. Κjellens - Κ. Haushofer).
Η διαφορά ήταν ότι για τον Βίσμαρκ δέν υπήρχε τό πρόβλημα πού υπήρχε για τον Χίτλερ καί τό όποίον δημιουργήθηκε μετά τόν πρώτο παγκ. πόλεμο, δηλαδη η «ένωση του Δουναβεως» με βάση την «μικρή Ανταντ».
Ήταν τό πολιτικό πρόγραμμα τών τσεχοσλοβάκων πολιτικών Μάζαρυκ και Μπένες, τό όποίον βασικά εστρέφετο κατα της Ουγγαρίας, άφου μεγάλα πληθυσμιακά σύνολα Ούγγρων ευρέθηκαν στα άλλα κράτη μετά τον πόλεμο, αλλά καθ'εαυτό συνιστούσε ένα μειονέκτημα για τη Γερμανία, το οποίον, υπό τις σχέσεις της «μικρής Αντάντ» με την Γαλλία, εγένετο ακόμα οξύτερο στον μεσοπόλεμο.
Ενεργεί δηλαδή κατά νόημα, οπως καί ό Χίτλερ, στον οποιον ηταν εξ αλλού γνωστό από τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο ότι ένας παγκόσμιος πόλεμος δέν μπορεί να διεξαχθεί στην ηπειρωτικη Ευρωπη χωρις την εξασφάλιση ενός τουλάχιστον μέρους τών Βαλκανίων.
Βασικά ό «Lehensraum», ό «ζωτικός χωρος» τών έθνικοσοσιαλιστών, ήταν αυτος πού έλυσε τό έπισιτιστικό πρόβλημα τών Γερμανών στον α'παγκόσμιο πόλεμο, δηλαδή ή κατεύθυνση Ουκρανίας, Ρουμανίας (βλ. R. Κjellens - Κ. Haushofer).
Η διαφορά ήταν ότι για τον Βίσμαρκ δέν υπήρχε τό πρόβλημα πού υπήρχε για τον Χίτλερ καί τό όποίον δημιουργήθηκε μετά τόν πρώτο παγκ. πόλεμο, δηλαδη η «ένωση του Δουναβεως» με βάση την «μικρή Ανταντ».
Ήταν τό πολιτικό πρόγραμμα τών τσεχοσλοβάκων πολιτικών Μάζαρυκ και Μπένες, τό όποίον βασικά εστρέφετο κατα της Ουγγαρίας, άφου μεγάλα πληθυσμιακά σύνολα Ούγγρων ευρέθηκαν στα άλλα κράτη μετά τον πόλεμο, αλλά καθ'εαυτό συνιστούσε ένα μειονέκτημα για τη Γερμανία, το οποίον, υπό τις σχέσεις της «μικρής Αντάντ» με την Γαλλία, εγένετο ακόμα οξύτερο στον μεσοπόλεμο.
Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.
Γεράσιμος Κακλαμάνης
To «Ανατολικό Ζήτημα» Σήμερα - Εκδ. Εικοστού Πρώτου 1998
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Friedrich Ratzel, Μεσευρώπη (Mitteleuropa) και «Ευρωπαϊκή Ένωση».
- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.
- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.
- Κύπρος και Θράκη (Ελλάδα και Τουρκία). Κριμαϊκός Πόλεμος και Ανατολικό Ζήτημα. Η περιφερειακή γεωιστορική και γεωπολιτική διάσταση.
- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.
- Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το Κόσοβο και τη Βοσνία, στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Μέση Ανατολή). Η εφαρμογή μιας στρατηγικής και η συνέχεια των «ιδεαλιστικών» και «ρεαλιστικών» στοιχείων της. Το σημείο τομής των γεωπολιτικών κενών και των πεδίων γεωπολιτισμικών αντιπαραθέσεων ή η «σύγκρουση των πολιτισμών», η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της «Δύσης», οι ανταγωνισμοί και τα στοιχεία συνέχειας της ευρασιατικής στρατηγικής των ΗΠΑ.
- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.
- Γιατί η «Ευρώπη» αποτυγχάνει - μέρος α´.
- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.
- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.
- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος β´. Η επιστημονική γνώση, η «μάζα» και τα όρια του φιλελευθερισμού.
- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».
- Μια σύντομη -«προφητική» δήθεν- αναφορά για την Ουκρανία και την Κριμαία.
- Με αφορμή την Ουκρανία. Μια σύντομη εισαγωγική αναφορά στις «διχασμένες χώρες».
- Συνέχεια για τις «διχασμένες χώρες». Τουρκία.
- Αν. Ευρώπη.
- Νέο Ανατολικό Ζήτημα.
- Ρωσογερμανικά.
- Ευρώπη.
α´
Για την «Ευρώπη» θεωρείται δεδομένο ως κοινή συνείδηση αυτό που η «ιστοριογραφία» πέτυχε γιά τις ιδεολογικές ανάγκες τής «Ευρώπης»: την απουσία σημασίας όλων τών άλλων πολιτισμών...
Η ταύτιση «ιστοριογραφίας» καί «κοινής γνώμης» είναι απόλυτη.
Δέν είναι βέβαια τυχαίο, ότι «ιστοριογραφία» καί «κοινή γνώμη» έμφανίζονται ταυτόχρονα στό πολιτικό προσκήνιο ιστορικά.
Αυτό πού βασικά προέχει ειναι ή «κοινή γνώμη».
Αυτή αποτελεί το εργαλείο της πολιτικής, κυρίως τής έξωτερικής, μέ πρώτο μεγάλο «κύμα» στήν νεώτερη ιστορία τόν «φιλελληνισμό».
«Φιλελληνισμός» είναι η ιδεολογία μιάς «κοινής γνώμης», ή όποία θά χρησιμοποιηθή γιά τήν νεώτερη εισδοχή τής δυτικής Ευρώπης στον χώρο τής ανατολικής Μεσογείουκαί τών Βαλκανίων.
---------------------------------------------------------------
Ὁ ρατσισμὸς ὡς ἰδεολογία εἶναι ἕνα προϊόν τῆς δυτικῆς Εὐρώπης καὶ ἔχει ἄμεση σχέση καὶ καταγωγὴ μὲ τὶς καταστάσεις τῆς Μεσογείου.
Ἕνα πρᾶγμα πού δὲν ἔχει παρατηρηθῆ -καὶ οἱ ἐξηγήσεις σ'αὐτὸ δὲν εἶναι δύσκολες- εἶναι ὅτι οἱ θεωρίες τοῦ Γκομπινώ προέρχονται ἀπὸ ἕνα σύνολο ἰδεολογικῶν παραστάσεων πού ἔχουν ἄμεση σχέση μὲ τὶς καταστάσεις τῆς Μεσογείου καὶ ἰδιαίτερα μὲ τὶς νεώτερες σχέσεις τῶν δυτικῶν κρατῶν μ'αὐτή.
Ὁ πνευματικὸς κόσμος τοῦ Γκομπινώ -ὁ ὁποῖος γι'αὐτὸ διετέλεσε καὶ πρεσβευτὴς τῆς Γαλλίας στὴν Ἑλλάδα- εἶναι ἡ ἱστορία τῶν λαῶν τῆς μεσογειακῆς Ἀνατολῆς...
Οἱ «κατώτερες φυλὲς» τοῦ Γκομπινώ δὲν εἶναι ἀνθρωπολογικὲς φυλὲς τῆς Ἀφρικῆς, ἀλλὰ οἱ ἱστορικοὶ λαοὶ τῆς Μεσογείου.
Καὶ ἀναπτύσσονται ἀκριβῶς σὲ μιὰ ἐποχὴ ὅπου ὁ «φιλελληνισμὸς» (αὐτὸς ὁ σφοδρὸς ἔρωτας πρὸς ἄγνωστη ἐρωμένη) ἔχει πλέον ἀποδώσει τοὺς καρπούς του, μὲ τὴν κατασκευὴ μίας Ἑλλάδος καταλλήλου πρὸς τὸ εἶδος τῆς περαιτέρω εὐρωπαϊκῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῶν Βαλκανίων (βλ. σχετικῶς καὶ V. Gitermann, Gesch. Russlands, τόμ. 3, 1949, σελ. 62 κ.ε.), καὶ λόγω ἄλλων καταστάσεων, ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν της εὐρωπαϊκῆς πολιτικῆς, παρέχει τὴν θέση του σὲ ἄλλες ἰδεολογίες. Καθόλου τυχαῖο δὲν εἶναι ὅτι μετὰ τὸν «φιλελληνισμὸ» οἳ διάδοχες «θεωρίες» στὸν εὐρωπαϊκὸν χῶρο εἶναι οἱ θεωρίες Φαλμεράϋερ καὶ Γκομπινώ (πού εἶναι περίπου τῆς ἴδιας ἐποχῆς), ἐνῷ στοὺς «Ἕλληνες» μένει ἡ «Μεγάλη Ἰδέα»!
Εἶναι ἡ φυσιολογικὴ ἐξέλιξη τῆς δυτικοευρωπαϊκῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῶν Βαλκανίων μὲ ἀντιστοιχία πληρέστατη...
Ἕνα πρᾶγμα πού δὲν ἔχει παρατηρηθῆ -καὶ οἱ ἐξηγήσεις σ'αὐτὸ δὲν εἶναι δύσκολες- εἶναι ὅτι οἱ θεωρίες τοῦ Γκομπινώ προέρχονται ἀπὸ ἕνα σύνολο ἰδεολογικῶν παραστάσεων πού ἔχουν ἄμεση σχέση μὲ τὶς καταστάσεις τῆς Μεσογείου καὶ ἰδιαίτερα μὲ τὶς νεώτερες σχέσεις τῶν δυτικῶν κρατῶν μ'αὐτή.
Ὁ πνευματικὸς κόσμος τοῦ Γκομπινώ -ὁ ὁποῖος γι'αὐτὸ διετέλεσε καὶ πρεσβευτὴς τῆς Γαλλίας στὴν Ἑλλάδα- εἶναι ἡ ἱστορία τῶν λαῶν τῆς μεσογειακῆς Ἀνατολῆς...
Οἱ «κατώτερες φυλὲς» τοῦ Γκομπινώ δὲν εἶναι ἀνθρωπολογικὲς φυλὲς τῆς Ἀφρικῆς, ἀλλὰ οἱ ἱστορικοὶ λαοὶ τῆς Μεσογείου.
Καὶ ἀναπτύσσονται ἀκριβῶς σὲ μιὰ ἐποχὴ ὅπου ὁ «φιλελληνισμὸς» (αὐτὸς ὁ σφοδρὸς ἔρωτας πρὸς ἄγνωστη ἐρωμένη) ἔχει πλέον ἀποδώσει τοὺς καρπούς του, μὲ τὴν κατασκευὴ μίας Ἑλλάδος καταλλήλου πρὸς τὸ εἶδος τῆς περαιτέρω εὐρωπαϊκῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῶν Βαλκανίων (βλ. σχετικῶς καὶ V. Gitermann, Gesch. Russlands, τόμ. 3, 1949, σελ. 62 κ.ε.), καὶ λόγω ἄλλων καταστάσεων, ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν της εὐρωπαϊκῆς πολιτικῆς, παρέχει τὴν θέση του σὲ ἄλλες ἰδεολογίες. Καθόλου τυχαῖο δὲν εἶναι ὅτι μετὰ τὸν «φιλελληνισμὸ» οἳ διάδοχες «θεωρίες» στὸν εὐρωπαϊκὸν χῶρο εἶναι οἱ θεωρίες Φαλμεράϋερ καὶ Γκομπινώ (πού εἶναι περίπου τῆς ἴδιας ἐποχῆς), ἐνῷ στοὺς «Ἕλληνες» μένει ἡ «Μεγάλη Ἰδέα»!
Εἶναι ἡ φυσιολογικὴ ἐξέλιξη τῆς δυτικοευρωπαϊκῆς πολιτικῆς ἐπὶ τῶν Βαλκανίων μὲ ἀντιστοιχία πληρέστατη...
Η Ευρώπη ως αόριστη έννοια
---------------------------------------------------------------
Μέ την αυτήν θεωρία περί «κινδύνων» (έν προκειμένω του ρωσικού «κινδύνου», όπως άναλυτικώτερα στό κείμενο θά ιδούμε), όπως ακριβώς καί σήμερα αυτοί χρησιμοποιούνται ιδεολογικώς γιά τήν τρέχουσα διαμόρφωση τής κοινής γνώμης.
Η κοινή γνώμη δέν είναι γνώμη, άλλά μιά τεχνικώς κατασκευαζομένη ιδεολογία έκάστοτε.
Καί κατασκευαζομένη πάντα «έκ τών άνω», ουδόλως ύφιστάμενη προηγουμένως στά ευρύτερα στρώματα τών κοινωνιών.
Η κοινή γνώμη προέκυψε μέσω τών «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και τής «ελευθερίας εκφράσεως» κατά τά νεώτερα χρόνια, όταν τά ιδεολογικά οικοδομηματα πίστεως εκλονίσθηκαν καί ο καθένας έγινε «άτομο» (βλ. σχετικώς καί F. Tonnies, Kritik der Offentlichen Μeinung, 1922). Μέ τήν δική του «γνώμη», φυσικά, καί μέ τήν «έλευθερία» νά τήν έκφράση.
Ο γνωστός άφορισμός του Βολταιρου γίνεται πλεον τόπος κοινός.
Άλλα η «γνώμη» είναι ένα πράγμα μετρήσιμο καί διαμορφώσιμο.
Όποιος ξέρει γιά ένα πράγμα λιγώτερα, είναι υποχρεωμένος νά υποταχθή σ'αυτόν πού ξέρει περισσότερα. Συνεπώς, αυτός πού ξέρει «τα πιο πολλά άπ'όλους», είναι αυτός που μπορεί νά καθορίση τήν «γνώμη» όλων τών άλλων.
Η κοινή γνώμη δέν είναι γνώμη, άλλά μιά τεχνικώς κατασκευαζομένη ιδεολογία έκάστοτε.
Καί κατασκευαζομένη πάντα «έκ τών άνω», ουδόλως ύφιστάμενη προηγουμένως στά ευρύτερα στρώματα τών κοινωνιών.
Η κοινή γνώμη προέκυψε μέσω τών «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και τής «ελευθερίας εκφράσεως» κατά τά νεώτερα χρόνια, όταν τά ιδεολογικά οικοδομηματα πίστεως εκλονίσθηκαν καί ο καθένας έγινε «άτομο» (βλ. σχετικώς καί F. Tonnies, Kritik der Offentlichen Μeinung, 1922). Μέ τήν δική του «γνώμη», φυσικά, καί μέ τήν «έλευθερία» νά τήν έκφράση.
Ο γνωστός άφορισμός του Βολταιρου γίνεται πλεον τόπος κοινός.
Άλλα η «γνώμη» είναι ένα πράγμα μετρήσιμο καί διαμορφώσιμο.
Όποιος ξέρει γιά ένα πράγμα λιγώτερα, είναι υποχρεωμένος νά υποταχθή σ'αυτόν πού ξέρει περισσότερα. Συνεπώς, αυτός πού ξέρει «τα πιο πολλά άπ'όλους», είναι αυτός που μπορεί νά καθορίση τήν «γνώμη» όλων τών άλλων.
Δέν είναι λοιπόν τυχαίο, ότι ή μεγαλύτερη συγκέντρωση κεφαλαίων μετά τήν βιομηχανία όπλων παρατηρείται στά μέσα διαμορφώσεως τής κοινής γνώμης.
Πρόκειται περί τού μέσου πού έξασφαλίζει τίς προϋποθέσεις συνεχίσεως μιάς δεδομένης πολιτικής, εξαφανίζοντας τα ενδεχομενα αιτηματα που θα την έκαναν ν'αλλαξη εστω και μερικώς.
Και αφού η πολιτικη ασκείται διά της «κοινής γνώμης», είναι αυτονόητο ότι καί η «ιστορία» αποκλειστικό σκοπό έχει νά έξασφαλίζη τα «συνειδησιακά περιεχόμενα» πού έπιτρέπουν τήν σταθερή καί καθημερινή αναπαραγωγή της «κοινής γνώμης» μέσα σέ δεδομένα πλαίσια ιδεολογίας. Η περίπτωση του «φιλελληνισμού» (που είναι η πρώτη καί άκρως χαρακτηριστική) είναι αντιπροσωπευτική των πραγμάτων...
Αναλόγως συνεπώς έχρησιμοποιήθηκαν ώς «ίστοριογραφικά έργαλεία» ό Διαφωτισμός καί ό Ρωμαντισμός τών οποίων ή συνεχιζομένη χρήση θά ιδούμε σήμερα που οδηγεί...
Η «ιστοριογραφία» και η δημοσιογραφία δεν έχουν διαφορά μεθόδου, διότι δέν έχουν διαφορά σκοπών και λειτουργίας: όπως τό «άνώτερο σταδιο» της δημοσιογραφίας ειναι να μεταβάλη «ειδήσεις» σε γεγονότα και όχι αναγκαστικά να διερευνήση γεγονοτα ή να στηριχθή οπωσδηποτε σ'αυτά έτσι ακριβώς και η ιστοριογραφία προσπαθεί νά μετατρέψη «θεωρίες» σε πολιτική πράξη.
Στήν πολιτική έκείνη πράξη πού στηριζεται στην προκατασκευασμενη «κοινή γνώμη» και την οποίαν οι «θεωρίες» πρέπει νά στηρίζουν «έπιστημονικά».
Είναι τούτο, σύν τοίς άλλοις, καί μιά απαίτηση λειτουργίας τών... «κοινοβουλευτικών θεσμών», του καλώς θεμελιωμένού αξιώματος της «κοινής γνώμης» ότι ο «λαός συμμετέχει»...
Επομένως, η «ίστοριογραφία» είναι υποχρεωμένη νά διαπιστώνη στούς άλλους πολιτισμούς κάποιες «έλλείψεις» ώς πρός τό θέμα τούτο...
Πρόκειται περί τού μέσου πού έξασφαλίζει τίς προϋποθέσεις συνεχίσεως μιάς δεδομένης πολιτικής, εξαφανίζοντας τα ενδεχομενα αιτηματα που θα την έκαναν ν'αλλαξη εστω και μερικώς.
Και αφού η πολιτικη ασκείται διά της «κοινής γνώμης», είναι αυτονόητο ότι καί η «ιστορία» αποκλειστικό σκοπό έχει νά έξασφαλίζη τα «συνειδησιακά περιεχόμενα» πού έπιτρέπουν τήν σταθερή καί καθημερινή αναπαραγωγή της «κοινής γνώμης» μέσα σέ δεδομένα πλαίσια ιδεολογίας. Η περίπτωση του «φιλελληνισμού» (που είναι η πρώτη καί άκρως χαρακτηριστική) είναι αντιπροσωπευτική των πραγμάτων...
Αναλόγως συνεπώς έχρησιμοποιήθηκαν ώς «ίστοριογραφικά έργαλεία» ό Διαφωτισμός καί ό Ρωμαντισμός τών οποίων ή συνεχιζομένη χρήση θά ιδούμε σήμερα που οδηγεί...
Η «ιστοριογραφία» και η δημοσιογραφία δεν έχουν διαφορά μεθόδου, διότι δέν έχουν διαφορά σκοπών και λειτουργίας: όπως τό «άνώτερο σταδιο» της δημοσιογραφίας ειναι να μεταβάλη «ειδήσεις» σε γεγονότα και όχι αναγκαστικά να διερευνήση γεγονοτα ή να στηριχθή οπωσδηποτε σ'αυτά έτσι ακριβώς και η ιστοριογραφία προσπαθεί νά μετατρέψη «θεωρίες» σε πολιτική πράξη.
Στήν πολιτική έκείνη πράξη πού στηριζεται στην προκατασκευασμενη «κοινή γνώμη» και την οποίαν οι «θεωρίες» πρέπει νά στηρίζουν «έπιστημονικά».
Είναι τούτο, σύν τοίς άλλοις, καί μιά απαίτηση λειτουργίας τών... «κοινοβουλευτικών θεσμών», του καλώς θεμελιωμένού αξιώματος της «κοινής γνώμης» ότι ο «λαός συμμετέχει»...
Επομένως, η «ίστοριογραφία» είναι υποχρεωμένη νά διαπιστώνη στούς άλλους πολιτισμούς κάποιες «έλλείψεις» ώς πρός τό θέμα τούτο...
β´
Σε ποιού ειδους αδιέξοδα οδηγούν όλ'αυτά, θά ιδούμε ευθύς.
Πώς γίνεται όμως τώρα νά έξασφαλίζεται πάντα ό μικρός έκείνος αριθμός τών ολίγων πού ξέρουν πάντα «περισσότερα άπό τούς άλλους», ώστε νά διαμοφώνεται η κοινή γνώμη επί κατά το δυνατόν αμεταβλήτων πλαισίων (πρόοδος - υπανάπτυξη, δημοκρατία - δικτατορία κλπ., επί των οποίων, συν τοίς άλλοις, στηρίζεται καί η λειτουργία τών διεθνών οργανισμών);
Έδώ τα πράγματα καθίστανται απλούστερα.
Όπως άναλυτικώτερα θα ιδούμε στο κείμενο, ο φιλελευθερισμός ώς κοινωνικό σύστημα και ως φιλολογία εχει αναγκη απο εναν απο μηχανής Θεο ή καλόν Άγγελο πού όνομάζεται «αόρατος χείρ». Χωρίς αυτόν τον παραγοντα, οι αντιφάσεις του λιμπεραλισμού κατά θεωρίαν και πράξη δέν μπορούν νά αρθούν.
Δέν είναι τυχαίο ότι η εξέλιξη του φιλελευθερισμού ως σύστηματος ειναι εξ αρχής συνδυασμένη μέ «μυστικές έταιρείες».
Η «αόρατος» λοιπόν αυτή χείρ έξαφανίζει διαρκώς πηγές καί ντοκουμέντα, ώστε ακριβώς η ουσιαστικη γνωση των πραγματων να παραμενη παντα κτήμα όλίγων.
Πόσα άπ'αυτά θα διαρρεύσούν κάθε φορά πρός τήν «έρευνα», ειναι ζήτημα συνθηκών.
Περίπου 50 με 70 χρόνια γιά τα πιο ουδετερα απ αυτα (τα οποια, εν τω μεταξύ, «καλύπτονται» ως ένα βαθμό από τήν υπάρξασα έρευνα) θεωρούνται ώς ικανοποιητικό χρονικό διάστημα ασφαλείας για την μη διατάραξη των άρχών της «κοινής γνώμης» και τής ιδεολογίας.
Τα ουσιαστικώτερα μόνο κατ'έξαίρεση ή από κάποιο «ιστορικό ατύχημα» είναι δυνατόν νά ιδούν τό φώς ατόφια.
Συνέπεια αυτης της «γνώσεως μεταξύ ολίγων» ηταν παλαιότερα καί ή επισημοποίηση της κρυφής διπλωματίας.
Κρυφή διπλωματία είναι δυνατή μόνο υπό τό δεδομένο διαμορφώσεως της «κοινης γνώμης» εντος ωρισμενων πλαισίων.
Πώς γίνεται όμως τώρα νά έξασφαλίζεται πάντα ό μικρός έκείνος αριθμός τών ολίγων πού ξέρουν πάντα «περισσότερα άπό τούς άλλους», ώστε νά διαμοφώνεται η κοινή γνώμη επί κατά το δυνατόν αμεταβλήτων πλαισίων (πρόοδος - υπανάπτυξη, δημοκρατία - δικτατορία κλπ., επί των οποίων, συν τοίς άλλοις, στηρίζεται καί η λειτουργία τών διεθνών οργανισμών);
Έδώ τα πράγματα καθίστανται απλούστερα.
Όπως άναλυτικώτερα θα ιδούμε στο κείμενο, ο φιλελευθερισμός ώς κοινωνικό σύστημα και ως φιλολογία εχει αναγκη απο εναν απο μηχανής Θεο ή καλόν Άγγελο πού όνομάζεται «αόρατος χείρ». Χωρίς αυτόν τον παραγοντα, οι αντιφάσεις του λιμπεραλισμού κατά θεωρίαν και πράξη δέν μπορούν νά αρθούν.
Δέν είναι τυχαίο ότι η εξέλιξη του φιλελευθερισμού ως σύστηματος ειναι εξ αρχής συνδυασμένη μέ «μυστικές έταιρείες».
Η «αόρατος» λοιπόν αυτή χείρ έξαφανίζει διαρκώς πηγές καί ντοκουμέντα, ώστε ακριβώς η ουσιαστικη γνωση των πραγματων να παραμενη παντα κτήμα όλίγων.
Πόσα άπ'αυτά θα διαρρεύσούν κάθε φορά πρός τήν «έρευνα», ειναι ζήτημα συνθηκών.
Περίπου 50 με 70 χρόνια γιά τα πιο ουδετερα απ αυτα (τα οποια, εν τω μεταξύ, «καλύπτονται» ως ένα βαθμό από τήν υπάρξασα έρευνα) θεωρούνται ώς ικανοποιητικό χρονικό διάστημα ασφαλείας για την μη διατάραξη των άρχών της «κοινής γνώμης» και τής ιδεολογίας.
Τα ουσιαστικώτερα μόνο κατ'έξαίρεση ή από κάποιο «ιστορικό ατύχημα» είναι δυνατόν νά ιδούν τό φώς ατόφια.
Συνέπεια αυτης της «γνώσεως μεταξύ ολίγων» ηταν παλαιότερα καί ή επισημοποίηση της κρυφής διπλωματίας.
Κρυφή διπλωματία είναι δυνατή μόνο υπό τό δεδομένο διαμορφώσεως της «κοινης γνώμης» εντος ωρισμενων πλαισίων.
Φανερό είναι βέβαια ότι αυτοί πού ξέρουν πάντα «περισσότερα απο τούς άλλους» μπορούν νά παρακολουθούν την διαμόρφωση τής εν γένει ιδεολογίας, δεν μπορούν όμως με τον χρόνο να αντιμετωπισουν καί ωρισμένες «παρενεργειες» αυτής της τακτικής.
Ο καθορισμός δεδομένων πίστεων τής προπαγάνδας καί η συνεχής επανάληψη ιδεολογικών συνθημάτων, χωρίς δυνατότητα κρίσεως καί διαλόγου έπ'αυτών, οδηγούν σέ ένα κενό ιστορικής συνείδησης καί στήν πολιτιστική αποκοπή της «Ευρώπης» από όλον τόν άλλον κόσμο.
Αυτό βασικά σημαίνει άδυναμία ασκήσεως πολιτικής καί αδυναμία υπάρξεως ιστορικών αποτελεσμάτων.
Όντως, αυτό που ξέρομε ώς «πολιτική της Ευρώπης» είναι ένα σύνολο υπολογισμών γραφείου καί ένα σύνολο πολέμων πρός διευθέτηση αυτών τών υπολογισμών.
Η «Ευρώπη» ήρθε διά τής αποικιοκρατίας σέ επαφή μέ όλα τά πολιτιστικά σώματα του πλανήτη, πουθενά όμως δέν έδημιούργησε ένα προϊόν πολιτιστικής συνθέσεως καί ιστορικής διαρκείας. Φαινόμενα έσωτερικής δράσεως και πολιτισμών - σάν αυτά που πού έδημιουργήθηκαν στους ιστορικούς χώρους τής Μεσογείου - ειναι άγνωστα κατά τήν ιστορική δράση της «Ευρώπης» στους νεωτερους αιώνες.
Ολες οί προσπάθειες τής Αγγλίας καί τής Γαλλίας ένα είδος κοινοπολιτείας μεταξύ τών αποικιών τους, απεδείχθησαν αδύνατες.
Ακόμη και η αμερικανική ήπειρος, πού είναι τό καθαρώτερο δημιούργημα της Ευρώπης, έπαψε σέ έλάχιστο ιστορικό διάστημα νά αισθάνεται «ευρωπαϊκή».
Ο καθορισμός δεδομένων πίστεων τής προπαγάνδας καί η συνεχής επανάληψη ιδεολογικών συνθημάτων, χωρίς δυνατότητα κρίσεως καί διαλόγου έπ'αυτών, οδηγούν σέ ένα κενό ιστορικής συνείδησης καί στήν πολιτιστική αποκοπή της «Ευρώπης» από όλον τόν άλλον κόσμο.
Αυτό βασικά σημαίνει άδυναμία ασκήσεως πολιτικής καί αδυναμία υπάρξεως ιστορικών αποτελεσμάτων.
Όντως, αυτό που ξέρομε ώς «πολιτική της Ευρώπης» είναι ένα σύνολο υπολογισμών γραφείου καί ένα σύνολο πολέμων πρός διευθέτηση αυτών τών υπολογισμών.
Η «Ευρώπη» ήρθε διά τής αποικιοκρατίας σέ επαφή μέ όλα τά πολιτιστικά σώματα του πλανήτη, πουθενά όμως δέν έδημιούργησε ένα προϊόν πολιτιστικής συνθέσεως καί ιστορικής διαρκείας. Φαινόμενα έσωτερικής δράσεως και πολιτισμών - σάν αυτά που πού έδημιουργήθηκαν στους ιστορικούς χώρους τής Μεσογείου - ειναι άγνωστα κατά τήν ιστορική δράση της «Ευρώπης» στους νεωτερους αιώνες.
Ολες οί προσπάθειες τής Αγγλίας καί τής Γαλλίας ένα είδος κοινοπολιτείας μεταξύ τών αποικιών τους, απεδείχθησαν αδύνατες.
Ακόμη και η αμερικανική ήπειρος, πού είναι τό καθαρώτερο δημιούργημα της Ευρώπης, έπαψε σέ έλάχιστο ιστορικό διάστημα νά αισθάνεται «ευρωπαϊκή».
Αν κάτι σημαίνουν αυτές οι διαπιστώσεις, τούτο είναι ότι ό «ευρωπαϊκός πολιτισμός» είναι ουσιαστικά αμετάδοτος.
Καί είναι έτσι, διότι ή έκφραση «ευρωπαϊκός πολιτισμός» είναι ένα ιδεολογικό σύνθημα, καμωμένο με την συνταγή της «κοινής γνώμης», άλλά καμμιά πραγματικότητα.
Και τούτο οφείλεται στην αοριστία του όρου «Ευρώπη».
Καί είναι έτσι, διότι ή έκφραση «ευρωπαϊκός πολιτισμός» είναι ένα ιδεολογικό σύνθημα, καμωμένο με την συνταγή της «κοινής γνώμης», άλλά καμμιά πραγματικότητα.
Και τούτο οφείλεται στην αοριστία του όρου «Ευρώπη».
Ο «πολιτισμός» του Σικελιάνου και ο «πολιτισμός» του Σκωτσέζου είναι πράγματα άρκούντως διαφορετικά.
Τό ίδιο μεταξύ Ανδαλουσίου και Βέλγου.
Ο Σκωτσέζος δέν είδε στον «αναλφαβητισμό» τού Σικελιανού μιά πολιτιστική επίτευξη αλλά «υπανάπτυξη».
Την έλλειψη εφημερίδας στην Καλαβρία τήν είδε σαν «καθυστέρηση» και δεν μπόρεσε να καταλάβει ότι τον ρόλο της εφημερίδας τον έπαιζε - πολύ πρίν από την ανακάλυψη της τυπογραφίας - ή καμπανίλε του χωριού.
Και πολύ πιο αποτελεσματικα και δημοκρατικά.
Κατά μείζονα λόγο βέβαια δέν μπόρεσε νά διακρίνη την σημασία αναλογων καταστάσεων στον χώρο των Βαλκανίων και της Μέσης Άνατολής.
Ο «Ευρωπαίος» του λιμπεραλισμού διεκήρυξε ότι αναγνωρίζει ώς «αρχή» του πολιτισμού του τον αρχαίον έλληνορωμαϊκό κόσμο, μέσα στήν έπιθετική του ιδεολογία όμως περί «ανόδου» και «καθόδού» τών πολιτισμών έκαμε το μοιραίο λάθος νά πιστέψη ότι αυτά τά πράγματα δέν είχαν καμμία σχέση με τους χώρους όπου γεννήθηκαν.
Και αυτό ακριβώς είναι εκείνο πού στέρησε τον νεώτερο ευρωπαϊκό πολιτισμό της δυνατότητας πολιτιστικής επικοινωνίας.
Γιατί, το να πάρει κανείς ένα άγαλμα ή ένα αρχαίο κείμενο από κάποιο μοναστήρι, να το μεταφέρει στο Παρίσι ή τό Λονδίνο καί έν συνεχεία νά ιδρύσει έδρες αισθητικής καί φιλοσοφίας γι'αυτό, είναι εύκολο.
Δύσκολο είναι νά ιδή ποιές είναι οι δράσεις καί ή κοινωνική φιλοσοφία πού κατέλιπε το άγαλμα ή το κείμενο στους χώρους πού γεννήθηκε.
Τό μη «έπιστημονικό» ένδιαφέρον του Βαλκανίού ή του Άραβα για τα μνημεία του πολιτισμού του καθόλου βέβαια δέν έδήλωνε κάποιο είδος αδιαφορίας γι'αυτά.
Εδήλωνε απλώς (και συνεχίζει να δηλωνη), οτι το νόημα που αυτα εξέφραζαν και η φιλοσοφία που επεδίωκαν έγιναν τρόποι τής καθημερινής ζωής καί τής πράξης.
Ειναι ακριβώς τα στοιχεία που έδωσαν την επί χιλιετίες ιστορικήν διάρκεια και την δυνατότητα των διαρκών νέων ιστορικών συνθέσεων στους μεσογειακούς πολιτισμούς, ήτοι την έννοια της κοινωνικής ειρήνης έπί τών πιό έτεροκλήτων καί έκτενεστέρων κοινωνικών συνόλων πού εγνώρισε η μέχρι τώρα ιστορια.
Αυτά τα πράγματα η «Ευρώπη» δεν τα κατάλαβε στούς χώρους τής Μεσογείου.
Γιατί αν τα καταλάβαινε, όχι μόνο ως πρός τις δικές της αποικιοκρατικές καταστάσεις θα έδημιουργούσε μονιμώτερα αποτελέσματα, άλλά θά είχαμε σήμερα ως Ευρώπη αυτό πού ωφείλαμε να εχωμε: μιαν ευρύτερη ιστορική περιοχη και οχι εναν γραφειοκρατικό μηχανισμό στις Βρυξέλλες.
Τό ίδιο μεταξύ Ανδαλουσίου και Βέλγου.
Ο Σκωτσέζος δέν είδε στον «αναλφαβητισμό» τού Σικελιανού μιά πολιτιστική επίτευξη αλλά «υπανάπτυξη».
Την έλλειψη εφημερίδας στην Καλαβρία τήν είδε σαν «καθυστέρηση» και δεν μπόρεσε να καταλάβει ότι τον ρόλο της εφημερίδας τον έπαιζε - πολύ πρίν από την ανακάλυψη της τυπογραφίας - ή καμπανίλε του χωριού.
Και πολύ πιο αποτελεσματικα και δημοκρατικά.
Κατά μείζονα λόγο βέβαια δέν μπόρεσε νά διακρίνη την σημασία αναλογων καταστάσεων στον χώρο των Βαλκανίων και της Μέσης Άνατολής.
Ο «Ευρωπαίος» του λιμπεραλισμού διεκήρυξε ότι αναγνωρίζει ώς «αρχή» του πολιτισμού του τον αρχαίον έλληνορωμαϊκό κόσμο, μέσα στήν έπιθετική του ιδεολογία όμως περί «ανόδου» και «καθόδού» τών πολιτισμών έκαμε το μοιραίο λάθος νά πιστέψη ότι αυτά τά πράγματα δέν είχαν καμμία σχέση με τους χώρους όπου γεννήθηκαν.
Και αυτό ακριβώς είναι εκείνο πού στέρησε τον νεώτερο ευρωπαϊκό πολιτισμό της δυνατότητας πολιτιστικής επικοινωνίας.
Γιατί, το να πάρει κανείς ένα άγαλμα ή ένα αρχαίο κείμενο από κάποιο μοναστήρι, να το μεταφέρει στο Παρίσι ή τό Λονδίνο καί έν συνεχεία νά ιδρύσει έδρες αισθητικής καί φιλοσοφίας γι'αυτό, είναι εύκολο.
Δύσκολο είναι νά ιδή ποιές είναι οι δράσεις καί ή κοινωνική φιλοσοφία πού κατέλιπε το άγαλμα ή το κείμενο στους χώρους πού γεννήθηκε.
Τό μη «έπιστημονικό» ένδιαφέρον του Βαλκανίού ή του Άραβα για τα μνημεία του πολιτισμού του καθόλου βέβαια δέν έδήλωνε κάποιο είδος αδιαφορίας γι'αυτά.
Εδήλωνε απλώς (και συνεχίζει να δηλωνη), οτι το νόημα που αυτα εξέφραζαν και η φιλοσοφία που επεδίωκαν έγιναν τρόποι τής καθημερινής ζωής καί τής πράξης.
Ειναι ακριβώς τα στοιχεία που έδωσαν την επί χιλιετίες ιστορικήν διάρκεια και την δυνατότητα των διαρκών νέων ιστορικών συνθέσεων στους μεσογειακούς πολιτισμούς, ήτοι την έννοια της κοινωνικής ειρήνης έπί τών πιό έτεροκλήτων καί έκτενεστέρων κοινωνικών συνόλων πού εγνώρισε η μέχρι τώρα ιστορια.
Αυτά τα πράγματα η «Ευρώπη» δεν τα κατάλαβε στούς χώρους τής Μεσογείου.
Γιατί αν τα καταλάβαινε, όχι μόνο ως πρός τις δικές της αποικιοκρατικές καταστάσεις θα έδημιουργούσε μονιμώτερα αποτελέσματα, άλλά θά είχαμε σήμερα ως Ευρώπη αυτό πού ωφείλαμε να εχωμε: μιαν ευρύτερη ιστορική περιοχη και οχι εναν γραφειοκρατικό μηχανισμό στις Βρυξέλλες.
Βεβαίως, διά της «αρχαιολογίας» και τις μελέτες περί τής «αρχαίας ιστορίας» (που ουδόλως τυχαίως συμπίπτουν με τον αίώνα της αποικιοκρατίας, καθώς έξηγουμε πιό κάτω), έχομε μιαν μείζονα εποπτεία του παρελθόντος, αυτό όμως που δέν έχομε είναι η αίσθηση του πως αυτά που ζήτησαν οι αρχαίοι Έλληνες ή οι αρχαίοι Αιγύπτιοι μετεβλήθησαν στους ίδιους χώρους έν συνεχεία σε αίσθηση ζωής και σε κανόνα κοινωνικής συμπεριφοράς.
Η «γραμμική» αντίληψη περί ιστορίας δεν επιτρέπει έξ αντικειμένου αναλογες προβληματικές.
Η άντίληψη αυτή προϋποθέτει αποκλειστικούς «κληρονόμους» των αρχαίων μεσογειακών πολιτισμών ένα τμήμα μόνο της Ευρώπης 2 ή 3 κρατών, για να μεταβληθή τελικά σέ κήρυγμα «πολιτιστικής αποστολής» άνά τόν κόσμο, ουσιαστικά δηλαδή όχι σέ γνώση ιστορίας, άλλά σε «ιστοριογραφία» και «κοινή γνώμη».
Άμέτρητα ειναι τα έργα που ξεκινούν μέ τέτοιου είδους δοξασίες, μεταξύ τών όποίων και το προμνημονευθέν έργο του «πατέρα τής γεωπολιτικής» R. Κjellen.
Η «γραμμική» αντίληψη περί ιστορίας δεν επιτρέπει έξ αντικειμένου αναλογες προβληματικές.
Η άντίληψη αυτή προϋποθέτει αποκλειστικούς «κληρονόμους» των αρχαίων μεσογειακών πολιτισμών ένα τμήμα μόνο της Ευρώπης 2 ή 3 κρατών, για να μεταβληθή τελικά σέ κήρυγμα «πολιτιστικής αποστολής» άνά τόν κόσμο, ουσιαστικά δηλαδή όχι σέ γνώση ιστορίας, άλλά σε «ιστοριογραφία» και «κοινή γνώμη».
Άμέτρητα ειναι τα έργα που ξεκινούν μέ τέτοιου είδους δοξασίες, μεταξύ τών όποίων και το προμνημονευθέν έργο του «πατέρα τής γεωπολιτικής» R. Κjellen.
γ´
Η καλύτερη απόδειξη περί της πολιτιστικής αγονίας τής δυτικής Ευρώπης, δηλαδή της Ευρώπης του λιμπεραλισμού, είναι το γεγονός ότι επί τρείς σχεδόν αιώνες [από τον Bentham και τον Marx, μέχρι τις μέρες μας] διαβάζει συνεχώς τα ίδια πράγματα κανείς σχετικά με την Ρωσίακαι τους κόσμους της βαλκανικής Ανατολής:
«κατώτεροι πολιτισμοί», «δουλείες», ανελευθερίες, δικτατορίες κλπ.
Πουθενά, ομως, ο μέσος Ευρωπαίος δεν πληροφορείται τι πιστεύουν ή πώς κρίνουν αυτοί οι πολιτισμοί τον δυτικοευρωπαϊκόν.
Δυνατότητα πολιτιστικής συνεννοήσεως καί έπικοινωνίας, δηλαδη προϋποθέσεις δημιουργίας πολιτικού και ιστορικού έργου, καμμία.
Θα ήταν λάθος να υπέθετε κανεις οτι και υπο το σημερινό σύνθημα της «ενιαίας Ευρώπης», δηλαδή τής Ευρωπαϊκής Ένωσης, οί νοητικές αυτές κατηγορίες μετεβλήθηκαν κατά τι ή ότι οι ιστορικές οπτικές μεταξύ του ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου έπαψαν να υπάρχουν.
Οι άγγλικοί χάρτες ιστορίας επιμένουν πάντα να μιλούν περί «Βυζαντίου» ώς μιάς έλληνοφώνου αυτοκρατορίας χωρίς Έλληνες (!), οί ιταλικοί όμως ή οι ισπανικοί όμιλούν περί «Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας της Ανατολής».
Η συνείδηση του μεσογειακού Εύρωπαίου δέν παύει νά νομίζη πώς κάτι που κάποτε διεσπάσθηκε πρέπει πάντα έκ νέου νά άποτελεσθή.
Διότι, άπλουστατα, δεν υπάρχει μεσογειακή χώρα που να μην καταλαβαίνη την Μεσόγειο ώς όλον, δηλαδή ως μιά όργανικη λειτουργία καί όχι ως «σύνορο» αορίστου σημασίας και περιεχομένου...
«κατώτεροι πολιτισμοί», «δουλείες», ανελευθερίες, δικτατορίες κλπ.
Πουθενά, ομως, ο μέσος Ευρωπαίος δεν πληροφορείται τι πιστεύουν ή πώς κρίνουν αυτοί οι πολιτισμοί τον δυτικοευρωπαϊκόν.
Δυνατότητα πολιτιστικής συνεννοήσεως καί έπικοινωνίας, δηλαδη προϋποθέσεις δημιουργίας πολιτικού και ιστορικού έργου, καμμία.
Θα ήταν λάθος να υπέθετε κανεις οτι και υπο το σημερινό σύνθημα της «ενιαίας Ευρώπης», δηλαδή τής Ευρωπαϊκής Ένωσης, οί νοητικές αυτές κατηγορίες μετεβλήθηκαν κατά τι ή ότι οι ιστορικές οπτικές μεταξύ του ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου έπαψαν να υπάρχουν.
Οι άγγλικοί χάρτες ιστορίας επιμένουν πάντα να μιλούν περί «Βυζαντίου» ώς μιάς έλληνοφώνου αυτοκρατορίας χωρίς Έλληνες (!), οί ιταλικοί όμως ή οι ισπανικοί όμιλούν περί «Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας της Ανατολής».
Η συνείδηση του μεσογειακού Εύρωπαίου δέν παύει νά νομίζη πώς κάτι που κάποτε διεσπάσθηκε πρέπει πάντα έκ νέου νά άποτελεσθή.
Διότι, άπλουστατα, δεν υπάρχει μεσογειακή χώρα που να μην καταλαβαίνη την Μεσόγειο ώς όλον, δηλαδή ως μιά όργανικη λειτουργία καί όχι ως «σύνορο» αορίστου σημασίας και περιεχομένου...
Ότι αυτή η επιμελημένη πολιτιστική κλειστότητα δια της «κοινής γνώμης» οδηγει τελικώς σε πλήρη ιστορική αγνωσία στην συνείδηση των μεγάλων μαζών, είναι προφανές.
Ο τυχών αγράμματος βοσκός της Ροδόπης ξέρει περισσοτερα περί Ολλανδίας άπ'ό,τι ξέρει ένας όλλανδός γεωργός περί Βουλγαρίας.
Η «πολιτική ενημέρωση» συνεπώς στα μέσα μαζικής πληροφόρησης είναι σχεδόν το πιό άκοπο των πραγμάτων:
«εθνικοί εγωϊσμοί», πολιτικές φιλοδοξίες, εν γένει ανωριμότητες - είναι τα όσα μπορεί να ακούση κανείς για τά συμβαίνοντα επί του πλανήτη.
Ακούει λ.χ. κανείς περί Γεωργίας καί φαντάζεται ότι πρόκειται για κάποιο «εθνικό κράτος» τύπου Δανίας.
Αν άκούση ότι «Γεωργία» δεν είναι εθνικό χαρακτηριστικό άλλά πολιτιστικός χώρος (όπως π.χ. το κεντρική Εύρώπη), καταλήγει στην αύτόματη απορία και του είναι αδύνατο νά συνδυάση κάτι τέτοιο με τους «εθνικισμούς» που ακούει στο ραδιόφωνο ή διαβάζει στήν έφημερίδα.
Πολύ περισσότερο του είναι αδύνατο νά καταλάβη ότι η πολιτική τών «ανθρωπιστικών βοηθειών» και της «ίατροφαρμακευτικής περίθαλψης» πρός άναξιοπαθούντας είναι ακριβώς ή συγκεκαλυμμένη όμολογία, ότι η «Ευρώπη» καμμιά πολιτική πρόταση δέν έχει γιά κανένα από τά υπάρχοντα προβλήματα.
Τα προβλήματα αυτά χρησιμεύουν, απλώς, πρός εδραίωση της κλειστότητας της εσωτερικής ιδεολογίας, της «κοινής γνώμης».
Ο τυχών αγράμματος βοσκός της Ροδόπης ξέρει περισσοτερα περί Ολλανδίας άπ'ό,τι ξέρει ένας όλλανδός γεωργός περί Βουλγαρίας.
Η «πολιτική ενημέρωση» συνεπώς στα μέσα μαζικής πληροφόρησης είναι σχεδόν το πιό άκοπο των πραγμάτων:
«εθνικοί εγωϊσμοί», πολιτικές φιλοδοξίες, εν γένει ανωριμότητες - είναι τα όσα μπορεί να ακούση κανείς για τά συμβαίνοντα επί του πλανήτη.
Ακούει λ.χ. κανείς περί Γεωργίας καί φαντάζεται ότι πρόκειται για κάποιο «εθνικό κράτος» τύπου Δανίας.
Αν άκούση ότι «Γεωργία» δεν είναι εθνικό χαρακτηριστικό άλλά πολιτιστικός χώρος (όπως π.χ. το κεντρική Εύρώπη), καταλήγει στην αύτόματη απορία και του είναι αδύνατο νά συνδυάση κάτι τέτοιο με τους «εθνικισμούς» που ακούει στο ραδιόφωνο ή διαβάζει στήν έφημερίδα.
Πολύ περισσότερο του είναι αδύνατο νά καταλάβη ότι η πολιτική τών «ανθρωπιστικών βοηθειών» και της «ίατροφαρμακευτικής περίθαλψης» πρός άναξιοπαθούντας είναι ακριβώς ή συγκεκαλυμμένη όμολογία, ότι η «Ευρώπη» καμμιά πολιτική πρόταση δέν έχει γιά κανένα από τά υπάρχοντα προβλήματα.
Τα προβλήματα αυτά χρησιμεύουν, απλώς, πρός εδραίωση της κλειστότητας της εσωτερικής ιδεολογίας, της «κοινής γνώμης».
Φανερό είναι βέβαια, ότι κατά την «ενημέρωση» διά της «κοινής γνώμης» πραγματικά περιστατικά δεν υπάρχουν. Διότι δεν ειναι δυνατόν να υπάρξουν.
«Πραγματικό» είναι αύτο που ακούει κανεις στην τηλεόραση ή διαβαζει στην εφημερίδα.
Το πραγματικό γεγονός καθ'εαυτό θάβεται αυτομάτως ή και εξαφανίζεται (όπως τούτο πολλαπλώς συνέβη με τα πράγματα της νεώτερης μεσογειακής ιστορίας, καί της Ελλάδος ιδιαίτερα).
Από τους διπλωματικούς διαδρόμους η πραγματικότητα θα μεταφερθή στα υπόγεια των «σπουδαστικών εργαστηρίων», από όπου βγαίνει κομμάτι-κομμάτι καί ανασυντίθεται ώς «ιστοριογραφική αλήθεια» κατά τους ίδιους ακριβώς τρόπους της συγκριτικής ανατομίας: από το κοκκαλάκι του ενός χιλιοστού, ο δεινόσαυρος των πενήντα μέτρων...
Η επιβεβαίωση υπάρξεως του δεινοσαύρου είναι ότι κανείς δέν τόν έχει ιδεί'έτσι και η επιβεβαίωση της «ιστοριογραφικής πραγματικότητας» είναι ότι κανείς δεν μπορεί να ελέγξη από πρώτο χέρι τις υπάρχουσες πηγές.
Οι «δεινόσαυροι» δέν είναι μόνο τροφή γιά την φαντασία των μικρών παιδιών'είναι κυρίως οί προϋποθέσεις ασκήσεως του «ιστοριογραφικού» έργου...
Εύκολο είναι να διαπιστώση κανείς την «ιστοριογραφική πραγματικότητα» πρό και μετά των πολέμων στον χώρο της «Ευρώπης».
Πριν από κάθε πόλεμο η «ιστορία» στηρίζεται μόνο σε αγεφύρωτες διαφορές, άρα και σε μερικές και αποσπασματικές όψεις της πραγματικότητας.
Μετά τον πόλεμο επικρατούν τα συνθήματα της «Πανευρώπης», του «Ούμανισμού», του «κοινού παρελθόντος καί πολιτισμού».
Ποτέ όμως μέσα σ'αύτά δέν θά βρη κανείς έναν ορισμό, ή έστω καί προσπάθεια καθορισμού αυτού πού είναι η Ευρώπη.
«Πραγματικό» είναι αύτο που ακούει κανεις στην τηλεόραση ή διαβαζει στην εφημερίδα.
Το πραγματικό γεγονός καθ'εαυτό θάβεται αυτομάτως ή και εξαφανίζεται (όπως τούτο πολλαπλώς συνέβη με τα πράγματα της νεώτερης μεσογειακής ιστορίας, καί της Ελλάδος ιδιαίτερα).
Από τους διπλωματικούς διαδρόμους η πραγματικότητα θα μεταφερθή στα υπόγεια των «σπουδαστικών εργαστηρίων», από όπου βγαίνει κομμάτι-κομμάτι καί ανασυντίθεται ώς «ιστοριογραφική αλήθεια» κατά τους ίδιους ακριβώς τρόπους της συγκριτικής ανατομίας: από το κοκκαλάκι του ενός χιλιοστού, ο δεινόσαυρος των πενήντα μέτρων...
Η επιβεβαίωση υπάρξεως του δεινοσαύρου είναι ότι κανείς δέν τόν έχει ιδεί'έτσι και η επιβεβαίωση της «ιστοριογραφικής πραγματικότητας» είναι ότι κανείς δεν μπορεί να ελέγξη από πρώτο χέρι τις υπάρχουσες πηγές.
Οι «δεινόσαυροι» δέν είναι μόνο τροφή γιά την φαντασία των μικρών παιδιών'είναι κυρίως οί προϋποθέσεις ασκήσεως του «ιστοριογραφικού» έργου...
Εύκολο είναι να διαπιστώση κανείς την «ιστοριογραφική πραγματικότητα» πρό και μετά των πολέμων στον χώρο της «Ευρώπης».
Πριν από κάθε πόλεμο η «ιστορία» στηρίζεται μόνο σε αγεφύρωτες διαφορές, άρα και σε μερικές και αποσπασματικές όψεις της πραγματικότητας.
Μετά τον πόλεμο επικρατούν τα συνθήματα της «Πανευρώπης», του «Ούμανισμού», του «κοινού παρελθόντος καί πολιτισμού».
Ποτέ όμως μέσα σ'αύτά δέν θά βρη κανείς έναν ορισμό, ή έστω καί προσπάθεια καθορισμού αυτού πού είναι η Ευρώπη.
δ´
Η «Ευρώπη» είναι απλώς το «όργανο», το Instrumentarium λειτουργίας της «κοινής γνώμης» και της διοχετεύσεως λεκτικών συνθημάτων για την περαιτέρω λειτουργία της.
Είναι άπορίας άξιο -άλλά βέβαια μή έξερχόμενο των «κανόνων» λειτουργίας της «κοινής γνώμης»- γιατί εκατακρίθηκε τόσο μεταπολεμικά ή τακτική του Γκαίμπελς, ο οποίος δεν έκαμε τίποτε περισσότερο από το να χρησιμοποιήση (μάλιστα κατά τρόπον αξιοπρεπέστερο και συνεπέστερο) τα αφηρημένα νοήματα που εκυκλοφορούσαν αδέσποτα και πληθωρικά στο ιδεολογικό χρηματιστήριο του καιρού του.
Όταν τα γερμανικά αεροπλάνα εβομβάρδιζαν το Λονδίνο, οι έθνικοσοσιαλιστικές εφημερίδες εκυκλοφόρησαν με τους πηχυαίους τίτλους:
«Η άμυνα της Δύσεως κατά της πλουτοκρατίας».
«Δύση», βέβαια ήταν ο έθνικοσοσιαλισμός και «πλουτοκρατία» οι αποικιοκρατικές δυνάμεις της δυτικής Ευρώπης. Γιατι ομως τα πραγματα θα μπορούσαν να ειναι διαφορετικά, αφού κανένας μέχρι σήμερα δεν ώρισε το σύνθημα «Δύση»;
Η ίδια αυτή αόριστη «Δύση» ζήτησε επί μισόν αιώνα μεταπολεμικά την ιδεολογική νομιμοποίησή της πάνω στα ιδεολογικά αλλά και ακριβή συνθήματα των εθνικοσοσιαλιστών, όπως αυτό του «σιδηρού παραπετάσματος», που ήταν όρος από πραγματολογικές αναλύσεις του ίδιου του Γκαίμπελς...
Είναι άπορίας άξιο -άλλά βέβαια μή έξερχόμενο των «κανόνων» λειτουργίας της «κοινής γνώμης»- γιατί εκατακρίθηκε τόσο μεταπολεμικά ή τακτική του Γκαίμπελς, ο οποίος δεν έκαμε τίποτε περισσότερο από το να χρησιμοποιήση (μάλιστα κατά τρόπον αξιοπρεπέστερο και συνεπέστερο) τα αφηρημένα νοήματα που εκυκλοφορούσαν αδέσποτα και πληθωρικά στο ιδεολογικό χρηματιστήριο του καιρού του.
Όταν τα γερμανικά αεροπλάνα εβομβάρδιζαν το Λονδίνο, οι έθνικοσοσιαλιστικές εφημερίδες εκυκλοφόρησαν με τους πηχυαίους τίτλους:
«Η άμυνα της Δύσεως κατά της πλουτοκρατίας».
«Δύση», βέβαια ήταν ο έθνικοσοσιαλισμός και «πλουτοκρατία» οι αποικιοκρατικές δυνάμεις της δυτικής Ευρώπης. Γιατι ομως τα πραγματα θα μπορούσαν να ειναι διαφορετικά, αφού κανένας μέχρι σήμερα δεν ώρισε το σύνθημα «Δύση»;
Η ίδια αυτή αόριστη «Δύση» ζήτησε επί μισόν αιώνα μεταπολεμικά την ιδεολογική νομιμοποίησή της πάνω στα ιδεολογικά αλλά και ακριβή συνθήματα των εθνικοσοσιαλιστών, όπως αυτό του «σιδηρού παραπετάσματος», που ήταν όρος από πραγματολογικές αναλύσεις του ίδιου του Γκαίμπελς...
Τούτη η λειτουργία της «κοινής γνώμης», που η κάθε μορφή αλήθειας της ειναι κατ'αρχην εχθρική και μόνο υπο ορούς αποδεκτή, αφού η ίδια η «κοινή γνώμη» σκοπεί να υπηρετήση εκ των προτέρων δεδομένους σκοπούς, δηλαδη «αληθειες» που δεν χρειάζονται άλλες για να υπάρξουν αφού αποτελούν συγκεκριμένες πολιτικές βουλήσεις, δεν λειτουργεί μονο εις βάρος κάθε μορφής επιστημονικής γνώσης στον τομέα της ιστορικής κατανόησης άλλά -και τούτο κατά τρόπον συνεπαγόμενον και αναγκαίον- καθιστά και την τρέχουσα πλανητική πολιτική των καιρών μας ολοσχερώς αδύνατη...
Για να ξανασυγκεντρωθή το σπαταληθέν κεφάλαιο κατά τόν β'παγκόσμιο πόλεμο, απαιτήθηκαν με το ιδεολογικό κόλπο του «ψυχρού πολέμού» 50 όλόκληρα χρόνια.
Και τούτο, αφού διαταράχθηκε όλη η οικολογική ισορροπία του πλανήτη.
Για να ξανασυγκεντρωθή το κεφάλαιο ενός ενδεχομένου τρίτου πολέμου απαιτούνται οι αιώνες της μελλούσης ζωής...
Για να ξανασυγκεντρωθή το σπαταληθέν κεφάλαιο κατά τόν β'παγκόσμιο πόλεμο, απαιτήθηκαν με το ιδεολογικό κόλπο του «ψυχρού πολέμού» 50 όλόκληρα χρόνια.
Και τούτο, αφού διαταράχθηκε όλη η οικολογική ισορροπία του πλανήτη.
Για να ξανασυγκεντρωθή το κεφάλαιο ενός ενδεχομένου τρίτου πολέμου απαιτούνται οι αιώνες της μελλούσης ζωής...
Οι «ειδήμονες» πού πληρώνονται είναι διανοητικώς χτισμένοι μέσα στα σλόγκαν της «κοινής γνώμης» που ανατράφηκαν και επιστημονικώς διαμορφώθηκαν.
Και αυτά είναι όσα ακούμε στην τηλεόραση και στα σχολικά βιβλία, διά των οποίων αναπαράγονται τα υπάρχοντα πλαίσια της επικρατούσης «κοινής γνώμης» για την παραγωγή:
«πρόοδος», «ανάπτυξη», «ελευθερία», «δεσποτισμοί» κλπ.
Αυτά δημιουργούν διανοητικά τείχη με τον καιρό, γίνονται κοινοί τόποι στην συνείδηση των πάντων, ώστε, και αν παραστή αναγκη να ξεφύγουν κάποτε, με δυσκολία το καταφέρνουν.
Οι κυρίως υποκείμενοι στην δυσκολία τούτη είναι ακριβώς οι «ειδικοί».
Απόδειξη, όχι μόνο τα διάφορα απίθανα «σενάρια» τών σεμιναρίων κατα την διάρκεια του «ψυχρού πολέμου» και οι αντίστοιχες «ιστορικές εμβαθύνσεις», άλλά ιδίως το γεγονός ότι η «Δύση» κανενα νέο ιδεολογικό μοντέλο δεν μπόρεσε να προσφέρη.
Όπως είδαμε, στις τρέχουσες συζητήσεις τών ειδικών περί των τεραστίων προβλημάτων στα πλαίσια της δυτικής Ευρώπης - προβλήματα των οποίων η σημασία όλο και πιό πολύ θά αυξάνη σχετικά με οποιαδήποτε ιδέα ευρωπαϊκής όλοκλήρωσης -, αυτά είναι μόνο θέματα λεκτικών εκφράσεων και... «όρολογίας».
Αυτό που κυρίως άπουσιάζει πλήρως από την καθημερινή συνείδηση της «κοινής γνώμης» (και στην οποίαν δυστυχώς κατ'ανάγκην περιλαμβάνονται και οι «ειδικοί») είναι ότι τα πολιτικά προβλήματα της σημερινής «Ευρώπης» είναι ακριβώς αυτά που ήσαν και κατά την εποχή των βαλκανικών πολέμων.
Απλώς κατά πολύ επαυξημένα.
Θα επανέλθωμε σ'αυτά λίγο πιό κάτω.
Και αυτά είναι όσα ακούμε στην τηλεόραση και στα σχολικά βιβλία, διά των οποίων αναπαράγονται τα υπάρχοντα πλαίσια της επικρατούσης «κοινής γνώμης» για την παραγωγή:
«πρόοδος», «ανάπτυξη», «ελευθερία», «δεσποτισμοί» κλπ.
Αυτά δημιουργούν διανοητικά τείχη με τον καιρό, γίνονται κοινοί τόποι στην συνείδηση των πάντων, ώστε, και αν παραστή αναγκη να ξεφύγουν κάποτε, με δυσκολία το καταφέρνουν.
Οι κυρίως υποκείμενοι στην δυσκολία τούτη είναι ακριβώς οι «ειδικοί».
Απόδειξη, όχι μόνο τα διάφορα απίθανα «σενάρια» τών σεμιναρίων κατα την διάρκεια του «ψυχρού πολέμου» και οι αντίστοιχες «ιστορικές εμβαθύνσεις», άλλά ιδίως το γεγονός ότι η «Δύση» κανενα νέο ιδεολογικό μοντέλο δεν μπόρεσε να προσφέρη.
Όπως είδαμε, στις τρέχουσες συζητήσεις τών ειδικών περί των τεραστίων προβλημάτων στα πλαίσια της δυτικής Ευρώπης - προβλήματα των οποίων η σημασία όλο και πιό πολύ θά αυξάνη σχετικά με οποιαδήποτε ιδέα ευρωπαϊκής όλοκλήρωσης -, αυτά είναι μόνο θέματα λεκτικών εκφράσεων και... «όρολογίας».
Αυτό που κυρίως άπουσιάζει πλήρως από την καθημερινή συνείδηση της «κοινής γνώμης» (και στην οποίαν δυστυχώς κατ'ανάγκην περιλαμβάνονται και οι «ειδικοί») είναι ότι τα πολιτικά προβλήματα της σημερινής «Ευρώπης» είναι ακριβώς αυτά που ήσαν και κατά την εποχή των βαλκανικών πολέμων.
Απλώς κατά πολύ επαυξημένα.
Θα επανέλθωμε σ'αυτά λίγο πιό κάτω.
ε´
Ο μηχανισμός της «κοινής γνώμης» είναι απλός: μεταβάλλει την ιστορία σε πολιτικά συνθήματα, σε όρους και σε φρασεολογίες, οι οποίες θα επιτρέψουν την δράση της πολιτικής υπό την ιδεολογία της αμύνης.
Ώς πρός μέν την έσωτερική πολιτική, η ψυχολογική λειτουργία της τέτοιας «κοινής γνώμης» είναι απλή: η δεδομένη τάξη πραγμάτων της παραγωγής είναι η καλύτερη και η μόνη μέριμνα που απομένει είναι η υπεράσπιση της από «εξωτερικούς εχθρούς».
Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής τα πράγματα είναι ακόμη απλούστερα:
«νομιμοποιούν» την χρήση στρατιωτικής βίας προς αντιμετώπιση αυτών των «έχθρών».
Επειδή τα πράγματα αυτά παραμένουν επί δύο σχεδόν αιώνες αναλλοίωτα, αποτελούν ταυτόχρονα και την απόδειξη ελλείψεως πολιτικής έκ μέρους της «Ευρώπης».
Από την μιά μεριά σήμερα ακούμε περί «παγκόσμιας οικονομίας (Weltwirtschaft), από την άλλη, όμως, διαπιστώνουμε την πλήρη έλλειψη «παγκόσμιας πολιτικής».
Η λειτουργία των σημερινών διεθνών οργανισμών συνεχίζει νά στηρίζεται στίς ιδέες της «προόδου» και του «εκμοντερνισμού», δηλαδή στην ατμομηχανική αντίληψη της ιστορίας, όπως ακριβώς την έποχή της «Κοινωνίας των Εθνών», πράγμα ακριβώς που εξυπηρετεί την ιδεολογική λειτουργία δημιουργίας «εχθρών» καί καθηλώνει τα πράγματα πάντα στα ιδια δεδομένα.
Η αντίληψη του «εκμοντερνισμού» συγχέει σκοπίμως δύο πράγματα:
τήν διαδικασία της τεχνολογικής παραγωγής (την οποίαν ονομάζει «πρόοδο») με την ιδεολογική κατάσταση του ανθρώπου, που βρίσκει την έκφραση της σε συγκεκριμένου είδους κοσμοθεωρίες.
Όπως δηλαδή υπάρχει μια «εξέλιξη» για μια μηχανή, έτσι πρέπει να υπάρχει και μια «εξέλιξη» στις ιδεολογίες των κοινωνικών σωμάτων, που να «υπακούει» στους «νόμους εξελίξεως» της μηχανής.
Αν αυτό δεν συμβαίνει, τότε ανακύπτει η έννοια του «εχθρού».
Βεβαίως, σε μιά «παγκόσμια οικονομία» που βάση έχει την μηχανή, τα πράγματα δέν θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά, ότι όμως αυτή η τάξη νοημάτων είναι αδύνατο να ισχύσει, είναι κάτι που επείγει να διευκρινηθή ώς παγκόσμια ιδεολογία...
Ώς πρός μέν την έσωτερική πολιτική, η ψυχολογική λειτουργία της τέτοιας «κοινής γνώμης» είναι απλή: η δεδομένη τάξη πραγμάτων της παραγωγής είναι η καλύτερη και η μόνη μέριμνα που απομένει είναι η υπεράσπιση της από «εξωτερικούς εχθρούς».
Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής τα πράγματα είναι ακόμη απλούστερα:
«νομιμοποιούν» την χρήση στρατιωτικής βίας προς αντιμετώπιση αυτών των «έχθρών».
Επειδή τα πράγματα αυτά παραμένουν επί δύο σχεδόν αιώνες αναλλοίωτα, αποτελούν ταυτόχρονα και την απόδειξη ελλείψεως πολιτικής έκ μέρους της «Ευρώπης».
Από την μιά μεριά σήμερα ακούμε περί «παγκόσμιας οικονομίας (Weltwirtschaft), από την άλλη, όμως, διαπιστώνουμε την πλήρη έλλειψη «παγκόσμιας πολιτικής».
Η λειτουργία των σημερινών διεθνών οργανισμών συνεχίζει νά στηρίζεται στίς ιδέες της «προόδου» και του «εκμοντερνισμού», δηλαδή στην ατμομηχανική αντίληψη της ιστορίας, όπως ακριβώς την έποχή της «Κοινωνίας των Εθνών», πράγμα ακριβώς που εξυπηρετεί την ιδεολογική λειτουργία δημιουργίας «εχθρών» καί καθηλώνει τα πράγματα πάντα στα ιδια δεδομένα.
Η αντίληψη του «εκμοντερνισμού» συγχέει σκοπίμως δύο πράγματα:
τήν διαδικασία της τεχνολογικής παραγωγής (την οποίαν ονομάζει «πρόοδο») με την ιδεολογική κατάσταση του ανθρώπου, που βρίσκει την έκφραση της σε συγκεκριμένου είδους κοσμοθεωρίες.
Όπως δηλαδή υπάρχει μια «εξέλιξη» για μια μηχανή, έτσι πρέπει να υπάρχει και μια «εξέλιξη» στις ιδεολογίες των κοινωνικών σωμάτων, που να «υπακούει» στους «νόμους εξελίξεως» της μηχανής.
Αν αυτό δεν συμβαίνει, τότε ανακύπτει η έννοια του «εχθρού».
Βεβαίως, σε μιά «παγκόσμια οικονομία» που βάση έχει την μηχανή, τα πράγματα δέν θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά, ότι όμως αυτή η τάξη νοημάτων είναι αδύνατο να ισχύσει, είναι κάτι που επείγει να διευκρινηθή ώς παγκόσμια ιδεολογία...
Η διαφορά υπάρχει ώς προς την «θέση» των πολιτισμών έναντι της τεχνολογίας και όχι ώς πρός κάποια «υπεροχή» μέσα στήν ίδια την διαδικασία τεχνολογίας.
Οι θεωρούμενες ώς «ανακαλύψεις» δεν είναι παρά έκ τών προτέρων υπάρχοντα στάδια πού φθάνει η έρευνα προσεγγιστικώς.
Π.χ. ασχολούμενος κανείς με την πρακτική αριθμητική, μετά το εννιά θα «ανακαλύψει» το δέκα, και άν ασχολείται με γεωμετρία, μετά το τρίγωνο θα «ανακαλύψει» το τετράγωνο.
Αν ασχολείται με προσεγγιστικές διαδικασίες, θα «άνακαλύψει» τους ασυμμέτρους, και αν ασχολείται με φαινόμενα κινήσεως, τον διαφορικό λογισμό.
Οι «ανακαλύψεις» που υπάρχουν στούς τομείς αυτούς είναι έκ τών προτέρων δεδομένες καί απλώς φθάνονται διά προσεγγίσεως.
Για τίς ανάγκες του εμπορίου κατά τον δέκατον ένατον αιώνα, οι «ανακαλύψεις» έγιναν στόν τομέα της κλασσικής μηχανικής και της θερμοδυναμικής, διότι έπρεπε να φκιαχθούν πλοία και σιδηρόδρομοι για την διακίνηση των προϊόντων.
Εν συνεχεία προέκυψε πρόβλημα παγκόσμιας οργανώσεως του εμπορίου και οι «ανακαλύψεις» έγιναν στον τομέα του ήλεκτρομαγνητισμού και της ασύρματης τηλεπικοινωνίας.
Κατά τον β'παγκόσμιο πόλεμο, όπου η Γερμανία απεκλείσθη ώς πρός τις πρώτες ύλες από τις δυτικές δυνάμεις, οι «ανακαλύψεις» έγιναν πρός τον τομέα του έσωτερικού της ύλης -«ανεκαλύφθη» συνθετική βενζίνη από κάρβουνο, συνθετικό καουτσούκ από ασβεστόλιθο και κάρβουνο, καί συνθετικές ίνες.
Οί ίδιες οί ανάγκες ή τροπές του πολέμου ανάγκασαν τους Άγγλους να «ανακαλύψουν» το ραντάρ, ενω οι Γερμανοί, δίνοντας άλλες προτεραιότητες στις πολεμικές των εκτιμήσεις, «ανεκάλυψαν» τους πυραύλους.
Πολλές είναι οι «ανακαλύψεις» πού θεωρητικώς ειναι δυνατές και προβλέψιμες, αλλά τα πρακτικά δεδομένα δεν επιτρέπουν την εφαρμογή τους.
Έτσι λ.χ. ώς πρός το αυτοκίνητο καμμία νέα «ανακάλυψη» δεν συνέβη επί 150 χρόνια τώρα (τα αυτοκίνητα συνεχίζουν να κινούνται με πετρέλαιο), ενώ από την άλλη μεριά οι «επιστημονικές περιέργειες» εκτείνονται στο να ιδούμε (με διαστημικά τηλεσκόπια, που κοστίζουν κολοσσιαία ποσά) πως φαίνεται ο πλανήτης Γή από το διάστημα, όταν αρνήται κανείς να ίδη τα όλοφάνερα υπάρχοντα χάλια επί της επιφανείας του...
Οι θεωρούμενες ώς «ανακαλύψεις» δεν είναι παρά έκ τών προτέρων υπάρχοντα στάδια πού φθάνει η έρευνα προσεγγιστικώς.
Π.χ. ασχολούμενος κανείς με την πρακτική αριθμητική, μετά το εννιά θα «ανακαλύψει» το δέκα, και άν ασχολείται με γεωμετρία, μετά το τρίγωνο θα «ανακαλύψει» το τετράγωνο.
Αν ασχολείται με προσεγγιστικές διαδικασίες, θα «άνακαλύψει» τους ασυμμέτρους, και αν ασχολείται με φαινόμενα κινήσεως, τον διαφορικό λογισμό.
Οι «ανακαλύψεις» που υπάρχουν στούς τομείς αυτούς είναι έκ τών προτέρων δεδομένες καί απλώς φθάνονται διά προσεγγίσεως.
Για τίς ανάγκες του εμπορίου κατά τον δέκατον ένατον αιώνα, οι «ανακαλύψεις» έγιναν στόν τομέα της κλασσικής μηχανικής και της θερμοδυναμικής, διότι έπρεπε να φκιαχθούν πλοία και σιδηρόδρομοι για την διακίνηση των προϊόντων.
Εν συνεχεία προέκυψε πρόβλημα παγκόσμιας οργανώσεως του εμπορίου και οι «ανακαλύψεις» έγιναν στον τομέα του ήλεκτρομαγνητισμού και της ασύρματης τηλεπικοινωνίας.
Κατά τον β'παγκόσμιο πόλεμο, όπου η Γερμανία απεκλείσθη ώς πρός τις πρώτες ύλες από τις δυτικές δυνάμεις, οι «ανακαλύψεις» έγιναν πρός τον τομέα του έσωτερικού της ύλης -«ανεκαλύφθη» συνθετική βενζίνη από κάρβουνο, συνθετικό καουτσούκ από ασβεστόλιθο και κάρβουνο, καί συνθετικές ίνες.
Οί ίδιες οί ανάγκες ή τροπές του πολέμου ανάγκασαν τους Άγγλους να «ανακαλύψουν» το ραντάρ, ενω οι Γερμανοί, δίνοντας άλλες προτεραιότητες στις πολεμικές των εκτιμήσεις, «ανεκάλυψαν» τους πυραύλους.
Πολλές είναι οι «ανακαλύψεις» πού θεωρητικώς ειναι δυνατές και προβλέψιμες, αλλά τα πρακτικά δεδομένα δεν επιτρέπουν την εφαρμογή τους.
Έτσι λ.χ. ώς πρός το αυτοκίνητο καμμία νέα «ανακάλυψη» δεν συνέβη επί 150 χρόνια τώρα (τα αυτοκίνητα συνεχίζουν να κινούνται με πετρέλαιο), ενώ από την άλλη μεριά οι «επιστημονικές περιέργειες» εκτείνονται στο να ιδούμε (με διαστημικά τηλεσκόπια, που κοστίζουν κολοσσιαία ποσά) πως φαίνεται ο πλανήτης Γή από το διάστημα, όταν αρνήται κανείς να ίδη τα όλοφάνερα υπάρχοντα χάλια επί της επιφανείας του...
Αυτά, όπως καλύτερα εξηγούμε στο κείμενο του βιβλίου δεν εξέρχονται της φιλοσοφίας του «Διαφωτισμού» και της «προόδου».
Πολλούς μηχανισμούς της φύσεως ειναι δυνατόν να ανακαλύψη ακόμη ο άνθρωπος.
Αυτό που δεν πρόκειται όμως να ανακαλύψη ποτέ είναι η οικονομία τελών αυτών των μηχανισμών. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι ο άνθρωπος είναι σε θέση να καθέξη την αιτία υπάρξεως του κόσμου, αυτό όμως δεν του είναι δεδομένο.
Και αυτό σημαίνει ότι η «κυριαρχία του ανθρώπου επί της φύσεως» μεταβάλλεται τελικώς σε αυτοϋπονόμευση του, αφού δεν είναι σε θέση να ελέγξη τις συνέπειες της «κυριαρχίας» του επί της φύσης.
Σήμερα, επί παραδείγματι, η «έπιστήμη» δέχεται ότι οι επελθούσες καταστροφές επί του πλανήτη δέν είναι δυνατόν να αρθούν'αναρωτήθηκε όμως κανένας επιστήμονας ποτέ (και υπάρχει άνθρωπος που μπορεί να απαντήση), που μαζεύονται τα καυσαέρια και τα άλλα απόβλητα από την «κυριαρχία» του ανθρώπου επί της φύσης και τι κάνουν εκεί που μαζεύονται;
Όπως αναπάντητο θα μένη εσαεί τούτο το ερώτημα περί της τεχνολογικής δραστηριότητας του ανθρώπου (σ'αυτό μόνο η φύση μπορει «ν'απαντήση»), έτσι εκκρεμούντα και αναπάντητα παραμένουν και τα τελικά ερωτήματα της «φιλοσοφίας» που συνοδεύουν τούτην την δραστηριότητα. Το ίδιάζον όμως με την «φιλοσοφία της προόδου», είναι ότι δεν θέλει ερωτήματα περί της σημασίας της.
Και γι αύτο αναγνωρίζει κάθε άλλον πολιτισμό ώς εχθρό της.
Εάν κανείς διερευνήση την φιλοτέχνηση αυτών τών «εικονων του εχθρού», είναι δύσκολο να άπαλλαγή από την ιδέα μιας επιστημονικής εγκληματικότητας περί τα σχετικά.
Πρόκειται περί της εγκληματικότητας εκεινης στον τομέα των ιδεών, η οποία ως μονη εκδοχή στον τομέα της πολιτικής πράξης επιβάλλει τον πολεμο.
Και δεν ήταν βέβαια δυνατόν να είναι διαφορετικά, διοτί πρώτα υπήρξαν οι πόλεμοι και έν συνεχεία οι «θεωρίες» για να τους δικαιολογούν.
Αυτό όμως που εκπλήσσει σήμερα είναι η αμέριμνη συνέχιση συμμορφώσεως της «επιστημονικής έρευνας» πρός την «κοινή γνώμη», δηλαδή η υποδούλωση της σ'αυτή και η ανύπαρκτη προσπάθεια προσεγγίσεως των ιστορικών εκείνων αληθειών ώς τρεχουσών καταστάσεων οι οποίες θα επρομήθευαν ένα ουσιαστικό καί νέο είδος πολιτικής στον ευρωπαϊκό χώρο.
Πολλούς μηχανισμούς της φύσεως ειναι δυνατόν να ανακαλύψη ακόμη ο άνθρωπος.
Αυτό που δεν πρόκειται όμως να ανακαλύψη ποτέ είναι η οικονομία τελών αυτών των μηχανισμών. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι ο άνθρωπος είναι σε θέση να καθέξη την αιτία υπάρξεως του κόσμου, αυτό όμως δεν του είναι δεδομένο.
Και αυτό σημαίνει ότι η «κυριαρχία του ανθρώπου επί της φύσεως» μεταβάλλεται τελικώς σε αυτοϋπονόμευση του, αφού δεν είναι σε θέση να ελέγξη τις συνέπειες της «κυριαρχίας» του επί της φύσης.
Σήμερα, επί παραδείγματι, η «έπιστήμη» δέχεται ότι οι επελθούσες καταστροφές επί του πλανήτη δέν είναι δυνατόν να αρθούν'αναρωτήθηκε όμως κανένας επιστήμονας ποτέ (και υπάρχει άνθρωπος που μπορεί να απαντήση), που μαζεύονται τα καυσαέρια και τα άλλα απόβλητα από την «κυριαρχία» του ανθρώπου επί της φύσης και τι κάνουν εκεί που μαζεύονται;
Όπως αναπάντητο θα μένη εσαεί τούτο το ερώτημα περί της τεχνολογικής δραστηριότητας του ανθρώπου (σ'αυτό μόνο η φύση μπορει «ν'απαντήση»), έτσι εκκρεμούντα και αναπάντητα παραμένουν και τα τελικά ερωτήματα της «φιλοσοφίας» που συνοδεύουν τούτην την δραστηριότητα. Το ίδιάζον όμως με την «φιλοσοφία της προόδου», είναι ότι δεν θέλει ερωτήματα περί της σημασίας της.
Και γι αύτο αναγνωρίζει κάθε άλλον πολιτισμό ώς εχθρό της.
Εάν κανείς διερευνήση την φιλοτέχνηση αυτών τών «εικονων του εχθρού», είναι δύσκολο να άπαλλαγή από την ιδέα μιας επιστημονικής εγκληματικότητας περί τα σχετικά.
Πρόκειται περί της εγκληματικότητας εκεινης στον τομέα των ιδεών, η οποία ως μονη εκδοχή στον τομέα της πολιτικής πράξης επιβάλλει τον πολεμο.
Και δεν ήταν βέβαια δυνατόν να είναι διαφορετικά, διοτί πρώτα υπήρξαν οι πόλεμοι και έν συνεχεία οι «θεωρίες» για να τους δικαιολογούν.
Αυτό όμως που εκπλήσσει σήμερα είναι η αμέριμνη συνέχιση συμμορφώσεως της «επιστημονικής έρευνας» πρός την «κοινή γνώμη», δηλαδή η υποδούλωση της σ'αυτή και η ανύπαρκτη προσπάθεια προσεγγίσεως των ιστορικών εκείνων αληθειών ώς τρεχουσών καταστάσεων οι οποίες θα επρομήθευαν ένα ουσιαστικό καί νέο είδος πολιτικής στον ευρωπαϊκό χώρο.
ζ´
Τυπικώτερο παράδειγμα «ιστορίας» ώς «κοινής γνώμης» είναι περίπτωση των βυζαντινών σπουδών. Το «Βυζάντιο» παύει να είναι Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διότι οι ιδεολογικές ανάγκες επιβάλλουν αποκλειστικός κληρονόμος της άρχαίας ρωμαϊκής ιστορίας να είναι η δυτική Εύρώπη και κανεις άλλος.
Παρ'όλον, όπως είπαμε, ότι μέχρι τον ενδέκατον αιώνα το Ρωμαϊκό Δίκαιο ηταν αγνωστο ώς πραγματικότητα στον χώρο της δυτικής Ευρώπης (βλ. H. Berman, μν. ε. σελ. 144 κ.ε). Δεν θα έξετάσωμε τις ιστορικές αναγκαιοτητες που επέβαλαν μιά τετοια τάξη πραγμάτων (αναφερόμαστε μερικώς σ'αυτές στις σελίδες που ακολουθούν).
Παρ'όλον, όπως είπαμε, ότι μέχρι τον ενδέκατον αιώνα το Ρωμαϊκό Δίκαιο ηταν αγνωστο ώς πραγματικότητα στον χώρο της δυτικής Ευρώπης (βλ. H. Berman, μν. ε. σελ. 144 κ.ε). Δεν θα έξετάσωμε τις ιστορικές αναγκαιοτητες που επέβαλαν μιά τετοια τάξη πραγμάτων (αναφερόμαστε μερικώς σ'αυτές στις σελίδες που ακολουθούν).
Ότι όμως διαχρονικά μέσα στις διάφορες ιδεολογικές σκοπιμότητες χτίζονται ανυπέρβλητα τείχη στην άσκηση της πολιτικής και, κατ'επέκταση, ιστορικής πράξης, είναι περισσότερο από προφανές. Επικρατεί βέβαια ή αντίληψη, ότι δια της «επιστημονικής ερεύνης» καθ' όν τρόπο τα καταφέρνει κανείς στην τελειοποίηση των μηχανών, κατά τον ίδιον τα καταφέρνει και στον τομέα της ιστορικής κατανοήσεως.
Διά της «αρχαιολογίας» και της μελέτης «ιστορικών ντοκουμέντων» μπορεί βέβαια κανείς να καταλήξει σε «επιστημονικές θεωρίες» που νά τόν έξυπηρετούν.
Καθ'όλη την διάρκεια της αποικιοκρατίας, η «ιστορική έρευνα» κυριαρχήθηκε από αυτήν την τακτικη. Καθόλου όμως σίγουρο δεν είναι ότι κανείς έτσι κατακτά νοητικά και την τρέχουσα πραγματικότητα των κοινωνιών.
Ένα αντικειμενικό έμπόδιο γι'αυτό ειναι και ο βαθμός που μπορεί κανείς να υπερβή τα ιδεολογικά δεδομένα ενός πολιτισμού και να μεταφερθή σε εκείνα ενός άλλου.
Αυτό δεν είναι για όλους δεδομένο και δεν υπείκει στούς νόμους του εργαστηριακού προγραμματισμού.
Εξέχουσαν απόδειξη αποτελεί η περί «Βυζαντίου» έρευνα.
Κατά τους νεώτερους αιωνες -και εννοούμε κυρίως από την εποχή που αναγνωρίζεται το δίκαιο των διομολογήσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, δηλαδη απο τα μέσα του 18ου αι. που αυτά αναγνωρίζονται για την Γαλλία-, η «βυζαντινολογία» αποτελεί εξέχον πεδίον ασκήσεως των δυο άποικιοκρατικών δυνάμεων του καιρού, Αγγλίας καί Γαλλίας.
Και ακολουθεί ολόκληρη πορεία εξεχόντων βυζαντινολόγων-ιστοριοδιφών έκτοτε μέχρι σήμερα, την περί Βυζαντίου όμως ουσία ώς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας θα την πληροφορηθή η δυτική ιστοριογραφία από τις εργασίες των σλάβων ιστορικών.
Διότι οι Σλάβοι και οι άλλοι χριστιανοί της Ρωμαϊκής Ανατολής κατέχουν την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ώς παρούσα κοινωνική εμπειρία και όχι ώς ιστορικό παρελθόν. Από Σλάβους της διασποράς θα θεμελιωθή η βυζαντινή έρευνα στην Αμερική και υπό την πρωτοκαθεδρίαν Σλάβου (του Οστρογκόρσκυ) θά διεξαχθή η μεταπολεμική έρευνα περί Βυζαντίου διεθνώς.
Ο «καισαροπαπισμος» λ.χ. είναι δυνατό νά μεταβληθή σε ιδεολογικό σύνθημα καί νά καταντήση ταυτόσιμος του δεσποτισμού, είναι όμως δυνατόν νά κατανοηθή και ώς διϊστορική εμπραγμάτωση μιας αρχαιοελληνικής εμπειρίας, δηλαδή ως το σύστημα εκείνο που επιβάλλει η πολιτική εξουσία να υποτάσσεται και να ενεργή σύμφωνα με τα επιτάγματα ολοκλήρου της κοινωνίας και όχι ορισμένων τάξεων εξ αυτής.
Υπάρχει ουσιωδέστατη διαφορά ώς πρός τίς αντίστοιχες «πολιτικές φιλοσοφίες» και ώς προς την παραγωγή.
Ως σε ποιά σημεία είναι δυνατόν νά συρθή η «ιστοριογραφία» γιά τις ανάγκες της «κοινής γνώμης» και της ιδεολογίας, αποδεικνύει η μεταπολεμική ταύτιση σταλινισμού και χιτλερισμού (ταύτιση, βέβαια, της οποίας το άμεσο και αυτονόητο συμπέρασμα ήταν η αδιαμφισβήτητη υπεροχή της φιλοσοφίας της ελεύθερης αγοράς - αυτής, καθώς είπαμε, που έπρεπε να επικρατήση και ώς πολεμικό σύνθημα για την επανασυγκέντρωση του απολεσθέντος κεφαλαίου με τον πόλεμο εις βάρος του τρίτου κόσμου και, της φύσεως ιδιαίτερα)...
Διά της «αρχαιολογίας» και της μελέτης «ιστορικών ντοκουμέντων» μπορεί βέβαια κανείς να καταλήξει σε «επιστημονικές θεωρίες» που νά τόν έξυπηρετούν.
Καθ'όλη την διάρκεια της αποικιοκρατίας, η «ιστορική έρευνα» κυριαρχήθηκε από αυτήν την τακτικη. Καθόλου όμως σίγουρο δεν είναι ότι κανείς έτσι κατακτά νοητικά και την τρέχουσα πραγματικότητα των κοινωνιών.
Ένα αντικειμενικό έμπόδιο γι'αυτό ειναι και ο βαθμός που μπορεί κανείς να υπερβή τα ιδεολογικά δεδομένα ενός πολιτισμού και να μεταφερθή σε εκείνα ενός άλλου.
Αυτό δεν είναι για όλους δεδομένο και δεν υπείκει στούς νόμους του εργαστηριακού προγραμματισμού.
Εξέχουσαν απόδειξη αποτελεί η περί «Βυζαντίου» έρευνα.
Κατά τους νεώτερους αιωνες -και εννοούμε κυρίως από την εποχή που αναγνωρίζεται το δίκαιο των διομολογήσεων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, δηλαδη απο τα μέσα του 18ου αι. που αυτά αναγνωρίζονται για την Γαλλία-, η «βυζαντινολογία» αποτελεί εξέχον πεδίον ασκήσεως των δυο άποικιοκρατικών δυνάμεων του καιρού, Αγγλίας καί Γαλλίας.
Και ακολουθεί ολόκληρη πορεία εξεχόντων βυζαντινολόγων-ιστοριοδιφών έκτοτε μέχρι σήμερα, την περί Βυζαντίου όμως ουσία ώς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας θα την πληροφορηθή η δυτική ιστοριογραφία από τις εργασίες των σλάβων ιστορικών.
Διότι οι Σλάβοι και οι άλλοι χριστιανοί της Ρωμαϊκής Ανατολής κατέχουν την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ώς παρούσα κοινωνική εμπειρία και όχι ώς ιστορικό παρελθόν. Από Σλάβους της διασποράς θα θεμελιωθή η βυζαντινή έρευνα στην Αμερική και υπό την πρωτοκαθεδρίαν Σλάβου (του Οστρογκόρσκυ) θά διεξαχθή η μεταπολεμική έρευνα περί Βυζαντίου διεθνώς.
Ο «καισαροπαπισμος» λ.χ. είναι δυνατό νά μεταβληθή σε ιδεολογικό σύνθημα καί νά καταντήση ταυτόσιμος του δεσποτισμού, είναι όμως δυνατόν νά κατανοηθή και ώς διϊστορική εμπραγμάτωση μιας αρχαιοελληνικής εμπειρίας, δηλαδή ως το σύστημα εκείνο που επιβάλλει η πολιτική εξουσία να υποτάσσεται και να ενεργή σύμφωνα με τα επιτάγματα ολοκλήρου της κοινωνίας και όχι ορισμένων τάξεων εξ αυτής.
Υπάρχει ουσιωδέστατη διαφορά ώς πρός τίς αντίστοιχες «πολιτικές φιλοσοφίες» και ώς προς την παραγωγή.
Ως σε ποιά σημεία είναι δυνατόν νά συρθή η «ιστοριογραφία» γιά τις ανάγκες της «κοινής γνώμης» και της ιδεολογίας, αποδεικνύει η μεταπολεμική ταύτιση σταλινισμού και χιτλερισμού (ταύτιση, βέβαια, της οποίας το άμεσο και αυτονόητο συμπέρασμα ήταν η αδιαμφισβήτητη υπεροχή της φιλοσοφίας της ελεύθερης αγοράς - αυτής, καθώς είπαμε, που έπρεπε να επικρατήση και ώς πολεμικό σύνθημα για την επανασυγκέντρωση του απολεσθέντος κεφαλαίου με τον πόλεμο εις βάρος του τρίτου κόσμου και, της φύσεως ιδιαίτερα)...
Εκείνο που κατ'εξοχήν θα μπορούσαν να δείξουν, κάποιου άλλου είδους κατανοήσεις ως προς το σύνολο της μεσογειακής ιστορίας, ειναι η συνεχώς παραμένουσα ιδεολογική έκκρεμότης της δυτικής Ευρώπης ώς προς το σύνολο του μεσογειακού χώρού.
Μιά εκκρεμότης που επιβεβαιώνεται απολύτως από τρεχόντως διαλαμβανόμενα ώς πρός το σύνολο της ευρωπαϊκής πολιτικής, με το να αναγνωρίζεται η Μεσόγειος ως «γραμμή ασφαλείας» ενός κάποιου είδους «Ευρώπης».
Αλλά τι είδους «Ευρώπη» είναι αυτή, οπού οι πλέον ζωτικές περιοχές της και τα πολυπληθέστερα εκατομμύρια που ζουν σ'αυτές υποβιβάζονται στον ρόλο των «συνόρων ασφαλείας» για ωρισμένους μόνο «Ευρωπαίους»;
Ουδείς βέβαια παραγνωρίζει την δομή και τις ανάγκες της βιομηχανικης Ευρώπης, αυτό όμως καθόλου δέν παραγράφει το γεγονός ότι οι σχέσεις δυτικής Ευρώπης και Μεσογείου παραμένούν διαρκώς στο σύνολό τους ώς μιά κατάσταση εκκρεμότητος.
Δεν έννοουμε βέβαια από την εποχή του σχίσματος των Εκκλησιών, ούτε κατά τόν 19ον αιώνα.
Αλλά κυρίως κατά τον 20όν.
Μιά εκκρεμότης που επιβεβαιώνεται απολύτως από τρεχόντως διαλαμβανόμενα ώς πρός το σύνολο της ευρωπαϊκής πολιτικής, με το να αναγνωρίζεται η Μεσόγειος ως «γραμμή ασφαλείας» ενός κάποιου είδους «Ευρώπης».
Αλλά τι είδους «Ευρώπη» είναι αυτή, οπού οι πλέον ζωτικές περιοχές της και τα πολυπληθέστερα εκατομμύρια που ζουν σ'αυτές υποβιβάζονται στον ρόλο των «συνόρων ασφαλείας» για ωρισμένους μόνο «Ευρωπαίους»;
Ουδείς βέβαια παραγνωρίζει την δομή και τις ανάγκες της βιομηχανικης Ευρώπης, αυτό όμως καθόλου δέν παραγράφει το γεγονός ότι οι σχέσεις δυτικής Ευρώπης και Μεσογείου παραμένούν διαρκώς στο σύνολό τους ώς μιά κατάσταση εκκρεμότητος.
Δεν έννοουμε βέβαια από την εποχή του σχίσματος των Εκκλησιών, ούτε κατά τόν 19ον αιώνα.
Αλλά κυρίως κατά τον 20όν.
Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού.
Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.
Γεράσιμος Κακλαμάνης
To «Ανατολικό Ζήτημα» Σήμερα Εκδ. Εικοστού Πρώτου 1998
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».
- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.
- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.
- Ιχνηλατώντας τον Internationalism μέρος α´ - A Note on the Origin of the Word 'International' by Hidemi Suganami και Nationalism and internationalism by Nicholas Hans. Προλογικά και εννοιολογικό πλαίσιο από Alfred E. Zimmern, Immanuel Wallerstein και E. H. Carr.
- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.
- Η σημασία των Βαλκανίων.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος β´. Η επιστημονική γνώση, η «μάζα» και τα όρια του φιλελευθερισμού.
- Καντιανισμός, δημοσιότητα, διπλωματία και η μεταστροφή του προσηλυτισμού σε καταδίκη.
- Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´.
- Γιατί η «Ευρώπη» αποτυγχάνει - μέρος α´.
- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.
- Friedrich Ratzel, Μεσευρώπη (Mitteleuropa) και «Ευρωπαϊκή Ένωση».
- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.
- Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.
- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´.
- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος β´.
- Σύγκρουση των πολιτισμών ή συγκρούσεις ερήμην του πολιτισμού;
- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.
- Φιλότιμο, Ρωμηοσύνη, Νεογραικισμός.
- Δυτικοευρωκεντρισμός.
07/13/14--01:51:
Η ιδέα της διεθνούς κοινωνίας και οι τρεις ανταγωνιστικές παραδόσεις της διεθνούς θεωρίας.
Η ιδέα της διεθνούς κοινωνίας και οι τρεις ανταγωνιστικές παραδόσεις της διεθνούς θεωρίας.
Άμεσα σχετιζόμενες αναρτήσεις
1) Εισαγωγή στα τρία ρεύματα της διεθνούς θεωρίας κατά τον Martin Wight.
2) Προς περαιτέρω γνώσιν του «γερμανικού ζητήματος» που σχετίζεται με ορισμένα εισαγωγικά για τα τρία ρεύματα της διεθνούς θεωρίας.
3) Οι προοπτικές για τη διεθνή κοινωνία.
4) Τα όρια της διεθνούς κοινωνίας.
5) Δογματική ομοιομορφία, δογματικός ιμπεριαλισμός και κοσμοπολιτισμός. Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.
Περισσότερες έμμεσα σχετιζόμενες αναρτήσεις στο τέλος
.~`~.
Πρόλογος
Σε ολόκληρη την ιστορία του σύγχρονου συστήματος κρατών υπήρχαν τρεις ανταγωνιστικές παραδόσεις σκέψης:
η χομπεσιανή ή ρεαλιστική παράδοση, που θεωρεί τη διεθνή πολιτική ως μια κατάσταση πολέμου'η καντιανή ή οικουμενική παράδοση, που θεωρεί ότι στη διεθνή πολιτική υπάρχει δυνητικά μια κοινότητα της ανθρώποτητας'και η γκροτιανή ή διεθνιστική παράδοση, που θεωρεί ότι η διεθνής πολιτική λαμβάνει χώρα στο εσωτερικό μιας διεθνούς κοινωνίας.
Αυτή η τριπλή διαίρεση απορρέι από τον Martin Wight.
Η καλύτερη δημοσιευμένη περιγραφή αυτής της τριπλής διαίρεσης βρίσκεται στο άρθρο του «Western Values in International Relations».
η χομπεσιανή ή ρεαλιστική παράδοση, που θεωρεί τη διεθνή πολιτική ως μια κατάσταση πολέμου'η καντιανή ή οικουμενική παράδοση, που θεωρεί ότι στη διεθνή πολιτική υπάρχει δυνητικά μια κοινότητα της ανθρώποτητας'και η γκροτιανή ή διεθνιστική παράδοση, που θεωρεί ότι η διεθνής πολιτική λαμβάνει χώρα στο εσωτερικό μιας διεθνούς κοινωνίας.
Αυτή η τριπλή διαίρεση απορρέι από τον Martin Wight.
Η καλύτερη δημοσιευμένη περιγραφή αυτής της τριπλής διαίρεσης βρίσκεται στο άρθρο του «Western Values in International Relations».
.~`~.
Οι Τρείς Παραδόσεις
Χομπεσιανή ή Ρεαλιστική Παράδοση
Thomas Hobbes
Η χομπεσιανή παράδοση περιγράφει τις διεθνείς σχέσεις ως μια κατάσταση πολέμου όλων εναντίον όλων, ένα πεδίο μάχης στο οποίο κάθε κράτος στρέφεται εναντίον όλων των άλλων.
Οι διεθνείς σχέσεις κατά τη χομπεσιανή θεώρηση αντιπροσωπεύουν την καθαρή σύγκρουση μεταξύ κρατών και μοιάζουν με ένα παίγνιο που είναι εντελώς διανεμητικό ή μηδενικού αρθροίσματος: τα συμφέροντα κάθε κράτους αποκλείουν τα συμφέροντα όλων των άλλων.
Εκείνη η διεθνής συμπεριφορά που κατά τη χομπεσιανή άποψη είναι πιο χαρακτηριστική της διεθνούς συμπεριφοράς στο σύνολο της ή που μας παρέχει με τον καλύτερο τρόπο μια ένδειξη για αυτή είναι ο ίδιος ο πόλεμος.
Επομένως η ειρήνη κατά τη χομπεσιανή θεώρηση είναι μια περίοδος ανασυγκρότησης από τον τελευταίο πόλεμο και προετοιμασίας για τον επόμενο.
Οι διεθνείς σχέσεις κατά τη χομπεσιανή θεώρηση αντιπροσωπεύουν την καθαρή σύγκρουση μεταξύ κρατών και μοιάζουν με ένα παίγνιο που είναι εντελώς διανεμητικό ή μηδενικού αρθροίσματος: τα συμφέροντα κάθε κράτους αποκλείουν τα συμφέροντα όλων των άλλων.
Εκείνη η διεθνής συμπεριφορά που κατά τη χομπεσιανή άποψη είναι πιο χαρακτηριστική της διεθνούς συμπεριφοράς στο σύνολο της ή που μας παρέχει με τον καλύτερο τρόπο μια ένδειξη για αυτή είναι ο ίδιος ο πόλεμος.
Επομένως η ειρήνη κατά τη χομπεσιανή θεώρηση είναι μια περίοδος ανασυγκρότησης από τον τελευταίο πόλεμο και προετοιμασίας για τον επόμενο.
Η χομπεσιανή άποψη για τη διεθνή συμπεριφορά είναι ότι το κράτος είναι ελεύθερο να επιδιώξει τους στόχους του σε σχέση με τα άλλα κράτη χωρίς κανενός είδους ηθικούς ή νομικούς περιορισμούς.
Κατά την αποψη αυτή οι ιδέες της ηθικής και του δικαίου είναι έγκυρες μόνο στο πλαίσιο μιας κοινωνίας, αλλά η διεθνής ζωή είναι υπεράνω των ορίων κάθε κοινωνίας.
Άν πρόκειται να επιδιωχθούν κάποιοι ηθικοί ή νομικοί στόχοι στη διεθνή πολιτική, αυτοί μπορούν να είναι μόνο οι ηθικοί ή νομικοί στόχοι του ίδιου του κράτους, είτε υποστηρίζεται (όπως από τον Machiaνelli) ότι το κράτος χειρίζεται την εξωτερική πολιτική σε ένα είδος ηθικού και νομικού κενού είτε υποστηρίζεται (όπως από τον Hegel και τους διαδόχούς του) ότι η ηθική συμπεριφορά για το κράτος στην εξωτερική πολιτική έγκειται στην ίδια την επιβεβαίωσή του.
Οι μόνοι κανόνες ή αρχές, οι οποίοι, για εκείνους που ακολουθούν τη χομπεσιανή παράδοση, μπορεί να θεωρηθεί ότι περιορίζουν ή καθορίζουν τη συμπεριφορά των κρατών στις μεταξύ τους σχέσεις είναι οι κανόνες της σύνεσης ή της σκοπιμότητας.
Άρα οι συμφωνίες μπορεί να τηρηθούν, αν είναι πρόσφορο να τηρηθούν, ή μπορεί να παραβιαστούν, αν δεν είναι.
Κατά την αποψη αυτή οι ιδέες της ηθικής και του δικαίου είναι έγκυρες μόνο στο πλαίσιο μιας κοινωνίας, αλλά η διεθνής ζωή είναι υπεράνω των ορίων κάθε κοινωνίας.
Άν πρόκειται να επιδιωχθούν κάποιοι ηθικοί ή νομικοί στόχοι στη διεθνή πολιτική, αυτοί μπορούν να είναι μόνο οι ηθικοί ή νομικοί στόχοι του ίδιου του κράτους, είτε υποστηρίζεται (όπως από τον Machiaνelli) ότι το κράτος χειρίζεται την εξωτερική πολιτική σε ένα είδος ηθικού και νομικού κενού είτε υποστηρίζεται (όπως από τον Hegel και τους διαδόχούς του) ότι η ηθική συμπεριφορά για το κράτος στην εξωτερική πολιτική έγκειται στην ίδια την επιβεβαίωσή του.
Οι μόνοι κανόνες ή αρχές, οι οποίοι, για εκείνους που ακολουθούν τη χομπεσιανή παράδοση, μπορεί να θεωρηθεί ότι περιορίζουν ή καθορίζουν τη συμπεριφορά των κρατών στις μεταξύ τους σχέσεις είναι οι κανόνες της σύνεσης ή της σκοπιμότητας.
Άρα οι συμφωνίες μπορεί να τηρηθούν, αν είναι πρόσφορο να τηρηθούν, ή μπορεί να παραβιαστούν, αν δεν είναι.
---------------------------------------------------------------
Το τελευταίο διάστημα, ο προεξέχων χαρακτήρας του ζητήματος της εδαφικής κατοχής φθίνει για τα περισσότερα έθνη-κράτη...
Σε αυξανόμενο βαθμό, οι κυρίαρχες εθνικές ελίτ αναγνωρίζουν ότι άλλοι παράγοντες -και όχι το έδαφος- είναι πιο κρίσιμοι για τον καθορισμό της διεθνούς θέσης ενός κράτους ή για τον βαθμό της διεθνούς επιρροής του.
Η οικονομική ευρωστία και η έκφραση της στο πεδίο των τεχνολογικών νεωτερισμών μπορεί να είναι βασικό κριτήριο δύναμης.
Η Ιαπωνία αποτελεί το υπέρτατο παράδειγμα.
Σε αυξανόμενο βαθμό, οι κυρίαρχες εθνικές ελίτ αναγνωρίζουν ότι άλλοι παράγοντες -και όχι το έδαφος- είναι πιο κρίσιμοι για τον καθορισμό της διεθνούς θέσης ενός κράτους ή για τον βαθμό της διεθνούς επιρροής του.
Η οικονομική ευρωστία και η έκφραση της στο πεδίο των τεχνολογικών νεωτερισμών μπορεί να είναι βασικό κριτήριο δύναμης.
Η Ιαπωνία αποτελεί το υπέρτατο παράδειγμα.
Zbigniew Brzezinski
Αν το κράτος εξαφανιστεί, πιθανότατα κάποια νέα πολιτική οντότητα θα πρέπει να πάρει τη θέση του, αλλά φαίνεται ότι κανείς δεν έχει ανακαλύψει αυτό τον αντικαταστάτη.
ακόμη κι αν το κράτος εξαφανιζόταν, αυτό δεν θα σήμαινε απαραιτήτως το τέλος του ανταγωνισμού ασφάλειας και του πολέμου.
Σε τελική ανάλυση, ο Θουκυδίδης και ο Μακιαβέλι έγραψαν πολύ πριν τη γένεση του διακρατικού συστήματος.
Ο ρεαλισμός απλώς απαιτεί αναρχία:
Δεν έχει σημασία τι είδους πολιτικές μονάδες συνθέτουν το σύστημα.
Μπορεί να είναι κράτη, πόλεις-κράτη, θρησκείες, αυτοκρατορίες, φυλές, συμμορίες, φεουδαρχικές ηγεμονίες ή οτιδήποτε.
Παρά τη σχετική ρητορική, δεν κινούμαστε προς την κατεύθυνση ενός ιεραρχικού διεθνούς συστήματος, το οποίο ουσιαστικά θα συνεπαγόταν κάποιο είδος παγκόσμιας κυβέρνησης.
Στην πραγματικότητα, η αναρχία φαίνεται ότι θα είναι μαζί μας για πολύ καιρό.
ακόμη κι αν το κράτος εξαφανιζόταν, αυτό δεν θα σήμαινε απαραιτήτως το τέλος του ανταγωνισμού ασφάλειας και του πολέμου.
Σε τελική ανάλυση, ο Θουκυδίδης και ο Μακιαβέλι έγραψαν πολύ πριν τη γένεση του διακρατικού συστήματος.
Ο ρεαλισμός απλώς απαιτεί αναρχία:
Δεν έχει σημασία τι είδους πολιτικές μονάδες συνθέτουν το σύστημα.
Μπορεί να είναι κράτη, πόλεις-κράτη, θρησκείες, αυτοκρατορίες, φυλές, συμμορίες, φεουδαρχικές ηγεμονίες ή οτιδήποτε.
Παρά τη σχετική ρητορική, δεν κινούμαστε προς την κατεύθυνση ενός ιεραρχικού διεθνούς συστήματος, το οποίο ουσιαστικά θα συνεπαγόταν κάποιο είδος παγκόσμιας κυβέρνησης.
Στην πραγματικότητα, η αναρχία φαίνεται ότι θα είναι μαζί μας για πολύ καιρό.
John Mearsheimer
Υπήρξαν μόλις 268 χρόνια χωρίς πόλεμο τα τελευταία 3421 χρόνια.
Will Durant
---------------------------------------------------------------
Καντιανή ή Οικουμενική Παράδοση
Immanuel Kant
Η καντιανή ή οικουμενική παράδοση στο άλλο άκρο θεωρεί ότι η θεμελιώδης φύση της διεθνούς πολιτικής δεν έγκειται στη σύγκρουση μεταξύ των κρατών, όπως συμβαίνει κατά τη χομπεσιανή θεώρηση, αλλά στους υπερεθνικούς κοινωνικούς δεσμούς που συνδέουν τους ανθρώπους που είναι υπήκοοι ή πολίτες κρατών.
Το κυρίαρχο θέμα των διεθνών σχέσεων κατά την καντιανή θεώρηση είναι μόνο φαινομενικά η σχέση μεταξύ των κρατών'στην πραγματικότητα είναι η σχέση μεταξύ όλων των ανθρώπων στην κοινότητα της ανθρωπότητας που υπάρχει δυνητικά, έστω και αν δεν υπάρχει πραγματικά, και η οποία, όταν δημιουργηθεί, θα σαρώσει το σύστημα κρατών και θα το οδηγήσει στη λήθη.
Το κυρίαρχο θέμα των διεθνών σχέσεων κατά την καντιανή θεώρηση είναι μόνο φαινομενικά η σχέση μεταξύ των κρατών'στην πραγματικότητα είναι η σχέση μεταξύ όλων των ανθρώπων στην κοινότητα της ανθρωπότητας που υπάρχει δυνητικά, έστω και αν δεν υπάρχει πραγματικά, και η οποία, όταν δημιουργηθεί, θα σαρώσει το σύστημα κρατών και θα το οδηγήσει στη λήθη.
Στο ίδιο το δόγμα του Kant υπάρχει βέβαια αμφιθυμία ανάμεσα στον οικουμενισμό του The Idea of Universal History from a Cosmopolitan View (1784) και στη θέση που υιοθετείται στο Perpetual Peace (1795), στο οποίο ο Kant αποδέχεται ως υποκατάστατο τον στόχο μιας κοινωνίας «δημοκρατικών» κρατών.
Στο εσωτερικό της κοινότητας ολόκληρης της ανθρωπότητας σύμφωνα με την οικουμενική άποψη τα συμφέροντα όλων των ανθρώπων είναι τα ίδια'η διεθνής πολιτική από αυτή την άποψη δεν είναι ένα παίγνιο καθαρά διανεμητικο ή μηδενικού αθροίσματος, όπως υποστηρίζουν οι χομπεσιανοί, αλλα ενα παίγνιο καθαρά συνεργατικό ή μη μηδενικού αθροίσματος.
συγκρούσεις συμφερόντων υπάρχουν ανάμεσα στις κλίκες που κυβερνούν τα κράτη, αυτο ομως συμβαίνει σε ένα επιφανειακό ή μεταβατικό επίπεδο του υφιστάμενου συστήματος κρατών'αν κατανοηθούν σωστά, τα συμφέροντα όλων των λαών είναι τα ίδια.
Εκείνη η διεθνής συμπεριφορά που κατά την καντιανή θεώρηση αντιπροσωπεύει περισσότερο τη διεθνή συμπεριφορά στο σύνολό της είναι η οριζόντια σύγκρουση της ιδεολογίας που ξεπερνά τα σύνορα των κρατών και διαιρεί την ανθρώπινη κοινωνία σε δυο στρατόπεδα - τους καταπιστευματοδόχους της ενυπάρχουσας κοινότητας της ανθρωπότητας και εκείνούς που στέκουν εμπόδιο στο δρόμο της, εκείνους που πρεσβεύουν την αληθινή πίστη και τους αιρετικούς, τους απελευθερωτές και τους καταπιεσμένούς.
συγκρούσεις συμφερόντων υπάρχουν ανάμεσα στις κλίκες που κυβερνούν τα κράτη, αυτο ομως συμβαίνει σε ένα επιφανειακό ή μεταβατικό επίπεδο του υφιστάμενου συστήματος κρατών'αν κατανοηθούν σωστά, τα συμφέροντα όλων των λαών είναι τα ίδια.
Εκείνη η διεθνής συμπεριφορά που κατά την καντιανή θεώρηση αντιπροσωπεύει περισσότερο τη διεθνή συμπεριφορά στο σύνολό της είναι η οριζόντια σύγκρουση της ιδεολογίας που ξεπερνά τα σύνορα των κρατών και διαιρεί την ανθρώπινη κοινωνία σε δυο στρατόπεδα - τους καταπιστευματοδόχους της ενυπάρχουσας κοινότητας της ανθρωπότητας και εκείνούς που στέκουν εμπόδιο στο δρόμο της, εκείνους που πρεσβεύουν την αληθινή πίστη και τους αιρετικούς, τους απελευθερωτές και τους καταπιεσμένούς.
Η καντιανή ή οικουμενική θεώρηση της διεθνούς ηθικής είναι ότι σε αντίθεση με τη χομπεσιανή αντίληψη υπάρχουν ηθικές επιταγές που περιορίζούν τη δράση των κρατών, αλλά ότι αυτές οι επιταγές δεν επιβάλλουν τη συνύπαρξη ή τη συνεργασία μεταξύ των κρατών αλλά μάλλον την ανατροπή του συστήματος κρατών και την αντικατάστασή του από μια κοσμοπολίτικη κοινωνία.
Η κοινωνία της ανθρωπότητας κατά την καντιανή άποψη δεν είναι μόνο η βασική πραγματικότητα στη διεθνή πολιτική υπό την έννοια ότι οι δυνάμεις που είναι ικανές να τη δημιουργήσουν είναι παρούσες'είναι επίσης ο στόχος ή ο σκοπός της ύψιστης ηθικής προσπάθειας.
Οι κανόνες που στηρίζουν τη συνύπαρξη και την κοινωνική επαφή μεταξύ των κρατών θα έπρεπε να αγνοηθούν, αν το απαιτούσε αυτή η ύψιστη ηθική.
Η καλή πίστη απέναντι στους αιρετικούς δεν έχει κανένα νόημα, εκτός ως τακτική σκοπιμότητας'ανάμεσα στους εκλεκτούς και στους καταραμένους, στους απελευθερωτές και στους καταπιεσμένούς το ζήτημα αμοιβαίας αναγνώρισης δικαιωμάτων κυριαρχίας ή ανεξαρτησίας δεν τίθεται.
Η κοινωνία της ανθρωπότητας κατά την καντιανή άποψη δεν είναι μόνο η βασική πραγματικότητα στη διεθνή πολιτική υπό την έννοια ότι οι δυνάμεις που είναι ικανές να τη δημιουργήσουν είναι παρούσες'είναι επίσης ο στόχος ή ο σκοπός της ύψιστης ηθικής προσπάθειας.
Οι κανόνες που στηρίζουν τη συνύπαρξη και την κοινωνική επαφή μεταξύ των κρατών θα έπρεπε να αγνοηθούν, αν το απαιτούσε αυτή η ύψιστη ηθική.
Η καλή πίστη απέναντι στους αιρετικούς δεν έχει κανένα νόημα, εκτός ως τακτική σκοπιμότητας'ανάμεσα στους εκλεκτούς και στους καταραμένους, στους απελευθερωτές και στους καταπιεσμένούς το ζήτημα αμοιβαίας αναγνώρισης δικαιωμάτων κυριαρχίας ή ανεξαρτησίας δεν τίθεται.
---------------------------------------------------------------
Η επιθυμία των Επαναστατικών να εξομοιώσουν τη διεθνή με την εσωτερική πολιτικήείναι ένα από τα χαρακτηριστικά του Επαναστατισμού.
Μια άλλη γενίκευση που μπορεί να κάνει κανείς για αυτούς είναι ότι ασχολούνται περισσότερο με τις επιθυμίες παρά με τα γεγονότα.
Οι απόψεις τους αφορούν αυτό που θα έπρεπε να είναι και όχι αυτό που είναι (Έχουμε επισημάνει τον επαγωγικό, δογματικό και επιτακτικό χαρακτήρα του Επαναστατικού τρόπου σκέψης).
Το κεντρικό πρόβλημα του Επαναστατισμού, το μεγάλο θέμα, είναι η δυσαρμονία ή το κενό που υπάρχει ανάμεσα στην Επαναστατική επιταγή και στην πραγματική κατάσταση των διεθνών σχέσεων.
Άλλωστε, όλα τα κράτη δενασκούν ελεύθερα το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης'η αποικιοκρατία εξακολουθεί να υπάρχει'ο καπιταλισμός δεν κατέρρευσε ακόμη...
Η διεθνής κοινωνία παραμένει αμετάβλητα πολύμορφη και ετερογενής, και αυτό είναι το πρόβλημα του Επαναστατικού [χρειάζεται δογματική-ιδεολογική ομοιομορφία-ομοιογένεια].
Μια άλλη γενίκευση που μπορεί να κάνει κανείς για αυτούς είναι ότι ασχολούνται περισσότερο με τις επιθυμίες παρά με τα γεγονότα.
Οι απόψεις τους αφορούν αυτό που θα έπρεπε να είναι και όχι αυτό που είναι (Έχουμε επισημάνει τον επαγωγικό, δογματικό και επιτακτικό χαρακτήρα του Επαναστατικού τρόπου σκέψης).
Το κεντρικό πρόβλημα του Επαναστατισμού, το μεγάλο θέμα, είναι η δυσαρμονία ή το κενό που υπάρχει ανάμεσα στην Επαναστατική επιταγή και στην πραγματική κατάσταση των διεθνών σχέσεων.
Άλλωστε, όλα τα κράτη δενασκούν ελεύθερα το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης'η αποικιοκρατία εξακολουθεί να υπάρχει'ο καπιταλισμός δεν κατέρρευσε ακόμη...
Η διεθνής κοινωνία παραμένει αμετάβλητα πολύμορφη και ετερογενής, και αυτό είναι το πρόβλημα του Επαναστατικού [χρειάζεται δογματική-ιδεολογική ομοιομορφία-ομοιογένεια].
Σύμφωνα με αυτόν, το ανθρώπινο είδος είναι από τη φύση του σωστό και προορισμός του είναι η σωτηρία, διαιρείται όμως σε εκείνους που αποδέχονται το Επαναστατικό σχέδιο και σε εκείνους που δεν πειθαρχούν (και αποτελούν πάντα την πλειονότητα).
Για τους Ιησουίτες, είναι πιστοί κατά αιρετικών'για τους Καλβινιστές, οι εκλεκτοί, οι «άγιοι» κατά των καταδικασμένων στο αιώνιο πυρ'για τους Ιακωβίνους, οι ενάρετοι κατά των διεφθαρμένων («les pourris»)'για τους Μαρξιστές, οι προοδευτικοί ή το προλεταριάτο κατά των αντιδραστικών ή των αστών.
Για τους Ιησουίτες, είναι πιστοί κατά αιρετικών'για τους Καλβινιστές, οι εκλεκτοί, οι «άγιοι» κατά των καταδικασμένων στο αιώνιο πυρ'για τους Ιακωβίνους, οι ενάρετοι κατά των διεφθαρμένων («les pourris»)'για τους Μαρξιστές, οι προοδευτικοί ή το προλεταριάτο κατά των αντιδραστικών ή των αστών.
Martin Wight
Φοβούμενος ότι ένα παγκόσμιο κράτος θα κατέληγε να είναι τρομακτικά δεσποτικό, θα κατέπνιγε την ελευθερία, θα σκότωνε την πρωτοβουλία και τελικά θα κατέληγε στην αναρχία έπρεπε να βρει κάποια άλλη λύση.
Το άλλο πιθανό ενδεχόμενο είναι να βελτιωθούν όλα τα κράτη τόσο πολύ, ώστε να ενεργούν βάσει αξιωμάτων που μπορούν να τύχουν καθολικής αποδοχής χωρίς σύγκρουση.
Παρότι ο Kant φοβάται την πρώτη λύση, παρά είναι επιφυλακτικός και ευφυώς κριτικός για να ελπίζει στη δεύτερη.
Αντ'αυτού, προσπαθεί να συνδυάσει τις δυο λύσεις.
Το άλλο πιθανό ενδεχόμενο είναι να βελτιωθούν όλα τα κράτη τόσο πολύ, ώστε να ενεργούν βάσει αξιωμάτων που μπορούν να τύχουν καθολικής αποδοχής χωρίς σύγκρουση.
Παρότι ο Kant φοβάται την πρώτη λύση, παρά είναι επιφυλακτικός και ευφυώς κριτικός για να ελπίζει στη δεύτερη.
Αντ'αυτού, προσπαθεί να συνδυάσει τις δυο λύσεις.
Ο στόχος της πολιτικής φιλοσοφίας του είναι να εδραιώσει την ελπίδα ότι τα κράτη μπορούν να βελτιωθούν αρκετά και να μάθουν αρκετά από τις κακουχίες του πολέμου, ώστε να επικρατήσει ανάμεσα τους ένα δίκαιο το οποίο δεν θα υποστηρίζεται από την ισχύ, αλλά θα τηρείται εθελοντικά. Ο πρώτος παράγοντας είναι η εσωτερική βελτίωση των κρατών'ο δεύτερος, η κυριαρχία του δικαίου στο εξωτερικό.
Όμως ο δεύτερος παράγοντας, καθότι εθελοντικός, εξαρτάται τελείως από το πόσο τέλεια υλοποιείται ο πρώτος...
Η αντίφαση είναι εμφανής, παρότι συγκαλύπτεται κάπως από την ομολογία του Kant ότι έχει αποδείξει όχι το «αναπόφευκτο» της διαρκούς ειρήνης, αλλά μόνο ότι η ύπαρξη μιας τέτοιας κατάστασης δεν είναι αδιανόητη.
Όμως ο δεύτερος παράγοντας, καθότι εθελοντικός, εξαρτάται τελείως από το πόσο τέλεια υλοποιείται ο πρώτος...
Η αντίφαση είναι εμφανής, παρότι συγκαλύπτεται κάπως από την ομολογία του Kant ότι έχει αποδείξει όχι το «αναπόφευκτο» της διαρκούς ειρήνης, αλλά μόνο ότι η ύπαρξη μιας τέτοιας κατάστασης δεν είναι αδιανόητη.
Κάθε δημοκρατία -ή μορφή κράτους που ο Kant θεωρεί καλή- «ανήμπορη να πλήξει οποιονδήποτε άλλον δια της βίας πρέπει να διατηρηθεί μέσω του δικαίου:
Και μπορεί να ελπίζει βάσιμα ότι τα άλλα κράτη που είναι συντεταγμένα όπως αυτή θα προστρέξουν σε βοήθεια της αν παραστεί ανάγκη».
Όπως φαίνεται ο Kant θεωρεί ότι οι δημοκρατίες θα δράσουν σύμφωνα με την κατηγορική προσταγή.
Και μπορεί να ελπίζει βάσιμα ότι τα άλλα κράτη που είναι συντεταγμένα όπως αυτή θα προστρέξουν σε βοήθεια της αν παραστεί ανάγκη».
Όπως φαίνεται ο Kant θεωρεί ότι οι δημοκρατίες θα δράσουν σύμφωνα με την κατηγορική προσταγή.
Kenneth Waltz
---------------------------------------------------------------
Γκροτιανή ή Διεθνιστική Παράδοση
Hugo Grotius
Αυτό που ονομάστηκε γκροτιανή ή διεθνιστική παράδοση βρίσκεται μεταξύ της ρεαλιστικής και της οικουμενικής παράδοσης.
Η γκροτιανή παράδοση περιγράφει τη διεθνή πολιτική ως μια κοινωνία κρατών ή διεθνή κοινωνία. Σε αντίθεση με τη χομπεσιανή παράδοση οι γκροτιανοί υποστηρίζουν ότι τα κράτη δεν εμπλέκονται σε μια ανοιχτή διαπάλη, όπως οι μονομάχοι στην αρένα, αλλά περιορίζονται, όσον αφορά τις μεταξύ τους συγκρούσεις, από κοινούς κανόνες και θεσμούς.
Σε αντίθεση όμως με την καντιανή ή οικουμενική θεώρηση οι γκροτιανοί δέχονται τη χομπεσιανή αρχή ότι οι ηγεμόνες ή τα κράτη είναι η κύρια πραγματικότητα στη διεθνή πολιτική'τα άμεσα μέλη της διεθνούς κοινωνίας είναι τα κράτη και όχι οι μεμονωμένοι άνθρωποι.
Η διεθνής πολιτική σύμφωνα με τη γκροτιανή αντίληψη, δεν εκφράζει ούτε πλήρη σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ των κρατών ούτε πλήρη ταύτιση συμφερόντων'μοιάζει με ένα παίγνιο που είναι εν μέρει διανεμητικό, αλλά και εν μέρει παραγωγικό.
Εκείνη η διεθνής συμπεριφορά που κατά την γκροτιανή θεώρηση απεικονίζει καλύτερα τη διεθνή συμπεριφορά ως σύνολο δεν είναι ούτε ο πόλεμος μεταξύ των κρατών ούτε η οριζόντια σύγκρουση που υπερβαίνει τα σύνορα των κρατών αλλά το εμπόριο ή γενικότερα οι οικονομικές και κοινωνικές επαφές μεταξύ των χωρών.
Η γκροτιανή παράδοση περιγράφει τη διεθνή πολιτική ως μια κοινωνία κρατών ή διεθνή κοινωνία. Σε αντίθεση με τη χομπεσιανή παράδοση οι γκροτιανοί υποστηρίζουν ότι τα κράτη δεν εμπλέκονται σε μια ανοιχτή διαπάλη, όπως οι μονομάχοι στην αρένα, αλλά περιορίζονται, όσον αφορά τις μεταξύ τους συγκρούσεις, από κοινούς κανόνες και θεσμούς.
Σε αντίθεση όμως με την καντιανή ή οικουμενική θεώρηση οι γκροτιανοί δέχονται τη χομπεσιανή αρχή ότι οι ηγεμόνες ή τα κράτη είναι η κύρια πραγματικότητα στη διεθνή πολιτική'τα άμεσα μέλη της διεθνούς κοινωνίας είναι τα κράτη και όχι οι μεμονωμένοι άνθρωποι.
Η διεθνής πολιτική σύμφωνα με τη γκροτιανή αντίληψη, δεν εκφράζει ούτε πλήρη σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ των κρατών ούτε πλήρη ταύτιση συμφερόντων'μοιάζει με ένα παίγνιο που είναι εν μέρει διανεμητικό, αλλά και εν μέρει παραγωγικό.
Εκείνη η διεθνής συμπεριφορά που κατά την γκροτιανή θεώρηση απεικονίζει καλύτερα τη διεθνή συμπεριφορά ως σύνολο δεν είναι ούτε ο πόλεμος μεταξύ των κρατών ούτε η οριζόντια σύγκρουση που υπερβαίνει τα σύνορα των κρατών αλλά το εμπόριο ή γενικότερα οι οικονομικές και κοινωνικές επαφές μεταξύ των χωρών.
Η γκροτιανή άποψη για τη διεθνή συμπεριφορά είναι ότι όλα τα κράτη στις μεταξύ τους συναλλαγές δεσμεύονται από τους κανόνες και τους θεσμούς της κοινωνίας που σχηματίζουν.
Σε αντίθεση με την άποψη των χομπεσιανών τα κράτη κατά την γκροτιανή θεώρηση δεσμεύονται όχι μόνο από κανόνες σύνεσης ή σκοπιμότητας αλλά και από επιταγές ηθικής και δικαίού.
Ωστόσο σε αντίθεση με την άποψη των οικουμενιστών αυτό που επιβάλλουν αυτές οι επιταγές δεν είναι η ανατροπή του συστήματος κρατών και η αντικατάστασή του από μια οικουμενική κοινότητα της ανθρωπότητας αλλά μάλλον η παραδοχή των αναγκών συνύπαρξης και συνεργασίας σε μια κοινωνία κρατών.
Σε αντίθεση με την άποψη των χομπεσιανών τα κράτη κατά την γκροτιανή θεώρηση δεσμεύονται όχι μόνο από κανόνες σύνεσης ή σκοπιμότητας αλλά και από επιταγές ηθικής και δικαίού.
Ωστόσο σε αντίθεση με την άποψη των οικουμενιστών αυτό που επιβάλλουν αυτές οι επιταγές δεν είναι η ανατροπή του συστήματος κρατών και η αντικατάστασή του από μια οικουμενική κοινότητα της ανθρωπότητας αλλά μάλλον η παραδοχή των αναγκών συνύπαρξης και συνεργασίας σε μια κοινωνία κρατών.
---------------------------------------------------------------
Τα κράτη εξακολουθούν να είναι τα κυριότερα οχήματα της ιδεολογίας.
Στη διεθνή αδελφότητα των απολυταρχιών μετά το 1815, στον κοσμοπολίτικο φιλελευθερισμό των μέσων του 19ου αιώνα, στον διεθνή σοσιαλισμό πρίν τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο, στον διεθνή κομμουνισμό κατά τις δεκαετίες που ακολούθησαν την επανάσταση των μπολσεβίκων, σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, διεθνή κινήματα ελέγχθηκαν από μεμονωμένα κράτη, οπαδοί του δόγματος τέθηκαν στην υπηρεσία του εθνικού συμφέροντος, διεθνή προγράμματα χρησιμοποιήθηκαν από εθνικές κυβερνήσεις και η ιδεολογία μετατράπηκε σε ενισχυτικό εργαλείο της εθνικής πολιτικής.
Έτσι η Σοβιετική Ένωση την ώρα της κρίσης έγινε ρωσικό κράτος και η αμερικάνική πολιτική, αφήνοντας κατά μέρος τη φιλελεύθερη ρητορική, κατέληξε να χαράζεται με ρεαλιστικό και επιφυλακτικό τρόπο...
Έτσι η Σοβιετική Ένωση την ώρα της κρίσης έγινε ρωσικό κράτος και η αμερικάνική πολιτική, αφήνοντας κατά μέρος τη φιλελεύθερη ρητορική, κατέληξε να χαράζεται με ρεαλιστικό και επιφυλακτικό τρόπο...
Όπως έκαναν και κάποιες παλαιότερες μεγάλες δυνάμεις, μπορούμε να ταυτίσουμε το υποτιθέμενο καθήκον των πλούσιων και ισχυρών να βοηθούν τους άλλους με τις δικές μας πεποιθήσεις αναφορικά με το πως θα ήταν ένας καλύτερος κόσμος.
Η Αγγλία ισχυριζόταν ότι επωμιζόταν το φορτίο του λευκού ανθρώπου'η Γαλλία μιλούσε για τη mission civilisatrice (εκπολιτιστική αποστολή) που είχε.
Με αντίστοιχο πνεύμα εμείς...
Το συμφέρον της χώρας για ασφάλεια κατέληξε να ταυτίζεται με τη διατήρηση μιας ορισμένης τάξης... Άπαξ και τα συμφέροντα ενός κράτους φτάσουν σε ένα ορισμένο επίπεδο, καθίστανται αυτοτροφοδοτούμενα.
Η Αγγλία ισχυριζόταν ότι επωμιζόταν το φορτίο του λευκού ανθρώπου'η Γαλλία μιλούσε για τη mission civilisatrice (εκπολιτιστική αποστολή) που είχε.
Με αντίστοιχο πνεύμα εμείς...
Το συμφέρον της χώρας για ασφάλεια κατέληξε να ταυτίζεται με τη διατήρηση μιας ορισμένης τάξης... Άπαξ και τα συμφέροντα ενός κράτους φτάσουν σε ένα ορισμένο επίπεδο, καθίστανται αυτοτροφοδοτούμενα.
Kenneth Waltz
Υπάρχει αφθονία αυτοπροσδιοριζόμενων εκπροσώπων του κοινού καλού του «διαστημοπλοίου γη» ή «αυτού του πλανήτη που κινδυνεύει».
Ωστόσο οι απόψεις αυτών των ιδιωτών, όποια αξία και να έχουν, δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας πολιτικής διαδικασίας προώθησης και σύνθεσης συμφερόντων.
Καθώς δεν επικυρώνονται από μια τέτοια πολιτική διαδικασία, οι απόψεις αυτών των ατόμωνσυνιστούν έναν ακόμη λιγότερο έγκυρο οδηγό για το κοινό καλό της ανθρωπότητας από ό,τι οι απόψεις των εκπροσώπων κυρίαρχων κρατών, ακόμη και εκείνων με μη αντιπροσωπευτικά ή τυραννικά καθεστώτα, που έχουν τουλάχιστον δικαίωμα να μιλούν για κάποιο μέρος της ανθρωπότητας ευρύτερο από τον εαυτό τους.
Ούτε έχουν οι εκπρόσωποι των μη κυβερνητικών ομάδων τέτοιου είδους εξουσία'μπορεί να μιλούν με κύρος για το συγκεκριμένο αντικείμενο τους, αλλά το να καθορίζουν τα συμφέροντα της ανθρωπότητας ισοδυναμεί με το να αξιώνουν ένα είδος εξουσίας που μπορεί να παρασχεθεί μόνο από μια πολιτική διαδικασία.
Ωστόσο οι απόψεις αυτών των ιδιωτών, όποια αξία και να έχουν, δεν είναι αποτέλεσμα κάποιας πολιτικής διαδικασίας προώθησης και σύνθεσης συμφερόντων.
Καθώς δεν επικυρώνονται από μια τέτοια πολιτική διαδικασία, οι απόψεις αυτών των ατόμωνσυνιστούν έναν ακόμη λιγότερο έγκυρο οδηγό για το κοινό καλό της ανθρωπότητας από ό,τι οι απόψεις των εκπροσώπων κυρίαρχων κρατών, ακόμη και εκείνων με μη αντιπροσωπευτικά ή τυραννικά καθεστώτα, που έχουν τουλάχιστον δικαίωμα να μιλούν για κάποιο μέρος της ανθρωπότητας ευρύτερο από τον εαυτό τους.
Ούτε έχουν οι εκπρόσωποι των μη κυβερνητικών ομάδων τέτοιου είδους εξουσία'μπορεί να μιλούν με κύρος για το συγκεκριμένο αντικείμενο τους, αλλά το να καθορίζουν τα συμφέροντα της ανθρωπότητας ισοδυναμεί με το να αξιώνουν ένα είδος εξουσίας που μπορεί να παρασχεθεί μόνο από μια πολιτική διαδικασία.
Αν όμως αναγκαζόμασταν να ψάξουμε μέσα από τις απόψεις των κρατών, και ειδικά των κρατών που συναθροίζονται σε διεθνείς οργανισμούς, για να ανακαλύψουμε το παγκόσμιο κοινό καλό, τούτο θα οδηγούσε σε διαστρέβλωση της πραγματικότητας.
Οι οικουμενικές ιδεολογίες που ασπάζονται τα κράτη είναι πασίγνωστο ότι εξυπηρετούν τα ιδιαίτερα συμφέροντα τουςκαι οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ κρατών είναι γνωστό ότι είναι περισσότερο προϊόντα διαπραγμάτευσης και συμβιβασμού παρά προϊόντα κάποιου ενδιαφέροντος για τα συμφέροντα της ανθρωπότητας ως συνόλου.
Hedley Bull
Η έμφαση των φιλελευθέρων στην οικονομία, στην αποκέντρωση και στην ελευθερία από κυβερνητικές ρυθμίσεις έχει νόημα αν ισχύει η υπόθεση τους ότι η κοινωνία είναι αυτορυθμιζόμενη. Επειδή μια αυτορυθμιζόμενη κοινωνία είναι απαραίτητο μέσο, ουσιαστικά καταλήγει να γίνει μέρος του ιδεώδους σκοπού του φιλελευθερισμού.
Αν μια πολιτική του laissez faire είναι εφικτή μόνο στη βάση συνθηκών που έχουν χαρακτηριστεί ως απαραίτητες, το ίδιο το ιδεώδες του laissez faire μπορεί να απαιτήσει κρατική δράση.
Αν μια πολιτική του laissez faire είναι εφικτή μόνο στη βάση συνθηκών που έχουν χαρακτηριστεί ως απαραίτητες, το ίδιο το ιδεώδες του laissez faire μπορεί να απαιτήσει κρατική δράση.
Οι φιλελεύθεροι και οι ωφελιμιστές περιέγραψαν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για τη δίκαιη και αποτελεσματική λειτουργία μιας κοινωνίας του laissez faire.
Ως εκ τούτου, στην ίδια τη λογική του φιλελευθερισμού ενυπήρχε σε λανθάνουσα μορφή το ενδεχόμενο να απαιτηθεί κυβερνητική δράση, προκειμένου να επιτευχθούν και να διατηρηθούν αυτές οι προϋποθέσεις.
Αν οι φιλελεύθεροι και οι ωφελιμιστές έχουν περιγράψει ορθά τις απαραίτητες προϋποθέσεις, τότε ίσως να χρειάζεται να κάνουν περισσότερα από το να διαδίδουν το ευαγγέλιο του laissez faire, προκειμένου να τις δημιουργήσουν και να τις διατηρήσουν.
Ως εκ τούτου, στην ίδια τη λογική του φιλελευθερισμού ενυπήρχε σε λανθάνουσα μορφή το ενδεχόμενο να απαιτηθεί κυβερνητική δράση, προκειμένου να επιτευχθούν και να διατηρηθούν αυτές οι προϋποθέσεις.
Αν οι φιλελεύθεροι και οι ωφελιμιστές έχουν περιγράψει ορθά τις απαραίτητες προϋποθέσεις, τότε ίσως να χρειάζεται να κάνουν περισσότερα από το να διαδίδουν το ευαγγέλιο του laissez faire, προκειμένου να τις δημιουργήσουν και να τις διατηρήσουν.
Kenneth Waltz
---------------------------------------------------------------
Καθεμιά από αυτές τις παραδόσεις εμπεριέχει μια μεγάλη ποικιλία δογμάτων αναφορικά με τη διεθνή πολιτική, μεταξύ των οποίων υπάρχει μόνο μια χαλαρή σχέση.
Σε διαφορετικές εποχές κάθε μοντέλο σκέψης εμφανίζεται με διαφορετικό ιδίωμα και σε συνάρτηση με τα εκάστοτε ζητήματα και προβληματισμούς.
Στη μελέτη αυτή δεν θα διερευνήσουμε περισσότερο τις σχέσεις και τις διαφορές που υπάρχουν στο εσωτερικό κάθε παράδοσης.
Εδώ πρέπει να λάβουμε υπόψη μας μόνο το γεγονός ότι η γκροτιανή ιδέα της διεθνούς κοινωνίαςήταν πάντα παρούσα στη σκέψη για ένα σύστημα κρατών και να περιγράψουμε με αδρές γραμμές τις μεταμορφώσεις που υπέστη κατά τους τελευταίους τρεις με τέσσερις αιώνες.
Σε διαφορετικές εποχές κάθε μοντέλο σκέψης εμφανίζεται με διαφορετικό ιδίωμα και σε συνάρτηση με τα εκάστοτε ζητήματα και προβληματισμούς.
Στη μελέτη αυτή δεν θα διερευνήσουμε περισσότερο τις σχέσεις και τις διαφορές που υπάρχουν στο εσωτερικό κάθε παράδοσης.
Εδώ πρέπει να λάβουμε υπόψη μας μόνο το γεγονός ότι η γκροτιανή ιδέα της διεθνούς κοινωνίαςήταν πάντα παρούσα στη σκέψη για ένα σύστημα κρατών και να περιγράψουμε με αδρές γραμμές τις μεταμορφώσεις που υπέστη κατά τους τελευταίους τρεις με τέσσερις αιώνες.
Hedley Bull
The Anarchical Society
A Study of Order in World Politics
Εκδ. Ποιότητα
.~`~.
Επίλογος
Για να πραγματοιηθεί το φιλελεύθερο ιδεώδες των διεθνών σχέσεων, τα κράτη πρέπει να αλλάξουν. Ποιοί θα είναι οι μηχανισμοί αυτής της αλλαγής;
Σε αυτό το ζήτημα, οι φιλελεύθεροι κινούνται μεταξύ δύο πόλων: αφενός τον αισιόδοξο μη επεμβατισμό των Kant, Cobden και Bright, αφετέρου στον μεσσιανικό επεμβατισμό των Paine, Mazzini και Woodrow Wilson.
Αυτοί που βρίσκονται σε κάθε πόλο επιδεικνύουν στοιχεία ρεαλισμού και ιδεαλισμού ταυτόχρονα.
Σε αυτό το ζήτημα, οι φιλελεύθεροι κινούνται μεταξύ δύο πόλων: αφενός τον αισιόδοξο μη επεμβατισμό των Kant, Cobden και Bright, αφετέρου στον μεσσιανικό επεμβατισμό των Paine, Mazzini και Woodrow Wilson.
Αυτοί που βρίσκονται σε κάθε πόλο επιδεικνύουν στοιχεία ρεαλισμού και ιδεαλισμού ταυτόχρονα.
Ο Cobden, όπως και ο Kant πριν από αυτόν, διακατέχονταν από βαθιά καχυποψία απέναντι στην επανάσταση και, αντίστροφα, βαθιά πίστη στην εξέλιξη...
«Είμαι εναντίον κάθε ανάμειξης από την κυβέρνηση μιας χώρας στις υποθέσεις ενός άλλου έθνους», έγραφε ο Cobden το 1858 «ακόμη κι αν αυτή η ανάμειξη περιοριζόταν σε ηθική πειθώ»...
Μήπως οι καλοί, με το να μην κάνουν τίποτα, καθιστούν πιθανό το θρίαμβο του «Κακού»;
ακόμα και αν οι Kant και Cobden έχουν περιγράψει σωστά τη σχέση μέσων-σκοπών, μήπως οι άνθρωποι μπορούν να επιταχύνουν τις διαδικασίες εξελίξης με τις δικές τους επιθυμίες;...
Η σημασία των μέσων είναι συγκρίσιμη με τη σημασία των σκοπών.
Αν ο σκοπός είναι η ειρήνη και αν η βάση για την ειρήνη συνίσταται στην ύπαρξη ελεύθερων κρατών κ.λπ...
«Είμαι εναντίον κάθε ανάμειξης από την κυβέρνηση μιας χώρας στις υποθέσεις ενός άλλου έθνους», έγραφε ο Cobden το 1858 «ακόμη κι αν αυτή η ανάμειξη περιοριζόταν σε ηθική πειθώ»...
Μήπως οι καλοί, με το να μην κάνουν τίποτα, καθιστούν πιθανό το θρίαμβο του «Κακού»;
ακόμα και αν οι Kant και Cobden έχουν περιγράψει σωστά τη σχέση μέσων-σκοπών, μήπως οι άνθρωποι μπορούν να επιταχύνουν τις διαδικασίες εξελίξης με τις δικές τους επιθυμίες;...
Η σημασία των μέσων είναι συγκρίσιμη με τη σημασία των σκοπών.
Αν ο σκοπός είναι η ειρήνη και αν η βάση για την ειρήνη συνίσταται στην ύπαρξη ελεύθερων κρατών κ.λπ...
Ενώ οι Cobden και Bright θα χρησιμοποιούσαν βία στις διεθνείς υποθέσεις, μόνο όπου αυτό θα ήταν απαραίτητο, για να καταστεί ασφαλής η δική τους δημοκρατία, οι Paine, Mazzini και Wilson προτίθενται να κάνουν τον κόσμο δημοκρατικό...
Ο Woodrow Wilson, ο τρίτος των επεμβατικών ήταν αρκετά ικανός να μιλά σαν το πρώτιστο κίνητρο του να ήταν η ασφάλεια του κράτους που κυβερνούσε...
Ο Woodrow Wilson, ο τρίτος των επεμβατικών ήταν αρκετά ικανός να μιλά σαν το πρώτιστο κίνητρο του να ήταν η ασφάλεια του κράτους που κυβερνούσε...
Ο φιλελευθερισμός, ο οποίος είναι η κατ'εξοχήν φιλοσοφία της ανεκτικότητας, της ταπεινοφροσύνης και της αμφιβολίας, αναπτύσσει μια δική του ύβρη.
Έτσι, ο Michael Straight, σύγχρονος φιλελεύθερος πολιτικός αρθρογράφος, παραθέτει και ενστερνίζεται την εξής δήλωση του R.H.Tawney:
«Ο πόλεμος είτε είναι σταυροφορία, είτε είναι έγκλήμα. Δεν υπάρχει μέση οδός».
Αντίστοιχα Wilson βρέθηκε με διάφορους τρόπους να λέει «Μιλώ στο όνομα της ανθρωπότητας».
Έτσι, ο Michael Straight, σύγχρονος φιλελεύθερος πολιτικός αρθρογράφος, παραθέτει και ενστερνίζεται την εξής δήλωση του R.H.Tawney:
«Ο πόλεμος είτε είναι σταυροφορία, είτε είναι έγκλήμα. Δεν υπάρχει μέση οδός».
Αντίστοιχα Wilson βρέθηκε με διάφορους τρόπους να λέει «Μιλώ στο όνομα της ανθρωπότητας».
Όμως, καθώς οι μεσσίες είναι περισσότεροι από ένας έτσι και οι μεσσιανικές αποστολές είναι περισσότερες από μια.
Kenneth Waltz
Θεωρία Διεθνούς Πολιτικής - Ο άνθρωπος, το κράτος και ο πόλεμος
Εκδ. Ποιότητα
Μελλοντικά θα αναφερθώ στη χριστιανική διεθνή κοινωνία, την ευρωπαϊκή διεθνή κοινωνία και τέλος στην παγκόσμια διεθνή κοινωνία.
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Προς περαιτέρω γνώσιν του «γερμανικού ζητήματος» που σχετίζεται με ορισμένα εισαγωγικά για τα τρία ρεύματα της διεθνούς θεωρίας.
- Εισαγωγή στα τρία ρεύματα της διεθνούς θεωρίας κατά τον Martin Wight.
- Δογματική ομοιομορφία, δογματικός ιμπεριαλισμός και κοσμοπολιτισμός.
Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.
Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.
- Διεθνές σύστημα κρατών, σύστημα επικυρίαρχου κράτους και διεθνής κοινωνία. Κοινωνία των κρατών, οικουμενική αυτοκρατορία, «υπερκρατικοί» και «υποκρατικοί» παράγοντες. Παγκόσμια τάξη και το πρώτο παγκόσμιο πολιτικό σύστημα.
- Διαφορές εσωτερικής και διεθνούς πολιτικής, οι παραδοσιακοί και οι μοντέρνοι μελετητές και οι αναγωγικές θεωρίες ερμηνείας της διεθνούς πολιτικής - μέρος α´.
- Περί ειρήνης... ή περί ορθολογικότητας των μέσων και των σκοπών.
- Kenneth Waltz (1924-2013).
- Οι προοπτικές για τη διεθνή κοινωνία.
- Τα όρια της διεθνούς κοινωνίας.
- Με αφορμή τα αυτονομιστικά κινήματα και τις υποεθνικές-κρατικές τάσεις και πιέσεις:
Ο «νεομεσαιωνισμός» ή «New medievalism» ως ένα πρότυπο διακυβέρνησης της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομίας, τρεις οπτικές θεώρησης της παγκοσμιοποίησης -από τα μάτια του τωρινά ισχυρού- και δυο λόγια εισαγωγικά περί «εδαφικών» και μη ιδεολογιών.
Ο «νεομεσαιωνισμός» ή «New medievalism» ως ένα πρότυπο διακυβέρνησης της παγκόσμιας πολιτικής και οικονομίας, τρεις οπτικές θεώρησης της παγκοσμιοποίησης -από τα μάτια του τωρινά ισχυρού- και δυο λόγια εισαγωγικά περί «εδαφικών» και μη ιδεολογιών.
- Νέος μεσαιωνισμός ή New medievalism - μέρος β´. Συνέχεια στο ζήτημα της κρίσης ή παρακμής της κυριαρχίας και του συστήματος κρατών - και της (υποτιθέμενης ή πιθανής) αντικατάστασης του από νέες μορφές πολιτικής οικουμενικής οργάνωσης.
- Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´.
- Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε... E.H.Carr.
- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.
- Το καντιανό πρόγραμμα και «η διάσπαση της Δύσης» - μέρος α´. Από το δίκαιο των κρατών στο δίκαιο των παγκόσμιων πολιτών και το «υποκατάστατο» της συμμαχίας των λαών.
- Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.
*
- Governing the World: The Rise and Fall of an Idea (Internationalism, Imperialism, The era of Anglo-American world power and the establishment of the League of Nations and its successor, the United Nations) University Lecture with Professor Mark A. Mazower.
- Ιχνηλατώντας τον Internationalism μέρος α´ - A Note on the Origin of the Word 'International' by Hidemi Suganami και Nationalism and internationalism by Nicholas Hans. Προλογικά και εννοιολογικό πλαίσιο από Alfred E. Zimmern, Immanuel Wallerstein και E. H. Carr.
- Γιατί ο φιλελευθερισμός αρέσει στους Αμερικανούς -ή γιατί δεν αρέσει ο ρεαλισμός- και η ρητορική εναντίον της πρακτικής.
- E.H.Carr - Πολιτική, ισχύς και ηθική'η «αντίθεση» μεταξύ της πολιτικής και της ηθικής και ο «διαχωρισμός» των σφαιρών της πολιτικής και της ηθικής που συνδέει την οικονομία με την ηθική, καθώς και ορισμένα ρωμαιοδυτικά παραλειπόμενα.
*
- E.H.Carr - Τι συνέβη τότε ή μήπως τι (ξανα)συμβαίνει τώρα; Προβληματισμοί (παλαιοί;) πάνω στις προοπτικές μιας νέας διεθνούς τάξης πραγμάτων, μέρος α' - θα επιβιώσει το έθνος ως μονάδα ισχύος;
- Πλανητικός μετασχηματισμός -εισαγωγικά περί «γεωκεντρικής τεχνολογίας» και «εθνοκεντρικής πολιτικής», παγκοσμιοποίησης και μη αναστρεψιμότητας της, διεθνικών οργανισμών, πολυεθνικών επιχειρήσεων και εθνών-κρατών.
- Άναρχες τάξεις και ισορροπίες ισχύος - μέρος α´. Βία στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, αλληλεξάρτηση και ολοκλήρωση, οι αρετές της αναρχίας - διαφορές εθνικών και διεθνών δομών, άναρχων και ιεραρχικών πεδίων, εσωτερικών και εξωτερικών υποθέσεων.
- Άναρχες τάξεις και ισορροπίες ισχύος - μέρος β´. Πρόσδεση στο άρμα του ισχυρότερου και εξισορρόπηση στο εσωτερικό και το εξωτερικό, στα κόμματα και τα κράτη.
- Πόλεμος και -συστημική- αλλαγή στη διεθνή πολιτική. Αλλαγή στη διακυβέρνηση ενός διεθνούς συστήματος.
- Πλανητικός μετασχηματισμός -ιδεολογικά νομιμοποίητικά α.
- Πλανητικός μετασχηματισμός - ιδεολογικά νομιμοποίητικά β.
- Fukuyama και Huntington (Barnett, Schmitt, Kojeve, Strauss, Spengler) και εισαγωγή στον αναστοχασμό των ιδεολογιών.
- Καντιανισμός, δημοσιότητα, διπλωματία και η μεταστροφή του προσηλυτισμού σε καταδίκη.
07/22/14--10:38: Μεσόγειος και Μέση Ανατολή σε μετάβαση: Αντιφάσεις και ανεπάρκειες της μεσογειακής πολιτικής της Ε.Ε. Κύριοι διαχρονικοί στόχοι, επιθυμίες και ανησυχίες, και οι δέκα πληγές της πολιτικής της προς τα μεσογειακά κράτη (απόσπασμα από ομιλία).
Πρόλογος
Οι εξωτερικές σχέσεις της Ε.Ε μέσω της Wider Europe και της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας, που συμπεριλαμβάνει και τις μεσογειακές χώρες, έτεινε, σε ένα, όπως ο καθηγητής Φαμπρίνι τον ονόμαζε, νεομεσαιωνισμό, δηλαδή την επαναφορά μιας κανονιστικής δύναμης, που μέσα από την αιρεσιμότητα και από τις αξίες της Ε.Ε, επιδίωκε να εξευρωπαϊσει τις μεσογειακές χώρες, αλλά να δημιουργήσει στην ουσία μια νέα αυτοκρατορία, με την έννοια της ασύμμετρης σχέσης με τους γείτονες της, όπου θα επιβάλλει τις δικές της αξίες φαινομενικά, αλλά στην ουσία τη δική της πολιτική.
Τώρα αυτό φαίνεται να έχει τεράστια προβλήματα.
Τώρα αυτό φαίνεται να έχει τεράστια προβλήματα.
Κύριοι διαχρονικοί στόχοι της Ε.Ε
Επιθυμίες και ανησυχίες
Οι κύριοι διαχρονικοί στόχοι της Ε.Ε διαμορφώνονται σε αυτά που επιθυμούσε και σε αυτά που την ανησυχούσαν.
Αυτά που επιθυμούσε ήταν κυρίως δύο πράγματα.
Η διασφάλιση των ενεργειακών πόρων... έβλεπε ορισμένες χώρες της Μεσογείου ως προμηθευτές πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως είναι η Αλγερία και η Λιβύη, η οποία όμως δεν συμμετείχε στην ΕυρωΜεσογειακή συνεργασία, και τη Μεσόγειο ως θάλασσα τεράστιας γεωστρατηγικής σημασίας για τη μεταφορά ενεργειακών πόρων.
Και το δεύτερο ήταν η διεύρυνση των αγορών της, δηλαδή την έβλεπε σαν μια αγορά όπου θα μπορούσε να εξαπλώσει την εμπορική της επέκταση.
Η διασφάλιση των ενεργειακών πόρων... έβλεπε ορισμένες χώρες της Μεσογείου ως προμηθευτές πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως είναι η Αλγερία και η Λιβύη, η οποία όμως δεν συμμετείχε στην ΕυρωΜεσογειακή συνεργασία, και τη Μεσόγειο ως θάλασσα τεράστιας γεωστρατηγικής σημασίας για τη μεταφορά ενεργειακών πόρων.
Και το δεύτερο ήταν η διεύρυνση των αγορών της, δηλαδή την έβλεπε σαν μια αγορά όπου θα μπορούσε να εξαπλώσει την εμπορική της επέκταση.
Οι δεύτεροι παράγοντες έχουν σχέση με αυτά που την ανησυχούσαν και αυτά ήταν τα ζητήματα ασφάλειας, με τις ενδο/διακρατικές επικίνδυνες σχέσεις που διαμορφώνονταν κυρίως στην ανατολική Μεσόγειο και αργότερα και στη δυτική Μεσόγειο, π.χ το πρόβλημα της δυτικής Σαχάρας και κατά δεύτερον τις μεταναστευτικές ροές.
Δηλαδή η ευρωμεσογειακή πολιτική από κάποιο χρόνο και μετά, όχι στην αρχή αλλά αργότερα, απέβλεπε στο να δημιουργήσει ένα τέτοιο πλαίσιο οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών στη νότια ακτή της Μεσογείου, που κατά κάποιον τρόπο θα αναχαίτιζαν τις μεταναστευτικές ροές προς τη νότια Ευρώπη.
Δηλαδή η ευρωμεσογειακή πολιτική από κάποιο χρόνο και μετά, όχι στην αρχή αλλά αργότερα, απέβλεπε στο να δημιουργήσει ένα τέτοιο πλαίσιο οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών στη νότια ακτή της Μεσογείου, που κατά κάποιον τρόπο θα αναχαίτιζαν τις μεταναστευτικές ροές προς τη νότια Ευρώπη.
Σύγχρονα χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν
τις εξελίξεις στη Μεσόγειο
τις εξελίξεις στη Μεσόγειο
Πρώτα απ'όλα είναι η τεράστια οικονομική ασυμμετρία που υπάρχει ανάμεσα στην Ε.Ε και τις τρίτες μεσογειακές χώρες... για τις περισσότερες χώρες η Ε.Ε αποτελεί πάνω από 50%, για μερικές είναι και 60 και 70%, όπως είναι η περίπτωση του Μαρόκου... εξαρτώνται εμπορικά από την Ε.Ε καθώς επίσης και από την εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων.
Μετά είναι οι διακρατικές και εθνοτικές συγκρούσεις οι οποίες σήμερα στην περιοχή μας έχουν επεκταθεί πάρα πολύ, ειδικά το θέμα της Συρίας είναι ένας σημαντικός παράγοντας που προσδιορίζει τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείουαλλά και της Μέσης Ανατολής.
Οι ενδοκρατικές συγκρούσεις, οι συγκρούσεις οι οποίες γίνονται για το ποιός θα έχει το πάνω χέρι κατά τη διαμόρφωση των καθεστώτων μετά την «αραβική άνοιξη» και φυσικά οι εξελίξεις στην Τουρκία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλες χώρες της Μεσογείου δεν αντιμετωπίζουν πολύ μεγάλα πρόβλημά, και αυτή είναι η αποδυνάμωση των βασικών κρατών της μεσογειακής λεκάνης.
Όλες οι χώρες οι οποίες πρωταγωνιστούσαν στην Ε.Ε και όχι μόνο, σε διάφορες πρωτοβουλίες είτε ενδοπεριφερειακής συνεργασίας είτε πολυμερoύς περιφερειακής συνεργασίας ανάμεσα στην Ευρώπηκαι την Μεσόγειο, όπως είναι η Ισπανία, κυρίως η Ιταλία, όπως είναι η Αίγυπτος, όπως είναι και η Τουρκία, δευτερευόντως βάζω και την Ελλάδα, αντιμετωπίζουν σημαντικότατα προβλήματα, οικονομικής εξαθλίωσης και κοινωνικών συγκρούσεων και εξ αιτίας αυτού και η εξωτερική τους πολιτική και η στροφή τους προς τη Μεσόγειο δεν είναι τόσο δυναμική όπως ήταν π.χ της Ιταλίας τη δεκαετία του '90 όπου πρωταγωνιστούσε και έπαιζε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της μεσογειακής πολιτικής της Ε.Ε, το ίδιο μπορεί να ισχυριστεί κανείς και για την Ισπανία.
Άλλο παράδειγμα αποδυνάμωσης είναι η ίδια η Αίγυπτος, η οποία προωθούσε διάφορες μορφές περιφερειακής συνεργασίας και τώρα βρίσκεται σε αυτήν τη κατάσταση που βρίσκεται. Άλλος παράγοντας είναι φυσικά η ενέργεια και η στρατηγική σημασία που έχουν περισσότερο από ποτέ ενδυναμώθεί λόγω της λεκάνης της Λεβαντίνης...
Μετά είναι οι διακρατικές και εθνοτικές συγκρούσεις οι οποίες σήμερα στην περιοχή μας έχουν επεκταθεί πάρα πολύ, ειδικά το θέμα της Συρίας είναι ένας σημαντικός παράγοντας που προσδιορίζει τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείουαλλά και της Μέσης Ανατολής.
Οι ενδοκρατικές συγκρούσεις, οι συγκρούσεις οι οποίες γίνονται για το ποιός θα έχει το πάνω χέρι κατά τη διαμόρφωση των καθεστώτων μετά την «αραβική άνοιξη» και φυσικά οι εξελίξεις στην Τουρκία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άλλες χώρες της Μεσογείου δεν αντιμετωπίζουν πολύ μεγάλα πρόβλημά, και αυτή είναι η αποδυνάμωση των βασικών κρατών της μεσογειακής λεκάνης.
Όλες οι χώρες οι οποίες πρωταγωνιστούσαν στην Ε.Ε και όχι μόνο, σε διάφορες πρωτοβουλίες είτε ενδοπεριφερειακής συνεργασίας είτε πολυμερoύς περιφερειακής συνεργασίας ανάμεσα στην Ευρώπηκαι την Μεσόγειο, όπως είναι η Ισπανία, κυρίως η Ιταλία, όπως είναι η Αίγυπτος, όπως είναι και η Τουρκία, δευτερευόντως βάζω και την Ελλάδα, αντιμετωπίζουν σημαντικότατα προβλήματα, οικονομικής εξαθλίωσης και κοινωνικών συγκρούσεων και εξ αιτίας αυτού και η εξωτερική τους πολιτική και η στροφή τους προς τη Μεσόγειο δεν είναι τόσο δυναμική όπως ήταν π.χ της Ιταλίας τη δεκαετία του '90 όπου πρωταγωνιστούσε και έπαιζε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της μεσογειακής πολιτικής της Ε.Ε, το ίδιο μπορεί να ισχυριστεί κανείς και για την Ισπανία.
Άλλο παράδειγμα αποδυνάμωσης είναι η ίδια η Αίγυπτος, η οποία προωθούσε διάφορες μορφές περιφερειακής συνεργασίας και τώρα βρίσκεται σε αυτήν τη κατάσταση που βρίσκεται. Άλλος παράγοντας είναι φυσικά η ενέργεια και η στρατηγική σημασία που έχουν περισσότερο από ποτέ ενδυναμώθεί λόγω της λεκάνης της Λεβαντίνης...
Μεσογειακή πολιτική της Ε.Ε
Διήνυσε πάρα πολλές φάσεις και ονομασίες από τη σφαιρική μεσογειακή πολιτική στις αρχές της δεκαετίας του '70, μετά έχουμε τη νέα μεσογειακή πολιτική, μετά την ανανεωμένη μεσογειακή πολιτική, μετά την ευρωμεσογειακή συνεργασία και τώρα έχουμε την ένωση για τη Μεσόγειο. Βέβαια η καθεμία αναβάθμιζε υποτίθεται τις σχέσεις αλλά στην ουσία η αποτελεσματικότητα τους αμφισβητείται.
Χρειαζόντουσαν νέες ονομασίες και πολλές φορές εβάζαν τις ίδιες πολιτικές με μια ποσοτική διαφορά, να βάζουν δηλαδή περισσότερα χρήματα και βοήθεια στις χώρες αυτές.
Βέβαια υπήρχαν και ορισμένες ποιοτικές διαφορές όπως ήταν η ένωση για την Μεσόγειο ή πιο παλιά η διαδικασία της Βαρκελώνης, αλλά στην ουσία η αποτελεσματικότητα τους ήταν αμφισβητήσιμη και γι'αυτό εξ άλλου πάντοτε χρειαζόντουσαν μετά από λίγα χρόνια να την ανανεώσουν.
Χρειαζόντουσαν νέες ονομασίες και πολλές φορές εβάζαν τις ίδιες πολιτικές με μια ποσοτική διαφορά, να βάζουν δηλαδή περισσότερα χρήματα και βοήθεια στις χώρες αυτές.
Βέβαια υπήρχαν και ορισμένες ποιοτικές διαφορές όπως ήταν η ένωση για την Μεσόγειο ή πιο παλιά η διαδικασία της Βαρκελώνης, αλλά στην ουσία η αποτελεσματικότητα τους ήταν αμφισβητήσιμη και γι'αυτό εξ άλλου πάντοτε χρειαζόντουσαν μετά από λίγα χρόνια να την ανανεώσουν.
---------------------------------------------------------------
Η καλύτερη απόδειξη περί της πολιτιστικής αγονίας τής δυτικής Ευρώπης, δηλαδή της Ευρώπης του λιμπεραλισμού, είναι το γεγονός ότι επί τρείς σχεδόν αιώνες διαβάζει συνεχώς τα ίδια πράγματα κανείς... «κατώτεροι πολιτισμοί», «δουλείες», ανελευθερίες, δικτατορίες κλπ...
Δυνατότητα πολιτιστικής συνεννοήσεως καί έπικοινωνίας, δηλαδη προϋποθέσεις δημιουργίας πολιτικού και ιστορικού έργου, καμμία.
Θα ήταν λάθος να υπέθετε κανεις οτι και υπο το σημερινό σύνθημα της «ενιαίας Ευρώπης», δηλαδή τής Ευρωπαϊκής Ένωσης, οί νοητικές αυτές κατηγορίες μετεβλήθηκαν κατά τι ή ότι οι ιστορικές οπτικές μεταξύ του ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου έπαψαν να υπάρχουν...
Δυνατότητα πολιτιστικής συνεννοήσεως καί έπικοινωνίας, δηλαδη προϋποθέσεις δημιουργίας πολιτικού και ιστορικού έργου, καμμία.
Θα ήταν λάθος να υπέθετε κανεις οτι και υπο το σημερινό σύνθημα της «ενιαίας Ευρώπης», δηλαδή τής Ευρωπαϊκής Ένωσης, οί νοητικές αυτές κατηγορίες μετεβλήθηκαν κατά τι ή ότι οι ιστορικές οπτικές μεταξύ του ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου έπαψαν να υπάρχουν...
Προφανές είναι βέβαια ότι, μέσα στις «απλουστευτικές» μεθόδους της καθημερινής πρακτικής τούτη η «φιλοσοφία της ιστορίας»... θα απέκοβε την δυτική Ευρώπη από κάθε είδους πολιτιστική επικοινωνία και άρα με την εξ αντικειμένου αδυναμία ασκήσεως ιστορικού έργου δια της πολιτικής. Τέτοιου είδους αφηρημένα νοήματα, που έχουν ήδη καταντήσει χρόνιες ασθένειες στην νόηση όλων των επιπέδων, είναι «Ευρώπη», «Ανατολή», «Δύση», «Ασία», «Δημοκρατία» κλπ.
Η αοριστία αυτών των συνθημάτων μπορούσε βέβαια να δικαιολογήσει κάθε «θεωρία» της στιγμής και κάθε πολιτική επιχείρηση, ταυτοχρόνως εξαφάνιζε όμως την πραγματικότητα από τις συνειδήσεις, περιόριζε την σκέψη σε ορισμένα σχήματα εσωτερικής μόνο πολιτικής (αφού για την εξωτερική απαιτούντο «τέλη» και όχι ιδέες) και την στερούσε κάθε δυνατότητος επικοινωνίας προς τα «έξω».
Η αοριστία αυτών των συνθημάτων μπορούσε βέβαια να δικαιολογήσει κάθε «θεωρία» της στιγμής και κάθε πολιτική επιχείρηση, ταυτοχρόνως εξαφάνιζε όμως την πραγματικότητα από τις συνειδήσεις, περιόριζε την σκέψη σε ορισμένα σχήματα εσωτερικής μόνο πολιτικής (αφού για την εξωτερική απαιτούντο «τέλη» και όχι ιδέες) και την στερούσε κάθε δυνατότητος επικοινωνίας προς τα «έξω».
Στις μέρες μας, η ουσία των καταστάσεων αποκαλύπτεται αφ'εαυτής: σήμερα που η τροπή των ιστορικών καταστάσεων απαιτεί ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο όλων των παραπάνω εννοιών, η «Ευρώπη» δεν μπορεί να αρθρώσει λέξη για τίποτα.
Όχι μόνο αποδεικνύεται ελάχιστη στον πολιτικό χειρισμό των παγκοσμίων προβλημάτων, με πλήρη απουσία ιστορικών παραστάσεων, όχι μόνο ιδέες δεν έχει προσφέρει μέχρι τα σήμερα γι'αυτά, αλλά αποφεύγει και την όποια πραγματική αντιμετώπιση τους, επαναλαμβάνουσα διαρκώς μόνιμα μοντέλα της φιλοσοφίας της εξωτερικής της «πολιτικής»: όπλα, «ανασφάλειες», «εχθροί»...
Ο μόνιμος «εχθρός» για την Ευρώπη είναι όλη η άλλη ανθρωπότητα...
Όχι μόνο αποδεικνύεται ελάχιστη στον πολιτικό χειρισμό των παγκοσμίων προβλημάτων, με πλήρη απουσία ιστορικών παραστάσεων, όχι μόνο ιδέες δεν έχει προσφέρει μέχρι τα σήμερα γι'αυτά, αλλά αποφεύγει και την όποια πραγματική αντιμετώπιση τους, επαναλαμβάνουσα διαρκώς μόνιμα μοντέλα της φιλοσοφίας της εξωτερικής της «πολιτικής»: όπλα, «ανασφάλειες», «εχθροί»...
Ο μόνιμος «εχθρός» για την Ευρώπη είναι όλη η άλλη ανθρωπότητα...
Γεράσιμος Κακλαμάνης
------------------------------------------------
Το δεύτερο πρόβλημα που αφορούσε την Ε.Ε είναι ότι υπήρχαν προβλήματα στην ταυτότητα των σχέσεων με τα τρίτα μεσογειακά κράτη, δηλαδή είναι θέμα στρατηγικής.
Στην ουσία ήθελαν πολιτική με αυτούς, ένα είδος partnership ή πολιτική για αυτούς ή θα διαμορφώσουμε εμείς την πολιτική ή θα την επιβάλλουμε στους άλλους, με την έννοια ότι θα σας εξευρωπαϊσουμε θέλοντας και μη μέσα από την πολιτική της αιρεσιμότητας.
Η αποθέωση αυτής της πολιτικής είναι η νέα πολιτική γειτονίας, στην ουσία επέβαλλε σε αυτούς να ακολουθήσουν τις νόρμες, τις αρχές, τις δοξασίες, τις πολιτικές της Ε.Ε...
Αυτό δημιούργησε τεράστιες αντιδράσεις στις χώρες αυτές.
Στην ουσία ήθελαν πολιτική με αυτούς, ένα είδος partnership ή πολιτική για αυτούς ή θα διαμορφώσουμε εμείς την πολιτική ή θα την επιβάλλουμε στους άλλους, με την έννοια ότι θα σας εξευρωπαϊσουμε θέλοντας και μη μέσα από την πολιτική της αιρεσιμότητας.
Η αποθέωση αυτής της πολιτικής είναι η νέα πολιτική γειτονίας, στην ουσία επέβαλλε σε αυτούς να ακολουθήσουν τις νόρμες, τις αρχές, τις δοξασίες, τις πολιτικές της Ε.Ε...
Αυτό δημιούργησε τεράστιες αντιδράσεις στις χώρες αυτές.
Το τρίτο αφορά τα διλήμματα της ευρωπαϊκής πολιτικής που δεν έχουν ξεπεραστεί...
Σε τι θα δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση, στην ασφάλεια ή στις δημοκρατικές αλλαγές.
Αν δείτε όλα τα κείμενα της ευρωμεσογειακής συνεργασίας από τις αρχές της δεκαετίας του '70, πάντοτε μιλούσαν για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για την προστασία των δημοκρατικών αλλαγών, αλλά στην ουσία αυτό που ενδιέφερε ήταν η ασφάλεια και αυτό δημιούργησε τεράστια προβλήματα στην πολιτική της Ε.Ε, δηλαδή, με δυο λόγια, να διατηρήσουμε (και αυτό πάει στις αντιφάσεις και στην ασυνέπεια λόγων και πράξεων από την πλευρά της Ε.Ε) κοσμικά ολοκληρωτικά καθεστώτατα οποία θα μας έχουν ανάγκη και τα έχουμε ανάγκη, διότι δια της επιβολής ενός αστυνομικού κράτους θα είναι σε θέση να ανασχέσουν την ισλαμική άνοδο, που στην ουσία ήταν λαϊκά κινήματα στις χώρες αυτές.
Με αυτό τον τρόπο φαινόταν να υπάρχει μια ασυνέπεια από τη μεριά της Ε.Ε. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι, ότι, ενώ έγιναν δημοκρατικές εκλογές στην Παλαιστίνη, και η Χαμάς πήρε την πλειοψηφία τόσο στην Γάζα όσο και στην Δυτικη Όχθη, αμέσως η Χαμάς κηρύχθηκε τρομοκρατική οργάνωση, στο πλαίσιο του ότι φοβήθηκαν ότι θα χαθεί ο έλεγχος απ'αυτή την πολιτική που ακολουθούσαν.
Αυτό είναι ασυνέπεια πράξεων και λόγων...
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν επιθυμούσε και δεν έκανε η Ευρώπη προγράμματα ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών, με μια διαφορά, ότι όλα τα χρήματα αυτά πήγαιναν ή σε φιλοκυβερνητικές ΜΚΟ ή πήγαιναν σε κοσμικές ΜΚΟ και καθόλου δεν λάμβαναν υπόψη τους ότι η διαδικασία του Ισλάμ και το κίνημα των ισλαμικών κομμάτων όπως οι μουσουλμάνοι αδελφοί στην ουσία αντικαθιστούσαν τη διαφθορά η οποία υπήρχε, λόγου χάρη στην Αίγυπτο, και ήταν ένα δεύτερο παρακράτος που προέβλεπε ένα κράτος κοινωνικής πρόνοιας...
Το Ισλάμδεν είναι κατ'ανάγκην, και τα ισλαμικά κινήματα, τρομοκρατικά, και θα πρέπει να τα αντιλαμβανόμαστε με κάποιο διαφορετικό μάτι και να τα διαφοροποιούμε.
Σε τι θα δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση, στην ασφάλεια ή στις δημοκρατικές αλλαγές.
Αν δείτε όλα τα κείμενα της ευρωμεσογειακής συνεργασίας από τις αρχές της δεκαετίας του '70, πάντοτε μιλούσαν για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για την προστασία των δημοκρατικών αλλαγών, αλλά στην ουσία αυτό που ενδιέφερε ήταν η ασφάλεια και αυτό δημιούργησε τεράστια προβλήματα στην πολιτική της Ε.Ε, δηλαδή, με δυο λόγια, να διατηρήσουμε (και αυτό πάει στις αντιφάσεις και στην ασυνέπεια λόγων και πράξεων από την πλευρά της Ε.Ε) κοσμικά ολοκληρωτικά καθεστώτατα οποία θα μας έχουν ανάγκη και τα έχουμε ανάγκη, διότι δια της επιβολής ενός αστυνομικού κράτους θα είναι σε θέση να ανασχέσουν την ισλαμική άνοδο, που στην ουσία ήταν λαϊκά κινήματα στις χώρες αυτές.
Με αυτό τον τρόπο φαινόταν να υπάρχει μια ασυνέπεια από τη μεριά της Ε.Ε. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι, ότι, ενώ έγιναν δημοκρατικές εκλογές στην Παλαιστίνη, και η Χαμάς πήρε την πλειοψηφία τόσο στην Γάζα όσο και στην Δυτικη Όχθη, αμέσως η Χαμάς κηρύχθηκε τρομοκρατική οργάνωση, στο πλαίσιο του ότι φοβήθηκαν ότι θα χαθεί ο έλεγχος απ'αυτή την πολιτική που ακολουθούσαν.
Αυτό είναι ασυνέπεια πράξεων και λόγων...
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν επιθυμούσε και δεν έκανε η Ευρώπη προγράμματα ανάπτυξης της κοινωνίας των πολιτών, με μια διαφορά, ότι όλα τα χρήματα αυτά πήγαιναν ή σε φιλοκυβερνητικές ΜΚΟ ή πήγαιναν σε κοσμικές ΜΚΟ και καθόλου δεν λάμβαναν υπόψη τους ότι η διαδικασία του Ισλάμ και το κίνημα των ισλαμικών κομμάτων όπως οι μουσουλμάνοι αδελφοί στην ουσία αντικαθιστούσαν τη διαφθορά η οποία υπήρχε, λόγου χάρη στην Αίγυπτο, και ήταν ένα δεύτερο παρακράτος που προέβλεπε ένα κράτος κοινωνικής πρόνοιας...
Το Ισλάμδεν είναι κατ'ανάγκην, και τα ισλαμικά κινήματα, τρομοκρατικά, και θα πρέπει να τα αντιλαμβανόμαστε με κάποιο διαφορετικό μάτι και να τα διαφοροποιούμε.
---------------------------------------------------------------
«Το βασικό, το κομβικό πρόβλημα της περιοχής, η καρδιά των προβλημάτων της Μέσης Ανατολής είναι το Παλαιστινιακό, προφανώς. Και λέω προφανώς, διότι υπάρχουν ορισμένοι αναλυτές οι οποίοι θεώρησαν, τουλάχιστον μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ότι το Παλαιστινιακό δεν ήταν τίποτα άλλο παρά η τοπική έκφανση της ισλαμικής τρομοκρατίας.
Προφανώς αυτό δεν ισχύει», λέει η επόμενη ομιλήτρια.
Η συνεχής αναγωγή του Παλαιστινιακού σε αναφορές που έχουν να κάνουν αποκλειστικά με τη Χαμάς (η οποία ήταν αυτή που ξεκίνησε τις τελευταίες εχθροπραξίες), τη νομιμοποίηση και τον ρόλο της σε ακριβώς αυτό αποσκοπούν, στην αναγωγή του Παλαιστινιακού σε ένα απλό ζήτημα τοπικής έκφανσης της ισλαμικής τρομοκρατίας.
Επίσης, η κυβέρνηση Μόρσι δεν παρέμεινε στην εξουσία ή πιο σωστά ανατράπηκε, ανάμεσα σε άλλα, διότι, για πρώτη φορά θα υπήρχαν «ριζοσπαστικά στοιχεία ή στοιχεία αντιτιθέμενα στο διεθνές σύστημα» και στις τρεις χώρες που απαρτίζουν το στρατηγικό τρίγωνο το οποίο αποτελεί τον μηχανισμό εξισορρόπησης της Μέσης Ανατολής. Δηλαδή, τόσο η Τουρκία, όσο η Αίγυπτος και το Ιράν, θα είχαν ισλαμικές κυβερνήσεις.
Προφανώς αυτό δεν ισχύει», λέει η επόμενη ομιλήτρια.
Η συνεχής αναγωγή του Παλαιστινιακού σε αναφορές που έχουν να κάνουν αποκλειστικά με τη Χαμάς (η οποία ήταν αυτή που ξεκίνησε τις τελευταίες εχθροπραξίες), τη νομιμοποίηση και τον ρόλο της σε ακριβώς αυτό αποσκοπούν, στην αναγωγή του Παλαιστινιακού σε ένα απλό ζήτημα τοπικής έκφανσης της ισλαμικής τρομοκρατίας.
Επίσης, η κυβέρνηση Μόρσι δεν παρέμεινε στην εξουσία ή πιο σωστά ανατράπηκε, ανάμεσα σε άλλα, διότι, για πρώτη φορά θα υπήρχαν «ριζοσπαστικά στοιχεία ή στοιχεία αντιτιθέμενα στο διεθνές σύστημα» και στις τρεις χώρες που απαρτίζουν το στρατηγικό τρίγωνο το οποίο αποτελεί τον μηχανισμό εξισορρόπησης της Μέσης Ανατολής. Δηλαδή, τόσο η Τουρκία, όσο η Αίγυπτος και το Ιράν, θα είχαν ισλαμικές κυβερνήσεις.
---------------------------------------------------------------
Οι δέκα πληγές της πολιτικής της Ε.Ε προς τα μεσογειακά κράτη
Η πρώτη πληγή είναι ότι το πλαίσιο της ένωσης για τη Μεσόγειο και οι πολιτικοί στόχοι δεν έχουν επακριβώς προσδιοριστεί... όπως έγινε στην ευρωμεσογειακή συνεργασία, που στην ουσία ήταν μια πολιτική της Γαλλίας που θα ήταν μόνο για τα μεσογειακά κράτη και την Ε.Ε την άφησε εντελώς εκτός, χωρίς να έχει τις κατάλληλες χρηματοδοτήσεις για να το κάνει.
Έτσι αναγκάστηκε, με την αντίδραση της Γερμανίας, το όραμα της να βυθιστεί αύτανδρο στα νερά της Μεσογείου και να αναγκαστεί να μετουσιωθεί σε μια ένωση για τη Μεσόγειο όπου είναι όλες οι χώρες της Ε.Ε με τις χώρες της Μεσογείου...
Από τη στιγμή που βάζεις συναντήσεις κορυφής για να το κάνεις πιο γκλάμουρους είναι παρά πολύ σημαντικό ότι δεν μπορείς να αφήσεις απέξω την αραβοϊσραηλινή διένεξη και την πολιτικοποίηση'από τη μια δηλαδή επιδίωξαν, κατά κάποιο τρόπο, να την κάνουν πιο τεχνοκρατική την προσέγγιση και να το εντοπίσουν στα πρότζεκτ, των οποίων η Γαλλία είχε στο πίσω μέρος του μυαλού της στην ουσία να πουλήσει πυρηνικούς αντιδραστήρες στις αραβικές χώρες, από την άλλη το πολιτικοποιούσαν, φυσικό ήταν στην παραμικρή κρίση, όπως όταν έγινε ισραηλινή εισβολή στην Γάζα, όλο αυτό το θεσμικό οικοδόμημα να ανατιναχτεί στον αέρα και ακόμα δεν έχει συνέλθει νομίζω.
Έτσι αναγκάστηκε, με την αντίδραση της Γερμανίας, το όραμα της να βυθιστεί αύτανδρο στα νερά της Μεσογείου και να αναγκαστεί να μετουσιωθεί σε μια ένωση για τη Μεσόγειο όπου είναι όλες οι χώρες της Ε.Ε με τις χώρες της Μεσογείου...
Από τη στιγμή που βάζεις συναντήσεις κορυφής για να το κάνεις πιο γκλάμουρους είναι παρά πολύ σημαντικό ότι δεν μπορείς να αφήσεις απέξω την αραβοϊσραηλινή διένεξη και την πολιτικοποίηση'από τη μια δηλαδή επιδίωξαν, κατά κάποιο τρόπο, να την κάνουν πιο τεχνοκρατική την προσέγγιση και να το εντοπίσουν στα πρότζεκτ, των οποίων η Γαλλία είχε στο πίσω μέρος του μυαλού της στην ουσία να πουλήσει πυρηνικούς αντιδραστήρες στις αραβικές χώρες, από την άλλη το πολιτικοποιούσαν, φυσικό ήταν στην παραμικρή κρίση, όπως όταν έγινε ισραηλινή εισβολή στην Γάζα, όλο αυτό το θεσμικό οικοδόμημα να ανατιναχτεί στον αέρα και ακόμα δεν έχει συνέλθει νομίζω.
Η δεύτερη πληγή για την Ε.Ε είναι ότι δεν μπορεί να το παίξει εγγυητής ασφάλειας στην περιοχή, δεν έχει τη δυνατότητα αυτή, δεν είναι στο dna της από τη θεσμική της διάρθρωση, παρόλο που έχει προχωρήσει στη στρατιωτική της συνεργασία.
Ας πούμε, ούτε το Ισραήλ ούτε οι Παλαιστίνιοι έβλεπαν τους Ευρωπαίους ότι μπορούσαν να παίξουν ένα σημαντικό ρόλο στο Παλαιστινιακό πρόβλημα.
Σε ένα συνέδριο στο Ισραήλ, ο τότε γενικός γραμματέας του ισραηλινού υπουργείου εξωτερικών, γύρισε και είπε, εσάς τους Ευρωπαίους δε σας προσέχουμε και πάρα πολύ, αυτοί που μπορούν να μας πιέσουν είναι οι Η.Π.Α, αυτές έχουν τις δυνατότητες και οικονομικά και στρατιωτικά να παίξουν ένα πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το ίδιο αντιλαμβάνονται και οι Παλαιστίνιοι, ότι η Ε.Ε δεν έχει πολιτική, δεν είναι σταθερή η πολιτική της, παρόλο ότι είναι πολύ πιο κοντά σε αυτούς μετά τη διακήρυξη της Βενετίας του 1980.
Ας πούμε, ούτε το Ισραήλ ούτε οι Παλαιστίνιοι έβλεπαν τους Ευρωπαίους ότι μπορούσαν να παίξουν ένα σημαντικό ρόλο στο Παλαιστινιακό πρόβλημα.
Σε ένα συνέδριο στο Ισραήλ, ο τότε γενικός γραμματέας του ισραηλινού υπουργείου εξωτερικών, γύρισε και είπε, εσάς τους Ευρωπαίους δε σας προσέχουμε και πάρα πολύ, αυτοί που μπορούν να μας πιέσουν είναι οι Η.Π.Α, αυτές έχουν τις δυνατότητες και οικονομικά και στρατιωτικά να παίξουν ένα πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το ίδιο αντιλαμβάνονται και οι Παλαιστίνιοι, ότι η Ε.Ε δεν έχει πολιτική, δεν είναι σταθερή η πολιτική της, παρόλο ότι είναι πολύ πιο κοντά σε αυτούς μετά τη διακήρυξη της Βενετίας του 1980.
Η τρίτη πληγή είναι η έμφαση στην διευκόλυνση των εμπορικών σχέσεων και η αδράνεια στα άλλα πεδία...
Αυτό που ενδιέφερε περισσότερο την Ε.Ε ήταν το εμπόριο και προσπαθούσε να το διασφαλίσει... make business not war, κατά το make love not war και άφησε όλα τα άλλα πεδία, ιδίως το κοινωνικό σκέλος υποβαθμισμένα.
Μετά το 2011 έχει αντιστραφεί αυτή η πολιτική και προσπαθεί να δώσει έμφαση σε άλλα σημεία, αλλά ακόμα αυτό παίζει ρόλο στη διαμόρφωση μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών την οποία τώρα ονομάζει comprehensive free trade area.
Η ζώνη ελευθέρων συναλλαγών ήταν στόχος εδώ και πάρα πολύ καιρό αλλά δεν έχει υλοποιηθεί, κάτι για το οποίο είναι υπεύθυνες και οι ίδιες οι αραβικές χώρες.
Αυτό που ενδιέφερε περισσότερο την Ε.Ε ήταν το εμπόριο και προσπαθούσε να το διασφαλίσει... make business not war, κατά το make love not war και άφησε όλα τα άλλα πεδία, ιδίως το κοινωνικό σκέλος υποβαθμισμένα.
Μετά το 2011 έχει αντιστραφεί αυτή η πολιτική και προσπαθεί να δώσει έμφαση σε άλλα σημεία, αλλά ακόμα αυτό παίζει ρόλο στη διαμόρφωση μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών την οποία τώρα ονομάζει comprehensive free trade area.
Η ζώνη ελευθέρων συναλλαγών ήταν στόχος εδώ και πάρα πολύ καιρό αλλά δεν έχει υλοποιηθεί, κάτι για το οποίο είναι υπεύθυνες και οι ίδιες οι αραβικές χώρες.
Η τέταρτη είναι η πολιτική γειτονίας η οποία δεν είναι πολυμερής, είναι σε διμερές επίπεδο. Υπάρχουν διμερείς σχέσεις, όπως η Ε.Ε με κάθε χώρα ξεχωριστά, και οι πολυμερείς όπως η ένωση για τη Μεσόγειο.
Σε διμερές επίπεδο, είναι υπόδειγμα ασυμμετρίας, γιατί στην ουσία τους πιέζει μέσω της conditionality, την πολιτικής της αιρεσιμότητας, με το καρότο και με το μαστίγιο, και αυτό οπωσδήποτε δείχνει αυτό το οποίο ονόμασα νεομεσαιωνισμό της Ε.Ε με τις εξωτερικές σχέσεις της και ιδίως τις χώρες της Μεσογείου.
Σε διμερές επίπεδο, είναι υπόδειγμα ασυμμετρίας, γιατί στην ουσία τους πιέζει μέσω της conditionality, την πολιτικής της αιρεσιμότητας, με το καρότο και με το μαστίγιο, και αυτό οπωσδήποτε δείχνει αυτό το οποίο ονόμασα νεομεσαιωνισμό της Ε.Ε με τις εξωτερικές σχέσεις της και ιδίως τις χώρες της Μεσογείου.
Πέμπτο, η επιρροή της Ε.Ε στην πορεία του εκδημοκρατισμού και του εκμοντερνισμού είναι πάρα πολύ ασθενής. Έκτο είναι οι αδύναμες κυβερνήσεις στο Νότο. Αυτή τη στιγμή, εξ αιτίας της «αραβικής άνοιξης» υπάρχει μια αποσταθεροποίηση από το Μαγκρέμπ μέχρι και την Αίγυπτο, τη Συρίακαι το Λίβανο.
Η έβδομη πληγή είναι η αδύναμη οικονομικά Ευρώπη, ιδίως στις χώρες του Νότου, η κρίση του Ευρώ.
Η μεγαλύτερη απώλεια είναι η απώλεια της ιταλικής εξωτερικής πολιτικής που πρωταγωνιστούσε στη Μεσόγειο.
Η έβδομη πληγή είναι η αδύναμη οικονομικά Ευρώπη, ιδίως στις χώρες του Νότου, η κρίση του Ευρώ.
Η μεγαλύτερη απώλεια είναι η απώλεια της ιταλικής εξωτερικής πολιτικής που πρωταγωνιστούσε στη Μεσόγειο.
Η όγδοη είναι η πολιτική της μετανάστευσης που χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις.
Δύο ειδών αντιφάσεις.
Η πρώτη, είναι γεγονός ότι η Ε.Ε έχει ανάγκη από εργατικά χέρια για να μπορέσει να έχει μια οικονομική ανάπτυξη.
Όλες οι χώρες όμως της Ευρώπης θεωρούν τη μετανάστευση ως ένα τεράστιο κακό και προσπαθούν να επιβάλλουν τέτοια πολιτική που να αποτρέπει είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό τέτοιου είδους καταστάσεις.
Αυτή είναι μια αντίφαση. Δεύτερη αντίφαση είναι ότι επιδιώκουν να κάνουν τη μεταναστευτική πολιτική με το να έχουν μια μακροπρόθεσμη πολιτική που να μπορέσει (αυτή ήταν διαχρονικά η πολιτική τους), να γίνουν δουλειές εκεί, να γίνουν επενδύσεις εκεί πέρα, να βρουν δουλειά οι άνθρωποι να μην μας κουβαληθούν εδώ.
Αφού επιθυμούσαν αυτή την πολιτική όμως ποτέ δεν έδωσαν ούτε τόσα πολλά λεφτά ούτε εφάρμοσαν μια τέτοια πολιτική ώστε να μπορέσουν οικονομικά να αναπτυχθούν οι νότιες χώρες...
Δύο ειδών αντιφάσεις.
Η πρώτη, είναι γεγονός ότι η Ε.Ε έχει ανάγκη από εργατικά χέρια για να μπορέσει να έχει μια οικονομική ανάπτυξη.
Όλες οι χώρες όμως της Ευρώπης θεωρούν τη μετανάστευση ως ένα τεράστιο κακό και προσπαθούν να επιβάλλουν τέτοια πολιτική που να αποτρέπει είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό τέτοιου είδους καταστάσεις.
Αυτή είναι μια αντίφαση. Δεύτερη αντίφαση είναι ότι επιδιώκουν να κάνουν τη μεταναστευτική πολιτική με το να έχουν μια μακροπρόθεσμη πολιτική που να μπορέσει (αυτή ήταν διαχρονικά η πολιτική τους), να γίνουν δουλειές εκεί, να γίνουν επενδύσεις εκεί πέρα, να βρουν δουλειά οι άνθρωποι να μην μας κουβαληθούν εδώ.
Αφού επιθυμούσαν αυτή την πολιτική όμως ποτέ δεν έδωσαν ούτε τόσα πολλά λεφτά ούτε εφάρμοσαν μια τέτοια πολιτική ώστε να μπορέσουν οικονομικά να αναπτυχθούν οι νότιες χώρες...
Η ένατη πληγή, το Παλαιστινιακό πρόβλημα, το οποίο υπήρχε και υπάρχει και αδυνατεί η Ε.Ε να διαμορφώσει μια συγκεκριμένη πολιτική.
---------------------------------------------------------------
Την ειρήνη όλοι βέβαια τήν επιθυμούν, ποιά όμως είναι ή βάση έπί τής όποίας στηρίζονται οί «ειρηνευτικές προσπάθειες» τής Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Άφού καμμιά θεωρία δέν υπάρχει, κανένα σχέδιο τής Ευρωπαϊκής Ένωσηςως προς την σχέση της με τήν μεσογειακή περιοχήκαί την άνατολικη Ευρώπη, καμμιά ιδεολογική προσέγγιση των πνευματικών μεσογειακών κόσμων ή καποια ένδειξη πώς κάτι τέτοιο είναι έπιθυμητό (η ιδεολογία του «ισλαμικού κινδύνου» είναι ικανή απόδειξη), ποιές είναι οι αρχές νομιμότητος βάσει τών όποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση άσκεί, τήν μεσολαβητική της πολιτική;
Καί πώς μεσολαβεί γιά τά Βαλκάνιακαί σιωπά γιά τό Κουρδικό, που έχει άμεση σχέση αίτίου καί αίτιατου;
Μπορούν νά λυθούν μερικώς καί μέ σιωπηρά ημίμετρα, δηλαδή χωρίς μιαν γενικώτερη γεωπολιτική θεώρηση πού όφείλουν όλοι νά ξέρούν, τά προβλήματα του μεσογειακού χώρου, στόν οποίον καί ή δυτική Ευρώπη υπάγεται;
Άφού καμμιά θεωρία δέν υπάρχει, κανένα σχέδιο τής Ευρωπαϊκής Ένωσηςως προς την σχέση της με τήν μεσογειακή περιοχήκαί την άνατολικη Ευρώπη, καμμιά ιδεολογική προσέγγιση των πνευματικών μεσογειακών κόσμων ή καποια ένδειξη πώς κάτι τέτοιο είναι έπιθυμητό (η ιδεολογία του «ισλαμικού κινδύνου» είναι ικανή απόδειξη), ποιές είναι οι αρχές νομιμότητος βάσει τών όποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση άσκεί, τήν μεσολαβητική της πολιτική;
Καί πώς μεσολαβεί γιά τά Βαλκάνιακαί σιωπά γιά τό Κουρδικό, που έχει άμεση σχέση αίτίου καί αίτιατου;
Μπορούν νά λυθούν μερικώς καί μέ σιωπηρά ημίμετρα, δηλαδή χωρίς μιαν γενικώτερη γεωπολιτική θεώρηση πού όφείλουν όλοι νά ξέρούν, τά προβλήματα του μεσογειακού χώρου, στόν οποίον καί ή δυτική Ευρώπη υπάγεται;
Άλλά οί τακτικές αυτές δέν είναι αναίτιες.
Η δυτική Ευρώπηέχουσα σήμερα απλώς την οικονομική υπόσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενδιαφέρεται για τη λύση κάποιων μεσογειακών προβλημάτων, διότι έχει αντιληφθεί ότι κάτι τέτοιο σημαίνει γι'αυτήν οικονομικό κυρίως κέρδος.
Δέν μπορει όμως νά απαλλαγή άπό τήν σημασία τής προϊστορίας των πραγμάτων, τά όποία άμεσα όδηγουν πρός τό Μεσανατολικό.
Γιά τό όποιο ή δυτική Ευρώπη πιστεύει πώς έχει συμφέρον, όπως διεκηρύχθη, νά μή διαθέτη καμμιά αποψη προοπτικής.
Οί πιθανές «λύσεις» έτσι, πάντα έμπειρικά ζητούμενες, είναι καθωρισμένες νά πάλλωνται μεταξύ άναγκαιότητος καί ιδεολογικών σκοπιμοτήτων.
Η δυτική Ευρώπηέχουσα σήμερα απλώς την οικονομική υπόσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενδιαφέρεται για τη λύση κάποιων μεσογειακών προβλημάτων, διότι έχει αντιληφθεί ότι κάτι τέτοιο σημαίνει γι'αυτήν οικονομικό κυρίως κέρδος.
Δέν μπορει όμως νά απαλλαγή άπό τήν σημασία τής προϊστορίας των πραγμάτων, τά όποία άμεσα όδηγουν πρός τό Μεσανατολικό.
Γιά τό όποιο ή δυτική Ευρώπη πιστεύει πώς έχει συμφέρον, όπως διεκηρύχθη, νά μή διαθέτη καμμιά αποψη προοπτικής.
Οί πιθανές «λύσεις» έτσι, πάντα έμπειρικά ζητούμενες, είναι καθωρισμένες νά πάλλωνται μεταξύ άναγκαιότητος καί ιδεολογικών σκοπιμοτήτων.
Τό Ισλάμ είναι «κίνδύνος», άλλά είναι τότε «Ευρωπαίος» ο βαλκάνιος μωαμεθανός;
Καί άν δέν είναι, πώς θά δεχθή τόν μεσολαβητικόν ρόλο τής Ευρωπαϊκής Ένωσης;...
Καί άν δέν είναι, πώς θά δεχθή τόν μεσολαβητικόν ρόλο τής Ευρωπαϊκής Ένωσης;...
Γεράσιμος Κακλαμάνης
---------------------------------------------------------------
Και τέλος η υποβάθμιση των κοινωνικών ζητημάτων και της κοινωνίας των πολιτών. Μετά το 2011 άρχισε η Ε.Ε να διαμορφώνει μια ουσιαστική κοινωνική πολιτική αλλά πολύ φοβάμαι ότι είναι πάρα πολύ αργά και ίσως δεν θα το κατορθώσει να δώσει έμφαση σε αυτό το οποίο τώρα ονομάζει civil society facility και το Ευρωπαϊκό κληροδότημα για τον Πολιτισμό.
Επίλογος
Οι δέκα πληγές που υπήρχαν από το 2005, όχι μόνο υφίστανται, αλλά έχουν ενδυναμωθεί, και με συγχωρείτε πολύ αλλά δεν είμαι τόσο αισιόδοξος για την αποτελεσματικότητα που η Ε.Ε θα έχει βραχυχρόνια για τη μεσογειακή της πολιτική, ούτε καν αν θα είναι σε θέση να διαμορφώσει μια αποτελεσματική μεσογειακή πολιτική.
Χαράλαμπος Τσαρδανίδης
Ο Χαράλαμπος Τσαρδανίδης είναι Διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων από το 1993. Έχει σπουδάσει Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Διεθνείς Σχέσεις στο LSE.
Πηγή: blod. Ημερίδα του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών. Ομιλητές: Χρυσοχόου Δημήτρης, Τσαρδανίδης Χαράλαμπος, Κεφαλά Βιβή, Τριανταφύλλου Θάνος, Χουλιάρας Αστέρης.
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Νέο Ανατολικό Ζήτημα.
- «Δύση και Ισλάμ».
- New medievalism-Νεομεσαιωνισμός.
- Ευρώπη.
- Ε.Ε.
*
- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική.
- From Nations to Provinces: The Demographic Collapse of Southern and Eastern Europe.
- Γιατί η «Ευρώπη» αποτυγχάνει - μέρος α´.
- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.
- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.
- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση
*
- Ιχνηλατώντας το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις εξελίξεις στα καθ'ημάς, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή - οδεύοντας προς τη Συρία και το Ιράν.
- I) Το Ισραήλ ως έθνος-κράτος, οι παγκόσμιες/περιφερειακές ισορροπίες και η μεταψυχροπολεμική περίοδος και II) Όταν η επαγρύπνηση υπονομεύει την ελευθερία του λόγου.
- Η κρίση του αραβικού εθνικισμού και το ζήτημα της πολιτικής νομιμότητας σε συσχέτιση με την κρίση του εθνοκράτους υπό τις γραφειοκρατικού και μοναρχικού τύπου αυταρχικές δικτατορίες.
- Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.
- Εισαγωγικά για την Κύπρο, το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις περιφερειακές και παγκόσμιες ισορροπίες κατά τον Πλανητικό Μετασχηματισμό -ή για την Κρίση.
- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.
- Κύπρος και Θράκη (Ελλάδα και Τουρκία). Κριμαϊκός Πόλεμος και Ανατολικό Ζήτημα. Η περιφερειακή γεωιστορική και γεωπολιτική διάσταση.
- Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.
- Συνέχεια για τις «διχασμένες χώρες». Τουρκία.
- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».
- Κοινή γνώμη, ιδεολογία και ιστοριογραφία.
- Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.
- «Δύση και Ισλάμ» - μέρος α´. Εισαγωγή στην αλληλοσυσχέτιση οντολογίας, επιστημολογίας, αξιολογίας και πολιτικής και στον τρόπο δικαιολόγησης και νομιμοποίησης στην ισλαμική και δυτική πραξεολογία.
- «Δύση και Ισλάμ» μέρος β´. Εισαγωγικά συγκριτικά σχόλια στις οντολογικές και επιστημολογικές αντιλήψεις και στον κοινωνικο-οικονομικό και πολιτιστικο-θρησκευτικό πλουραλισμό.
- Το Ισλάμ και τα ισλάμ - μέρος α´ . Γενικά στοιχεία για τη προσέγγιση της γεωγραφίας και της γεωπολιτικής του ισλαμιστικού κινήματος.
- Ο πόλεμος στη Συρία ή ο πόλεμος για τη Συρία.
*
- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.
- Friedrich Ratzel, Μεσευρώπη (Mitteleuropa) και «Ευρωπαϊκή Ένωση».
- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος β´. Η επιστημονική γνώση, η «μάζα» και τα όρια του φιλελευθερισμού.
07/25/14--02:12: Ι) Iran, Russia, Gaza: Why They Need to Be Considered Together ΙΙ) What Will Determine a Ceasefire in Gaza ΙΙΙ) The New Thirty Years’ War ΙV) Interview: Will U.S.-Germany Relations Recover?
.~`~.
Ι
Iran, Russia, Gaza:
Why They Need to Be Considered Together
In the face of intense, high-profile, and especially fast-moving problems, the decision-making apparatus for foreign policy and national security has a narrow attention span. Limited policy bandwidth becomes even more of a problem than it normally is. The weighing of relevant considerations is subjected to shortcuts. The most difficult problems tend to be viewed in isolation. Just getting through the day or the week without making such a problem even more difficult becomes de facto a national objective.
But even reasonably careful attention to each serious problem, considered more or less separately, is not good enough. Different problems need to be considered together. This does not mean the kind of ethereally broad, grandly synoptic approach that is the subject of so much armchair strategizing and kibitzing. It instead means a mid-range awareness of how the way we handle one current, concrete problem might affect the nature of some other current, concrete problem.
Right now the United States faces in particular three big, important, fast-moving challenges, each of them worthy of whatever front-page space they get. One is the negotiation of an agreement, or likely extension of negotiations, on Iran's nuclear program as the previously established target date for completion of an agreement arrives this weekend. The second is a new negative turn in U.S. relations with Russia, with the imposition of added sanctions against Russia—a situation that would have been a significant challenge even without the major added complication Thursday of the downing of a Malaysian airliner over the rebellious part of eastern Ukraine. The third is the expansion of Israel's assault against the Gaza Strip, with the aerial bombardment that already had been ongoing being supplemented by a ground offensive. Each of these three situations can complicate the other two.
The most obvious candidate for complication concerns how the downturn in relations with Russia might affect the Iran negotiations. Some earlier worries about whether the Russians would continue to cooperate in its role as a member of the negotiating ensemble known as the P5+1 have not materialized. As Alexei Arbatov's excellent description [Iran, Russia, and the Ukrainian Crisis] of Russian interests in Iran points out, Russia does not want to see an Iranian nuclear weapon and in that respect does want to see an agreement that would be the best assurance against the advent of such a weapon. But the anti-Russian sanctions, and possibly any more severe damage to relations stemming from the airliner incident, have changed Moscow's situation and its calculus enough that a continuation of previous Russian behavior cannot be taken for granted. Russian responses can range from greater resistance to the stand that the United States might want to maintain regarding the permitted scale of Iranian uranium enrichment, to larger departures that might amount to Russia making its own separate deal with Iran. None of this need entail an abandonment of the Russian objectives of getting an agreement and not having an Iranian nuclear weapon; there are genuinely held differences of view even within the United States of what constitutes a good agreement and what is the best way to attain it.
The assault on Gaza crisis also can affect the Iranian negotiations, partly because the party conducting the assault also is the principal opponent of any agreement with Iran. Exactly what the effect will be is hard to determine, however. Given the contrived trade-offs that the Netanyahu government often sees in the balance sheet of its relationship with Washington, perhaps U.S. condoning of the assault will imply an understanding that the government of Israel should have that much less latitude in its efforts to sabotage an agreement with Iran. But the effect easily could work the other way. Impunity in getting away with what is happening in Gaza may impart political headiness in Jerusalem and political momentum in Washington that would mean more, not less, Israeli sabotage of an Iran deal. Whatever public distraction and political gain Netanyahu gets at home from the Gaza operation might make it easier for him to brush aside the voices in Israel who realize that an accord limiting Iran's nuclear program would be in Israel's interests and that sour relations with the administration in Washington are not.
An additional, ever-present factor is how the role of the United States as Israel's principal defender and protector against international criticism or condemnation uses up U.S. political and diplomatic capital. The more that Israeli behavior is subject to such criticism, the more U.S. political and diplomatic capital is consumed. That means there is less of it left to spend on other purposes, including holding together a coalition, and holding it together on U.S. terms, in negotiating with Iran. It also means less capital that might be needed to hold the Europeans together in a similar way in confronting Russia over Ukraine. This factor is likely to become increasing important to the extent that a continued Israeli operation in Gaza incurs moral repugnance among populations in European countries whose governments have not as yet clearly condemned the operation.
There are some symmetries among these three challenges, although not necessarily involving all three at once. The imposition of damaging sanctions on Russia is almost an open invitation for Moscow to become less cooperative regarding the damaging sanctions that have been imposed, under U.S. leadership, against Iran. The death toll in Gaza, after the opening shots on Thursday of the Israeli ground offensive, stood at 246. Given the history of past Israeli attacks there, especially Operation Cast Lead in 2008-2009, it may take only a couple of more days for the number of dead to match the 298 who perished on the Malaysian airliner.
Paul R. Pillar
The National Interest
.~`~.
ΙΙ
What Will Determine a Ceasefire in Gaza
Anyone who reads about the carnage in the Gaza Strip and has at least an ounce of humanity is hoping that a ceasefire will come soon. Jodi Rudoren's coverage in the New York Times suggests that current calculations of the Israeli government of Benjamin Netanyahu involve weighing the crippling of the physical ability of Hamas to attack Israel against international condemnation of Israel that is likely to mount as long as the Israeli operation continues. Those considerations are no doubt part of the Israeli government's thinking, but only a part and a rather tactical part at that. In anticipating when Netanyahu and his cabinet will call a halt to the operation, a more strategic view is required—or at least what Netanyahu would consider strategic.
So far Israel has sustained less condemnation than one might think, given that its explanation for the hugely disproportionate civilian casualties its operation has inflicted—that they are a result of Hamas's unprincipled hiding of its military assets among the civilians—patently lacks credibility. The infliction of death and destruction on the civilian population of the Gaza Strip is, as with so many other Israeli military offensives and as with the blockade and economic strangulation of Gaza itself, intended to reduce popular support for whatever group of government Israel happens to be opposing.
The paucity of appropriate condemnation is due first and foremost, as always, to the political pusillanimity of American politicians of both parties [AIPAC Is the Only Explanation for America's Morally Bankrupt Israel Policy] who are more concerned about not jeopardizing their reelection chances by crossing a powerful lobby than about advancing the long-term interests of the Israel they claim to support, let alone the United States they are supposed to serve. Little counterweight to this perpetual tendency is coming from European leaders, who are disinclined to sanction Israel at a moment when they are preoccupied with the latest turn in the Ukraine crisis and have economic reasons to be disinclined to do much about sanctioning Russia [Flight MH17: Europe Unlikely to Enforce Tougher Sanctions on Russia].
There will be a ceasefire after this round of fighting, as there has been after previous Israeli operations in the Gaza Strip. Maybe a ceasefire is a week or so away, which would make Operation Protective Edge about as long as Operation Cast Lead in 2008-2009, in which some 1400 Palestinians died. Netanyahu does not want to keep mauling Gaza indefinitely, not only because of direct human costs to Israel (which so far consist—quite unlike the far greater Palestinian casualties—almost entirely of soldiers engaged in offensive operations) but also because he does not want to destroy Hamas. Netanyahu needs Hamas. Netanyahu may be blind to how his policies endanger Israel's long-term interests, but he is staunchly committed to the medium-term objective of retaining the West Bank. Having Hamas around as a hated, continually invoked reason never to get serious about negotiating a comprehensive settlement with the Palestinians serves that objective.
As the sequence of events preceding the current round of violence [Asymmetric Warfare in Gaza] makes clear, Netanyahu saw as the biggest threat to that strategy the reconciliation agreement between Hamas and Fatah, the dominant party in the Palestinian Authority. If the agreement held, excuses for not being serious about negotiating a comprehensive peace agreement and establishing a Palestinian state to replace the occupation would become too flimsy to maintain. So Netanyahu did everything he could to destroy the reconciliation, including the mass round-ups of Hamas members and other applications of force that led almost inevitably to the onslaught that followed. Netanyahu was aided and abetted in that strategy by the U.S.-led West, which accordingly shares responsibility for the bloodshed that has ensued. Now Netanyahu's government can continue to make all the familiar claims about how Israel doesn't have a negotiating partner, how half of the Palestinians are ruled by a terrorist group supposedly dedicated to the destruction of Israel, how rockets coming from Gaza show how Israel can never risk ending occupation of the West Bank, etc. etc.
He also can say that Hamas is resisting a ceasefire. Hamas deserves strong criticism for fighting on even when it knows this means the possibility of casualties among innocent Israeli civilians as well as the certainty that significantly more Palestinian civilians will die from Israeli bombs and gunfire. Sometimes it appears that the group forgets there are more important things than its objective of having political power over all Palestinians. But the response by Hamas certainly is not surprising. The Israeli government has succeeded in structuring the situation such that Hamas figures it has nothing to lose by continuing to fight, because it has nothing to gain from not fighting. It tried the peaceful route, by observing a ceasefire in the year and half since the previous ceasefire despite Israeli violations, and by surrendering much of its political power through the reconciliation pact, in which it agreed to support a Palestinian government with no Hamas members and with a commitment to negotiating a peace agreement with Israel. Netanyahu made sure Hamas got no payoff whatsoever for following the peaceful route, and instead paid a price for it.
All that Hamas can now see as in its immediate interests is to try to bolster its popular support and credibility by, as a first choice, holding out for some relief to Gazans from their status as inmates in what amounts to an open-air detention camp. Haunting that pursuit, however, will be the knowledge that after the deal Hamas struck with Israel in November 2012, the ceasefire that was called for did take hold, but the easing of the Israeli blockade of Gaza that also was supposed to occur largely did not—another example of an Israeli disincentive to Hamas to negotiate peacefully. Beyond that is an interest in getting Israel to observe the prisoner exchange deal that it violated by re-arresting hundreds of former prisoners. And if all that fails, there at least is whatever catharsis comes from futile whacks at Israel with a few more rockets or some fighters sneaking through tunnels. The more death and destruction that Israel inflicts on the Gaza Strip, the stronger will be the popular desire for catharsis and revenge.
Unless the underlying issues are addressed, the next ceasefire will not stop this tragic cycle. The stage will be set for another round, when Israel will mow the lawn again. Absent regime change in Israel, the cycle will continue until and unless political leaders in the U.S.-led West summon political courage they have not displayed and acknowledge that the objectives the current Israeli government is pursuing are not in their own country's interests, or even in Israel's.
Paul R. Pillar
The National Interest
Professor Pillar retired in 2005 from a 28-year career in the U.S. intelligence community, in which his last position was National Intelligence Officer for the Near East and South Asia. Earlier he served in a variety of analytical and managerial positions, including as chief of analytic units at the CIA covering portions of the Near East, the Persian Gulf, and South Asia. Professor Pillar also served in the National Intelligence Council as one of the original members of its Analytic Group. He has been Executive Assistant to CIA's Deputy Director for Intelligence and Executive Assistant to Director of Central Intelligence William Webster. He has also headed the Assessments and Information Group of the DCI Counterterrorist Center, and from 1997 to 1999 was deputy chief of the center. He was a Federal Executive Fellow at the Brookings Institution in 1999-2000. Professor Pillar is a retired officer in the U.S. Army Reserve and served on active duty in 1971-1973, including a tour of duty in Vietnam.
He is now a non-resident senior fellow at Georgetown University's Center for Security Studies, as well as a nonresident senior fellow in the Brookings Institution's Center for 21st Century Security and Intelligence. He was a visiting professor at Georgetown University from 2005 to 2012. He is a contributor to The National Interest.
.~`~.
ΙΙΙ
The New Thirty Years’ War
It is a region wracked by religious struggle between competing traditions of the faith. But the conflict is also between militants and moderates, fueled by neighboring rulers seeking to defend their interests and increase their influence. Conflicts take place within and between states; civil wars and proxy wars become impossible to distinguish. Governments often forfeit control to smaller groups – militias and the like – operating within and across borders. The loss of life is devastating, and millions are rendered homeless.
That could be a description of today’s Middle East. In fact, it describes Europe in the first half of the seventeenth century. In the Middle East in 2011, change came after a humiliated Tunisian fruit vendor set himself alight in protest; in a matter of weeks, the region was aflame. In seventeenth-century Europe, a local religious uprising by Bohemian Protestants against the Catholic Habsburg Emperor Ferdinand II triggered that era’s conflagration.
Protestants and Catholics alike turned for support to their co-religionists within the territories that would one day become Germany. Many of the era’s major powers, including Spain, France, Sweden, and Austria, were drawn in. The result was the Thirty Years’ War, the most violent and destructive episode in European history until the two world wars of the twentieth century.
There are obvious differences between the events of 1618-1648 in Europe and those of 2011-2014 in the Middle East. But the similarities are many – and sobering. Three and a half years after the dawn of the “Arab Spring,” there is a real possibility that we are witnessing the early phase of a prolonged, costly, and deadly struggle; as bad as things are, they could well become worse.
The region is ripe for unrest. Most of its people are politically impotent and poor in terms of both wealth and prospects. Islam never experienced something akin to the Reformation in Europe; the lines between the sacred and the secular are unclear and contested.
Moreover, national identities often compete with – and are increasingly overwhelmed by – those stemming from religion, sect, and tribe. Civil society is weak. In some countries, the presence of oil and gas discourages the emergence of a diversified economy and, with it, a middle class. Education emphasizes rote learning over critical thinking. In many cases, authoritarian rulers lack legitimacy.
Outside actors, by what they did and failed to do, added fuel to the fire. The 2003 Iraq war was highly consequential, for it exacerbated Sunni-Shia tensions in one of the region’s most important countries and, as a result, in many of the region’s other divided societies. Regime change in Libya has created a failing state; lukewarm support for regime change in Syria has set the stage for prolonged civil war.
The region’s trajectory is worrisome: weak states unable to police their territory; the few relatively strong states competing for primacy; militias and terrorist groups gaining greater influence; and the erasure of borders. The local political culture confuses democracy with majoritarianism, with elections used as vehicles to consolidate power, not share it.
Beyond the enormous human suffering and loss of life, the most immediate byproduct of the region’s turmoil is the potential for more severe and frequent terrorism – both in the Middle East and emanating from it. There is also the potential for disruption of energy production and shipping.
There are limits to what outsiders can do. Sometimes, policymakers need to focus on preventing things from getting worse, rather than on ambitious agendas for improvement; this is one of those times.
What this calls for, above all, is prevention of nuclear proliferation (beginning with Iran), whether through diplomacy and sanctions, or, if need be, through sabotage and military attacks. The alternative – a Middle East in which several governments and, through them, militias and terrorist groups have access to nuclear weapons and materials – is too horrific to contemplate.
Steps that reduce global dependence on the region’s energy supplies (including improvements in fuel efficiency and development of alternative sources) also make great sense. Economic assistance should go simultaneously to Jordan and Lebanon to help them cope with the flood of refugees. Democracy promotion in Turkey and Egypt should focus on strengthening civil society and creating robust constitutions that diffuse power.
Counter-terrorism against groups such as the Islamic State in Iraq and Syria (which now calls itself simply the “Islamic State”) – whether by drones, small raids, or the training and arming of local partners – must become a staple of policy. It is time to recognize the inevitability of Iraq’s break-up (the country is now more a vehicle for Iran’s influence than a bulwark against it) and bolster an independent Kurdistan within Iraq’s former borders.
There is no room for illusions. Regime change is no panacea; it can be difficult to achieve and nearly impossible to consolidate. Negotiations cannot resolve all or even most conflicts.
That is certainly true, for the time being, of the Israeli-Palestinian dispute. Even if this changes, a comprehensive settlement would help the locals but not affect the dynamics of neighboring countries or conflicts. That said, a narrow ceasefire between Israel and Hamas should be pursued.
Likewise, diplomacy can work in Syria only if it accepts the reality on the ground (including the survival of the Assad regime for the foreseeable future), rather than seeking to transform it. The answer is not to be found in drawing new maps, though once populations have shifted and political stability has been restored, recognition of new borders might prove both desirable and viable.
Policymakers must recognize their limits. For now and for the foreseeable future – until a new local order emerges or exhaustion sets in – the Middle East will be less a problem to be solved than a condition to be managed.
Richard N. Haass
Project Syndicate
Richard Haass is president of the Council on Foreign Relations, a position he has held for more than a decade. He is the author or editor of twelve books on American foreign policy and one book on management. His most recent book is Foreign Policy Begins at Home: The Case for Putting America's House in Order.
.~`~.
ΙV
Interview
Will U.S.-Germany Relations Recover?
Interviewee: Karen E. Donfried, President, German Marshall Fund, USA. Interviewer: Bernard Gwertzman, Consulting Editor.
New allegations of U.S. espionage on its German ally have brought bilateral tensions to a "full boil," explains Karen Donfried, former top advisor for Europe at the National Security Council. But she says that Berlin remains a critical partner across a range of issues, including Afghanistan, Syria, and Iran. "I wouldn't reduce the German-American relationship to the issue of spying," she says. But as both countries look to mend ties, Donfried notes that the dispute over surveillance could remain a stumbling block.
*
What is the mood in Germany on relations with the Unites States? I saw a recent poll showing that only 38 percent of Germans look favorably on the United States.
There is no question that public attitudes towards the United States among Germans have been soured for over a year now by the spying issues. The first chapter, starting last spring, focused on the National Security Agency's bulk collection of metadata. President Obama actually visited Berlin last June and spoke about it at length at a press conference in the Chancellery.
The second chapter hit last October with allegations that the United States tapped Chancellor [Angela] Merkel's cell phone. And President Obama immediately came out and said, "We are not and will not tap her communications," [but did not deny it had occurred in the past].
Now, we are in the third chapter with the allegations about possible U.S. double agents in Germany. So this is an issue that has been with us for over a year, and it clearly has taken a toll on German public attitudes toward the United States.
And this led to the expulsion of the CIA's top officer in Germany?
Yes, Germany asked the CIA station chief to leave. But it's important to note that, while this is certainly a very damaging issue in the relationship, we shouldn't forget what a critical ally Germany is to the United States and that we're working very closely with Germany on a whole host of other issues.
Secretary of State John Kerry was together last weekend with Foreign Minister [Frank-Walter] Steinmeier in Vienna because of the talks about Iran's nuclear program. We also work very closely on Afghanistan, on Syria; you can go down the list of issues. So I wouldn't reduce the German-American relationship to the issue of spying.
And, of course, Germany is the leading economic power on the continent, and the United States would very much like to get this overall trade and investment treaty accomplished. Where do we stand on that?
The United States and the European Union in 2013 launched negotiations to conclude a Trans-Atlantic Trade and Investment Partnership. Germany has been very enthusiastic and supportive of TTIP, but, interestingly, German public attitudes on TTIP have gone quite negative—there has been a bleeding over of the NSA spying issues.
When you look at German attitudes about TTIP, it's a mix of three things. Part of it is upset with the United States—a spectrum of the German public believes the U.S. is trying to use TTIP to force lower standards on Germany—for instance, to force Germans to eat chlorine-bleached chicken and [genetically modified foods.] There is also an anti-globalization element in the German debate, and also an anti-Brussels attitude. Germans complain that the European Union has not been transparent about the negotiations, and [so all of this] is creating a toxic brew among the German public.
But Obama was so popular when he visited Germany as a candidate in 2008.
When Barack Obama went to Berlin as a candidate, hundreds of thousands of people came out to hear him—there was incredible enthusiasm about the Obama presidency, but that clearly has been tempered over time for many reasons.
First, expectations may simply have been too high. But, secondly, there was disappointment that on some of the issues—such as closing down Guantanamo or the use of drones— Obama's policy was not as different as what they'd hoped for.
Thirdly, the spying issue over the past year has taken a toll as well. But there are still a lot of Germans who think that Barack Obama captures what is so special about the United States and the opportunity it presents for people from all kinds of different backgrounds.
U.S.-German relations have had these ups and downs. I'm old enough to remember when President Kennedy gave the speech Berlin in 1963, proclaiming "Ich bin ein Berliner," and there was German enthusiasm for the U.S. after the Berlin Wall went up. And then, of course, there was anger that arose later in Germany during the Vietnam War...
There are always ups and downs in any relationship. And, as we've seen, when Secretary Kerry and Foreign Minister Steinmeier met together in Vienna, Steinmeier was quoted as saying that the "ties between the United States and Germany are necessary and essential for both of us, and we want to work on reviving the relationship." So there is certainly a commitment on both sides to move past this.
But Angela Merkel also mentioned in a TV interview last Saturday that the U.S. and Germany have fundamentally different views on how to manage spying, so there isn't a ready mechanism to get us past this.
What is the issue holding up a resolution on the spying?
There was an interest last year on the German side to have a no-spy agreement with the United States, but the Obama administration made it clear that the U.S. doesn't have a no-spy agreement with any country, so that would not be an option.
In January of this year, President Obama had a quite significant review of U.S. policy as it relates to the intelligence community, and gave a speech on the 17th where he announced changes to the metadata collection and talked about extending some of the privacy provisions that apply to Americans to foreign nationals. And, interestingly, on that day, the only television interview he did was on German television, showing the fact that he realized how sensitive this issue was.
Then there was, in late June, a meeting of something called the U.S.-German cyber dialogue, which people thought might be one way of moving forward—talking about the role of technology in the 21st century and what that means for surveillance.
So there have been very serious efforts made on both sides to try to resolve this, but certainly the recent allegations brought the issue to a full boil in the relationship again.
The United States has a special intelligence partnership with some English-speaking countries [the UK, Canada, New Zealand, and Australia]. Is that something Germany would like?
That's called the "Five Eyes"—as some people have characterized it, a "lets spy together" agreement. But that's essentially an agreement about intelligence cooperation, not a no-spy agreement.
And it is not at all clear that Germany is interested in joining the Five Eyes arrangement. This has to do with Germany's own relationship to intelligence, surveillance, and even some legal limits on the role Germany can play in that realm.
Council on Foreign Relations
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Νέο Ανατολικό Ζήτημα.
- Δυτική Rimland.
- Ευρασία.
- Κοινή γνώμη, ιδεολογία και ιστοριογραφία.
*
- Σκέψεις, ενδεχόμενα και προσεγγίσεις, με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία, για την «Ευρώπη», τη «Δύση» και τη Ρωσία.
- Η κρίση του αραβικού εθνικισμού και το ζήτημα της πολιτικής νομιμότητας σε συσχέτιση με την κρίση του εθνοκράτους υπό τις γραφειοκρατικού και μοναρχικού τύπου αυταρχικές δικτατορίες.
- I) Το Ισραήλ ως έθνος-κράτος, οι παγκόσμιες/περιφερειακές ισορροπίες και η μεταψυχροπολεμική περίοδος και II) Όταν η επαγρύπνηση υπονομεύει την ελευθερία του λόγου.
- Πέντε σύντομες αναφορές για την Κύπρο και ένα κείμενο για τις ρευστές διεθνείς ισορροπίες.
- Εισαγωγή στα -στοιχειώδη- περί της ευρασιατικής στρατηγικής της Γερμανίας.
- How Western Is Germany? Russia Crisis Spurs Identity Conflict - και ορισμένες συμπληρωματικές αναφορές.
- Μεσόγειος και Μέση Ανατολή σε μετάβαση: Αντιφάσεις και ανεπάρκειες της μεσογειακής πολιτικής της Ε.Ε. Κύριοι διαχρονικοί στόχοι, επιθυμίες και ανησυχίες, και οι δέκα πληγές της πολιτικής της προς τα μεσογειακά κράτη (απόσπασμα από ομιλία).
- Τα όργανα της πληροφορίας - Το δίκτυο Echelon. Με αφορμή την «έκπληξη, εταίρων, φίλων και συμμάχων»...
- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική (και Εγγύς καί Μέση Ανατολή).
- Η Παγκόσμια Τάξη από Αμερικανική και μη σκοπιά και η συσχέτιση της Παγκόσμιας Τάξης της Βεστφαλίας με τον οικονομικό εθνικισμό, την Αγία Ρωμαιογερμανική αυτοκρατορία και το Μέγα Χαλιφάτο του Ισλάμ.
- I) US President Barack Obama Speech at Berlin's Brandenburg Gate, 2013. II) "A World That Stands as One", Barack Obama's Speech in Berlin, July 24th, 2008. III) Spiegel: Obama's Soft Totalitarianism: Europe Must Protect Itself from America.
- Μεσευρώπη (Mitteleuropa), Πανευρώπη και τρέχουσα κρίση.
- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.
- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.
- Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.
- Τρεις δυνητικές απειλές για την πρωτοκαθεδρία του κυρίαρχου.
- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση
- Είπαν ή έγραψαν... για το «ευρασιατικό προγεφύρωμα».
- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.
- Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το Κόσοβο και τη Βοσνία, στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Μέση Ανατολή). Η εφαρμογή μιας στρατηγικής και η συνέχεια των «ιδεαλιστικών» και «ρεαλιστικών» στοιχείων της. Το σημείο τομής των γεωπολιτικών κενών και των πεδίων γεωπολιτισμικών αντιπαραθέσεων ή η «σύγκρουση των πολιτισμών», η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της «Δύσης», οι ανταγωνισμοί και τα στοιχεία συνέχειας της ευρασιατικής στρατηγικής των ΗΠΑ.
- Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.
- Σύγκρουση των πολιτισμών ή συγκρούσεις ερήμην του πολιτισμού;
- Ι) Το τέλος τής χριστιανοδημοκρατίας. Τι σημαίνει για την Ευρώπη η πτώση τού κινήματος και II) How Obama Is Driving Russia and China Together.
- Ι) Beginning Of The End? ΙΙ) Indian Foreign Policy: The Cold War Lingers. ΙΙΙ) Modi’s BRICS moment. Ένα Ενδιαφέρον Σχόλιο ως γέφυρα - What Germany has and India lacks. ΙV) The Costs of American Interventionism. V) Barack Obama's Legacy Problem: A Nation in Retreat? Επιλογικές Αναφορές.
07/26/14--05:47:
Ελλάδα και παγκοσμιοποίηση - μέρος α´.
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα.
Ελλάδα και παγκοσμιοποίηση - μέρος α´.
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα.
.~`~.
I
I
Σύντομες παγκόσμιες αναφορές
Πρόλογος
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, ο κόσμος, βρίσκεται σε μια διαδικασία σύνθετης, ουσιώδους και ραγδαίας μεταβολής που επηρεάζει την οργάνωση του και όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής. Η παγκοσμιοποίηση, δηλαδή η βαθμιαία αντίληψη και οργάνωση του κόσμού ως ενιαίου και ο ποιοτικός προσδιορισμός του υπό διαμόρφωση παγκόσμιου πλαισίού και των κοινωνικών σχέσεων που αναπτύσσονται σ'αυτό, αλλά και της συνολικής κατάστασης της ανθρώπινης ύπαρξης, συγκεφαλαιώνουν τη μεταβολή αυτή και σκιαγραφούν την ουσία της.
Η εξέλιξη αυτή προς έναν ενιαίο κόσμο είναι αποτέλεσμα τόσο αντικειμενικής διαμόρφωσης συνθηκών όσο και υποκειμενικής επιδίωξης, ενώ ο ποιοτικός προσδιορισμός του βαθμιαία ενιαιοποιούμενου κόσμού -σύνθεση κλίσεων της ανθρώπινης φύσης και υπαγορεύσεων του ανθρώπινού λόγου- θα εξαρτηθεί ιστορικά από τον ίδιο τον άνθρωπο, τη βούληση και τις αντιστάσεις του.
Η εξέλιξη αυτή προς έναν ενιαίο κόσμο είναι αποτέλεσμα τόσο αντικειμενικής διαμόρφωσης συνθηκών όσο και υποκειμενικής επιδίωξης, ενώ ο ποιοτικός προσδιορισμός του βαθμιαία ενιαιοποιούμενου κόσμού -σύνθεση κλίσεων της ανθρώπινης φύσης και υπαγορεύσεων του ανθρώπινού λόγου- θα εξαρτηθεί ιστορικά από τον ίδιο τον άνθρωπο, τη βούληση και τις αντιστάσεις του.
Η βαθμιαία αποδυνάμωση της πολιτειοκεντρικής δομής του κόσμου και η σταδιακή ανάπτυξη υπερεθνικής δομής, η λειτουργική οργάνωση της οικονομίας ως ενιαίας μονάδας παγκοσμίως και η βαθμιαία πολιτισμικά ομογενοποίηση του κόσμού στη βάση του 'παγκόσμιου', του 'καθολικού'και των κοινών στοιχείων της ανθρώπινης ύπαρξης, συνοψίζουν επιγραμματικά το περιεχόμενο της παγκοσμιοποίησης, ενώ η επιδίωξη εξουσιαστικής επιβολής, εγγενής ροπή της ανθρώπινης φύσης, χαρακτηρίζει κυρίαρχα τη διαδικασία και το περιεχόμενο του ποιοτικού προσδιορισμού της νεας εποχης.
Η παγκοσμιοποίηση και τα αντικειμενικά και υποκειμενικά μεγέθη που την προσδιορίζουν, έχουν διαμορφώσει ένα παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από τη λειτουργική οργάνωση της οικονομίας ως ενιαίας μονάδας παγκοσμίως, τη συνακόλουθη αδυναμία της 'εθνικής οικονομίας'να αποτελεί μονάδα οικονομικής ολοκλήρωσης, τη βαθμιαία μετατροπή της 'διεθνούς οικονομίας'σε υπερεθνική και παγκόσμια...
Η παγκοσμιοποίηση αποτελεί ταυτοχρόνως αντικειμενική εξέλιξη και επιδίωξη, ο δε νεο-φιλελεύθερος σήμερα χαρακτήρας της είναι σαφέστατα αποτέλεσμα μεθοδευμένης επιβολής, που συνοδεύεται από κατάλληλη οικονομική ρητορική και προβολή ιδεολογημάτων.
Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι η νεο-φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, που αποτελεί κυρίαρχη πραγματικότητα, μπορεί να αγνοηθεί ή να υποτιμηθεί στην οποιαδήποτε οικονομική προσέγγιση, ρύθμιση ή σχεδιασμό...
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι κανόνες και οι προδιαγραφές του παγκόσμιου οικονομικού περιβάλλοντος, που σε μεγάλο βαθμό έχουν επιβληθεί στο πλαίσιο παγκόσμιων συσχετισμών ισχύος, ευνοούν σημαντικά ορισμένα συμφέροντα και συχνά διαμορφώνουν όρους που περισσότερη σχέση έχουν με την παγκόσμια αρπακτικότητα παρά με την ελεύθερη οικονομία.
Η παγκοσμιοποίηση αποτελεί ταυτοχρόνως αντικειμενική εξέλιξη και επιδίωξη, ο δε νεο-φιλελεύθερος σήμερα χαρακτήρας της είναι σαφέστατα αποτέλεσμα μεθοδευμένης επιβολής, που συνοδεύεται από κατάλληλη οικονομική ρητορική και προβολή ιδεολογημάτων.
Αυτό όμως σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι η νεο-φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, που αποτελεί κυρίαρχη πραγματικότητα, μπορεί να αγνοηθεί ή να υποτιμηθεί στην οποιαδήποτε οικονομική προσέγγιση, ρύθμιση ή σχεδιασμό...
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι κανόνες και οι προδιαγραφές του παγκόσμιου οικονομικού περιβάλλοντος, που σε μεγάλο βαθμό έχουν επιβληθεί στο πλαίσιο παγκόσμιων συσχετισμών ισχύος, ευνοούν σημαντικά ορισμένα συμφέροντα και συχνά διαμορφώνουν όρους που περισσότερη σχέση έχουν με την παγκόσμια αρπακτικότητα παρά με την ελεύθερη οικονομία.
Νεο-φιλελευθερισμός και νεο-συντηρητισμός υπό Αμερικανική ηγεμονία
Ο νεο-φιλελευθερισμός, θεσμοκεντρικό σύστημα παγκόσμιας οργάνωσης στη βάση της απόλυτης ελευθερίας της αγοράς και ο νεο-συντηρητισμός, στρατοκρατικό σύστημα παγκόσμιας οργάνωσης σε συγκρουσιακή βάση, αποτελούν σήμερα τις δύο εναλλακτικές προτάσεις παγκόσμιας οργάνωσης -και επιβολής- υπό Αμερικανική ηγεμονία, με δικό της παγκόσμιο πολιτικό και κοινωνικό δίκτυο η κάθε μια και διαφορετικό προσανατολισμό όσον αφορά στην περαιτέρω εξέλιξη του κόσμου... δεν έχει υπάρξει μέχρι σήμερα οποιαδήποτε ολοκληρωμένη εναλλακτική πρόταση που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προσδοκίες και τα ζητούμενα των κοινωνιών και να υιοθετείται μαζικά από αυτές.
Περαιτέρω, ένα σύνολο αντικειμενικών και υποκειμενικών παραγόντων καθιστούν αβέβαιη την έκβαση της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης και την τελική ολοκλήρωσή της και διαμορφώνουν συνθήκες ή δυναμικές παγκόσμιας πολυδιάσπασης...
Περαιτέρω, ένα σύνολο αντικειμενικών και υποκειμενικών παραγόντων καθιστούν αβέβαιη την έκβαση της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης και την τελική ολοκλήρωσή της και διαμορφώνουν συνθήκες ή δυναμικές παγκόσμιας πολυδιάσπασης...
Θα πρέπει πάντως, να σημειωθεί ότι κάτω από τις σημερινές συνθήκες και σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από θεσμική και συμβολική αποδυνάμωση της πολιτικής και κοινωνικής συλλογικότητας, αξιακή ρευστότητα, έντονο ατομικισμό, πολιτισμική θεσμοποίηση της επιβολής και από βουλιμία για κέρδος και ευδαιμονισμό, μια πολυδιάσπαση του κόσμου, όχι μόνο δεν θα αποκαθιστούσε όρους εθνικής και κοινωνικής συλλογικότητας του παρελθόντος ή μια ολοκληρωμένη πολυ-πολικότητα, αλλά θα μπορούσε να βυθίσει εκτεταμένες περιοχές της Γης σε ακραία εξαθλίωση και στην καταπίεση από τοπικές νεο-φεουδαρχίες, να απειλήσει σοβαρά την παγκόσμια ασφάλεια και να δημιουργήσει μια ζοφερή κατάσταση για την ανθρωπότητα στο σύνολο της...
Ωστόστο, οι δυνάμεις και τα συμφέροντα που στηρίζουν τον νεο-φιλελευθερισμό παγκόσμίως είναι πολύ ισχυρές και οργανωμένες, έχουν συγκροτημένη κοσμοθεωρητική άποψη που είναι εκλυστική για πολλούς και διαθέτουν την ικανότητα και τα μέσα να την προωθούν αποτελεσματικά, ενώ η νεο-συντηρητική συγκυρία στις ΗΠΑ απαλλάσσει, ως έναν βαθμό, τον νεο-φιλελευθερισμό από τις ευθύνες του για την εξέλιξη παγκοσμίως και του παρέχει το πλεονέκτημα εναλλακτικών συμβολισμών που αντανακλούν υπαρκτές διαφορές μεταξύ νεο-φιλελευθερισμού και νεο-συντηρητιμού.
Περαιτέρω, μέχρι σήμερα, πέρα από την ποικίλης προέλευσης και αντίληψης κριτική που ασκείται στην νεο-φιλελεύθερη εκδοχή της παγκοσμιοποίησης, δεν έχει αρθρωθεί οποιαδήποτε σύγχρονη, ολοκληρωμένη και δημιουργική εναλλακτική πολιτική και οικονομική πρόταση, που να απηχεί τον προβληματισμό και τα ζητούμενα των κοινωνιών, αυτή δε η πολιτική αφωνία περιπλέκει την κατάσταση, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα είναι σήμερα πολύ πιο σύνθετα από την αποδοχή ή την απόρριψη του οποιουδήποτε '-ισμού'...
Ωστόστο, οι δυνάμεις και τα συμφέροντα που στηρίζουν τον νεο-φιλελευθερισμό παγκόσμίως είναι πολύ ισχυρές και οργανωμένες, έχουν συγκροτημένη κοσμοθεωρητική άποψη που είναι εκλυστική για πολλούς και διαθέτουν την ικανότητα και τα μέσα να την προωθούν αποτελεσματικά, ενώ η νεο-συντηρητική συγκυρία στις ΗΠΑ απαλλάσσει, ως έναν βαθμό, τον νεο-φιλελευθερισμό από τις ευθύνες του για την εξέλιξη παγκοσμίως και του παρέχει το πλεονέκτημα εναλλακτικών συμβολισμών που αντανακλούν υπαρκτές διαφορές μεταξύ νεο-φιλελευθερισμού και νεο-συντηρητιμού.
Περαιτέρω, μέχρι σήμερα, πέρα από την ποικίλης προέλευσης και αντίληψης κριτική που ασκείται στην νεο-φιλελεύθερη εκδοχή της παγκοσμιοποίησης, δεν έχει αρθρωθεί οποιαδήποτε σύγχρονη, ολοκληρωμένη και δημιουργική εναλλακτική πολιτική και οικονομική πρόταση, που να απηχεί τον προβληματισμό και τα ζητούμενα των κοινωνιών, αυτή δε η πολιτική αφωνία περιπλέκει την κατάσταση, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα είναι σήμερα πολύ πιο σύνθετα από την αποδοχή ή την απόρριψη του οποιουδήποτε '-ισμού'...
Πνευματική και υλική βάση
Η πνευματική βάση της παγκοσμιοποίησης ως βαθμιαίας εξέλιξης προς μιαν αντίληψη και οργάνωση του κόσμου ως ενιαίου, συνίσταται στο ανθρώπινο πνεύμα και στα συμβολικά στοιχεία που προσδιορίζουν τη νοητική πρόσληψη και ερμηνεία του κόσμου, η δε υλική βάση της συνίσταται στην ανθρώπινη φύση και στη θεσμική, λειτουργική και τεχνική οργάνωση του κόσμου, η οποία περιλαμβάνει και την οικονομία.
Η αυτόνομη εξελικτική μεταβολή της πνευματικής και της υλικής βάσης της παγκοσμιοποίησης αποτελεί την αντικειμενική διάστασή της, ενώ η συμβολική και υλική μεθόδευση της εξέλιξης προς έναν ενιαίο κόσμο για χάρη της εξυπηρέτησης συμφερόντων ή αναγκών, δηλαδη η παγκοσμιοποίηση ως σκοπούμενη εξέλιξη, αποτελεί την υποκειμενική διάσταση της παγκοσμιοποίησης, η οποία αποτελεί, τελικά, πολυεπίπεδη σύνθεση αντικειμενικής εξέλιξης και υποκειμενικής επιδίωξης.
Η αυτόνομη εξελικτική μεταβολή της πνευματικής και της υλικής βάσης της παγκοσμιοποίησης αποτελεί την αντικειμενική διάστασή της, ενώ η συμβολική και υλική μεθόδευση της εξέλιξης προς έναν ενιαίο κόσμο για χάρη της εξυπηρέτησης συμφερόντων ή αναγκών, δηλαδη η παγκοσμιοποίηση ως σκοπούμενη εξέλιξη, αποτελεί την υποκειμενική διάσταση της παγκοσμιοποίησης, η οποία αποτελεί, τελικά, πολυεπίπεδη σύνθεση αντικειμενικής εξέλιξης και υποκειμενικής επιδίωξης.
Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι ως αντικειμενική εξέλιξη η παγκοσμιοποίηση είναι, σε πολύ μεγάλο βαθμό, αναπόδραστη και βασίζεται σημαντικά στην εξέλιξη της τεχνολογίας, στην ανάπτυξη της κοινωνίας και στην πραγματικότητα της ραγδαία αυξανόμενης παγκόσμιας λειτουργικής αλληλεξάρτησης και αλληλόδρασης'οφείλεται επίσης στην αντίληψη ενός ενιαίού κόσμου, αντιληψη πού βασίζεται στα κοινά στοιχεία της ανθρώπινης ύπαρξης, ενυπάρχει στον άνθρωπο μαζί με την αντίληψη της ιδιαιτερότητας και τη συνείδηση της ατομικότητάς του και ενισχύεται σημαντικά και από τη ραγδαία αύξηση της παγκόσμιας ροής χρήματος, αγαθών, ανθρώπων, πληροφορίας, ιδεών, συμβόλων και εικόνων.
Η πνευματική και η υλική πλευρά της παγκοσμιοποίησης δεν αποτελούν δύο απόλυτα διαχωρισμένες σφαίρες, αλλά δύο σφαίρες σε συνεχή αλληλόδραση, όπως επίσης σε στενή και συνεχή αλληλόδραση τελούν η παγκοσμιοποίηση ως αντικειμενική εξέλιξη αφενός και ως σκοπούμενη εξέλιξη, δηλαδή ως επιδίωξη, αφετέρού.
Περαιτέρω, η παγκοσμιοποίηση εξειδικεύεται σε πολιτική, οικονομική και πολιτισμική, τρεις κύριες μορφές στη βάση της ισχύος, του πλούτού και των ιδεών, οι οποίες επίσης τελούν σε συνεχή αλλά όχι απαραιτήτως σε στενή αλληλόδραση, ενώ προσδιορίζεται εξωγενώς από τη νεο-φιλελεύθερη επικυριαρχία, την επιδίωξη και τις μεθοδεύσεις παγκόσμιας εξουσιαστικής επιβολής και τη βαθμιαία επιβολή παγκοσμίως ενός εξωκοινωνικά κατασκευασμένου πολιτισμού.
Η παγκοσμιοποίηση διαμορφώνει συνθήκες που ευνοούν την εκδήλωση του εξωγενούς αυτού προσδιορισμού της, χωρίς όμως να τον προκαλεί, ενώ παρέχει εξίσού δυνατότητες τόσο για την πραγμάτωση της εξωγενούς αυτής επίδρασης όσο και για την αποτροπή της.
Περαιτέρω, η παγκοσμιοποίηση εξειδικεύεται σε πολιτική, οικονομική και πολιτισμική, τρεις κύριες μορφές στη βάση της ισχύος, του πλούτού και των ιδεών, οι οποίες επίσης τελούν σε συνεχή αλλά όχι απαραιτήτως σε στενή αλληλόδραση, ενώ προσδιορίζεται εξωγενώς από τη νεο-φιλελεύθερη επικυριαρχία, την επιδίωξη και τις μεθοδεύσεις παγκόσμιας εξουσιαστικής επιβολής και τη βαθμιαία επιβολή παγκοσμίως ενός εξωκοινωνικά κατασκευασμένου πολιτισμού.
Η παγκοσμιοποίηση διαμορφώνει συνθήκες που ευνοούν την εκδήλωση του εξωγενούς αυτού προσδιορισμού της, χωρίς όμως να τον προκαλεί, ενώ παρέχει εξίσού δυνατότητες τόσο για την πραγμάτωση της εξωγενούς αυτής επίδρασης όσο και για την αποτροπή της.
Επίλογος
Η αγοράέχει καταστεί σήμερα κεντρικό στοιχείο της παγκόσμιας δομής, ασκεί παγκοσμίως ηγεμονική κανονιστική και ομογενοποιητική επιρροή και παράγει αυτόνομα και κυρίαρχα πολιτισμό, ενώ η τεχνολογίαμεταβάλλει ουσιωδώς την υλική πραγματικότητα, παράγει συμβολισμούς που προσδιορίζουν την αντίληφη και τη σκέψη, επηρεάζουν τις φυσικές ανθρώπινες κλίσεις και τις πνευματικές δυνατότητες και προσδιορίζουν καθοριστικα, με τη σειρά τους, την οργάνωση της κοινωνίας και τη διαμόρφωση του πολιτισμού, που έχει καταστεί σήμερα σημαντικός παράγοντας ισχύος και ισχυρότατο μέσο επιβολής.
Ο πολιτισμόςδιαμορφώνεται σήμερα σε μεγάλο βαθμό εξωκοινωνικά, βασίζεται σε σημαντικές κλίσεις της ανθρώπινης φύσης και επιβάλλεται παγκοσμίως με κατάλληλες επικοινωνιακές μεθοδεύσεις.
Η εξωκοινωνική αυτή κατασκευή πολιτισμού που χαρακτηρίζει έντονα την εποχή μας, οφείλεται αφενός στην αγορά και τις επιδιώξεις της και αφετέρου σε μεθοδεύσεις παγκόσμιας επιβολής, πέρα δε από τον εξωκοινωνικό αυτόν προσδιορισμό, στη διαμόρφωση του σύγχρονου πολιτισμού συντελούν σημαντικά η παγκοσμιοποίηση, η μετανεωτερικότητα και η τεχνολογία.
Ο πολιτισμόςδιαμορφώνεται σήμερα σε μεγάλο βαθμό εξωκοινωνικά, βασίζεται σε σημαντικές κλίσεις της ανθρώπινης φύσης και επιβάλλεται παγκοσμίως με κατάλληλες επικοινωνιακές μεθοδεύσεις.
Η εξωκοινωνική αυτή κατασκευή πολιτισμού που χαρακτηρίζει έντονα την εποχή μας, οφείλεται αφενός στην αγορά και τις επιδιώξεις της και αφετέρου σε μεθοδεύσεις παγκόσμιας επιβολής, πέρα δε από τον εξωκοινωνικό αυτόν προσδιορισμό, στη διαμόρφωση του σύγχρονου πολιτισμού συντελούν σημαντικά η παγκοσμιοποίηση, η μετανεωτερικότητα και η τεχνολογία.
Ο κόσμος μεταβάλλεται ραγδαία και σύντομα θα είναι πολύ διαφορετικός.
Η έκβαση όμως της εξέλιξης που ήδη συντελείται δεν μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα.
Η παγκοσμιοποίηση παρέχει σημαντικές δυνατότητες άλλά δημιουργεί και σημαντικά προβλήματα, τα οποία αυξάνει η επιδίωξη εξουσιαστικής επιβολής, ενώ κρίσιμα ζητούμενα, στο μεταβατικό αυτό στάδιο, παραμένουν ο ποιοτικός προσδιορισμός της νέας εποχής, η διασφάλιση της ανθρώπινης ελευθερίας και αξιοπρέπειας και η διεκδίκηση της συμβατότητας, της περαιτέρω εξέλιξης με μια έλλογη αντίληψη του κόσμου και της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η έκβαση όμως της εξέλιξης που ήδη συντελείται δεν μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα.
Η παγκοσμιοποίηση παρέχει σημαντικές δυνατότητες άλλά δημιουργεί και σημαντικά προβλήματα, τα οποία αυξάνει η επιδίωξη εξουσιαστικής επιβολής, ενώ κρίσιμα ζητούμενα, στο μεταβατικό αυτό στάδιο, παραμένουν ο ποιοτικός προσδιορισμός της νέας εποχής, η διασφάλιση της ανθρώπινης ελευθερίας και αξιοπρέπειας και η διεκδίκηση της συμβατότητας, της περαιτέρω εξέλιξης με μια έλλογη αντίληψη του κόσμου και της ανθρώπινης ύπαρξης.
.~`~.
ΙΙ
Πολιτισμός
Πρόλογος
Ο πολιτισμός δεν είναι στατικό μέγεθος και, πολύ περισσότερο, δεν είναι εμπόρευμα, όπως απαίδευτα, απολίτιστα και συγχέοντας τον πολιτισμό με ορισμένα εμπορεύσιμα πολιτισμικά προϊόντα ή τουριστικά αξιοποιήσιμα μνημεία διακηρύσσουν αρκετοί στην Ελλάδα, στρεβλώνοντας έτσι και την αντίληψη της κοινωνίας για τον πολιτισμό.
Ο πολιτισμός είναι πρωτίστως ζώσα πραγματικότητα, ποιότητα που βιώνεται και εξελίσσεται, καθώς και ενεργή ιστορική συνείδηση και όχι κληρονομική περγαμηνή.
Ο πολιτισμός είναι ύλη και πνεύμα και πνεύμα, καθημερινότητα και διαχρονικότητα...
Ο πολιτισμός αποτελεί σήμερα το κρισιμότερο ίσως ζήτημα για το μέλλον του κόσμου, στον οποίον, παράλληλα με την ομογενοποιητική πολιτισμική επίδραση της παγκοσμιοποίησης, πραγματοποιείται μεθοδευμένα επιβολή ενός εξωκοινωνικά κατασκευασμένου πολιτισμού, ενώ μια σύνθετη πολιτισμική μεθόδευση, με ελαφρώς ποικίλο κατά περίσταση περιεχόμενο, χρησιμοποιείται για την επίτευξη παγκόσμιας γεωπολιτικής επιρροής...
Ο πολιτισμός είναι πρωτίστως ζώσα πραγματικότητα, ποιότητα που βιώνεται και εξελίσσεται, καθώς και ενεργή ιστορική συνείδηση και όχι κληρονομική περγαμηνή.
Ο πολιτισμός είναι ύλη και πνεύμα και πνεύμα, καθημερινότητα και διαχρονικότητα...
Ο πολιτισμός αποτελεί σήμερα το κρισιμότερο ίσως ζήτημα για το μέλλον του κόσμου, στον οποίον, παράλληλα με την ομογενοποιητική πολιτισμική επίδραση της παγκοσμιοποίησης, πραγματοποιείται μεθοδευμένα επιβολή ενός εξωκοινωνικά κατασκευασμένου πολιτισμού, ενώ μια σύνθετη πολιτισμική μεθόδευση, με ελαφρώς ποικίλο κατά περίσταση περιεχόμενο, χρησιμοποιείται για την επίτευξη παγκόσμιας γεωπολιτικής επιρροής...
Περαιτέρω, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης, ο τόπος και ο χώρος χάνουν τη συμβολική αξία τους, τα σύνορα καταρρέουν θεσμικά και πολιτισμικά, στη σκέψη και στην καθημερινή πρακτική, το έθνος απαξιώνεται συμβολικά και αποδυναμώνεται λειτουργικά, οι διαχωρισμοί και η ετερότητα αμβλύνονται και αναπτύσσεται παγκοσμίως ένας εθισμός στην πολυ-πολιτισμικότητα, ενώ οι κοινωνίες μετασχηματίζονται με βάση νέα πρότυπα και νέα λογική, που δημιουργούν την ανάγκη νοερής ανασύνθεσης και λειτουργικού επαναπροσδιορισμού της έννοιας της κοινωνικής συλλογικότητας.
Οι κοινωνίες και οι χώρες δεν προσδιορίζονται πια τοπικά αλλά παγκόσμια και αποτελούν χώρο ενός παγκόσμιου γίγνεσθαι, ορισμένες πόλεις έχουν εξελιχθεί σε αυτοδύναμες πολιτισμικές οντότητες παγκόσμιας εμβέλειας και επηρεάζουν καθοριστικά το παγκόσμιο σύστημα, ενώ οι ροές επικοινωνίας, που έχουν αυξηθεί ραγδαία, συνθέτουν μια συχνά αυτόνομη πραγματικότητα με πολύ σημαντικές επιπτώσεις στη συγκρότηση και αντίληψη του κόσμου.
Η διαμόρφωση μιας κοινής πολιτισμικής βάση της ανθρωπότητας, ενός ομογενοποημένου παγκόσμιου πολιτισμικού πλαισίου, μέσα στο οποίο οι ιδιαίτεροι πολιτισμοί δεν θα αποτελούν αυτόνομους πόλους αλλά στοιχεια του πλαισίου αυτού, συνθέτουν την πολιτισμική εκδοχή της παγκοσμιοποίησης, για την οποία η παγκοσμιότητα και η καθολικότητα αποτελούν προσδιοριστικά μεγέθη, πράγμα που καθιστά τον ειδικότερο ποιοτικό προσδιορισμό τους κρίσιμο για το μέλλον του κόσμου.
Οι κοινωνίες και οι χώρες δεν προσδιορίζονται πια τοπικά αλλά παγκόσμια και αποτελούν χώρο ενός παγκόσμιου γίγνεσθαι, ορισμένες πόλεις έχουν εξελιχθεί σε αυτοδύναμες πολιτισμικές οντότητες παγκόσμιας εμβέλειας και επηρεάζουν καθοριστικά το παγκόσμιο σύστημα, ενώ οι ροές επικοινωνίας, που έχουν αυξηθεί ραγδαία, συνθέτουν μια συχνά αυτόνομη πραγματικότητα με πολύ σημαντικές επιπτώσεις στη συγκρότηση και αντίληψη του κόσμου.
Η διαμόρφωση μιας κοινής πολιτισμικής βάση της ανθρωπότητας, ενός ομογενοποημένου παγκόσμιου πολιτισμικού πλαισίου, μέσα στο οποίο οι ιδιαίτεροι πολιτισμοί δεν θα αποτελούν αυτόνομους πόλους αλλά στοιχεια του πλαισίου αυτού, συνθέτουν την πολιτισμική εκδοχή της παγκοσμιοποίησης, για την οποία η παγκοσμιότητα και η καθολικότητα αποτελούν προσδιοριστικά μεγέθη, πράγμα που καθιστά τον ειδικότερο ποιοτικό προσδιορισμό τους κρίσιμο για το μέλλον του κόσμου.
Μετανεωτερικότητα
Η μετανεωτερικότητα, που αποτελεί διάσταση της σύγχρονης πραγματικότητας και όχι απλά θεωρητική κατασκευή ή ακαδημαϊκή στάση, ωθεί κατ'αρχάς προς την κατεύθυνση της 'ιδιαιτερότητας'και συνακόλουθα της πολυδιάσπασης.
Η αντίφαση που προκύπτει από τις διαμετρικά αντίθετες τάσεις της παγκοσμιοποίησης αφενός και της μετανεωτερικότητας αφετέρου, αίρεται με την ενσωμάτωση της μετανεωτερικότητας στο νέο παγκόσμιο πλαίσιο, μέσα από την ένταξη σ'αυτό της 'ιδιαιτερότητας'ως έκφρασης της 'καθολικότητας'και την ανασύνθεση της 'ετερότητας'με σύγχρονους όρους.
Ωστόσο, παραμένει ενεργός, έστω και σε περιορισμένο βαθμό, ένας αυτοδύναμος προσδιορισμός της παγκοσμιοποιούμενης πραγματικότητας από την αντίληψη και τις ποιότητες της μετανεωτερικότητας.
Έτσι, οι όποιες φυγόκεντρες τάσεις σηματοδοτεί η μετανεωτερικότιττα ανασυντίθενται, σε μεγάλο βαθμό, κεντρομόλα από την αφομοιωτική δύναμη της παγκοσμιοποίησης ή από τις μεθοδεύσεις παγκόσμιας επιβολής, ενώ παραμένει μια λανθάνουσα φυγόκεντρη επιρροή που, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, μπορεί να πυροδοτήσει πολυδιάσπαση στο μέλλον.
Η κύρια όμως επίδραση της μετανεωτερικότητας αφορά στη συγκρότηση της ανθρώπινης προσωπικότητας.
Στον μετανεωτερικό κόσμο, η ολότητα αντικαθίσταται από μια κατακερματισμένη πραγματικότητα, οι βεβαιότητες εξαλείφονται, τα όρια του πραγματικού και του φαντασιακού γίνονται ολοένα πιο δυσδιάκριτα, το εικονικό και το δήθεν υποκαθιστούν το πραγματικό ολοένα περισσότερο και η αίσθηση της συνοχής και της συνέχειας εξαφανίζονται σταδιακά.
Οι συμβολικές ιεραρχήσεις εξαλείφονται, η αισθητική ισοπεδώνεται και ο ρόλος της διανόησης αποδυναμώνεται και χάνει την κανονιστική του διάσταση, ο ορθολογισμός σχετικοποιείται κατ ο αποκρυφισμός προσδιορίζει ολοένα περισσότερο τη μεταφυσική αλλά και την ερμηνεία της τρέχουσας πραγματικότητας.
Η σύγχρονη κατακερματισμένη και ασυστηματοποίητη πραγματικότητα διαθέτει τη συνοχή και τη λογική των αποσπασματικών κινήτρων, αγνοεί την πρόοδο ως έννοια και ως επιδίωξη, δεν εκφράζει τη συλλογική ιστορική συνέχεια, ή την κοινή προοπτική και δεν παρέχει σκοπό στη ζωή, ενώ επιδίωξη αποτελούν πια το άμεσο και εύκολο, που απηχούν την αντι-ηρωική αντίληψη και στάση της εποχής.
Η νεωτερικότητα υπήρξε δημιούργημα της Δύσης που μεταφυτεύθηκε στον υπόλοιπο κόσμο παράγοντας ιδιαίτερες κατά περίπτωση εκδοχές της, η δε περαιτέρω εξέλιξή της προσδιορίσθηκε προνομιακά από τη Δύση.
Η μετανεωτερικότητα, η οποία δεν έχει τη συστημικότητα της νεωτερικότητας, είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος της αποτέλεσμα της συνολικής εξέλιξης του κόσμου και κατά ένα μέρος μικρότερο μέρος της εξωκοινωνική κατασκευή, καθιστά δε το περιεχόμενο του πολιτισμού αντικείμενο ευρύτερης διαπραγματευσης τοπικά και παγκόσμια, ενώ ορισμένες ποιότητές της αξιοποιούνται στις μεθοδεύσεις παγκόσμιας επιβολής.
Η αντίφαση που προκύπτει από τις διαμετρικά αντίθετες τάσεις της παγκοσμιοποίησης αφενός και της μετανεωτερικότητας αφετέρου, αίρεται με την ενσωμάτωση της μετανεωτερικότητας στο νέο παγκόσμιο πλαίσιο, μέσα από την ένταξη σ'αυτό της 'ιδιαιτερότητας'ως έκφρασης της 'καθολικότητας'και την ανασύνθεση της 'ετερότητας'με σύγχρονους όρους.
Ωστόσο, παραμένει ενεργός, έστω και σε περιορισμένο βαθμό, ένας αυτοδύναμος προσδιορισμός της παγκοσμιοποιούμενης πραγματικότητας από την αντίληψη και τις ποιότητες της μετανεωτερικότητας.
Έτσι, οι όποιες φυγόκεντρες τάσεις σηματοδοτεί η μετανεωτερικότιττα ανασυντίθενται, σε μεγάλο βαθμό, κεντρομόλα από την αφομοιωτική δύναμη της παγκοσμιοποίησης ή από τις μεθοδεύσεις παγκόσμιας επιβολής, ενώ παραμένει μια λανθάνουσα φυγόκεντρη επιρροή που, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, μπορεί να πυροδοτήσει πολυδιάσπαση στο μέλλον.
Η κύρια όμως επίδραση της μετανεωτερικότητας αφορά στη συγκρότηση της ανθρώπινης προσωπικότητας.
Στον μετανεωτερικό κόσμο, η ολότητα αντικαθίσταται από μια κατακερματισμένη πραγματικότητα, οι βεβαιότητες εξαλείφονται, τα όρια του πραγματικού και του φαντασιακού γίνονται ολοένα πιο δυσδιάκριτα, το εικονικό και το δήθεν υποκαθιστούν το πραγματικό ολοένα περισσότερο και η αίσθηση της συνοχής και της συνέχειας εξαφανίζονται σταδιακά.
Οι συμβολικές ιεραρχήσεις εξαλείφονται, η αισθητική ισοπεδώνεται και ο ρόλος της διανόησης αποδυναμώνεται και χάνει την κανονιστική του διάσταση, ο ορθολογισμός σχετικοποιείται κατ ο αποκρυφισμός προσδιορίζει ολοένα περισσότερο τη μεταφυσική αλλά και την ερμηνεία της τρέχουσας πραγματικότητας.
Η σύγχρονη κατακερματισμένη και ασυστηματοποίητη πραγματικότητα διαθέτει τη συνοχή και τη λογική των αποσπασματικών κινήτρων, αγνοεί την πρόοδο ως έννοια και ως επιδίωξη, δεν εκφράζει τη συλλογική ιστορική συνέχεια, ή την κοινή προοπτική και δεν παρέχει σκοπό στη ζωή, ενώ επιδίωξη αποτελούν πια το άμεσο και εύκολο, που απηχούν την αντι-ηρωική αντίληψη και στάση της εποχής.
Η νεωτερικότητα υπήρξε δημιούργημα της Δύσης που μεταφυτεύθηκε στον υπόλοιπο κόσμο παράγοντας ιδιαίτερες κατά περίπτωση εκδοχές της, η δε περαιτέρω εξέλιξή της προσδιορίσθηκε προνομιακά από τη Δύση.
Η μετανεωτερικότητα, η οποία δεν έχει τη συστημικότητα της νεωτερικότητας, είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος της αποτέλεσμα της συνολικής εξέλιξης του κόσμου και κατά ένα μέρος μικρότερο μέρος της εξωκοινωνική κατασκευή, καθιστά δε το περιεχόμενο του πολιτισμού αντικείμενο ευρύτερης διαπραγματευσης τοπικά και παγκόσμια, ενώ ορισμένες ποιότητές της αξιοποιούνται στις μεθοδεύσεις παγκόσμιας επιβολής.
Εξωκοινωνική κατασκευή του πολιτισμού
Η εξωκοινωνική κατασκευή του πολιτισμού που χαρακτηρίζει έντονα την εποχή μας, οφείλεται αφενός στην αγορά και την τεχνολογία και αφετέρου στην επιδίωξη παγκόσμιας επιβολής και τις μεθοδεύσεις της και προσδιορίζεται από τις προδιαγραφές ή τις επιδιώξεις τους.
Η αγορά που έχει καταστεί κεντρικό δομικό στοιχείο του παγκόσμιου συστήματος, ασκεί σήμερα παγκοσμίως ηγεμονική, κανονιστική και ομογενοποιητική επιρροή και παράγει αυτόνομα και κυρίαρχα πολιτισμό μέσα από τη δομή, τη λειτουργία και την αντίληψη της.
Ο πολιτισμός της αγοράς, που εξυπηρετεί κυρίαρχα τις επιδιώξεις της και την εγγενή τάση συνεχούς διεύρυνσης και εμβάθυνσης μέσα από την εμπορευματοποίηση όλων των εκφάνσεων της ζωής, υλικών και πνευματικών, προσδιορίζει σήμερα καθοριστικά την υλική και πνευματική σφαίρα, τις κοινωνικές σχέσεις και τη δομή και αντίληψη του κόσμου.
Η τεχνολογία και η ραγδαία εξέλιξη της δημιουργούν, επίσης, μια πραγματικότητα με ισχυρότατη κανονιστική και ομογενοποιητική επιρροή παγκοσμίως και καθοριστική επίδραση στη διαμόρφωση του φαντασιακού, μια πραγματικότητα που επιβάλλει νέους τρόπους ύπαρξης και δράσης, νέες συμβολικές εκδοχές και διαφορετική αντίληψη του κόσμου και της σχέσης του ανθρώπου με αυτόν, ενώ οι δυνατότητες της επιστρατεύονται για την προώθηση μεθοδεύσεων επιβολής.
Τέλος, η μεθόδευση παγκόσμιας επιβολής έχει κατά κανόνα θεσμική και πολιτισμική διάσταση και πραγματώνεται σε σημαντικό βαθμό με παγκόσμια επιβολή εξωκοινωνικά κατασκευασμένου πολιτισμού.
Η αγορά που έχει καταστεί κεντρικό δομικό στοιχείο του παγκόσμιου συστήματος, ασκεί σήμερα παγκοσμίως ηγεμονική, κανονιστική και ομογενοποιητική επιρροή και παράγει αυτόνομα και κυρίαρχα πολιτισμό μέσα από τη δομή, τη λειτουργία και την αντίληψη της.
Ο πολιτισμός της αγοράς, που εξυπηρετεί κυρίαρχα τις επιδιώξεις της και την εγγενή τάση συνεχούς διεύρυνσης και εμβάθυνσης μέσα από την εμπορευματοποίηση όλων των εκφάνσεων της ζωής, υλικών και πνευματικών, προσδιορίζει σήμερα καθοριστικά την υλική και πνευματική σφαίρα, τις κοινωνικές σχέσεις και τη δομή και αντίληψη του κόσμου.
Η τεχνολογία και η ραγδαία εξέλιξη της δημιουργούν, επίσης, μια πραγματικότητα με ισχυρότατη κανονιστική και ομογενοποιητική επιρροή παγκοσμίως και καθοριστική επίδραση στη διαμόρφωση του φαντασιακού, μια πραγματικότητα που επιβάλλει νέους τρόπους ύπαρξης και δράσης, νέες συμβολικές εκδοχές και διαφορετική αντίληψη του κόσμου και της σχέσης του ανθρώπου με αυτόν, ενώ οι δυνατότητες της επιστρατεύονται για την προώθηση μεθοδεύσεων επιβολής.
Τέλος, η μεθόδευση παγκόσμιας επιβολής έχει κατά κανόνα θεσμική και πολιτισμική διάσταση και πραγματώνεται σε σημαντικό βαθμό με παγκόσμια επιβολή εξωκοινωνικά κατασκευασμένου πολιτισμού.
Ο πολιτισμός διαμορφώνεται σήμερα σε μεγάλο βαθμό εξωκοινωνικά και βασίζεται σε σημαντικές κλίσεις της ανθρώπινης φύσης.
Είναι κατασκευασμένος και μαζικός, τεχνολογικός και υλιστικός, αντι-πνευματικός και αντι-ανθρώπινος, στη δε παραγωγή, διάδοση και επιβολή του συμβάλλουν αποφασιστικά τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, η σύγχρονη τεχνολογία και ένα παγκόσμιο δίκτυο επιβολής.
Η παγκόσμια κυριαρχία της αγοράς και η επιβολή της ως πολιτισμικού συστήματος αποτελεί κεντρική κατεύθυνση του σύγχρονου πολιτισμού, σημαντικά χαρακτηριστικά του οποίου είναι ακόμη η επιβολή και ιδεολογικοποίηση συγκεκριμένων προτύπων ζωής, σκέψης και συμπεριφοράς, η εμπορευματοποίηση κάθε έκφανσης της ζωής, ο έντονος ατομικισμός, ωφελιμισμός, ευδαιμονισμός και ηδονισμός, η εξατομίκευση, η προώθηση και κυριαρχία του επιφανειακού, του εφήμερου και αντι-ηρωικού, η αισθητικοποίηση της καθημερινότητας και η επιβολή μιας τρέχουσας, χαμηλής αισθητικής.
Οι αξίες αποδυναμώνονται και βαθμιαία ευτελίζονται, οι αρχές σχετικοποιούνται και εξαλείφονται και μόνον η επιδίωξη του κέρδους ή της επιβολής διατηρεί την πειστικότητα της.
Ο κόσμος δεν είναι πια δυϊκός αλλά πολύσημος στη βάση ενός ταυτόχρονου πολλαπλού συνδυασμού εκδοχών και αναπαραστάσεων και η ατομική ταυτότητα καθίσταται πολλαπλή και ευέλικτη.
Το σύνολο της εξέλιξης αυτής, σε συνδυασμό με τη μεθοδευμένη εξάρτηση του ανθρώπου από την ύλη και τα συμβολικά της παράγωγα, μεταβάλλει τους πολίτες σε άτομα ευάλωτα σε χειραγώγηση, ενώ ο μόνος εσωτερικός δεσμός τους είναι πια η κοινή εμπειρία της κατανάλωσης ή του αποκλεισμού και της εξαθλίωσης, η δε εμπορευματοποίηση, η κερδοσκοπία, ο ατομικισμός και η επιδίωξη εξουσιαστικής επιβολής προσδιορίζουν την οργάνωση και εκφορά κάθε θεσμικής ή εξωθεσμικής συλλογικότητας αλλά και την αντίληψη και συμπεριφορά των ατόμων.
Είναι κατασκευασμένος και μαζικός, τεχνολογικός και υλιστικός, αντι-πνευματικός και αντι-ανθρώπινος, στη δε παραγωγή, διάδοση και επιβολή του συμβάλλουν αποφασιστικά τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, η σύγχρονη τεχνολογία και ένα παγκόσμιο δίκτυο επιβολής.
Η παγκόσμια κυριαρχία της αγοράς και η επιβολή της ως πολιτισμικού συστήματος αποτελεί κεντρική κατεύθυνση του σύγχρονου πολιτισμού, σημαντικά χαρακτηριστικά του οποίου είναι ακόμη η επιβολή και ιδεολογικοποίηση συγκεκριμένων προτύπων ζωής, σκέψης και συμπεριφοράς, η εμπορευματοποίηση κάθε έκφανσης της ζωής, ο έντονος ατομικισμός, ωφελιμισμός, ευδαιμονισμός και ηδονισμός, η εξατομίκευση, η προώθηση και κυριαρχία του επιφανειακού, του εφήμερου και αντι-ηρωικού, η αισθητικοποίηση της καθημερινότητας και η επιβολή μιας τρέχουσας, χαμηλής αισθητικής.
Οι αξίες αποδυναμώνονται και βαθμιαία ευτελίζονται, οι αρχές σχετικοποιούνται και εξαλείφονται και μόνον η επιδίωξη του κέρδους ή της επιβολής διατηρεί την πειστικότητα της.
Ο κόσμος δεν είναι πια δυϊκός αλλά πολύσημος στη βάση ενός ταυτόχρονου πολλαπλού συνδυασμού εκδοχών και αναπαραστάσεων και η ατομική ταυτότητα καθίσταται πολλαπλή και ευέλικτη.
Το σύνολο της εξέλιξης αυτής, σε συνδυασμό με τη μεθοδευμένη εξάρτηση του ανθρώπου από την ύλη και τα συμβολικά της παράγωγα, μεταβάλλει τους πολίτες σε άτομα ευάλωτα σε χειραγώγηση, ενώ ο μόνος εσωτερικός δεσμός τους είναι πια η κοινή εμπειρία της κατανάλωσης ή του αποκλεισμού και της εξαθλίωσης, η δε εμπορευματοποίηση, η κερδοσκοπία, ο ατομικισμός και η επιδίωξη εξουσιαστικής επιβολής προσδιορίζουν την οργάνωση και εκφορά κάθε θεσμικής ή εξωθεσμικής συλλογικότητας αλλά και την αντίληψη και συμπεριφορά των ατόμων.
Επίλογος
Ο πολιτισμός έχει καταστεί σήμερα σημαντικός παράγοντας ισχύος και ισχυρότατο μέσο επιβολής, η δε πολιτισμική επιβολή αποτελεί το κύριο μέσο παγκόσμιου εξουσιασμού, που επιχειρείται μέσα από μεθοδεύσεις προσδιορισμού του νοήματος και επιβολής τρόπου ζωής και συμπεριφοράς.
ΙΙΙ
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα
Πρόλογος
Πέρα από τις όποιες εγγενείς αδυναμίες ή ελαττώματα μπορεί κανείς να προσάψει στην πολιτική, η πολιτική δεν παύει να αποτελεί σημαντική ποιότητα του πολιτισμού και λειτουργία που εγγυάται τη δυνατότητα του ανθρώπου να αντιδρά έλλογα και αποτελεσματικά στην επιβολή και στην επιχειρούμενη καθυπόταξη του και να προωθεί την ευημερία του.
Κατά συνέπεια, η υποβάθμιση ή η στρέβλωση της πολιτικής λειτουργίας σηματοδοτούν πολιτιστική υποβάθμιση και εξάλειψη ή περιορισμό των δυνατοτήτων αυτών.
Κατά συνέπεια, η υποβάθμιση ή η στρέβλωση της πολιτικής λειτουργίας σηματοδοτούν πολιτιστική υποβάθμιση και εξάλειψη ή περιορισμό των δυνατοτήτων αυτών.
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα αναπτύχθηκε και εξελίχθηκε ιστορικά σε συνάρτηση τόσο με την ελληνική κοινωνία όσο και με το διεθνές περιβάλλον, οι δύο δε αυτοί παράγοντες, σε συδυασμό με γεωπολιτικές πιέσεις, ιστορικές επιρροές και ποικίλα συμφέροντα ή εξαρτησεις, προσδιόρισαν ιστορικά τη μορφή, τη δομή και τη λειτουργία του.
Παρατηρώντας την εξέλιξή του αυτή, διαπιστώνει κανείς ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα κατέστη από νωρίς έκφραση του εκφεουδαρχισμού της χώρας και απέκτησε φεουδαρχικά χαρακτηριστικά.
Η διαπίστωση αυτή αναφέρεται σε κοινωνικές και πολιτικές δομές, αντίληψη και συστημικά πλαίσια λειτουργίας, που επιβλήθηκαν βαθμιαία στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος με βάση τους εγχώριους κοινωνικούς συσχετισμούς και την ξένη εξάρτηση και δεν συναρτάται με συγκεκριμένα πρόσωπα ούτε έχει την πρόθεση να απαξιώσει την προσφορά της πολιτικής στη χώρα στους δύο περίπου αιώνες ελεύθερου βίου, ουτε και να μειώσει τη θετική ιστορική συμβολή και το έργο σημαντικων εκπροσώπων της πολιτικης.
Γεγονός παραμένει, πάντοτε, ότι η πολιτική ζωή στη χώρα υπήρξε συνήθως ταραγμένη και συχνά ανώμαλη, οι συγκρούσεις έντονες και συχνά βίαιες, η δημοκρατία παρέμεινε πάντα ελλειμματική και οι θεσμοί ατελείς, ο κομματισμός, με διάφορες κατά καιρούς μορφές, αντανακλούσε έντονα ευρύτερες επιδιώξεις νομής του κράτους, ενώ το αίτημα εκσυγχρονισμού, χειραφέτησης από τον εκφεουδαρχισμό και υπέρβασης της πολιτισμικής σύγκρουσης Ανατολή-Δύση ήταν πάντα επίκαιρο, χωρίς ποτέ να ικανοποιηθεί επαρκώς.
Παρά ορισμένες σημαντικές εκσυγχρονιστικές προσπάθειες, τα φεουδαρχικά γενετικά χαρακτηριστικά της νεοελληνικής δομής και η δυναμική που είχαν αναπτύξει, καθώς και αρκετά ακόμα συμφέροντα και επιδιώξεις οδήγησαν βαθμιαία σε σημαντικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές στρεβλώσεις, σε πολιτισμική υστέρηση και στρεβλή πολιτική κοινωνικοποίηση...
Παρατηρώντας την εξέλιξή του αυτή, διαπιστώνει κανείς ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα κατέστη από νωρίς έκφραση του εκφεουδαρχισμού της χώρας και απέκτησε φεουδαρχικά χαρακτηριστικά.
Η διαπίστωση αυτή αναφέρεται σε κοινωνικές και πολιτικές δομές, αντίληψη και συστημικά πλαίσια λειτουργίας, που επιβλήθηκαν βαθμιαία στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος με βάση τους εγχώριους κοινωνικούς συσχετισμούς και την ξένη εξάρτηση και δεν συναρτάται με συγκεκριμένα πρόσωπα ούτε έχει την πρόθεση να απαξιώσει την προσφορά της πολιτικής στη χώρα στους δύο περίπου αιώνες ελεύθερου βίου, ουτε και να μειώσει τη θετική ιστορική συμβολή και το έργο σημαντικων εκπροσώπων της πολιτικης.
Γεγονός παραμένει, πάντοτε, ότι η πολιτική ζωή στη χώρα υπήρξε συνήθως ταραγμένη και συχνά ανώμαλη, οι συγκρούσεις έντονες και συχνά βίαιες, η δημοκρατία παρέμεινε πάντα ελλειμματική και οι θεσμοί ατελείς, ο κομματισμός, με διάφορες κατά καιρούς μορφές, αντανακλούσε έντονα ευρύτερες επιδιώξεις νομής του κράτους, ενώ το αίτημα εκσυγχρονισμού, χειραφέτησης από τον εκφεουδαρχισμό και υπέρβασης της πολιτισμικής σύγκρουσης Ανατολή-Δύση ήταν πάντα επίκαιρο, χωρίς ποτέ να ικανοποιηθεί επαρκώς.
Παρά ορισμένες σημαντικές εκσυγχρονιστικές προσπάθειες, τα φεουδαρχικά γενετικά χαρακτηριστικά της νεοελληνικής δομής και η δυναμική που είχαν αναπτύξει, καθώς και αρκετά ακόμα συμφέροντα και επιδιώξεις οδήγησαν βαθμιαία σε σημαντικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές στρεβλώσεις, σε πολιτισμική υστέρηση και στρεβλή πολιτική κοινωνικοποίηση...
Το πρόβλημα της Ελλάδας, είναι ενδογενές και είναι πρωτίστως πολιτικό, συνίσταται δε στη μεθοδευμένη αιχμαλωσία της ελληνικής κοινωνίας από ένα αναχρονιστικό και ανίκανο πολιτικό σύστημα που την καθηλώνει, την εκμεταλλεύεται και την βυθίζει στην υστέρηση και στη μειονεξία, απομυζά ατελέσφορα ή και λεηλατεί τους πόρους και εξαντλεί τις αντοχές της ελληνικής οικονομίας, αρκετοί δε από τους φυσικούς εκπροσώπους του επιδιώκουν να εξασφαλίσουν την εύνοια του παγκόσμιου πολιτικού συστήματος, με απεριόριστη συμμόρφωση στις όποιες επιθυμίες.
Με νεο-φεουδαρχική δομή και αντίληψη, πολλαπλώς στρεβλή σχέση με την κοινωνία και ανυπαρξία συγκροτημένης δημιουργικής πρότασης για τον τόπο στις σύγχρονες συνθήκες, το σημερινό ελληνικό πολιτικό σύστημα, ένα σύστημα που δεν ξέρει, δεν θέλει και δεν μπορεί, στερεί από τη χώρα τη δυνατότητα να ολοκληρωθεί δημιουργικά στο σύγχρονο παγκόσμιο περιβάλλον και την καταδικάζει να παρακολουθεί αμήχανα τον κόσμο να εξελίσσεται.
Θα πρέπει δε να σημειωθεί ότι, στο παρόν στάδιο της παγκόσμιας εξέλιξης, στο οποίο δημιουργούνται νέες δομές και ανακατανέμεται η ισχύς των κοινωνιών παγκοσμίως, η υστέρηση και η ακινησία στις οποίες καταδικάζει την Ελλάδα το εγχώριο πολιτικό σύστημα, μπορεί να αποβούν μοιραίες, δεδομένου και του γεωπολιτικού περιβάλλοντος.
Θα πρέπει δε να σημειωθεί ότι, στο παρόν στάδιο της παγκόσμιας εξέλιξης, στο οποίο δημιουργούνται νέες δομές και ανακατανέμεται η ισχύς των κοινωνιών παγκοσμίως, η υστέρηση και η ακινησία στις οποίες καταδικάζει την Ελλάδα το εγχώριο πολιτικό σύστημα, μπορεί να αποβούν μοιραίες, δεδομένου και του γεωπολιτικού περιβάλλοντος.
Δομή και χαρακτήρας
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα αποτελεί σήμερα ένα στεγανό και κλειστό σύστημα εξουσίας, μια δομή εξουσιαστικών συμφερόντων που περιορισμένα μόνον επηρεάζεται από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, εγχώριο και παγκόσμιο, και έχει χαμηλή σχέση αλληλόδρασης με αυτό.
Κύριες μονάδες συγκρότησης της εξουσιαστικής αυτής δομής, ειναι τα πολιτικά κόμματα που σήμερα λειτουργούν ως κλειστή επαγγελματική συντεχνία και, παρά τη μεταβολή συσχετισμών και ισορροπιών εξαιτίας της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, εξακολουθούν να αποτελούν κυρίαρχο στοιχείο του συστήματος, ένα σύμπλεγμα κρατικοδίαιτων ή μη επιχειρηματιών που έχουν άμεσα ή έμμεσα οφέλη από τη συμμετοχή τους στην εξουσιαστική δομή και τα ΜΜΕ που, άσχετα από το οποιο ιδιοκτησιακο καθεστώς τους, εξαρτώνται θεσμικά και ώς έναν βαθμό, οικονομικά από την πολιτική εξουσία και εξυπηρετούν λειτουργικά το πολιτικό σύστημα στη βάση μιας δομικής σχέσης.
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα είναι δηλαδή μέχρι σήμερα κομματοκεντρικο, με συνεχώς μειουμενη σχέση με την κοινωνία, από τις αρχές της δεκαετίας 1990, και βαθμιαία μετεξέλιξη σε κλειστή δικτυακη δομη, με πυρήνα της κόμματα-εταιρείες, ένα σύμπλεγμα επιχειρηματικών συμφερόντων που επιπλέον χρησιμεύουν ως δίαυλος για την κάλυψη ποικίλων οικονομικών απαιτήσεων του συστήματος και, τέλος, τα ΜΜΕ ως μηχανισμό επικοινωνίας και χειραγώγησης.
Η προνομιακή θέση των πολιτικών κομμάτων -κυρίως των δύο μεγάλων- στο σύστημα μέχρι σήμερα, οφείλεται στη δομή του μεταπολιτευτικού συστήματος, στην κατάλληλη για τον σκοπό αυτόν οργάνωση των δομών και λειτουργιών του κράτους, της αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, στη διχαστική πόλωση της κοινωνίας, ιδιαίτερα μετά το 1981 και στην έντονα πελατειακή αντίληψη που καλλιεργήθηκε και επιβλήθηκε, παράγοντες που όμως εξασθενούν βαθμιαία και ήδη δημιουργούν συνθήκες μεταβολής των συσχετισμών.
Το σύστημα αυτό υποστηρίζεται στη λειτουργία του από ένα υποσύστημα κατάλληλα κοινωνικοποιημένης επαγγελματικής στελέχωσης, στην πολιτική, τις μεγάλες επιχειρήσεις και τα ΜΜΕ και στηρίζεται κοινωνικά μέσα από ένα πλέγμα πελατειακών σχέσεων -το εύρος και η φύση του οποίου άρχισαν επίσης να μεταβάλλονται στη δεκαετία 1990- καθώς και μέσα από μια πρακτική ανοχής της διαφθοράς σε διάφορα επίπεδα.
Κύριες μονάδες συγκρότησης της εξουσιαστικής αυτής δομής, ειναι τα πολιτικά κόμματα που σήμερα λειτουργούν ως κλειστή επαγγελματική συντεχνία και, παρά τη μεταβολή συσχετισμών και ισορροπιών εξαιτίας της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, εξακολουθούν να αποτελούν κυρίαρχο στοιχείο του συστήματος, ένα σύμπλεγμα κρατικοδίαιτων ή μη επιχειρηματιών που έχουν άμεσα ή έμμεσα οφέλη από τη συμμετοχή τους στην εξουσιαστική δομή και τα ΜΜΕ που, άσχετα από το οποιο ιδιοκτησιακο καθεστώς τους, εξαρτώνται θεσμικά και ώς έναν βαθμό, οικονομικά από την πολιτική εξουσία και εξυπηρετούν λειτουργικά το πολιτικό σύστημα στη βάση μιας δομικής σχέσης.
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα είναι δηλαδή μέχρι σήμερα κομματοκεντρικο, με συνεχώς μειουμενη σχέση με την κοινωνία, από τις αρχές της δεκαετίας 1990, και βαθμιαία μετεξέλιξη σε κλειστή δικτυακη δομη, με πυρήνα της κόμματα-εταιρείες, ένα σύμπλεγμα επιχειρηματικών συμφερόντων που επιπλέον χρησιμεύουν ως δίαυλος για την κάλυψη ποικίλων οικονομικών απαιτήσεων του συστήματος και, τέλος, τα ΜΜΕ ως μηχανισμό επικοινωνίας και χειραγώγησης.
Η προνομιακή θέση των πολιτικών κομμάτων -κυρίως των δύο μεγάλων- στο σύστημα μέχρι σήμερα, οφείλεται στη δομή του μεταπολιτευτικού συστήματος, στην κατάλληλη για τον σκοπό αυτόν οργάνωση των δομών και λειτουργιών του κράτους, της αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, στη διχαστική πόλωση της κοινωνίας, ιδιαίτερα μετά το 1981 και στην έντονα πελατειακή αντίληψη που καλλιεργήθηκε και επιβλήθηκε, παράγοντες που όμως εξασθενούν βαθμιαία και ήδη δημιουργούν συνθήκες μεταβολής των συσχετισμών.
Το σύστημα αυτό υποστηρίζεται στη λειτουργία του από ένα υποσύστημα κατάλληλα κοινωνικοποιημένης επαγγελματικής στελέχωσης, στην πολιτική, τις μεγάλες επιχειρήσεις και τα ΜΜΕ και στηρίζεται κοινωνικά μέσα από ένα πλέγμα πελατειακών σχέσεων -το εύρος και η φύση του οποίου άρχισαν επίσης να μεταβάλλονται στη δεκαετία 1990- καθώς και μέσα από μια πρακτική ανοχής της διαφθοράς σε διάφορα επίπεδα.
Κύρια μέριμνα της εξουσιαστικής αυτής δομής, εκτός απο το νομή του κράτους και των δυνατοτήτων της χώρας, είναι η επιβίωσή της στις νέες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί παγκοσμίως, χωρίς σημαντικές μεταβολές στη συγκρότησή της και κυρίως στη μορφή και το περιεχόμενο του εξουσιασμού που ασκεί.
Επιπλέον, η εξουσιαστική αυτή δομή και οι μονάδες της, ως συστημικές και ως φυσικές οντότητες, επιδιώκουν να ενσωματωθούν στην παγκόσμια δομή ως μηχανισμός εγχώριας επιβολής της και να αναγνωρισθούν ως τοπική ελίτ, πράγμα που όμως συγκρούεται με την ταυτόχρονη επιδίωξή τους να διατηρήσουν σχεδόν αναλλοίωτο το περιεχόμενο της εξουσίας τους και δυσχεραίνεται από τη σημαντική υστέρησή τους στην αντίληψη, την οργάνωση, την αποτελεσματικότητα και την ευχέρεια προσαρμογής στις νέες συνθήκες, οι οποίες αναδεικνύουν επιπροσθέτως τις διαφορές στην αντίληψη και την αντίδραση στο εσωτερικό του συστήματος, που βρίσκεται ήδη σε αναζήτηση βιώσιμης πολιτικής προοπτικής, ενώ επίσης μεταβάλλουν τους συστημικούς συσχετισμούς και τις ενδοσυστημικές ισορροπίες.
Επιπλέον, η εξουσιαστική αυτή δομή και οι μονάδες της, ως συστημικές και ως φυσικές οντότητες, επιδιώκουν να ενσωματωθούν στην παγκόσμια δομή ως μηχανισμός εγχώριας επιβολής της και να αναγνωρισθούν ως τοπική ελίτ, πράγμα που όμως συγκρούεται με την ταυτόχρονη επιδίωξή τους να διατηρήσουν σχεδόν αναλλοίωτο το περιεχόμενο της εξουσίας τους και δυσχεραίνεται από τη σημαντική υστέρησή τους στην αντίληψη, την οργάνωση, την αποτελεσματικότητα και την ευχέρεια προσαρμογής στις νέες συνθήκες, οι οποίες αναδεικνύουν επιπροσθέτως τις διαφορές στην αντίληψη και την αντίδραση στο εσωτερικό του συστήματος, που βρίσκεται ήδη σε αναζήτηση βιώσιμης πολιτικής προοπτικής, ενώ επίσης μεταβάλλουν τους συστημικούς συσχετισμούς και τις ενδοσυστημικές ισορροπίες.
Η διαχείριση του 'έθνους'και της 'δημοκρατίας', που μέχρι τις αρχές της δεκαετίας 1990 ήταν οι κύριοι ιδεολογικοί πυλώνες πάνω στους οποίους δομήθηκε η κυριαρχία του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος, αντικαταστάθηκαν βαθμιαία από τη διαχείριση της 'προσαρμογής'στις νέες συνθήκες, που και αυτή τείνει να αντικατασταθεί από κάποια διαχείριση του 'μέλλοντος', ως έννοιας χρονικής και ποιοτικής.
Στην πράξη, βέβαια, το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα ούτε στο έθνος προσέδωσε σύγχρονο χαρακτήρα, ούτε στη δημοκρατία το ουσιαστικό περιεχόμενό της, ούτε την προσαρμογή έχει προωθήσει δημιουργικά, ούτε το μέλλον είναι σε θέση να εγγυηθεί.
Αντιθέτως, έχει συντελέσει πρωταρχικά στη σημερινή συνολική υστέρηση και νοσηρότητα, στη στρέβλωση και τη διαφθορά της ελληνικής κοινωνίας, στην αξιακή καθίζηση, στην αποσάθρωση της ελληνικής οικονομίας και στη σμίκρυνση των δυνατοτήτων της χώρας και της συνολικής προοπτικής της.
Αλλά προσχηματικός και συχνά προβληματικός είναι και ο πολιτικός λόγος που αρθρώνει το πολιτικό σύστημα σήμερα, σε σχέση με την παγκοσμιοποίηση και τη νέα εποχή, ένας λόγος που χαρακτηρίζεται από γενικόλογους πατερναλιστικούς αφορισμούς, αποσπασματικές νουθεσίες προσαρμογής, προσχηματική υιοθέτηση της κοινωνικής ανασφάλειας ή της πατριωτικής ευαισθησίας, αντιδραστικό ανορθολογισμό, ιδεοληπτικές εμμονές και ιδεολογικές αγκυλώσεις, ή πρωτοφανή άγνοια, ρηχότητα και αμηχανία, ένας λόγος που καθίσταται κοινωνικά προκλητικός και συνιστά ύβρι όταν νέοι άνθρωποι, που δεν έχουν ιδρώσει ούτε μια ώρα στην παραγωγή ούτε έχουν να επιδείξουν κανένα ουσιαστικό έργο, εκτός από την ευνοιοκρατική συνήθως ένταξη τους στην επετηρίδα του πολιτικού συστήματος, απευθύνονται, με προτεταμένο το δάχτυλο, προς μια εξουθενωμένη και απελπισμένη κοινωνία, από την οποία έχουν πάρει πολλά, για να της ζητήσουν αλαζονικά, επιτακτικά και υστερόβουλα 'να συμμορφωθεί', 'να προσαρμοσθεί'ή 'να αγωνισθεί'.
Στην πράξη, βέβαια, το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα ούτε στο έθνος προσέδωσε σύγχρονο χαρακτήρα, ούτε στη δημοκρατία το ουσιαστικό περιεχόμενό της, ούτε την προσαρμογή έχει προωθήσει δημιουργικά, ούτε το μέλλον είναι σε θέση να εγγυηθεί.
Αντιθέτως, έχει συντελέσει πρωταρχικά στη σημερινή συνολική υστέρηση και νοσηρότητα, στη στρέβλωση και τη διαφθορά της ελληνικής κοινωνίας, στην αξιακή καθίζηση, στην αποσάθρωση της ελληνικής οικονομίας και στη σμίκρυνση των δυνατοτήτων της χώρας και της συνολικής προοπτικής της.
Αλλά προσχηματικός και συχνά προβληματικός είναι και ο πολιτικός λόγος που αρθρώνει το πολιτικό σύστημα σήμερα, σε σχέση με την παγκοσμιοποίηση και τη νέα εποχή, ένας λόγος που χαρακτηρίζεται από γενικόλογους πατερναλιστικούς αφορισμούς, αποσπασματικές νουθεσίες προσαρμογής, προσχηματική υιοθέτηση της κοινωνικής ανασφάλειας ή της πατριωτικής ευαισθησίας, αντιδραστικό ανορθολογισμό, ιδεοληπτικές εμμονές και ιδεολογικές αγκυλώσεις, ή πρωτοφανή άγνοια, ρηχότητα και αμηχανία, ένας λόγος που καθίσταται κοινωνικά προκλητικός και συνιστά ύβρι όταν νέοι άνθρωποι, που δεν έχουν ιδρώσει ούτε μια ώρα στην παραγωγή ούτε έχουν να επιδείξουν κανένα ουσιαστικό έργο, εκτός από την ευνοιοκρατική συνήθως ένταξη τους στην επετηρίδα του πολιτικού συστήματος, απευθύνονται, με προτεταμένο το δάχτυλο, προς μια εξουθενωμένη και απελπισμένη κοινωνία, από την οποία έχουν πάρει πολλά, για να της ζητήσουν αλαζονικά, επιτακτικά και υστερόβουλα 'να συμμορφωθεί', 'να προσαρμοσθεί'ή 'να αγωνισθεί'.
Ο παγκοσμίως διάχυτος ατομικισμός και η αξιακή ρευστότητα που χαρακτηρίζει την εποχή μας, έχουν επηρεάσει σημαντικά την αντίληψη και τη λειτουργία του ελληνικού πολιτικού συστήματος και τη σχέση του με την κοινωνία, έχουν εισαγάγει μιαν αντίληψη της πολιτικής ως μέσου απροσχημάτιστης ατομικιστικής επιδίωξης και την έχουν μετατρέψει σε ιδιοτελή δραστηριότητα, κατάσταση που επιτείνουν η εγχώρια απουσία αξιακής δομής, η έκπτωση των θεσμών και η εκτεταμένη διαφθορά.
Ανάλογη επιρροή έχει ασκήσει στην εξέλιξη του ελληνικού πολιτικού συστήματος και η παγκόσμια κυριαρχία της νεο-φιλελέυθερης αγοράς ως οικονομικής, πολιτισμικής και πολιτικής δομής και η παγκόσμια διάχυση των κανόνων και των μεθόδων της.
Περαιτέρω, σε μια χώρα αξιακά άναρχη, λειτουργικά προβληματική, με περίπου αρνητική παράδοση ελέυθερου ανταγωνισμού και ένα πολιτικό σύστημα με καθεστωτική φεουδαρχική αντίληψη, όπως είναι η Ελλάδα, η νεο-φιλελέυθερη αγορά εισήχθη στρεβλά και επιλεκτικά, με κριτήριο τη διασφάλιση της σταθερότητας του πολιτικού συστήματος και την εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων, με αποτέλεσμα περιορισμένη σε ποιότητα και εύρος δομική προσαρμογή, κατασπατάληση, αν όχι και λεηλασία, πόρων και αδιαφάνεια'η εκρηκτική παγκόσμια εξάπλωση της αγοράς σήμανε στην Ελλάδα, πρωτίστως, ευκαιρία για 'δουλειές', δηλαδή 'αρπαχτές' (grabs) και λεηλασία της εθνικής περιουσίας, το δε αποτέλεσμά τους είναι ορατό από όλους.
Επιπλέον, ο πολιτικός κόσμος της χώρας, παρά τις όποιες ρητορείες, έχει καταστεί, στη μεγάλη πλειονότητα του, μια αποκομμένη απο την κοινωνία, προνομιούχος μεγαλο-διευθυντική στελέχωση της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, που έχει αφομοιώσει ασμένως σε προσωπικό επίπεδο όλα τα χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές του πολιτισμού της νεο-φιλελεύθερης αγοράς και την κοινωνική αλαζονία των ελίτ της, συνδυασμένη με εγχώριο επαρχιωτισμό και νεο-πλουτισμό, ενώ ταυτόχρονα δεν έχει, στη μεγάλη επίσης πλειονότητά του τη γνώση, την ικανότητα ή τη διάθεση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά ούτε καν τα τρέχοντα προβλήματα της καθημερινότητας'ένας πολιτικός κόσμος που χρειάζεται ριζική ανανέωση, την οποία δεν είναι βέβαιο ότι η ελληνική κοινωνία θα μπορέσει να πραγματοποιήσει.
Ανάλογη επιρροή έχει ασκήσει στην εξέλιξη του ελληνικού πολιτικού συστήματος και η παγκόσμια κυριαρχία της νεο-φιλελέυθερης αγοράς ως οικονομικής, πολιτισμικής και πολιτικής δομής και η παγκόσμια διάχυση των κανόνων και των μεθόδων της.
Περαιτέρω, σε μια χώρα αξιακά άναρχη, λειτουργικά προβληματική, με περίπου αρνητική παράδοση ελέυθερου ανταγωνισμού και ένα πολιτικό σύστημα με καθεστωτική φεουδαρχική αντίληψη, όπως είναι η Ελλάδα, η νεο-φιλελέυθερη αγορά εισήχθη στρεβλά και επιλεκτικά, με κριτήριο τη διασφάλιση της σταθερότητας του πολιτικού συστήματος και την εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων, με αποτέλεσμα περιορισμένη σε ποιότητα και εύρος δομική προσαρμογή, κατασπατάληση, αν όχι και λεηλασία, πόρων και αδιαφάνεια'η εκρηκτική παγκόσμια εξάπλωση της αγοράς σήμανε στην Ελλάδα, πρωτίστως, ευκαιρία για 'δουλειές', δηλαδή 'αρπαχτές' (grabs) και λεηλασία της εθνικής περιουσίας, το δε αποτέλεσμά τους είναι ορατό από όλους.
Επιπλέον, ο πολιτικός κόσμος της χώρας, παρά τις όποιες ρητορείες, έχει καταστεί, στη μεγάλη πλειονότητα του, μια αποκομμένη απο την κοινωνία, προνομιούχος μεγαλο-διευθυντική στελέχωση της νεο-φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, που έχει αφομοιώσει ασμένως σε προσωπικό επίπεδο όλα τα χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές του πολιτισμού της νεο-φιλελεύθερης αγοράς και την κοινωνική αλαζονία των ελίτ της, συνδυασμένη με εγχώριο επαρχιωτισμό και νεο-πλουτισμό, ενώ ταυτόχρονα δεν έχει, στη μεγάλη επίσης πλειονότητά του τη γνώση, την ικανότητα ή τη διάθεση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά ούτε καν τα τρέχοντα προβλήματα της καθημερινότητας'ένας πολιτικός κόσμος που χρειάζεται ριζική ανανέωση, την οποία δεν είναι βέβαιο ότι η ελληνική κοινωνία θα μπορέσει να πραγματοποιήσει.
Επίλογος
Η αντιμετώπιση της εξωτερικής πολιτικής από το πολιτικό σύστημα με τρόπο που να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του ή τις προσωπικές επιδιώξεις εκπροσώπων του, δεν είναι ασύνηθες φαινόμενο στην Ελλάδα -με ορισμένες ιστορικές εξαιρέσεις-, ο δε ενδοτισμός ή η προσφορά σε ξένη εξάρτηση, που συνήθως βαφτίζονται 'ρεαλισμός', ή η επιδίωξη αποφυγής του πολιτικού κόστους, η ψηφοθηρική δημαγωγία και η ιδιοτελής κολακεία του λαϊκού θυμικού, που συνήθως βαφτίζονται 'πατριωτισμός', έχουν ζημιώσει επανειλημμένα τη χώρα.
Από τα μέσα της δεκαετίας 1990, ως αποτέλεσμα της παγκόσμιας μεταβολής και εγχώριων ατομικιστικών επιδιώξεων, τα φαινόμενα συμμόρφωσης σε ξένες επιθυμίες άρχισαν να αυξάνονται σημαντικά και να αποκτούν συστημικό χαρακτήρα, χωρίς να περιορίζονται στην πολιτική εξουσία, η οποία εξάλλου δεν ευθύνεται πάντοτε για όλα όσα με ευκολία της καταλογίζουν.
Ως αποτέλεσμα της εξέλιξης αυτής επιταχύνθηκε η αρνητική για την Ελλάδα έκβαση σε αρκετά ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής, ενώ αυξήθηκε η ξένη επιρροή όσον αφορά στη διαμόρφωση της συνολικής προοπτικής της χώρας, η θέση και οι μελλοντικές δυνατότητες της οποίας αποδυναμώθηκαν σημαντικά.
Από τα μέσα της δεκαετίας 1990, ως αποτέλεσμα της παγκόσμιας μεταβολής και εγχώριων ατομικιστικών επιδιώξεων, τα φαινόμενα συμμόρφωσης σε ξένες επιθυμίες άρχισαν να αυξάνονται σημαντικά και να αποκτούν συστημικό χαρακτήρα, χωρίς να περιορίζονται στην πολιτική εξουσία, η οποία εξάλλου δεν ευθύνεται πάντοτε για όλα όσα με ευκολία της καταλογίζουν.
Ως αποτέλεσμα της εξέλιξης αυτής επιταχύνθηκε η αρνητική για την Ελλάδα έκβαση σε αρκετά ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής, ενώ αυξήθηκε η ξένη επιρροή όσον αφορά στη διαμόρφωση της συνολικής προοπτικής της χώρας, η θέση και οι μελλοντικές δυνατότητες της οποίας αποδυναμώθηκαν σημαντικά.
Ευστράτιος Αλμπάνης
Ελλάδα και Παγκοσμιοποίηση
Εκδ. Libro
2005
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.
- Πλανητικός μετασχηματισμός.
- Μετα-ανθρωπότητα.
- Πολυπολικότητα
*
- Από την κρίση των κομμάτων, στον δρόμο προς την υποτέλεια και τις επακόλουθες ψευδαισθήσεις. Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα της Ελλάδας - μέρος α´.
- Ενθυμήσεις για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας, τη παλαιότερη διάψευση των προσδοκιών, τη κρίση των κομμάτων κατά τη περίοδο ανάμεσα στην τότε χρεοκοπία και τον πόλεμο και τη δημιουργία της «Εθνικής Εταιρείας»'καθώς και ένα παράρτημα.
- Εισαγωγικά για το εσωτερικό κομματικό -ονομάζεται και- «πολιτικό» σκηνικό της χώρας, την ιστορικότητα του και τρεις υποθέσεις για τα ελληνικά κόμματα'καθώς και μια παρέκβαση.
- Εισαγωγικά για την ιστορικότητα της αιτίασης της διαφθοράς και των κομματικών συστημάτων στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας.
- Ιστορικές ενθυμήσεις για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, τα όρια του θεωρήματος των πελατειακών σχέσεων, ορισμένες αναλύσεις και συγκρίσεις, και αόριστες σοφιστείες περί εξουσίας.
- Εξωτερική πολιτική: θεωρία και εφαρμοσμένη πολιτική.
- Περί της -δήθεν αυτονόητης- «πρωτοκαθεδρίας» της εσωτερικής πολιτικής I.
- Πλαίσια και συνέπειες της υποτέλειας - μέρος α´.
- Ενθυμήσεις.
- Πολιτισμός και Παγκοσμιοποίηση ή «Πολιτισμός» και «Παγκοσμιοποίηση». I) Αντικειμενική Εξέλιξη και Επιδίωξη και II) Εθνικισμός και Παγκοσμιοποίηση.
- Πλανητικός μετασχηματισμός -εισαγωγικά περί «γεωκεντρικής τεχνολογίας» και «εθνοκεντρικής πολιτικής», παγκοσμιοποίησης και μη αναστρεψιμότητας της, διεθνικών οργανισμών, πολυεθνικών επιχειρήσεων και εθνών-κρατών.
- Μερική παγκοσμιοποίηση των διεθνών χρηματοοικονομικών - Ενότητα ή κατακερματισμός του νομισματικού συστήματος; - Η αυξημένη περιφερειοποίηση των υπηρεσιών και της βιομηχανικής παραγωγής - Η διαμάχη για την πολυεθνική επιχείρηση και το έθνος-κράτος.
- Μετα-ανθρώπινος μετα-φιλελευθερισμός: ο πυρήνας της αμερικανικής «έξυπνης δύναμης».
- Πλανητικός μετασχηματισμός -ιδεολογικά νομιμοποίητικά α.
- Πλανητικός μετασχηματισμός - ιδεολογικά νομιμοποίητικά β.
*
- Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις, (η μέρα που αφέθηκες κ’ ενδίδεις)...
- Ευερέθιστες, αλλά αναγκαίες ενθυμήσεις και παρατηρήσεις.
- Δύο σχόλια για το εσωτερικό: Το δικαίωμα των νέων στην πολιτική παιδεία και «Υπαρκτή Δημοκρατία» χωρίς πολιτική και χωρίς κόμματα. Δεν μπορούμε να χάσουμε άλλα 40 χρόνια.
- Οι δομές του νεοφασισμού.
- Μετα-πολιτική μετα-ανθρωπότητα στο ελλαδικό μετα-κράτος του Σαμαρά και του Τσίπρα.
********************
- Για έναν ερωτικό Λόγο -α.
- Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος α.
- Ας προσπαθήσουμε να ρωτήσουμε το μαντείο για τη μοίρα της σύγχρονης Ελλάδας... - μέρος β.
- Τρία κείμενα για την Ελλάδα, την Ευρώπη και τις Η.Π.Α σχετιζόμενα με τη θεωρία του Huntington και δύο κείμενα για την αποπαγκοσμιοποίηση και τα γεωπολιτικά ρήγματα στην Ευρώπη.
- Εισαγωγή στη νεοελληνική ἀστική ἰδεολογία. Οι παρενέργειες του γλωσσικού, τέχνη και επιστήμη, και η νεοελληνική ἀστική ἰδεολογία καί η ἀριστερά.
- Ενθυμήσεις παραμέτρων και ψευδαισθήσεων - για το εσωτερικό «πολιτικό» σκηνικό.
07/28/14--02:36: Η διάσταση του συγχρονισμού τριών ζητημάτων: Το Παλαιστινιακό, το θέμα του Ιράκ και το Κουρδικό, τα Βαλκάνια και ο μαρκοπρόθεσμός στρατηγικός σχεδιασμός των ΗΠΑ.
.~`~.
Ι
Αν μπορούμε να συνοψίσουμε τη διαφορά μεταξύ της οπτικής γωνίας των ΗΠΑ και της Ευρώπης στο «Κουρδικό ζήτημα», οι ΗΠΑ σε πρώτο στάδιο θεώρησαν το «Κουρδικό ζήτημα» κυρίως μέρος του Ιρακινού προβλήματος, ενώ η Ευρώπη θεωρεί το ζήτημα πρωτίστως ως θέμα που αφορά την Τουρκία. Η εξέταση του «Κουρδικού ζητήματος» εντός των συνόρων του Ιράκ και της Τουρκίας αδυνατεί να προσδιορίσει εξολοκλήρου τα επί του εν λόγω ζητήματος συμφέροντα της Ευρώπης και των ΗΠΑ αντιστοίχως...
Η θεώρηση εκ μέρους της Ευρώπης του «Κουρδικού ζητήματος», πέραν του ότι αξιολογείται ως σύμφυτο στοιχείο της αίτησης της Τουρκίας προς ένταξη της στην ΕΕ, πρόκειται περί ενός προβλήματος, το οποίο επηρεάζει τις διμερείς σχέσεις με τα ευρωπαϊκά κράτη, πρωτίστως με την Ελλάδα και με τη Γερμανία...
Η θεώρηση εκ μέρους της Ευρώπης του «Κουρδικού ζητήματος», πέραν του ότι αξιολογείται ως σύμφυτο στοιχείο της αίτησης της Τουρκίας προς ένταξη της στην ΕΕ, πρόκειται περί ενός προβλήματος, το οποίο επηρεάζει τις διμερείς σχέσεις με τα ευρωπαϊκά κράτη, πρωτίστως με την Ελλάδα και με τη Γερμανία...
Η σύλληψη του Αμντουλάχ Οτζαλάν αξιολογούμενη από τη σκοπιά των μεγάλων δυνάμεων δεν είναι τίποτε άλλο από την έναρξη ενός νέου στρατηγικού παιχνιδιού... κατά πάσα πιθανότητα οι ΗΠΑ έπαιξαν σημαντικό ρόλο επηρεάζοντας άμεσα ή έμμεσα στο να πειστεί η Ελλάδα να τον παραδόσει όσο και στη διαξαγωγή της επιχείρησης στην Κένυα.
Η παρεχόμενη από τις ΗΠΑ στήριξη προς την Τουρκία ενδεχομένως να διαρκέσει ως την επίλυση των αβεβαιοτήτων του Ιρακινού και Παλαιστινιακού ζητήματος.
Η παρεχόμενη από τις ΗΠΑ στήριξη προς την Τουρκία ενδεχομένως να διαρκέσει ως την επίλυση των αβεβαιοτήτων του Ιρακινού και Παλαιστινιακού ζητήματος.
Έτσι, οι ΗΠΑ έδωσαν το εξής μήνυμα στην Τουρκία:
Με τη σύλληψη του Οτζαλάν το Κουρδικό ζήτημα στην Τουρκία έχει περιέλθει στη δικαιοδοσία και στον πλήρη έλεγχο της. Συνεπώς, ελαχιστοποιήθηκαν οι πτυχές του καθεστώτος του Ιράκ και των εξελίξεων του Βορείου Ιράκ που προκαλούσαν ανησυχία...
Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις οι ΗΠΑ θεωρούν ότι η Τουρκία στις επόμενες κινήσεις της θα υιοθετήσει σχετικά με το Ιράκ μια πιο ευέλικτη στάση.
Με τη σύλληψη του Οτζαλάν το Κουρδικό ζήτημα στην Τουρκία έχει περιέλθει στη δικαιοδοσία και στον πλήρη έλεγχο της. Συνεπώς, ελαχιστοποιήθηκαν οι πτυχές του καθεστώτος του Ιράκ και των εξελίξεων του Βορείου Ιράκ που προκαλούσαν ανησυχία...
Κάτω από αυτές τις προϋποθέσεις οι ΗΠΑ θεωρούν ότι η Τουρκία στις επόμενες κινήσεις της θα υιοθετήσει σχετικά με το Ιράκ μια πιο ευέλικτη στάση.
Η Ευρώπηαντιλαμβάνεται ότι ο άμεσος συσχετισμός των τουρκοευρωπαϊκών σχέσεων με το Κουρδικό ζήτημα στην πραγματικότητα μετατρέπει το τελευταίο σε ένα ευρωπαϊκό ζήτημα. Κατανοεί επίσης ότι οποιαδήποτε λύση που θα επιτευχθεί στο θέμα του Ιράκ δεν θα είναι ικανή να επιλύσει τις δυσκολίες που εμφανίζονται στον ευρωπαϊκό βραχίονα του εν λόγω ζητήματος [II].
Γενικά η Ευρώπη και ειδικότερα η Ελλάδα κατά τη διαδικασία της σύλληψης Οτζαλάν από διπλωματικής σκοπιάς έδωσαν ανεπιτυχείς εξετάσεις.
Το αδιέξοδο στο οποίο περιήλθε η Ελλάδα, αποτέλεσε ένα από τα πιο ενδεικτικά παραδείγματα για το τι αποτέλεσμα μπορούν να έχουν οι αδυναμίες επίτευξης ισορροπίας στους προβληματικούς τομείς μεταξύ των άμεσων διπλωματικών και έμμεσων επιχειρησιακών μέσων.
Το αδιέξοδο στο οποίο περιήλθε η Ελλάδα, αποτέλεσε ένα από τα πιο ενδεικτικά παραδείγματα για το τι αποτέλεσμα μπορούν να έχουν οι αδυναμίες επίτευξης ισορροπίας στους προβληματικούς τομείς μεταξύ των άμεσων διπλωματικών και έμμεσων επιχειρησιακών μέσων.
.~`~.
ΙΙ
Ποτέ άλλοτε η δυτική Εύρώπη δέν ευρέθηκε τόσο ιστορικά άμήχανη όσο κατά τά τελευταία χρόνια. Ουτε κάν γιά τήν ανατολική Ευρώπη δέν βρέθηκε νά διαθέτη ή δυτική μίαν άντίληψη συνύπαρξης.
Απόδειξη της ολικής αγνόησης (όχι άγνοιας) της πνευματικής ιστορίας της ανατολικής Ευρώπης (μια ιδιαιτερότητα που υποβάλλεται ακριβώς από την συνύπαρξη με τις πολιτιστικές αξίες του ανατολικου ημισφαιρίου καί πού στήν λογοτεχνία θά όδηγήση στην δημιουργία όλοκλήρων σχολών καί ρευμάτων, όπως ο Σαρματισμος π.χ. στην Πολωνία) είναι ακριβώς οι απόψεις που επεκράτησαν μετά τη πτώση των συνόρων.
Η πρώτη θεωρία ήταν η «θεωρία του απορροφητήρος» (!) -«Staubsauger theorie»-, δια της οποίας το όλον θέμα της ανατολικής Ευρώπης ελύετο δι'οικονομικής... απορροφήσεως.
Αλλα πως ομως - αποικιοκρατικά ή πολιτικά καί ιστορικά;
Έπ'αυτού βεβαίως δεν ηταν δυνατόν νά ύπάρχη άπάντηση, και δεν υπαρχει ακόμη φυσικά, και δια τούτο εφευρέθηκε ό νέος όρος του «βλέποντας και κανοντας»...
Κρατώντας ή ανατολική Ευρώπη τήν πολιτιστική της ιδιομορφία καί μή εξανεμίζοντάς την σέ στατιστικά νούμερα και σε πίνακες των κομπιούτερ, θα προσδωση ισως ακομη μια φορά τις πνευματικές ώθήσεις πρός την δυτική, όπως καί στόν μεσαίωνα, γιά μιά ενιαία καί φυσιολογική περί Ευρώπης άντίληψη. Μιά άντίληψη που δέν μπορεί νά ολοκληρωθή παρά μόνο διά τής νέας ιστορικής λειτουργίας του μεσογειακου οργανισμού.
Ένα αναγκαστικό προστάδιο πού θά περάση ή δυτική Ευρώπη πρό αυτής της ολοκλήρωσης, θά ειναι ακριβώς ο... εθνικοσοσιαλισμός.
Είναι ή αναγκαστική πολιτική τάξη πραγμάτων που απορρέει άπό τήν ιδεολογία τής «ευμάρειας» καί τών «οικονομικών θαυμάτων»!
Η πρώτη θεωρία ήταν η «θεωρία του απορροφητήρος» (!) -«Staubsauger theorie»-, δια της οποίας το όλον θέμα της ανατολικής Ευρώπης ελύετο δι'οικονομικής... απορροφήσεως.
Αλλα πως ομως - αποικιοκρατικά ή πολιτικά καί ιστορικά;
Έπ'αυτού βεβαίως δεν ηταν δυνατόν νά ύπάρχη άπάντηση, και δεν υπαρχει ακόμη φυσικά, και δια τούτο εφευρέθηκε ό νέος όρος του «βλέποντας και κανοντας»...
Κρατώντας ή ανατολική Ευρώπη τήν πολιτιστική της ιδιομορφία καί μή εξανεμίζοντάς την σέ στατιστικά νούμερα και σε πίνακες των κομπιούτερ, θα προσδωση ισως ακομη μια φορά τις πνευματικές ώθήσεις πρός την δυτική, όπως καί στόν μεσαίωνα, γιά μιά ενιαία καί φυσιολογική περί Ευρώπης άντίληψη. Μιά άντίληψη που δέν μπορεί νά ολοκληρωθή παρά μόνο διά τής νέας ιστορικής λειτουργίας του μεσογειακου οργανισμού.
Ένα αναγκαστικό προστάδιο πού θά περάση ή δυτική Ευρώπη πρό αυτής της ολοκλήρωσης, θά ειναι ακριβώς ο... εθνικοσοσιαλισμός.
Είναι ή αναγκαστική πολιτική τάξη πραγμάτων που απορρέει άπό τήν ιδεολογία τής «ευμάρειας» καί τών «οικονομικών θαυμάτων»!
Ο Δυτικοευρωπαίος που θά θέλη τήν καλοπέρασή του, θά θελήση «κοινοτικά σύνορα» καί «εθνική προστασία» έναντι τών ξένων.
Θα πέση έτσι στις άκροδεξιές κυβερνήσεις, που θά του προσφέρουν «προστασία» καί απομονωτισμό.
Και επειδή οί νέοι πόλεμοι θά αποδειχθούν μάλλον αδύνατοι, θά βρεθή έτσι μιά σύμμετρη αντίληψη περί Ευρώπης.
Ο έθνικοσοσιαλισμός αυτός, που θά έχη επίσης τό έμβλημα τής δημοκρατίας, δέν θά είναι ό παλαιού τύπου εθνικός ανταγωνιστικός εθνικοσοσιαλισμός.
Θα είναι απλώς μιά ιδεολογία τής κεκτημένης καλοπέρασης, τής «αναπτύξεως», που δέν θά προσφέρεται γιά διάλογο μέ κανέναν.
Καί ακριβώς έτσι θά προκύψη τό νέο, διότι ή δυτική Ευρώπη θά υποχρεωθή νά προσβλέψη στις πραγματικότητες.
Άκόμη είναι άγνωστο έν ονόματι ποίου ή Ευρωπαϊκή Ένωση «μεσολαβεί» γιά τήν «ειρήνη στά Βαλκάνια».
Την ειρήνη όλοι βέβαια τήν επιθυμούν, ποιά όμως είναι ή βάση έπί τής όποίας στηρίζονται οί «ειρηνευτικές προσπάθειες» τής Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Άφού καμμιά θεωρία δέν υπάρχει, κανένα σχέδιο τής Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την σχέση της με τήν μεσογειακή περιοχήκαί την άνατολικη Ευρώπη, καμμιά ιδεολογική προσέγγιση των πνευματικών μεσογειακών κόσμων ή καποια ένδειξη πώς κάτι τέτοιο είναι έπιθυμητό (η ιδεολογία του «ισλαμικού κινδύνου» είναι ικανή απόδειξη), ποιές είναι οι αρχές νομιμότητος βάσει τών όποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση άσκεί, τήν μεσολαβητική της πολιτική;
Καί πώς μεσολαβεί γιά τά Βαλκάνιακαί σιωπά γιά τό Κουρδικό, που έχει άμεση σχέση αίτίου καί αίτιατου;
Μπορούν νά λυθούν μερικώς καί μέ σιωπηρά ημίμετρα, δηλαδή χωρίς μιαν γενικώτερη γεωπολιτική θεώρηση πού όφείλουν όλοι νά ξέρούν, τά προβλήματα του μεσογειακού χώρου, στόν οποίον καί ή δυτική Ευρώπη υπάγεται;
Άλλά οί τακτικές αυτές δέν είναι αναίτιες...
Θα πέση έτσι στις άκροδεξιές κυβερνήσεις, που θά του προσφέρουν «προστασία» καί απομονωτισμό.
Και επειδή οί νέοι πόλεμοι θά αποδειχθούν μάλλον αδύνατοι, θά βρεθή έτσι μιά σύμμετρη αντίληψη περί Ευρώπης.
Ο έθνικοσοσιαλισμός αυτός, που θά έχη επίσης τό έμβλημα τής δημοκρατίας, δέν θά είναι ό παλαιού τύπου εθνικός ανταγωνιστικός εθνικοσοσιαλισμός.
Θα είναι απλώς μιά ιδεολογία τής κεκτημένης καλοπέρασης, τής «αναπτύξεως», που δέν θά προσφέρεται γιά διάλογο μέ κανέναν.
Καί ακριβώς έτσι θά προκύψη τό νέο, διότι ή δυτική Ευρώπη θά υποχρεωθή νά προσβλέψη στις πραγματικότητες.
Άκόμη είναι άγνωστο έν ονόματι ποίου ή Ευρωπαϊκή Ένωση «μεσολαβεί» γιά τήν «ειρήνη στά Βαλκάνια».
Την ειρήνη όλοι βέβαια τήν επιθυμούν, ποιά όμως είναι ή βάση έπί τής όποίας στηρίζονται οί «ειρηνευτικές προσπάθειες» τής Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Άφού καμμιά θεωρία δέν υπάρχει, κανένα σχέδιο τής Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την σχέση της με τήν μεσογειακή περιοχήκαί την άνατολικη Ευρώπη, καμμιά ιδεολογική προσέγγιση των πνευματικών μεσογειακών κόσμων ή καποια ένδειξη πώς κάτι τέτοιο είναι έπιθυμητό (η ιδεολογία του «ισλαμικού κινδύνου» είναι ικανή απόδειξη), ποιές είναι οι αρχές νομιμότητος βάσει τών όποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση άσκεί, τήν μεσολαβητική της πολιτική;
Καί πώς μεσολαβεί γιά τά Βαλκάνιακαί σιωπά γιά τό Κουρδικό, που έχει άμεση σχέση αίτίου καί αίτιατου;
Μπορούν νά λυθούν μερικώς καί μέ σιωπηρά ημίμετρα, δηλαδή χωρίς μιαν γενικώτερη γεωπολιτική θεώρηση πού όφείλουν όλοι νά ξέρούν, τά προβλήματα του μεσογειακού χώρου, στόν οποίον καί ή δυτική Ευρώπη υπάγεται;
Άλλά οί τακτικές αυτές δέν είναι αναίτιες...
Γεράσιμος Κακλαμάνης
Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης
Διότι εκείνο που ενδιαφέρει ειναι ότι μέ τις τρέχουσες διαχειρίσεις δέν είναι δυνατόν νά λυθή το Κουρδικό, που ειναι το πιο έπείγον όλων τών προβλημάτων.
Χωρίς λύση τού Κουρδικού όμως δέν μπορει ή Τουρκία νά παίξη κανένα ένεργό ρόλο στήν περιοχή τής Μαύρης Θαλάσσης, διότι θά παραμένη πάντοτε ένας άρρωστος πολιτικά καί κοινωνικά όργανισμός.
Τόν τεράστιο καί όργανικό ρόλο τής Μικράς Ασίας ώς πρός τήν Μαύρη Θάλασσα τόν ξέρομε έδώ καί 2.500 χρόνια καί πιό κάτω θά τόν ιδούμε άπό μερικές άπόψεις καλύτερα.
Χωρίς αυτόν τόν παράγοντα, όμως, χωρίς τόν παράγοντα Τουρκία δηλαδή, δέν μπορει νά λειτουργήση η Μαύρη Θάλασσα, τόσο ώς πρός τά Βαλκάνια (διά τής Ρουμανίας καί Βουλγαρίας - έξ ου καί η άνάγκη ενός ενιαίου χώρου Μακεδονίας που νά ενώνη τό Ιόνιο μέ τό Αίγαίο καί την Μαύρη Θάλασσα), όσο καί ώς πρός τήν Ουκρανία καί τις χώρες τού Καυκάσου.
Καί χωρίς Μαύρη Θάλασσα καί Βαλκάνια, δέν μπορει νά λειτουργήση καί όλος ό μεσογειακός οργανισμός. παραβλεπομένων όλων αύτών, είναι μάλλον λεκτική ύπερβολή ή όποιαδήποτε «νέα τάξη» τού κόσμου...
Να πούμε ότι η Ούκρανία, η Γεωργία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία ή η Ουγγαρία άπετίναξαν τήν «δικτατορία», γιά νά περάσουν μέ τήν «ελευθερία» καί τήν «δημοκρατία» στήν μόνιμη υπανάπτυξη, ή νά περιμένουν άπ'τις ελεημοσύνες τής Ευρωπαϊκής Ενωσης καί τών διεθνών ταμείων, ειναι κάπως παράλογο, άφού έχουν τήν φυσική δυνατότητα νά άναπτυχθουν.
Χωρίς λύση τού Κουρδικού όμως δέν μπορει ή Τουρκία νά παίξη κανένα ένεργό ρόλο στήν περιοχή τής Μαύρης Θαλάσσης, διότι θά παραμένη πάντοτε ένας άρρωστος πολιτικά καί κοινωνικά όργανισμός.
Τόν τεράστιο καί όργανικό ρόλο τής Μικράς Ασίας ώς πρός τήν Μαύρη Θάλασσα τόν ξέρομε έδώ καί 2.500 χρόνια καί πιό κάτω θά τόν ιδούμε άπό μερικές άπόψεις καλύτερα.
Χωρίς αυτόν τόν παράγοντα, όμως, χωρίς τόν παράγοντα Τουρκία δηλαδή, δέν μπορει νά λειτουργήση η Μαύρη Θάλασσα, τόσο ώς πρός τά Βαλκάνια (διά τής Ρουμανίας καί Βουλγαρίας - έξ ου καί η άνάγκη ενός ενιαίου χώρου Μακεδονίας που νά ενώνη τό Ιόνιο μέ τό Αίγαίο καί την Μαύρη Θάλασσα), όσο καί ώς πρός τήν Ουκρανία καί τις χώρες τού Καυκάσου.
Καί χωρίς Μαύρη Θάλασσα καί Βαλκάνια, δέν μπορει νά λειτουργήση καί όλος ό μεσογειακός οργανισμός. παραβλεπομένων όλων αύτών, είναι μάλλον λεκτική ύπερβολή ή όποιαδήποτε «νέα τάξη» τού κόσμου...
Να πούμε ότι η Ούκρανία, η Γεωργία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία ή η Ουγγαρία άπετίναξαν τήν «δικτατορία», γιά νά περάσουν μέ τήν «ελευθερία» καί τήν «δημοκρατία» στήν μόνιμη υπανάπτυξη, ή νά περιμένουν άπ'τις ελεημοσύνες τής Ευρωπαϊκής Ενωσης καί τών διεθνών ταμείων, ειναι κάπως παράλογο, άφού έχουν τήν φυσική δυνατότητα νά άναπτυχθουν.
Είναι όμως καί ή άναγκαστική εκδοχή μέ άλυτο τό Κουρδικό.
Δυστυχώς αυτή είναι ή φυσική διασύνδεση τών πραγμάτων...
Λύση όμως τού Κουρδικού -έστω καί κατά μιά μείζονα αυτονομία τών Κούρδων (πράγμα πού θ'άργήση νά τους χρησιμεύση, διότι άκριβώς λόγω τής διαιρέσεως θά πέσουν σέ... δυναστικούς πολέμους)- σημαίνει κατάργηση του Ιράκ ώς κράτους. Διότι ή κρατική ύπαρξη του Ιράκ στηρίζεται άκριβώς στήν Μοσούλη.
Μιά καί τά άραβικά κράτη ξέρουν καλύτερα τά μεταξύ των «μυστικά», τό 1958 η Συρία καί η Αίγυπτος άκριβώς τήν Μοσούλη προσπάθησαν νά ξεκολλήσουν άπό τό Ιράκ μέ τήν πολιτική τού στρατηγού Κασσέμ.
Αλλά ούτε καί τό νέο καθεστώς τού Κασσέμ μπορούσε νά προσχωρήση στις ιδέες τού παναραβισμού τού Νάσσερ, αφού ή ύπαρξη τού κράτους του έξηρτάτο άκριβώς άπό τούς Κούρδους τής Μοσούλης πού δέν ήσαν Αραβες...
Δυστυχώς αυτή είναι ή φυσική διασύνδεση τών πραγμάτων...
Λύση όμως τού Κουρδικού -έστω καί κατά μιά μείζονα αυτονομία τών Κούρδων (πράγμα πού θ'άργήση νά τους χρησιμεύση, διότι άκριβώς λόγω τής διαιρέσεως θά πέσουν σέ... δυναστικούς πολέμους)- σημαίνει κατάργηση του Ιράκ ώς κράτους. Διότι ή κρατική ύπαρξη του Ιράκ στηρίζεται άκριβώς στήν Μοσούλη.
Μιά καί τά άραβικά κράτη ξέρουν καλύτερα τά μεταξύ των «μυστικά», τό 1958 η Συρία καί η Αίγυπτος άκριβώς τήν Μοσούλη προσπάθησαν νά ξεκολλήσουν άπό τό Ιράκ μέ τήν πολιτική τού στρατηγού Κασσέμ.
Αλλά ούτε καί τό νέο καθεστώς τού Κασσέμ μπορούσε νά προσχωρήση στις ιδέες τού παναραβισμού τού Νάσσερ, αφού ή ύπαρξη τού κράτους του έξηρτάτο άκριβώς άπό τούς Κούρδους τής Μοσούλης πού δέν ήσαν Αραβες...
Σίγουρα τό κράτος τού Ισραήλπολεμά για τήν «ασφάλειά» του, αυτό όμως δέν σημαίνει πώς εξασφαλίζει έτσι καί τήν ιστορική επιβίωση του, άκόμη κι'άν δεκαπλασιασθή.
Διότι αύτή έξαρτάται άπό τις ιστορικές σχέσεις πού μπορεί νά άναπτύξη με τον ισλαμικό κόσμο και όχι από τα όπλα.
Υπό άλλες συνθήκες το Ισραήλ θά μπορούσε νά παίξη ένα θετικό ρόλο, οί συνθήκες όμως αυτές βλέπομε πώς δέν προβλέπονται.
Πρέπει έξ άλλου νά παραδεχθούμε ότι ουδέποτε άνεγνωρίσθη κατά τό παρελθόν, ότι είναι δυνατόν νά ύπάρξουν προβλήματα που θά μπορούσαν νά είχαν τις μακροπρόθεσμες άντανακλάσεις των στήν ίδια τήν Εύρώπη...
Διότι αύτή έξαρτάται άπό τις ιστορικές σχέσεις πού μπορεί νά άναπτύξη με τον ισλαμικό κόσμο και όχι από τα όπλα.
Υπό άλλες συνθήκες το Ισραήλ θά μπορούσε νά παίξη ένα θετικό ρόλο, οί συνθήκες όμως αυτές βλέπομε πώς δέν προβλέπονται.
Πρέπει έξ άλλου νά παραδεχθούμε ότι ουδέποτε άνεγνωρίσθη κατά τό παρελθόν, ότι είναι δυνατόν νά ύπάρξουν προβλήματα που θά μπορούσαν νά είχαν τις μακροπρόθεσμες άντανακλάσεις των στήν ίδια τήν Εύρώπη...
Γεράσιμος Κακλαμάνης
Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική (και Εγγύς καί Μέση Ανατολή).
********************
ΙΙΙ
Στις μέρες μας το Ιράκ και η Παλαιστίνη αποτελούν το μέγιστο σημείο των δύο άκρων του μοιρογνωμονίου, που μεσολαβεί μεταξύ των διεθνών συνόρων της Μέσης Ανατολής και των πραγματικών στοιχείων...
Στο εξής είναι αδύνατο να διορθωθεί η ένταση στη Μέση Ανατολήμεταξύ των υφιστάμενων διεθνών νομικών συνόρων και της de facto κατάστασης, δίχως να γίνουν σαφείς ρυθμίσεις αναφορικά με τα πεδία πολιτικής κυριαρχίας της Παλαιστίνης και του Ιράκ, τα οποία αποτελούν δύο χρονίζοντα πεδία αβεβαιότητας.
Στο επίκεντρο των προβλημάτων που κινούνται επί του ανάλογου άξονα τόσο στο περιφερειακό επίπεδο όσο και στο επίπεδο του Ιράκ, βρίσκεται το ζήτημα του Βορείου Ιράκ και το «Κουρδικό ζήτημα».
Στο εξής είναι αδύνατο να διορθωθεί η ένταση στη Μέση Ανατολήμεταξύ των υφιστάμενων διεθνών νομικών συνόρων και της de facto κατάστασης, δίχως να γίνουν σαφείς ρυθμίσεις αναφορικά με τα πεδία πολιτικής κυριαρχίας της Παλαιστίνης και του Ιράκ, τα οποία αποτελούν δύο χρονίζοντα πεδία αβεβαιότητας.
Στο επίκεντρο των προβλημάτων που κινούνται επί του ανάλογου άξονα τόσο στο περιφερειακό επίπεδο όσο και στο επίπεδο του Ιράκ, βρίσκεται το ζήτημα του Βορείου Ιράκ και το «Κουρδικό ζήτημα».
Ο σημαντικότερος λόγος αδυναμίας της εν λόγω γεωγραφικής έκτασης [του Κουρδιστάν], η οποία κατέχει από άποψη διέλευσης μια τόσο σημαντική θέση, να συγκροτίσει μια εσωτερική γεωπολιτική ολότητα είναι η απουσία άμεσης θαλάσσιας σύνδεσης.
Αυτό καθιστά αναπόφευκτη την ολοκλήρωση της με μια χώρα της εν λόγω γεωγραφίας η οποία διαθέτει έξοδο στη θάλασσα.
Ακόμη και οι εγγυήσεις παροχής ασφάλειας μιας παγκόσμιας κλίμακας μεγάλης δύναμης δεν επαρκούν για να καταστήσουν την εν λόγω γεωγραφική έκταση έναν ανεξάρτητο γεωπολιτικό χώρο.
Οι μεγάλες δυνάμεις, οι οποίες γνωρίζουν αυτό, διατηρούν το θέμα στην επικαιρότητα ως σημαντική παράμετρο στις σχέσεις τους με τις περιφερειακές δυνάμεις...
Αυτό καθιστά αναπόφευκτη την ολοκλήρωση της με μια χώρα της εν λόγω γεωγραφίας η οποία διαθέτει έξοδο στη θάλασσα.
Ακόμη και οι εγγυήσεις παροχής ασφάλειας μιας παγκόσμιας κλίμακας μεγάλης δύναμης δεν επαρκούν για να καταστήσουν την εν λόγω γεωγραφική έκταση έναν ανεξάρτητο γεωπολιτικό χώρο.
Οι μεγάλες δυνάμεις, οι οποίες γνωρίζουν αυτό, διατηρούν το θέμα στην επικαιρότητα ως σημαντική παράμετρο στις σχέσεις τους με τις περιφερειακές δυνάμεις...
Στο γεωοικονομικό υπόβαθρο του «Κουρδικού ζητήματος» βρίσκεται η ισορροπία πετρελαίου-νερού-πετρελαίου, που αναπόφευκτα έχει διαμορφωθεί από τη γεωπολιτική δομή της περιοχής.
Ο γεωοικονομικός άξονας που συνδέει τα πετρέλαια του Καυκάσου και της Κασπίας διαμέσου της υδάτινης λεκάνης της Μεσοποταμίας στις πετρελαϊκές πηγές του Περσικού κόλπου, συνιστά άλλο ένα σημαντικό στοιχείο που παρασύρει την περιοχή στη δίνη του διεθνούς ανταγωνισμού...
Στη γεωπολιτική/γεωεθνική βάση του «Κουρδικού ζητήματος» βρίσκεται το γεγονός ότι ο κουρδικός πληθυσμός βρίσκεται εγκατεστημένος στα πεδία επιρροής των άλλων τριών εγκατεστημένων στοιχείων της Μέσης Ανατολής, τα οποία είναι οι τουρκικοί, οι αραβικοί και οι περσικοί πληθυσμοί... Αυτή η αλληλεπίδραση της γεωεθνικής συγκρότησης και των πεδίων γεωοικονομικών πόρων αποτελεί πηγή νέων σεναρίων κρίσεων στα σχέδια αναφορικά με το μέλλον της Μέσης Ανατολής.
Τα μελλοντικά σχέδια, που επικεντρώνονται επί της εν λόγω διαπίστωσης, συνίστανται στη μετατροπή του Μεσανατολικού ζητήματος, το οποίο κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα ταυτίστηκε με την αραβοϊσραηλινή διένεξη με άξονα την Παλαιστίνη σε μια τουρκοαραβοϊρανική ένταση επικεντρωθείσα κατά το πρώτο ήμισυ του 21ου αιώνα επί του «Κουρδικού ζητήματος»...
Το Μεσανατολικό ζήτημα, που προηγουμένως είχε τεθεί σε σημαντικό βαθμό στη βάση της εξίσωσης Παλαιστίνης-πετρελαίου, επιχειρήθηκε κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας να μετατραπεί σε μια εξίσωση Κουρδικού-υδάτινων πόρων...
Ο γεωοικονομικός άξονας που συνδέει τα πετρέλαια του Καυκάσου και της Κασπίας διαμέσου της υδάτινης λεκάνης της Μεσοποταμίας στις πετρελαϊκές πηγές του Περσικού κόλπου, συνιστά άλλο ένα σημαντικό στοιχείο που παρασύρει την περιοχή στη δίνη του διεθνούς ανταγωνισμού...
Στη γεωπολιτική/γεωεθνική βάση του «Κουρδικού ζητήματος» βρίσκεται το γεγονός ότι ο κουρδικός πληθυσμός βρίσκεται εγκατεστημένος στα πεδία επιρροής των άλλων τριών εγκατεστημένων στοιχείων της Μέσης Ανατολής, τα οποία είναι οι τουρκικοί, οι αραβικοί και οι περσικοί πληθυσμοί... Αυτή η αλληλεπίδραση της γεωεθνικής συγκρότησης και των πεδίων γεωοικονομικών πόρων αποτελεί πηγή νέων σεναρίων κρίσεων στα σχέδια αναφορικά με το μέλλον της Μέσης Ανατολής.
Τα μελλοντικά σχέδια, που επικεντρώνονται επί της εν λόγω διαπίστωσης, συνίστανται στη μετατροπή του Μεσανατολικού ζητήματος, το οποίο κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα ταυτίστηκε με την αραβοϊσραηλινή διένεξη με άξονα την Παλαιστίνη σε μια τουρκοαραβοϊρανική ένταση επικεντρωθείσα κατά το πρώτο ήμισυ του 21ου αιώνα επί του «Κουρδικού ζητήματος»...
Το Μεσανατολικό ζήτημα, που προηγουμένως είχε τεθεί σε σημαντικό βαθμό στη βάση της εξίσωσης Παλαιστίνης-πετρελαίου, επιχειρήθηκε κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας να μετατραπεί σε μια εξίσωση Κουρδικού-υδάτινων πόρων...
Από την εκτεθείσα πλευρά προκαλεί το ενδιαφέρον κατά τη μεταψυχροπολεμική περίοδο η διάσταση του συγχρονισμού (που έχουν τρία ζητήματα):
Το Παλαιστινιακό, το θέμα του Ιράκ και το Κουρδικό.
Το Παλαιστινιακό, το θέμα του Ιράκ και το Κουρδικό.
Κατά τα χρόνια της δεκαετίας του ενενήντα μετά τον πόλεμο του Κόλπου, η μετατόπιση της περιοχής ειρήνης της Μέσης Ανατολής σε αντίθεση με τις προηγούμενες περιόδους προς τον άξονα της Παλαιστίνης-Ιορδανίας και της περιοχής πολέμου και της κρίσης προς τον άξονα του Ιράκ-Περσικού κόλπου ενέχουν ιδιαίτερη βαρύτητα ως προς τη νέα τροπή των πραγμάτων.
Η μετατόπιση του επίκεντρου της νέας κρίσης προς το Ιράκ είναι εξαιρετικά σημαντική, διότι το Ιράκ διαθέτει ένα χαρακτηριστικό, το οποίο εμπερικλείει όλες τις αντιφάσεις των γηγενών μουσουλμανικών πληθυσμών της Μέσης Ανατολής.
Το Ιράκ, το οποίο το εμπεριέχει, από τη μία, Τουρκμανικά-Κουρδικά-Αραβικά-Περσικά εθνοτικά στοιχεία και, από την άλλη, τα σουνιτικά-σιιτικά δογματικά στοιχεία και που αντικατοπτρίζει τα εν λόγω στοιχεία στις εσωτερικές περιφερειακές του ισορροπίες, έχει καταστεί γεωπολιτικό, γεωπολιτισμικό και γεωοικονομικό κλειδί της Μέσης Ανατολής...
Το Ιράκ, το οποίο το εμπεριέχει, από τη μία, Τουρκμανικά-Κουρδικά-Αραβικά-Περσικά εθνοτικά στοιχεία και, από την άλλη, τα σουνιτικά-σιιτικά δογματικά στοιχεία και που αντικατοπτρίζει τα εν λόγω στοιχεία στις εσωτερικές περιφερειακές του ισορροπίες, έχει καταστεί γεωπολιτικό, γεωπολιτισμικό και γεωοικονομικό κλειδί της Μέσης Ανατολής...
Ο ευρύτερος κίνδυνος, ικανός να απειλήσει την περιφερειακή ειρήνη σχετικά με το εγγύς μέλλον της Μέσης Ανατολής, έγκειται στην πρόκληση μιας εθνοτικού χαρακτήρα σύγκρουσης μεταξύ τουρκικών, περσικών, αραβικών και κουρδικών στοιχείων και η μετατροπή του σε μια γάγγραινα, η οποία θα αποτελεί πηγή διαρκών προβλημάτων.
. ~`~.
Επίλογος
Είναι ευδιάκριτος ο μαρκοπρόθεσμός στρατηγικός σχεδιασμός των ΗΠΑ και η αρχή η οποία διέπει τόσο την αβεβαιότητα και τις εσωτερικές αντιμαχίες στο Βόρειο Ιράκ όσο και ό,τι αφορά το καθεστώς τριχοτόμησης του Ιράκ:
Την αναγωγή των κρατών της περιοχής όσο το δυνατόν σε μικρότερης κλίμακας μονάδες ελαχιστοποιώντας έτσι τον αριθμό χωρών που είναι ικανές να συγκεντρώσουν περιφερειακή ισχύ, εξακολουθώντας να παρεμβαίνουν στην περιοχή εκμεταλλευόμενες τις εσωτερικές αντιπαλότητες και συμμαχίες των εν λόγω μικρής κλίμακας μονάδων [«Βαλκανοποίηση» της Μέσης Ανατολής ονομάζεται αυτό.
Όταν γίνει κατανοητό τι συνέβη τότε στα Βαλκάνια, θα γίνει κατανοητό και τι συμβαίνει τώρα στη Μέση Ανατολή, έγραψα πριν λίγο καιρό].
Αυτός ο στρατηγικός υπολογισμός αποβλέπει στο να παρεμποδίσει να κλονιστεί ο χαρακτήρας του ατλαντικού άξονα ως στηρίγματος του παγκόσμίου συστήματος, ώστε να συνεχίσει να εκτελεί χρέη μεσολαβητή (arbiter) απέναντι στα παγκόσμια κέντρα ισχύος.
Η μείωση της ισχύος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή θα σημάνει μεγάλη μείωση και της θέσης ισχύος τους απέναντι στην Ευρώπη και την Ανατολική Ασία.
Ο διαχωρισμός της Μέσης Ανατολής σε μικρότερης κλίμακας κέντρα ισχύος εμφανίζει επίσης μια απόλυτη αρμονία με τα στρατηγικά σχέδια του Ισραήλ [ισχυρίζεται ο συγγραφέας].
Την αναγωγή των κρατών της περιοχής όσο το δυνατόν σε μικρότερης κλίμακας μονάδες ελαχιστοποιώντας έτσι τον αριθμό χωρών που είναι ικανές να συγκεντρώσουν περιφερειακή ισχύ, εξακολουθώντας να παρεμβαίνουν στην περιοχή εκμεταλλευόμενες τις εσωτερικές αντιπαλότητες και συμμαχίες των εν λόγω μικρής κλίμακας μονάδων [«Βαλκανοποίηση» της Μέσης Ανατολής ονομάζεται αυτό.
Όταν γίνει κατανοητό τι συνέβη τότε στα Βαλκάνια, θα γίνει κατανοητό και τι συμβαίνει τώρα στη Μέση Ανατολή, έγραψα πριν λίγο καιρό].
Αυτός ο στρατηγικός υπολογισμός αποβλέπει στο να παρεμποδίσει να κλονιστεί ο χαρακτήρας του ατλαντικού άξονα ως στηρίγματος του παγκόσμίου συστήματος, ώστε να συνεχίσει να εκτελεί χρέη μεσολαβητή (arbiter) απέναντι στα παγκόσμια κέντρα ισχύος.
Η μείωση της ισχύος των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή θα σημάνει μεγάλη μείωση και της θέσης ισχύος τους απέναντι στην Ευρώπη και την Ανατολική Ασία.
Ο διαχωρισμός της Μέσης Ανατολής σε μικρότερης κλίμακας κέντρα ισχύος εμφανίζει επίσης μια απόλυτη αρμονία με τα στρατηγικά σχέδια του Ισραήλ [ισχυρίζεται ο συγγραφέας].
Ahmet Davutoğlu
I και III από Το Στρατηγικό Βάθος, Εκδ. Ποιότητα
Η νέα αμερικανική πολιτική όχι μόνο δεν φαίνεται διατεθειμένη να καταργήσει τα κράτη-καρκινώματα εις βάρος των περιοχών, αλλά σκοπεί ευθέως στον πολλαπλασιασμό τους.
Οι νέες «βάσεις» της αμερικανικής πολιτικής, όπως αυτή αρχιτεκτονείται στα κείμενα ύπατων επιτελών της είναι η βαλκανοποίηση της υφηλίου και η καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας ως άλλοθι ασκήσεως της...
Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι πως θα πάψουν τα Βαλκάνια να είναι πολιτικώς Βαλκάνια και να ενσωματωθούν οργανικώς στην παγκόσμια παραγωγή, αλλά πως θα βαλκανοποιηθούν περαιτέρω άλλες «χρήσιμες» περιοχές...
Το μόνο κακό στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι η Αμερική εταύτισε ιδεολογικά τον εαυτό της με τον κόσμο.
Οι θεωρητικές αρχές του συστήματος της αξιούν γενικήν ισχύ, και εδώ βέβαια υποκρύπτεται ο κίνδυνος του «πολέμου των πολιτισμών», δηλαδήτης πλανητικής αναρχίας.
Οι νέες «βάσεις» της αμερικανικής πολιτικής, όπως αυτή αρχιτεκτονείται στα κείμενα ύπατων επιτελών της είναι η βαλκανοποίηση της υφηλίου και η καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας ως άλλοθι ασκήσεως της...
Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι πως θα πάψουν τα Βαλκάνια να είναι πολιτικώς Βαλκάνια και να ενσωματωθούν οργανικώς στην παγκόσμια παραγωγή, αλλά πως θα βαλκανοποιηθούν περαιτέρω άλλες «χρήσιμες» περιοχές...
Το μόνο κακό στην προκειμένη περίπτωση είναι ότι η Αμερική εταύτισε ιδεολογικά τον εαυτό της με τον κόσμο.
Οι θεωρητικές αρχές του συστήματος της αξιούν γενικήν ισχύ, και εδώ βέβαια υποκρύπτεται ο κίνδυνος του «πολέμου των πολιτισμών», δηλαδήτης πλανητικής αναρχίας.
Γεράσιμος Κακλαμάνης
Το μέλλον της Ε.Ε...
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Μεσόγειος και Μέση Ανατολή σε μετάβαση: Αντιφάσεις και ανεπάρκειες της μεσογειακής πολιτικής της Ε.Ε. Κύριοι διαχρονικοί στόχοι, επιθυμίες και ανησυχίες, και οι δέκα πληγές της πολιτικής της προς τα μεσογειακά κράτη (απόσπασμα από ομιλία).
- Ιχνηλατώντας το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις εξελίξεις στα καθ'ημάς, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή - οδεύοντας προς τη Συρία και το Ιράν.
- I) Το Ισραήλ ως έθνος-κράτος, οι παγκόσμιες/περιφερειακές ισορροπίες και η μεταψυχροπολεμική περίοδος και II) Όταν η επαγρύπνηση υπονομεύει την ελευθερία του λόγου.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική (και Εγγύς καί Μέση Ανατολή).
- Εισαγωγικά για την Κύπρο, το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις περιφερειακές και παγκόσμιες ισορροπίες κατά τον Πλανητικό Μετασχηματισμό -ή για την Κρίση.
- Σκέψεις, ενδεχόμενα και προσεγγίσεις, με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία, για την «Ευρώπη», τη «Δύση» και τη Ρωσία.
- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.
- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας.
- Ο πόλεμος στη Συρία ή ο πόλεμος για τη Συρία.
- Πέντε σύντομες αναφορές για την Κύπρο και ένα κείμενο για τις ρευστές διεθνείς ισορροπίες.
- Η κρίση του αραβικού εθνικισμού και το ζήτημα της πολιτικής νομιμότητας σε συσχέτιση με την κρίση του εθνοκράτους υπό τις γραφειοκρατικού και μοναρχικού τύπου αυταρχικές δικτατορίες.
- Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.
- Εισαγωγή στην αμερικανική στρατηγική, την Ευρασία και τη συσχέτιση του ΟΑΣΕ με τα θεμελιώδη δικαιώματα και το πεδίο διαχωρισμού Βορρά-Νότου.
- Η σημασία των Βαλκανίων.
- Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το Κόσοβο και τη Βοσνία, στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Μέση Ανατολή). Η εφαρμογή μιας στρατηγικής και η συνέχεια των «ιδεαλιστικών» και «ρεαλιστικών» στοιχείων της. Το σημείο τομής των γεωπολιτικών κενών και των πεδίων γεωπολιτισμικών αντιπαραθέσεων ή η «σύγκρουση των πολιτισμών», η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της «Δύσης», οι ανταγωνισμοί και τα στοιχεία συνέχειας της ευρασιατικής στρατηγικής των ΗΠΑ.
- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.
- Συνέχεια για τις «διχασμένες χώρες». Τουρκία.
- Ι) Iran, Russia, Gaza: Why They Need to Be Considered Together ΙΙ) What Will Determine a Ceasefire in Gaza ΙΙΙ) The New Thirty Years’ War ΙV) Interview: Will U.S.-Germany Relations Recover?
- Κύπρος και Θράκη (Ελλάδα και Τουρκία). Κριμαϊκός Πόλεμος και Ανατολικό Ζήτημα. Η περιφερειακή γεωιστορική και γεωπολιτική διάσταση.
- Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.
********************
07/30/14 I) Η Γάζα και το νέο στρατηγικό «μέτωπο»
του Ισραήλ,
II) Καλωσορίσατε στην Τρίτη Ιντιφάντα
και III) Egypt: still American, Russian, or what?
του Ισραήλ,
II) Καλωσορίσατε στην Τρίτη Ιντιφάντα
και III) Egypt: still American, Russian, or what?
.~`~.
I
Η Γάζα & το νέο στρατηγικό «μέτωπο»
του Ισραήλ
του Ισραήλ
Η επιχείρηση του ισραηλινού στρατού στη Γάζα και οι συνεχιζόμενες επιθέσεις εντός της Δυτικής Όχθης από παραστρατιωτικές ομάδες Ισραηλινών εποίκων εναντίον Παλαιστινίων δεν αποτελούν βέβαια «απάντηση» στην δολοφονία των τριών Ισραηλινών εφήβων.
Προφανώς αποτελούν τα δύο σκέλη ενός σχεδίου του Ισραήλ για αποδυνάμωση ή και εξάλειψη της Χαμάς ως στρατιωτικής και πολιτικής δύναμης.
Σημαντικές δεξαμενές σκέψης που καλύπτουν σχεδόν όλο το πολιτικό φάσμα του Ισραήλ, προτρέπουν όχι απλά για αεροπορικές επιθέσεις και επιλεκτικές χερσαίες επιχειρήσεις αλλά για ανακατάληψη της Λωρίδας της Γάζας για ορισμένο χρονικό διάστημα ώστε να εφαρμόσουν τις τακτικές που εφαρμόστηκαν το 2002 κατά την επιχείρηση «Αμυντική Ασπίδα» εναντίον της δεύτερης παλαιστινιακής Ιντιφάντα.
Σημαντικές δεξαμενές σκέψης που καλύπτουν σχεδόν όλο το πολιτικό φάσμα του Ισραήλ, προτρέπουν όχι απλά για αεροπορικές επιθέσεις και επιλεκτικές χερσαίες επιχειρήσεις αλλά για ανακατάληψη της Λωρίδας της Γάζας για ορισμένο χρονικό διάστημα ώστε να εφαρμόσουν τις τακτικές που εφαρμόστηκαν το 2002 κατά την επιχείρηση «Αμυντική Ασπίδα» εναντίον της δεύτερης παλαιστινιακής Ιντιφάντα.
*
Το προσδοκώμενο αποτέλεσμα είναι η ολοκληρωτική καταστροφή των στρατιωτικών υποδομών και της οργανωμένης βάσης της Χαμάς.
Εκείνο που ενδιαφέρει ιδιαίτερα είναι η διάλυση του δικτύου πληροφοριών της Χαμάς που αποδεικνύεται πολύ αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση της ισραηλινής διείσδυσης.
Αν δεν επιτευχθεί η πλήρης καταστροφή των δυνατοτήτων της οργάνωσης, θα έχει τουλάχιστον αποδυναμωθεί τόσο πολύ η Χαμάς ώστε να αμφισβητηθεί στρατιωτικά από τζιχαντιστικές οργανώσεις τύπου αλ-Κάιντα που δρουν στη Λωρίδα και οι οποίες βρίσκονται σήμερα υπό απηνή διωγμό από αυτήν.
Μάλιστα ισραηλινοί αναλυτές χρησιμοποιούν ως παράδειγμα το ασαντικό καθεστώς στη Συρία που πέτυχε να στρέψει τους τζιχαντιστές εναντίον της υπόλοιπης αντιπολίτευσης.
Το μόνο που προβληματίζει τις αναλύσεις αυτές είναι ότι, με δεδομένη την πληθυσμιακή πυκνότητα της Λωρίδας, μια επιχείρηση ανακατάληψης θα σημαίνει παλαιστινιακό λουτρό αίματος.
Δεν φαίνεται ωστόσο να προβληματίζει η πιθανότητα δημιουργίας χάουςπου θα επεκταθεί και στο ήδη ιδιαίτερα ασταθές Σινά.
Από την άλλη πλευρά, η Χαμάς βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση.
Η οικονομική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας γίνεται απελπιστική και η πολιτική της στήριξη αμφισβητείται από άλλες οργανώσεις, όπως ο Ισλαμικός Τζιχάντ και ομάδες της νεολαίας.
Τα εξωτερικά στηρίγματα της αποδυναμώνονται, μετά τη ρήξη της εξόριστης ηγεσίας της με τον Άσαντ, την αποχώρηση από τη Δαμασκό και την σχετική ψύχρανση των σχέσεων της με την Τεχεράνη.
Εκείνο που ενδιαφέρει ιδιαίτερα είναι η διάλυση του δικτύου πληροφοριών της Χαμάς που αποδεικνύεται πολύ αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση της ισραηλινής διείσδυσης.
Αν δεν επιτευχθεί η πλήρης καταστροφή των δυνατοτήτων της οργάνωσης, θα έχει τουλάχιστον αποδυναμωθεί τόσο πολύ η Χαμάς ώστε να αμφισβητηθεί στρατιωτικά από τζιχαντιστικές οργανώσεις τύπου αλ-Κάιντα που δρουν στη Λωρίδα και οι οποίες βρίσκονται σήμερα υπό απηνή διωγμό από αυτήν.
Μάλιστα ισραηλινοί αναλυτές χρησιμοποιούν ως παράδειγμα το ασαντικό καθεστώς στη Συρία που πέτυχε να στρέψει τους τζιχαντιστές εναντίον της υπόλοιπης αντιπολίτευσης.
Το μόνο που προβληματίζει τις αναλύσεις αυτές είναι ότι, με δεδομένη την πληθυσμιακή πυκνότητα της Λωρίδας, μια επιχείρηση ανακατάληψης θα σημαίνει παλαιστινιακό λουτρό αίματος.
Δεν φαίνεται ωστόσο να προβληματίζει η πιθανότητα δημιουργίας χάουςπου θα επεκταθεί και στο ήδη ιδιαίτερα ασταθές Σινά.
Από την άλλη πλευρά, η Χαμάς βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση.
Η οικονομική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας γίνεται απελπιστική και η πολιτική της στήριξη αμφισβητείται από άλλες οργανώσεις, όπως ο Ισλαμικός Τζιχάντ και ομάδες της νεολαίας.
Τα εξωτερικά στηρίγματα της αποδυναμώνονται, μετά τη ρήξη της εξόριστης ηγεσίας της με τον Άσαντ, την αποχώρηση από τη Δαμασκό και την σχετική ψύχρανση των σχέσεων της με την Τεχεράνη.
Η επιλογή του χρόνου της επιχείρησης δεν σχετίζεται μόνο με την κατάσταση στα Παλαιστινιακά Εδάφη και την προσπάθεια συγκρότησης κυβέρνησης εθνικής ενότητας.
Το Ισραήλ αντιλαμβάνεται ότι η Μέση Ανατολήέχει πια εισέλθει σε μια νέα περίοδο αστάθειας.
Οι τεκτονικές πλάκες στις οποίες είχε στηριχθεί το περιφερειακό οικοδόμημα της Μέσης Ανατολής έχουν αρχίσει να κινούνται και η ηφαιστειακή λάβα έρχεται στην επιφάνεια.
Τα σύνορα που χαράχθηκαν υπό δυτική επιρροή και διατηρήθηκαν για περίπου έναν αιώνα αμφισβητούνται στην πράξη.
Καθεστώτα στην Αίγυπτο, τη Λιβύη, τη Συρία, φιλικά ή εχθρικά, πάντως προβλέψιμα, ανατρέπονται ή κλυδωνίζονται σοβαρά. Κράτη που αποτελούσαν βασικούς πυλώνες της δυτικής επιρροής, όπως η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία, απομακρύνονται περισσότερο ή λιγότερο από τις αμερικανικές επιλογές στην περιοχή και ακολουθούν διαφορετικές τακτικές και στρατηγικές.
Το Ιράν αποκτά εκ των πραγμάτων την ηγεμονική θέση που αποζητούσε με τεράστιο όμως κόστος και συνεχή αφαίμαξη στην προσπάθειά του να στηρίξει τα φιλικά προς αυτό καθεστώτα στη Συρία και το Ιράκ.
Αναπτύσσονται νέες κρατικές οντότητες ή ημι-κρατικά υβρίδιαόπως το ιρακινό και το συριακό Κουρδιστάν ή η περιορισμένη εδαφική βάση του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και της Μείζονος Συρίας (ΙΚΙΣ) στο κεντρικό Ιράκ και την ανατολική Συρία.
Μη κρατικοί δρώντεςόπως η Χεζμπολλά και το ΙΚΙΣ αποκτούν πραγματικά διεθνή ρόλο παρεμβαίνοντας ανοικτά στο εσωτερικό άλλων κρατών.
Το δεύτερο μάλιστα απειλεί πια άμεσα τη σταθερότητα του ιορδανικού βασιλείου, του τελευταίου «κράτους-αναχώματος» πριν το Ισραήλ. Τέλος, η αμερικανική στρατηγική γίνεται όλο και πιο θολή, αμφιταλαντευόμενη μεταξύ της άμεσης επέμβασης και της εκ του μακρόθεν επιρροής επιτυγχάνοντας περιφερειακές συνεννοήσεις με δυνάμεις όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία ή και το Ιράν ακόμα εφ'όσον επιλυθεί το πρόβλημα του πυρηνικού προγράμματός του.
Το Ισραήλ αντιλαμβάνεται ότι η Μέση Ανατολήέχει πια εισέλθει σε μια νέα περίοδο αστάθειας.
Οι τεκτονικές πλάκες στις οποίες είχε στηριχθεί το περιφερειακό οικοδόμημα της Μέσης Ανατολής έχουν αρχίσει να κινούνται και η ηφαιστειακή λάβα έρχεται στην επιφάνεια.
Τα σύνορα που χαράχθηκαν υπό δυτική επιρροή και διατηρήθηκαν για περίπου έναν αιώνα αμφισβητούνται στην πράξη.
Καθεστώτα στην Αίγυπτο, τη Λιβύη, τη Συρία, φιλικά ή εχθρικά, πάντως προβλέψιμα, ανατρέπονται ή κλυδωνίζονται σοβαρά. Κράτη που αποτελούσαν βασικούς πυλώνες της δυτικής επιρροής, όπως η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία, απομακρύνονται περισσότερο ή λιγότερο από τις αμερικανικές επιλογές στην περιοχή και ακολουθούν διαφορετικές τακτικές και στρατηγικές.
Το Ιράν αποκτά εκ των πραγμάτων την ηγεμονική θέση που αποζητούσε με τεράστιο όμως κόστος και συνεχή αφαίμαξη στην προσπάθειά του να στηρίξει τα φιλικά προς αυτό καθεστώτα στη Συρία και το Ιράκ.
Αναπτύσσονται νέες κρατικές οντότητες ή ημι-κρατικά υβρίδιαόπως το ιρακινό και το συριακό Κουρδιστάν ή η περιορισμένη εδαφική βάση του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και της Μείζονος Συρίας (ΙΚΙΣ) στο κεντρικό Ιράκ και την ανατολική Συρία.
Μη κρατικοί δρώντεςόπως η Χεζμπολλά και το ΙΚΙΣ αποκτούν πραγματικά διεθνή ρόλο παρεμβαίνοντας ανοικτά στο εσωτερικό άλλων κρατών.
Το δεύτερο μάλιστα απειλεί πια άμεσα τη σταθερότητα του ιορδανικού βασιλείου, του τελευταίου «κράτους-αναχώματος» πριν το Ισραήλ. Τέλος, η αμερικανική στρατηγική γίνεται όλο και πιο θολή, αμφιταλαντευόμενη μεταξύ της άμεσης επέμβασης και της εκ του μακρόθεν επιρροής επιτυγχάνοντας περιφερειακές συνεννοήσεις με δυνάμεις όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία ή και το Ιράν ακόμα εφ'όσον επιλυθεί το πρόβλημα του πυρηνικού προγράμματός του.
Απέναντι σε αυτές τις αλλαγές το Ισραήλ απαντά με δύο τρόπους.
Πρώτον, με το να προσπαθεί να εξαλείψει τις απειλές στο παλαιστινιακό μέτωπο με διπλή επιχείρηση, στρατιωτική στη Γάζα και παραστρατιωτική, των εποίκων, στην Δυτική Όχθη.
Αυτό σημαίνει ότι το σύνολο σχεδόν της πολιτικής ελίτ του Ισραήλ έχει καταλήξει στη θέση ότι δεν υπάρχει πιθανότητα ειρήνης με τους Παλαιστινίους και ότι η λύση των δύο κρατών δεν υφίσταται πλέον [Shimon Peres Steps Down as Israel's President... He said Israel's future as a democratic Jewish state depends on a peace-based two-state solution... His replacement is right-wing parliamentarian Reuven Rivlin - an opponent of a two-state solution]. Το Ισραήλ χάνει έτσι τον δημοκρατικό χαρακτήρα του και μετατρέπεται σε μια Νότιο Αφρική, ένα κράτος-απαρτχάιντ λίγες εκατοντάδες μίλια από την Ευρώπη. Μια τέτοια εξέλιξη θα αλλάξει άρδην και τον χαρακτήρα, τη στρατηγική και τις τακτικές του παλαιστινιακού κινήματος μετατρέποντάς το από εθνικο-απελευθερωτικό κίνημα σε κίνημα ανθρωπίνων, πολιτικών και κοινωνικών, δικαιωμάτων όπως το νοτιοαφρικανικό.
Πρώτον, με το να προσπαθεί να εξαλείψει τις απειλές στο παλαιστινιακό μέτωπο με διπλή επιχείρηση, στρατιωτική στη Γάζα και παραστρατιωτική, των εποίκων, στην Δυτική Όχθη.
Αυτό σημαίνει ότι το σύνολο σχεδόν της πολιτικής ελίτ του Ισραήλ έχει καταλήξει στη θέση ότι δεν υπάρχει πιθανότητα ειρήνης με τους Παλαιστινίους και ότι η λύση των δύο κρατών δεν υφίσταται πλέον [Shimon Peres Steps Down as Israel's President... He said Israel's future as a democratic Jewish state depends on a peace-based two-state solution... His replacement is right-wing parliamentarian Reuven Rivlin - an opponent of a two-state solution]. Το Ισραήλ χάνει έτσι τον δημοκρατικό χαρακτήρα του και μετατρέπεται σε μια Νότιο Αφρική, ένα κράτος-απαρτχάιντ λίγες εκατοντάδες μίλια από την Ευρώπη. Μια τέτοια εξέλιξη θα αλλάξει άρδην και τον χαρακτήρα, τη στρατηγική και τις τακτικές του παλαιστινιακού κινήματος μετατρέποντάς το από εθνικο-απελευθερωτικό κίνημα σε κίνημα ανθρωπίνων, πολιτικών και κοινωνικών, δικαιωμάτων όπως το νοτιοαφρικανικό.
Δεύτερον, η στρατηγική του Ισραήλ αποσκοπεί στην σύμπηξη μιας συμμαχίας εναντίον των «δολιοφθορέων της ειρήνης», δηλαδή του Ιράν, της Χεζμπολλά, των σιιτών του Ιράκ, της Χαμάς και των Αδελφών Μουσουλμάνων στην περιοχή.
Πιθανοί εταίροι σε μια τέτοια συμμαχία θα ήταν η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και γιατί όχι, ένα ανεξάρτητο κουρδικόκράτος στο βόρειο Ιράκ. Παρά τις λεκτικές επιθέσεις και τη γραφειοκρατική ρητορική τύπου Αραβικού Συνδέσμου εναντίον της ισραηλινής επίθεσης, μια τέτοια συμμαχία, παρότι φαίνεται ετερόκλητη, είναι πιθανή.
Συνεκτική ουσία της είναι η απειλή μιας πιθανής ιρανική ηγεμονίας, η πολιτική παρουσία των Αδελφών, η απρόβλεπτη συμπεριφορά της ερντογανικής Τουρκίας και βέβαια η διστακτικότητα των ΗΠΑ.
Θα καταφέρει όμως μια τέτοια συμμαχία να συγκρατήσει τη λάβα από την κίνηση των τεκτονικών πλακών της ιστορίας; Ίδωμεν...
Πιθανοί εταίροι σε μια τέτοια συμμαχία θα ήταν η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και γιατί όχι, ένα ανεξάρτητο κουρδικόκράτος στο βόρειο Ιράκ. Παρά τις λεκτικές επιθέσεις και τη γραφειοκρατική ρητορική τύπου Αραβικού Συνδέσμου εναντίον της ισραηλινής επίθεσης, μια τέτοια συμμαχία, παρότι φαίνεται ετερόκλητη, είναι πιθανή.
Συνεκτική ουσία της είναι η απειλή μιας πιθανής ιρανική ηγεμονίας, η πολιτική παρουσία των Αδελφών, η απρόβλεπτη συμπεριφορά της ερντογανικής Τουρκίας και βέβαια η διστακτικότητα των ΗΠΑ.
Θα καταφέρει όμως μια τέτοια συμμαχία να συγκρατήσει τη λάβα από την κίνηση των τεκτονικών πλακών της ιστορίας; Ίδωμεν...
Σωτήρης Ρούσσος
Πηγή Κέντρο Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών (ΚΕ.Μ.Μ.Ι.Σ.)
... ~`~... ... ~`~... ... ~`~... ... ~`~... ... ~`~...
II
Καλωσορίσατε στην Τρίτη Ιντιφάντα
Μετά την Γάζα, η εξέγερση της Παλαιστίνης θα εξαπλωθεί στην Δυτική Όχθη
Δεδομένης της έντασης του συνεχιζόμενου πολέμου μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ στην Γάζα, είναι εύκολο να ξεχνάμε ότι η τρέχουσα κρίση ξεκίνησε σε ένα διαφορετικό μέρος τής Παλαιστίνης. Η απαγωγή και η δολοφονία τριών Ισραηλινών εφήβων στην Δυτική Όχθη οδήγησε στην σοβαρή ισραηλινή καταστολή τής Χαμάς, η οποία απάντησε με ένα μπαράζ ρουκετών κατά του Ισραήλ από την Γάζα.
Εν τω μεταξύ, η δολοφονία ενός παλαιστίνιου εφήβου από Εβραίους εξτρεμιστές πυροδότησε αρκετές ημέρες βίαιων διαμαρτυριών από τους Παλαιστίνιους στην ανατολική Ιερουσαλήμ και αλλού.
Η αλλαγή τού τόπου διεξαγωγής των συγκρούσεων εξυπηρέτησε τα συμφέροντα του Ισραήλ, εκτρέποντας την σύγκρουση μακριά από τις ευαίσθητες και στρατηγικά ευπαθείς περιοχές.
Για τους Ισραηλινούς πολιτικούς, άλλος ένας συγκεντρωμένος πόλεμος εναντίον τής Γάζας ήταν προτιμότερος από την πιθανότητα μιας νέας εξέγερσης της Δυτικής Όχθης εναντίον τού Ισραήλ, παρόμοια με τις λεγόμενες intifadas που σημειώθηκαν στα τέλη τής δεκαετίας τού 1980 και στις αρχές τής δεκαετίας τού 2000.
Σε αντίθεση με αυτά που μπορεί να ήλπιζαν οι Ισραηλινοί, όμως, ο σημερινός πόλεμος έχει κάνει μια τρίτη ιντιφάντα περισσότερο, όχι λιγότερο, πιθανή.
Εν τω μεταξύ, η δολοφονία ενός παλαιστίνιου εφήβου από Εβραίους εξτρεμιστές πυροδότησε αρκετές ημέρες βίαιων διαμαρτυριών από τους Παλαιστίνιους στην ανατολική Ιερουσαλήμ και αλλού.
Η αλλαγή τού τόπου διεξαγωγής των συγκρούσεων εξυπηρέτησε τα συμφέροντα του Ισραήλ, εκτρέποντας την σύγκρουση μακριά από τις ευαίσθητες και στρατηγικά ευπαθείς περιοχές.
Για τους Ισραηλινούς πολιτικούς, άλλος ένας συγκεντρωμένος πόλεμος εναντίον τής Γάζας ήταν προτιμότερος από την πιθανότητα μιας νέας εξέγερσης της Δυτικής Όχθης εναντίον τού Ισραήλ, παρόμοια με τις λεγόμενες intifadas που σημειώθηκαν στα τέλη τής δεκαετίας τού 1980 και στις αρχές τής δεκαετίας τού 2000.
Σε αντίθεση με αυτά που μπορεί να ήλπιζαν οι Ισραηλινοί, όμως, ο σημερινός πόλεμος έχει κάνει μια τρίτη ιντιφάντα περισσότερο, όχι λιγότερο, πιθανή.
Στο μεγαλύτερο μέρος τής περασμένης δεκαετίας, η εκ των πραγμάτων πολιτική τού Ισραήλ ήταν να εμβαθύνει την παλαιστινιακή γεωγραφική και πολιτική διαίρεση, διατηρώντας το σχίσμα μεταξύ της κυριαρχούμενης από την Φατάχ, Παλαιστινιακής Αρχής (ΠΑ) στην Δυτική Όχθη και την -κυβερνώμενη από την Χαμάς- Λωρίδα τής Γάζας.
Παρά το γεγονός ότι η σημερινή ισραηλινή κυβέρνηση δεν έχει κρύψει την αντίθεσή της σε κάθε παλαιστινιακή κυβέρνηση που περιλαμβάνει ή έστω αποδέχεται την Χαμάς, την οποία θεωρεί ως επικίνδυνη τρομοκρατική οργάνωση που είναι πέρα από τον πολιτικό χώρο, η ισραηλινή πολιτική τής απομόνωσης της Γάζας από την Δυτική Όχθη άρχισε πριν από την άνοδο της Χαμάς στην εξουσία.
Στην πραγματικότητα, ήταν το κλείσιμο των συνόρων τής Γάζας στα τέλη τού 2005, λίγο αφότου το Ισραήλ απομάκρυνε μονομερώς εποίκους και στρατιώτες του από την Γάζα, που βοήθησε να ανοίξει ο δρόμος για την εκλογή τής Χαμάς και δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τον ατελείωτο κύκλο τής βίας στην Γάζα που βλέπουμε σήμερα.
Όπως το έθεσε τότε ο Dov Weissglas, ο επιτελάρχης τού πρώην πρωθυπουργού τού Ισραήλ, Αριέλ Σαρόν, η αποχώρηση του Ισραήλ από την Γάζα θα χρησιμεύσει ως «φορμαλδεΰδη..., έτσι ώστε δεν θα υπάρξει μια πολιτική διαδικασία με τους Παλαιστίνιους».
Αφήνοντας την Γάζα χαλαρή, μαζί με το 1,5 εκατομμύριο Παλαιστινίους της, το Ισραήλ θα μπορούσε στην συνέχεια να επικεντρωθεί στην εδραίωση του ελέγχου του στην Δυτική Όχθη και στον εποικισμό της.
Παρά το γεγονός ότι η σημερινή ισραηλινή κυβέρνηση δεν έχει κρύψει την αντίθεσή της σε κάθε παλαιστινιακή κυβέρνηση που περιλαμβάνει ή έστω αποδέχεται την Χαμάς, την οποία θεωρεί ως επικίνδυνη τρομοκρατική οργάνωση που είναι πέρα από τον πολιτικό χώρο, η ισραηλινή πολιτική τής απομόνωσης της Γάζας από την Δυτική Όχθη άρχισε πριν από την άνοδο της Χαμάς στην εξουσία.
Στην πραγματικότητα, ήταν το κλείσιμο των συνόρων τής Γάζας στα τέλη τού 2005, λίγο αφότου το Ισραήλ απομάκρυνε μονομερώς εποίκους και στρατιώτες του από την Γάζα, που βοήθησε να ανοίξει ο δρόμος για την εκλογή τής Χαμάς και δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τον ατελείωτο κύκλο τής βίας στην Γάζα που βλέπουμε σήμερα.
Όπως το έθεσε τότε ο Dov Weissglas, ο επιτελάρχης τού πρώην πρωθυπουργού τού Ισραήλ, Αριέλ Σαρόν, η αποχώρηση του Ισραήλ από την Γάζα θα χρησιμεύσει ως «φορμαλδεΰδη..., έτσι ώστε δεν θα υπάρξει μια πολιτική διαδικασία με τους Παλαιστίνιους».
Αφήνοντας την Γάζα χαλαρή, μαζί με το 1,5 εκατομμύριο Παλαιστινίους της, το Ισραήλ θα μπορούσε στην συνέχεια να επικεντρωθεί στην εδραίωση του ελέγχου του στην Δυτική Όχθη και στον εποικισμό της.
Έκτοτε το Ισραήλ, με την αμερικανική και διεθνή υποστήριξη, έχει αντιμετωπίσει το Παλαιστινιακό ως δύο ξεχωριστές συγκρούσεις, αντί για μια.
Με το να διατηρείται η συνεργασία για την ασφάλεια και οι διπλωματικές σχέσεις με την Φατάχ στην Δυτική Όχθη, το Ισραήλ ήλπιζε να διατηρήσει την ηρεμία στις περιοχές που γειτνιάζουν με τα κύρια κέντρα τού πληθυσμού του, καθώς και στο ίδιο το έργο τού εποικισμού.
Την ίδια στιγμή, με το να αντιμετωπίζει την Γάζα (που ελέγχεται από την Χαμάς) ως μια αέναη «εχθρική οντότητα», με μπλόκα σε αέρα, γη και θάλασσα, το Ισραήλ διατηρούσε το δικαίωμα να πηγαίνει σε τακτά χρονικά διαστήματα σε πόλεμο εναντίον τής Γάζας, μια διαδικασία που οι Ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι αναφέρονται ως «το κούρεμα του γκαζόν».
Με τον τρόπο αυτό, το Ισραήλ θα απέφευγε την υποχρέωση να ασχοληθεί με τις βαθύτερες αιτίες τής σύγκρουσης, κυρίως την 46ετή κατοχή τής Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας τής Γάζας. Αυτό έχει δημιουργήσει το χειρότερο όλων των πιθανών αποτελεσμάτων, αυξάνοντας ταυτόχρονα την πιθανότητα βίαιων συγκρούσεων με την Χαμάς, ενώ μειώνεται η πιθανότητα επίλυσης της σύγκρουσης με την Παλαιστινιακή Αρχή τού Αμπάς.
Με το να διατηρείται η συνεργασία για την ασφάλεια και οι διπλωματικές σχέσεις με την Φατάχ στην Δυτική Όχθη, το Ισραήλ ήλπιζε να διατηρήσει την ηρεμία στις περιοχές που γειτνιάζουν με τα κύρια κέντρα τού πληθυσμού του, καθώς και στο ίδιο το έργο τού εποικισμού.
Την ίδια στιγμή, με το να αντιμετωπίζει την Γάζα (που ελέγχεται από την Χαμάς) ως μια αέναη «εχθρική οντότητα», με μπλόκα σε αέρα, γη και θάλασσα, το Ισραήλ διατηρούσε το δικαίωμα να πηγαίνει σε τακτά χρονικά διαστήματα σε πόλεμο εναντίον τής Γάζας, μια διαδικασία που οι Ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι αναφέρονται ως «το κούρεμα του γκαζόν».
Με τον τρόπο αυτό, το Ισραήλ θα απέφευγε την υποχρέωση να ασχοληθεί με τις βαθύτερες αιτίες τής σύγκρουσης, κυρίως την 46ετή κατοχή τής Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας τής Γάζας. Αυτό έχει δημιουργήσει το χειρότερο όλων των πιθανών αποτελεσμάτων, αυξάνοντας ταυτόχρονα την πιθανότητα βίαιων συγκρούσεων με την Χαμάς, ενώ μειώνεται η πιθανότητα επίλυσης της σύγκρουσης με την Παλαιστινιακή Αρχή τού Αμπάς.
---------------------------------------------------------------
Η διαίρεση του Παλαιστινιακού και η αντιμετώπιση του ζητήματος ως δύο ξεχωριστές συγκρούσεις, μια στη λωρίδα της Γάζας υπό τη θρησκευτικο-ισλαμική Χαμάς και μια στη Δυτική όχθη υπό τη σοσιαλ-κοσμική Φατάχ, στοχεύει στην αποσύνδεση του θέματος της ασφάλειας του Ισραήλ από την κατοχή και στην αναγωγή και αποκλειστική σύνδεση του Παλαιστινιακού ζητήματος στη λωρίδα της Γάζας με το ζήτημα της τρομοκρατίας, μιας και, όπως παραθέτω στην ανάρτηση Μεσόγειος και Μέση Ανατολή σε μετάβαση: «ορισμένοι αναλυτές θεώρησαν, τουλάχιστον μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ότι το Παλαιστινιακό δεν ήταν τίποτα άλλο παρά η τοπική έκφανση της ισλαμικής τρομοκρατίας», με ενδεχόμενη απώτερη στόχευση την εξής: 1) IDF's Gaza assault is to control Palestinian gas, avert Israeli energy crisis (the guardian)και 2) Russia preparing to develop Gaza gas field (Al-Monitor). Για υδρογονάναθρακες και ύδατα σε σχέση με τα προηγούμενα, εδώ δύο αναρτήσεις.
Αν δεν ισχύει μια τέτοια στόχευση, τότε ισχύει το σχόλιο του Ariel Ilan Roth: «Τα επιτεύγματα τακτικής τού Ισραήλ εναντίον τής Χαμάς δεν μπορούν να υποτιμηθούν. Αλλά δεν εξισώνονται με μια στρατηγική νίκη. Πόλεμος, όπως περίφημα δίδασκε ο Κλαούζεβιτς, είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα. Οι πόλεμοι γίνονται για να επαναπροσδιορίζεται η πολιτική με τρόπο που να ωφελεί τον νικητή και να είναι επιζήμια για τον ηττημένο. Αλλά οι Ισραηλινοί έχουν χάσει την επαφή τους με την εν λόγω διάκριση».
Israel undermining its support in the west, Philip Hammond says. British foreign secretary refuses to say whether the country's shelling of Gaza is proportionate: Philip Hammond, the foreign secretary, has said Israel is undermining its support in the west but has refused to say whether the country's shelling of Gaza is proportionate... He repeated David Cameron's calls for an immediate humanitarian ceasefire... Ed Miliband has done the same but clearly opposed Israel's incursion into Gaza, despite "extreme provocation from Hamas". Nick Clegg, the Liberal Democrat leader, has gone even further by saying the Israeli response "appears to be deliberately disproportionate".
---------------------------------------------------------------
Για ένα διάστημα, η στρατηγική «διαίρει και βασίλευε» φαινόταν να λειτουργεί, χάρη σε μεγάλο βαθμό στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις άλλες δυτικές δυνάμεις που αρνήθηκαν να αποδεχθούν την συμμετοχή τής Χαμάς στο Παλαιστινιακόενώ ουσιαστικά υποστήριζαν την πολιορκία τής Γάζας.
Ο μύθος ότι το Ισραήλ θα μπορούσε με κάποιο τρόπο να κάνει ειρήνη με μια ομάδα Παλαιστινίων, ενώ την ίδια στιγμή να κάνει πόλεμο με μια άλλη τελικά συνετρίβη τον Απρίλιο, όταν η Φατάχ και η Χαμάς κατέληξαν σε μια νέα συμφωνία συμφιλίωσης, η οποία, για πρώτη φορά σε επτά χρόνια, εγκαθίδρυσε μια ενιαία παλαιστινιακή κυβέρνηση, τόσο στην Δυτική Όχθη και στην Γάζα [Netanyahu saw as the biggest threat to that strategy the reconciliation agreement between Hamas and Fatah, the dominant party in the Palestinian Authority].
Ωστόσο, παρά την ονομαστική ενότητα μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πολιτικών παρατάξεων της Παλαιστίνης, η πολιτική ατζέντα τής καθεμιάς παραμένει σε μεγάλο βαθμό αλληλοαναιρούμενη.
Η Φατάχ έχει αποκηρύξει την πολιτική βία και έχει δεσμευθεί σε μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ.
Η Χαμάς - όπως δείχνει η τρέχουσα κρίση - διατηρεί το δικαίωμα να συμμετέχει στην ένοπλη αντίσταση. Η αδυναμία των παλαιστινιακών παρατάξεων να συμφωνήσουν σε μια κοινή στρατηγική είναι ένας λόγος για τον οποίο δεν έχουμε δει ακόμα την έκρηξη μιας πλήρους παλαιστινιακής εξέγερσης.
Ο μύθος ότι το Ισραήλ θα μπορούσε με κάποιο τρόπο να κάνει ειρήνη με μια ομάδα Παλαιστινίων, ενώ την ίδια στιγμή να κάνει πόλεμο με μια άλλη τελικά συνετρίβη τον Απρίλιο, όταν η Φατάχ και η Χαμάς κατέληξαν σε μια νέα συμφωνία συμφιλίωσης, η οποία, για πρώτη φορά σε επτά χρόνια, εγκαθίδρυσε μια ενιαία παλαιστινιακή κυβέρνηση, τόσο στην Δυτική Όχθη και στην Γάζα [Netanyahu saw as the biggest threat to that strategy the reconciliation agreement between Hamas and Fatah, the dominant party in the Palestinian Authority].
Ωστόσο, παρά την ονομαστική ενότητα μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πολιτικών παρατάξεων της Παλαιστίνης, η πολιτική ατζέντα τής καθεμιάς παραμένει σε μεγάλο βαθμό αλληλοαναιρούμενη.
Η Φατάχ έχει αποκηρύξει την πολιτική βία και έχει δεσμευθεί σε μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων με το Ισραήλ.
Η Χαμάς - όπως δείχνει η τρέχουσα κρίση - διατηρεί το δικαίωμα να συμμετέχει στην ένοπλη αντίσταση. Η αδυναμία των παλαιστινιακών παρατάξεων να συμφωνήσουν σε μια κοινή στρατηγική είναι ένας λόγος για τον οποίο δεν έχουμε δει ακόμα την έκρηξη μιας πλήρους παλαιστινιακής εξέγερσης.
Ακόμη και εν μέσω της τρέχουσας σύγκρουσης στην Γάζα, ούτε η Φατάχ, ούτε η Χαμάς θεωρούν την παρούσα στιγμή ως ευνοϊκή για μια εξέγερση στην Δυτική Όχθη.
Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς, ο οποίος αναφέρθηκε, στην προηγούμενη παλαιστινιακή εξέγερση ως «ένα από τα χειρότερα λάθη μας», καταλαβαίνει ότι η επιστροφή τής Φατάχ στον ένοπλο αγώνα θα επιφέρει σκληρή αντίδραση από το Ισραήλ, παρόμοια με την καταστροφή που είχε προκληθεί από την δεύτερη Ιντιφάντα δώδεκα χρόνια νωρίτερα, και θέτει σε κίνδυνο την πολυπόθητη σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αν εγκαταλειφθεί η συνεργατική διπλωματία και στην θέση της επιλεγεί ο ένοπλος αγώνας.
Η Χαμάς, από την πλευρά της, ίσως να επιδιώκει να γλείψει τις πληγές της μετά από την παρατεταμένη αντιπαράθεση με το Ισραήλ και να ξαναχτίσει τις θέσεις της στην Γάζα, αντί να επεκτείνει τις προσπάθειές της στην Δυτική Όχθη.
Ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς, ο οποίος αναφέρθηκε, στην προηγούμενη παλαιστινιακή εξέγερση ως «ένα από τα χειρότερα λάθη μας», καταλαβαίνει ότι η επιστροφή τής Φατάχ στον ένοπλο αγώνα θα επιφέρει σκληρή αντίδραση από το Ισραήλ, παρόμοια με την καταστροφή που είχε προκληθεί από την δεύτερη Ιντιφάντα δώδεκα χρόνια νωρίτερα, και θέτει σε κίνδυνο την πολυπόθητη σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αν εγκαταλειφθεί η συνεργατική διπλωματία και στην θέση της επιλεγεί ο ένοπλος αγώνας.
Η Χαμάς, από την πλευρά της, ίσως να επιδιώκει να γλείψει τις πληγές της μετά από την παρατεταμένη αντιπαράθεση με το Ισραήλ και να ξαναχτίσει τις θέσεις της στην Γάζα, αντί να επεκτείνει τις προσπάθειές της στην Δυτική Όχθη.
Και οι δύο ομάδες, ωστόσο, θα μπορούσαν σύντομα να χάσουν την απροθυμία τους.
Η μαζική στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ στην Λωρίδα τής Γάζας - η τρίτη του σε λιγότερο από έξι χρόνια - έχει ήδη στοιχίσει την ζωή σε περισσότερους από χίλιους Παλαιστίνιους, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων ήταν άμαχοι, ενώ 44 Ισραηλινοί, οι περισσότεροι από αυτούς στρατιώτες, έχουν επίσης σκοτωθεί.
Ο θυμός για την μοίρα τού κακοποιημένου πληθυσμού τής Γάζας έχει προκαλέσει διαμαρτυρίες από τους συναδέλφους Παλαιστινίους τής Δυτικής Όχθης και στο Ισραήλ.
Η κινητοποίηση της περασμένης εβδομάδας έξω από την Ιερουσαλήμ, η μεγαλύτερη που έχει δει εδώ και δεκαετίες η Δυτική Όχθη, ανανέωσε τις προβλέψεις μερί μιας επικείμενης τρίτης ιντιφάντα.
Η σχετική επιτυχία τής Χαμάς στο πεδίο τής μάχης έχει ενισχύσει την δημοτικότητά της, ενώ τονίζει την αντιληπτή ανικανότητα του Αμπάς.
Σύμφωνα με μια πρόσφατη δημοσκόπηση, από τότε που ξεκίνησε η κρίση στην Γάζα, η λαϊκή υποστήριξη προς την Χαμάς έχει ξεπεράσει την υποστήριξη προς την Φατάχ, για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια.
Ακόμα κι έτσι, οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι κατανοούν τους περιορισμούς τής συμμετοχής σε ένοπλη πάλη ενάντια σε μια δεινή στρατιωτική δύναμη όπως το Ισραήλ.
Ως εκ τούτου, παρά την πρόσφατη κατάρρευση των υπό αμερικανική ηγεσία ειρηνευτικών συνομιλιών, η διαπραγματευτική ατζέντα τού Αμπάς παραμένει σχετική.
Η μαζική στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ στην Λωρίδα τής Γάζας - η τρίτη του σε λιγότερο από έξι χρόνια - έχει ήδη στοιχίσει την ζωή σε περισσότερους από χίλιους Παλαιστίνιους, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων ήταν άμαχοι, ενώ 44 Ισραηλινοί, οι περισσότεροι από αυτούς στρατιώτες, έχουν επίσης σκοτωθεί.
Ο θυμός για την μοίρα τού κακοποιημένου πληθυσμού τής Γάζας έχει προκαλέσει διαμαρτυρίες από τους συναδέλφους Παλαιστινίους τής Δυτικής Όχθης και στο Ισραήλ.
Η κινητοποίηση της περασμένης εβδομάδας έξω από την Ιερουσαλήμ, η μεγαλύτερη που έχει δει εδώ και δεκαετίες η Δυτική Όχθη, ανανέωσε τις προβλέψεις μερί μιας επικείμενης τρίτης ιντιφάντα.
Η σχετική επιτυχία τής Χαμάς στο πεδίο τής μάχης έχει ενισχύσει την δημοτικότητά της, ενώ τονίζει την αντιληπτή ανικανότητα του Αμπάς.
Σύμφωνα με μια πρόσφατη δημοσκόπηση, από τότε που ξεκίνησε η κρίση στην Γάζα, η λαϊκή υποστήριξη προς την Χαμάς έχει ξεπεράσει την υποστήριξη προς την Φατάχ, για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια.
Ακόμα κι έτσι, οι περισσότεροι Παλαιστίνιοι κατανοούν τους περιορισμούς τής συμμετοχής σε ένοπλη πάλη ενάντια σε μια δεινή στρατιωτική δύναμη όπως το Ισραήλ.
Ως εκ τούτου, παρά την πρόσφατη κατάρρευση των υπό αμερικανική ηγεσία ειρηνευτικών συνομιλιών, η διαπραγματευτική ατζέντα τού Αμπάς παραμένει σχετική.
Πιο σημαντικό, η συνεχιζόμενη καταστροφή στην Γάζα έχει αναγκάσει όλες τις παλαιστινιακές παρατάξεις για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια να συμπτυχθούν σε ένα μείζον πολιτικό θέμα (σε αντίθεση με τις διαδικαστικές ή διοικητικές υποθέσεις, οι οποίες ήταν στο επίκεντρο της πρόσφατης συμφωνίας συμφιλίωσης).
Πράγματι, ένα από τα κύρια αιτήματα της Χαμάς ήταν να τηρήσει το Ισραήλ την συμφωνία συμφιλίωσης με την Φατάχ.
Κατά τις προηγούμενες συγκρούσεις στην Γάζα, η ηγεσία στην Δυτική Όχθη ήταν απρόθυμη να στηρίξει ανοιχτά την Χαμάς.
Αυτοί οι υπολογισμοί σαφώς δεν ισχύουν πλέον.
Μια έντονα διατυπωμένη δήλωση που εξέδωσε ο Γενικός Γραμματέας τού Οργανισμού για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, Yaser Abed- Rabbo, ένας ένθερμος αριστερός που δεν είναι γνωστός ως σύμμαχος της Χαμάς, ήταν γεμάτη επαίνους για την «γενναία αντίσταση» της Γάζας και υποστήριξε πλήρως τις απαιτήσεις τής Χαμάς για κατάπαυση του πυρός και μια πλήρη άρση του 7ετούς οικονομικού αποκλεισμού τής Γάζας.
Πράγματι, ένα από τα κύρια αιτήματα της Χαμάς ήταν να τηρήσει το Ισραήλ την συμφωνία συμφιλίωσης με την Φατάχ.
Κατά τις προηγούμενες συγκρούσεις στην Γάζα, η ηγεσία στην Δυτική Όχθη ήταν απρόθυμη να στηρίξει ανοιχτά την Χαμάς.
Αυτοί οι υπολογισμοί σαφώς δεν ισχύουν πλέον.
Μια έντονα διατυπωμένη δήλωση που εξέδωσε ο Γενικός Γραμματέας τού Οργανισμού για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, Yaser Abed- Rabbo, ένας ένθερμος αριστερός που δεν είναι γνωστός ως σύμμαχος της Χαμάς, ήταν γεμάτη επαίνους για την «γενναία αντίσταση» της Γάζας και υποστήριξε πλήρως τις απαιτήσεις τής Χαμάς για κατάπαυση του πυρός και μια πλήρη άρση του 7ετούς οικονομικού αποκλεισμού τής Γάζας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Φατάχ θα συμμετάσχει σε μια ένοπλη πάλη τού είδους που η Χαμάς έχει εξαπολύσει από την Γάζα ή ότι η Χαμάς θα ενταχθεί σύντομα στην Φατάχ εγκρίνοντας τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ.
Αλλά αυτό μπορεί να σημαίνει ότι και οι δύο παρατάξεις, έχοντας αποδεχθεί τούς εγγενείς περιορισμούς των αντίστοιχων σχεδίων τους, είναι έτοιμες να συνεργαστούν για την ανάπτυξη μιας νέας εθνικής ατζέντας που να συναντιέται στα μισά του δρόμου, για παράδειγμα με την δημιουργία μιας εκστρατείας μη-βίαιης πολιτικής αντίστασης και στα κατεχόμενα εδάφη και στην διασπορά.
Με άλλα λόγια, ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Γάζα μπορεί να έπεισε τις δύο παρατάξεις για την ματαιότητα του να συνεχίσουν να εργάζονται για αντίθετους σκοπούς.
Αν όχι, οι Παλαιστινιακές ελίτ έχουν κάθε λόγο να περιμένουν ότι η επόμενη Ιντιφάντα θα κατευθύνεται τόσο σε αυτές όσο και στην ισραηλινή κατοχή.
Αλλά αυτό μπορεί να σημαίνει ότι και οι δύο παρατάξεις, έχοντας αποδεχθεί τούς εγγενείς περιορισμούς των αντίστοιχων σχεδίων τους, είναι έτοιμες να συνεργαστούν για την ανάπτυξη μιας νέας εθνικής ατζέντας που να συναντιέται στα μισά του δρόμου, για παράδειγμα με την δημιουργία μιας εκστρατείας μη-βίαιης πολιτικής αντίστασης και στα κατεχόμενα εδάφη και στην διασπορά.
Με άλλα λόγια, ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Γάζα μπορεί να έπεισε τις δύο παρατάξεις για την ματαιότητα του να συνεχίσουν να εργάζονται για αντίθετους σκοπούς.
Αν όχι, οι Παλαιστινιακές ελίτ έχουν κάθε λόγο να περιμένουν ότι η επόμενη Ιντιφάντα θα κατευθύνεται τόσο σε αυτές όσο και στην ισραηλινή κατοχή.
Υπό αυτή την έννοια, θα ήταν μάταιο για το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες να αντιταχθούν στην παλαιστινιακή ενότητα και την πολιτική συνεργασία μεταξύ της Χαμάς και της Φατάχ.
Στην πραγματικότητα, κάτι τέτοιο θα ήταν επιβλαβές όχι μόνο για τους Παλαιστίνιους αλλά για τα συμφέροντα του Ισραήλ καθώς και για τον στόχο μιας λύσης δύο κρατών.
Το ανθρώπινο και υλικό κόστος που επιβαρύνει τους Παλαιστίνιους της Γάζας ήταν απαράδεκτα υψηλό.
Αλλά οι ηθικές, πολιτικές, και ίσως ακόμη και οι νομικές συνέπειες της απομόνωσης και του κατά διαστήματα σφοδρού βομβαρδισμού τής Γάζας μπορεί κάποια μέρα να αποδειχθεί εξίσου δαπανηρό για το Ισραήλ.
Αν και δεν είναι ακόμη σαφές το πώς ή το πότε θα τελειώσει η τελευταία κρίση στην Γάζα, μια επιστροφή στο status quo χωρίς να αντιμετωπιστεί οποιοδήποτε από τα βασικά ζητήματα της τρέχουσας κρίσης απλώς θα δημιουργήσει τον επόμενο πόλεμο στην Γάζα σε ένα ή δύο ή τρία χρόνια στο μέλλον.
Τελικά, το θέμα τής ασφάλειας του Ισραήλ δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την συνεχιζόμενη κατοχή του, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης πολιορκίας τής Γάζας.
Στην πραγματικότητα, κάτι τέτοιο θα ήταν επιβλαβές όχι μόνο για τους Παλαιστίνιους αλλά για τα συμφέροντα του Ισραήλ καθώς και για τον στόχο μιας λύσης δύο κρατών.
Το ανθρώπινο και υλικό κόστος που επιβαρύνει τους Παλαιστίνιους της Γάζας ήταν απαράδεκτα υψηλό.
Αλλά οι ηθικές, πολιτικές, και ίσως ακόμη και οι νομικές συνέπειες της απομόνωσης και του κατά διαστήματα σφοδρού βομβαρδισμού τής Γάζας μπορεί κάποια μέρα να αποδειχθεί εξίσου δαπανηρό για το Ισραήλ.
Αν και δεν είναι ακόμη σαφές το πώς ή το πότε θα τελειώσει η τελευταία κρίση στην Γάζα, μια επιστροφή στο status quo χωρίς να αντιμετωπιστεί οποιοδήποτε από τα βασικά ζητήματα της τρέχουσας κρίσης απλώς θα δημιουργήσει τον επόμενο πόλεμο στην Γάζα σε ένα ή δύο ή τρία χρόνια στο μέλλον.
Τελικά, το θέμα τής ασφάλειας του Ισραήλ δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την συνεχιζόμενη κατοχή του, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης πολιορκίας τής Γάζας.
Οποιαδήποτε ουσιαστική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το άνοιγμα των συνόρων τής Γάζας. 1,8 εκατομμύρια κάτοικοι της Γάζας έχουν υποφέρει για πάρα πολύ καιρό και δεν θα πρέπει να περιμένουν μια οριστική ειρηνευτική συμφωνία για να απολαύσουν κανονικές οικονομικές σχέσεις με τον έξω κόσμο.
Αυτό θα δώσει επίσης την ευκαιρία στην Παλαιστινιακή Αρχή τού Αμπάς να αποκαταστήσει μια παρουσία στην Γάζα και να εδραιώσει την παλαιστινιακή ενότητα.
Επειδή ούτε το Ισραήλ ούτε η Αίγυπτος εμπιστεύονται την Χαμάς, οποιαδήποτε ομαλοποίηση στα σύνορα της Γάζας θα απαιτήσει από την Παλαιστινιακή Αρχή να αστυνομεύει τις διελεύσεις των συνόρων τής Γάζας.
Οι λεπτομέρειες μιας τέτοιας ρύθμισης θα πρέπει να εκπονηθούν σε πολυμερή βάση μεταξύ Αιγύπτου, Ισραήλ, Χαμάς και Παλαιστινιακής Αρχής τού Αμπάς.
Όμως, προκειμένου να αποφευχθεί η αντίληψη ότι η Παλαιστινιακή Αρχή επιστρέφει στην Γάζα στις πλάτες των ισραηλινών αρμάτων μάχης, οι πραγματικοί όροι τής συμφωνίας θα πρέπει να κατοχυρώνονται σε μια εσωτερική συμφωνία μεταξύ της Παλαιστινιακής Αρχής και της Χαμάς, για παράδειγμα, ως τροποποίηση της συμφωνίας τής παλαιστινιακής συμφιλίωσης, και όχι ως μέρος τής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με το Ισραήλ.
Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να εξασφαλιστεί, αφενός ότι όλα τα μέρη θα πάρουν κάτι από την συμφωνία, αφετέρου ότι ο καθένας έχει ένα μερίδιο σε αυτό που παίρνουν οι άλλοι επίσης.
Αυτό θα δώσει επίσης την ευκαιρία στην Παλαιστινιακή Αρχή τού Αμπάς να αποκαταστήσει μια παρουσία στην Γάζα και να εδραιώσει την παλαιστινιακή ενότητα.
Επειδή ούτε το Ισραήλ ούτε η Αίγυπτος εμπιστεύονται την Χαμάς, οποιαδήποτε ομαλοποίηση στα σύνορα της Γάζας θα απαιτήσει από την Παλαιστινιακή Αρχή να αστυνομεύει τις διελεύσεις των συνόρων τής Γάζας.
Οι λεπτομέρειες μιας τέτοιας ρύθμισης θα πρέπει να εκπονηθούν σε πολυμερή βάση μεταξύ Αιγύπτου, Ισραήλ, Χαμάς και Παλαιστινιακής Αρχής τού Αμπάς.
Όμως, προκειμένου να αποφευχθεί η αντίληψη ότι η Παλαιστινιακή Αρχή επιστρέφει στην Γάζα στις πλάτες των ισραηλινών αρμάτων μάχης, οι πραγματικοί όροι τής συμφωνίας θα πρέπει να κατοχυρώνονται σε μια εσωτερική συμφωνία μεταξύ της Παλαιστινιακής Αρχής και της Χαμάς, για παράδειγμα, ως τροποποίηση της συμφωνίας τής παλαιστινιακής συμφιλίωσης, και όχι ως μέρος τής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με το Ισραήλ.
Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να εξασφαλιστεί, αφενός ότι όλα τα μέρη θα πάρουν κάτι από την συμφωνία, αφετέρου ότι ο καθένας έχει ένα μερίδιο σε αυτό που παίρνουν οι άλλοι επίσης.
Η επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, ιδίως στο πλαίσιο του πολέμου και μετά από μεγάλη αιματοχυσία.
Αλλά δεν είναι αδύνατη.
Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση έγκειται στο να πεισθούν οι Αμερικανοί και ιδιαίτερα οι Ισραηλινοί ηγέτες για την ανάγκη να ξεπεράσουν την αντίστασή τους στην συμμετοχή τής Χαμάς στην παλαιστινιακή πολιτική.
Αλλά και οι δύο χώρες πρέπει να αναγνωρίσουν ότι το status quo της διαιρεμένης ηγεσίας έχει κάνει απλώς πιο πιθανές και πιο συχνές τις βίαιες συγκρούσεις, κάτι που είναι πιθανό να φέρει ακόμη μεγαλύτερο κόστος για όλες τις πλευρές την επόμενη φορά.
Την ίδια στιγμή, εάν ελπίζουν να αποφύγουν μια τρίτη ιντιφάντα, θα πρέπει να γίνουν σοβαροί σχετικά με τον τερματισμό της ισραηλινής κατοχής, μια για πάντα.
Αλλά δεν είναι αδύνατη.
Ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση έγκειται στο να πεισθούν οι Αμερικανοί και ιδιαίτερα οι Ισραηλινοί ηγέτες για την ανάγκη να ξεπεράσουν την αντίστασή τους στην συμμετοχή τής Χαμάς στην παλαιστινιακή πολιτική.
Αλλά και οι δύο χώρες πρέπει να αναγνωρίσουν ότι το status quo της διαιρεμένης ηγεσίας έχει κάνει απλώς πιο πιθανές και πιο συχνές τις βίαιες συγκρούσεις, κάτι που είναι πιθανό να φέρει ακόμη μεγαλύτερο κόστος για όλες τις πλευρές την επόμενη φορά.
Την ίδια στιγμή, εάν ελπίζουν να αποφύγουν μια τρίτη ιντιφάντα, θα πρέπει να γίνουν σοβαροί σχετικά με τον τερματισμό της ισραηλινής κατοχής, μια για πάντα.
Khaled Elgindy
ΠηγήForeign Affairs(Council of Foreign Relations)
Copyright © 2002-2012 by the Council on Foreign Relations, Inc. All rights reserved.
.~`~.
III
Egypt: still American, Russian, or what?
During most of its modern history, Egypt seemed to follow a more or less similar path in its foreign policy: it would align with one major power after another and would thus gain an advantageous position in the region. During the past two centuries, Great Britain, the Soviet Union, and the United States have replaced one another in more or less the same role. Amid the “new Cold War” trend being covered lately in the international press and Sisi’s recent visit to Moscow where he signed the first arms deal with Russia since the 1960’s, many have begun speaking of a renewal of the strategic relationship between the two countries and a consequent chill between Cairo and Washington.
*
The Egypt issue is part and parcel of the increasingly complex international and regional balance of power. Multipolarity in the international system, a highly visible yet mainly economic in nature Chinese presence in the Middle East, the rise of Russia both generally but mainly in the Near Abroad, the upcoming US energy independence, the Geneva talks on the Iranian nuclear programme and through it the changing US relationship with the Gulf, the Fertile Crescent and the Levant among others shape a new reality both in the international system and more specifically in the Middle East.
Slowly but steadily paving its way towards energy autonomy, the US is gradually about to lose another one of its original reasons for remaining in the Middle East. The other reasons used to rationalise its presence were the now long gone need for the containment of the USSR, the relatively recent war on terror, and the seemingly ready to be dealt with Iran’s nuclear policy. That, together with a new isolationist trend present in the US, is not to imply that Washington is leaving or about to leave the Middle East, but to suggest that there are now relatively fewer reasons for the US to spend its money, time, effort, and influence in the region. Thus, it is understandable that Washington seems less inclined to focus on issues such as Saudi and Israeli security, Libyan and Syrian integrity, as well as Iraqi and Egyptian stability. A new (seemingly less Americanised) reality is at hand in the Middle East and consequently, it is a natural reaction for other great powers to be attracted to the region, as well as for regional players to seek their presence.
Indeed, both Chinese and Russian investment and trade with Egypt have greatly increased. Cairo recently received a largely symbolic non-refundable grant of $24.7 million from Beijing with several high-level visits taking place between the two countries including ousted president Morsi’s visit to Beijing in 2012. Egypt’s relationship with Russia has also been rightly depicted as growing stronger, with several visits taking place, increased trends in FDI and trade, a $2 billion worth arms deal, and a Russian“proposal for Egypt to establish a free trade agreement with the Russia-dominated Customs Union”. Even if Chinese and Russian moves do change some of the standards which the US-Egypt relationship is based on, this trend does not appear to be of the greatest significance just yet. The fact that the US partially suspended military and economic aid to Egypt in October 2013 might provide an explanation as to why Egypt sought the Russian alternative, or why it might seek the Chinese in the future. Although the opening of Egypt to Russia closely resembles that of Cairo to Beijing, the latter relationship remains to be of lesser importance. In either case, it does not seem to represent anything more than simply acquiring new possible partners without abandoning the US. Just as China does not seem to represent a threat to Washington’s advantageous positioning in the Middle East, Russia also appears to be a relatively minor threat – at least for the time being. Russia has not been able to construct any worldwide alliance or extended sphere of influence, but only uneven and dominating relationships with countries mainly found in the Near Abroad. Its presence in the Middle East has been confined to supporting Assad in Syria and Iran’s right to nuclearisation. In short, as pointed out by the Washington Institute for Near East Policy, “there is no foreign partner that can replace Washington”, at least not so easily.
Nevertheless, Cairo might also try to raise American interest in Egypt once again, a possibility that becomes more likely when considering the fact that other US allies in the region (Saudi Arabia and the UAE) are actually financing the deal. Egypt’s move, along with those of Saudi Arabia and the UAE, might thus be viewed as a warning to the US that one-sided relationships cannot be maintained in a multipolar world. That in short, if the US is unwilling to pay, it will not be able to maintain its influence. As Elliot Abrams, analyst at the Council on Foreign Relations pointed out, “the arms deal between Egypt and Russia is a ‘symbolic message’”. Egypt, together with Saudi Arabia, “will continue to cooperate with the United States where they absolutely must. But they believe that they can no longer rely on Washington, as has been the case in recent decades. It is unclear whether the arms deal will be finalised, but if it is, it will underscore Egypt’s ongoing efforts to diversify the pool of suppliers for its defence needs as the country’s armed forces already field weaponry from the United States, France, and Russia – another example of decreasing dependency on Washington”.
This however does not mean that Egypt will or can necessarily go any further, even if it plans to. Russia’s aforementioned moves must be seen as a part of a larger picture including the rest of the Middle East and maybe even the Near Abroad. Moscow’s comeback in the 2000s has often been accompanied with opposition from Washington. This was visible mainly in the Caucasus, Central Asia, and Eastern Europe, but in the Middle East as well (Syrian civil war, Iranian nuclearisation). Russia seems to try and shake American influence off its traditional sphere and to extend its own power to other areas as well. Nevertheless, this could happen for another reason too: by creating problems for the US in the Middle East, Russia could try “to ensure that there are limits to how far Washington can push into the Russian periphery”. If this is true, this relationship could therefore be terminated by none other than Russia itself if its influence in the Near Abroad is consolidated and secured.
The larger picture is therefore quite complicated. In any case, the special relationship between Cairo and Washington does not seem to be in grave danger at the moment: Egypt has not jumped into Russia’s block, both because there is no such Middle Eastern block, as well as because this would not be so simple. Relationships as long and as deep as the one shared by Cairo and Washington are not to be easily ended, certainly not over what could be a temporary indecisiveness of the US or a rearrangement of the global balance of power, be it in the form of systemic, interactive, or systems change. In any one of these cases, Egypt would (and apparently does) wait for a more stable arrangement to emerge, so as to finally follow a more distinct path. To cut a long story short, Egypt is not as American as it was, but also definitely not Russian. It does however seem more than ready to reassess its options under Lord Palmerstone’s view of politics.
Thanassis Papamargaris
Πηγή
Κέντρο Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών
(ΚΕ.Μ.Μ.Ι.Σ.)
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Νέο Ανατολικό Ζήτημα.
- Μέση Ανατολή.
- Rimland.
- Ρωσία
- Κίνα
- «Δύση και Ισλάμ».
*
- Ι) Iran, Russia, Gaza: Why They Need to Be Considered Together ΙΙ) What Will Determine a Ceasefire in Gaza ΙΙΙ) The New Thirty Years’ War ΙV) Interview: Will U.S.-Germany Relations Recover?
- Η διάσταση του συγχρονισμού τριών ζητημάτων: Το Παλαιστινιακό, το θέμα του Ιράκ και το Κουρδικό, τα Βαλκάνια και ο μαρκοπρόθεσμός στρατηγικός σχεδιασμός των ΗΠΑ.
- I) Το Ισραήλ ως έθνος-κράτος, οι παγκόσμιες/περιφερειακές ισορροπίες και η μεταψυχροπολεμική περίοδος και II) Όταν η επαγρύπνηση υπονομεύει την ελευθερία του λόγου.
- Ο πόλεμος στη Συρία ή ο πόλεμος για τη Συρία.
- How Obama Is Driving Russia and China Together.
- Ιχνηλατώντας το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις εξελίξεις στα καθ'ημάς, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή - οδεύοντας προς τη Συρία και το Ιράν.
- Η κρίση του αραβικού εθνικισμού και το ζήτημα της πολιτικής νομιμότητας σε συσχέτιση με την κρίση του εθνοκράτους υπό τις γραφειοκρατικού και μοναρχικού τύπου αυταρχικές δικτατορίες.
- Μεσόγειος και Μέση Ανατολή σε μετάβαση: Αντιφάσεις και ανεπάρκειες της μεσογειακής πολιτικής της Ε.Ε. Κύριοι διαχρονικοί στόχοι, επιθυμίες και ανησυχίες, και οι δέκα πληγές της πολιτικής της προς τα μεσογειακά κράτη (απόσπασμα από ομιλία).
- Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική (και Εγγύς καί Μέση Ανατολή).
- Εισαγωγικά για την Κύπρο, το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις περιφερειακές και παγκόσμιες ισορροπίες κατά τον Πλανητικό Μετασχηματισμό -ή για την Κρίση.
- Πέντε σύντομες αναφορές για την Κύπρο και ένα κείμενο για τις ρευστές διεθνείς ισορροπίες.
- Είπαν... για τις εξελίξεις στη Συρία και τις παγκόσμιες εξελίξεις - ή για τον πλανητικό μετασχηματισμό.
- Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.
- Πόλεμος και -συστημική- αλλαγή στη διεθνή πολιτική. Αλλαγή στη διακυβέρνηση ενός διεθνούς συστήματος.
07/31/14--08:09: Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος γ´. Η Ισλαμική Αναβίωση.
Άμεσα σχετιζόμενες αναρτήσεις
1) «Δύση και Ισλάμ» - μέρος α´. Εισαγωγή στην αλληλοσυσχέτιση οντολογίας, επιστημολογίας, αξιολογίας και πολιτικής και στον τρόπο δικαιολόγησης και νομιμοποίησης στην ισλαμική και δυτική πραξεολογία.
2) «Δύση και Ισλάμ» μέρος β´. Εισαγωγικά συγκριτικά σχόλια στις οντολογικές και επιστημολογικές αντιλήψεις και στον κοινωνικο-οικονομικό και πολιτιστικο-θρησκευτικό πλουραλισμό.
3) Η κρίση του αραβικού εθνικισμού και το ζήτημα της πολιτικής νομιμότητας σε συσχέτιση με την κρίση του εθνοκράτους υπό τις γραφειοκρατικού και μοναρχικού τύπου αυταρχικές δικτατορίες.
4) Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.
5) Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´.
6) Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος β´.
7) Το Ισλάμ και τα ισλάμ - μέρος α´ . Γενικά στοιχεία για τη προσέγγιση της γεωγραφίας και της γεωπολιτικής του ισλαμιστικού κινήματος.
8) Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.
9) After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.
Περισσότερες έμμεσα σχετιζόμενες αναρτήσεις στο τέλος
.~`~.
Πρόλογος
Είναι γεγονός ότι πρέπει να αναζητήσουμε την πηγή των πρώτων συγκεχυμένων ιδεολογικών εστιών του ισλαμικού (και του ισλαμιστικού, κατά συνέπεια) κινήματος στην περίοδο της Ισλαμικής Αναγέννησης, της Nahda.
Πρέπει, βέβαια, να ορίσουμε, και ιδιαίτερα από μερικές σύγχρονες αραβικές αλλά και έγκριτες ευρωπαϊκές πηγές, την έννοια του αραβικού Μεσαίωνα.
Ακόμη, πρέπει να τονίσουμε τον αρνητικό ρόλο που αποδίδουν οι αραβικές πηγές στην οθωμανική κατάκτηση των λαών τους, προσδιορίζοντας αυτήν την περίοδο ως το σημαντικότερο παράγοντα καθυστέρησης και «ύπνωσης» του αραβικού κόσμου.
Ο L.Cardet αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Η κλασική περίοδος του μουσουλμανικού πολιτισμού αντιστοιχεί με τον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα, ενώ στον ευρωπαϊκό αιώνα του Διαφωτισμού αντιστοιχεί χρονολογικά ο πραγματικός αραβικός Μεσαίωνας».
Ο Abdel Azim Ramadan αναφέρει:
«Η Τουρκοκρατία στους Άραβες ήταν εποχή [εφαρμογής] του ιμπεριαλισμού για τους αραβικούς λαούς και καθυστέρησε τον αραβικό κόσμο, εμποδίζοντας τον να ακολουθήσει την Ευρώπη στους πιο δύσκολους αλλά και εύφορους αιώνες της προόδους (16ος-19ος μ.Χ αι.).
Η εποχή της Τουρκοκρατίας ήταν θλιβερή πολιτισμική κατάπτωση και ύπνωση». Βλ. επίσης: Bulletin of the Faculty of Arts vol.XVI:
«Η Αραβική Αναγέννηση αρχίζει με το χωρισμό της Αιγύπτου από το οθωμανικό κράτος, το αίσθημα του αιγυπτιακού εθνικισμού και τον ενθουσιασμό για την αραβική γλώσσα στη θέση της τουρκικής... Ο χωρισμός των αραβικών χωρών από το τουρκικό κράτος είναι από τους δυναμικούς παράγοντες [εξέλιξης] γι‘ αυτές τις χώρες.
Έτσι, μετά το τέλος του Α‘ Παγκ. Πολέμου, το Ιράκ, ο Λίβανος και άλλες αραβικές χώρες αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την τουρκική γλώσσα και να προβούν στην αντικατάσταση της από την αραβική, κυρίως στον τομέα των κρατικών υπηρεσιών και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Είναι δεδομένο ότι ο αραβικός Μεσαίωνας αρχίζει με το τέλος του ευρωπαϊκού Μεσαίωνα, δηλ. με την τουρκική κατάκτηση του αραβοισλαμικού κόσμου, το 1517 μ.Χ.».
Πρέπει, βέβαια, να ορίσουμε, και ιδιαίτερα από μερικές σύγχρονες αραβικές αλλά και έγκριτες ευρωπαϊκές πηγές, την έννοια του αραβικού Μεσαίωνα.
Ακόμη, πρέπει να τονίσουμε τον αρνητικό ρόλο που αποδίδουν οι αραβικές πηγές στην οθωμανική κατάκτηση των λαών τους, προσδιορίζοντας αυτήν την περίοδο ως το σημαντικότερο παράγοντα καθυστέρησης και «ύπνωσης» του αραβικού κόσμου.
Ο L.Cardet αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Η κλασική περίοδος του μουσουλμανικού πολιτισμού αντιστοιχεί με τον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα, ενώ στον ευρωπαϊκό αιώνα του Διαφωτισμού αντιστοιχεί χρονολογικά ο πραγματικός αραβικός Μεσαίωνας».
Ο Abdel Azim Ramadan αναφέρει:
«Η Τουρκοκρατία στους Άραβες ήταν εποχή [εφαρμογής] του ιμπεριαλισμού για τους αραβικούς λαούς και καθυστέρησε τον αραβικό κόσμο, εμποδίζοντας τον να ακολουθήσει την Ευρώπη στους πιο δύσκολους αλλά και εύφορους αιώνες της προόδους (16ος-19ος μ.Χ αι.).
Η εποχή της Τουρκοκρατίας ήταν θλιβερή πολιτισμική κατάπτωση και ύπνωση». Βλ. επίσης: Bulletin of the Faculty of Arts vol.XVI:
«Η Αραβική Αναγέννηση αρχίζει με το χωρισμό της Αιγύπτου από το οθωμανικό κράτος, το αίσθημα του αιγυπτιακού εθνικισμού και τον ενθουσιασμό για την αραβική γλώσσα στη θέση της τουρκικής... Ο χωρισμός των αραβικών χωρών από το τουρκικό κράτος είναι από τους δυναμικούς παράγοντες [εξέλιξης] γι‘ αυτές τις χώρες.
Έτσι, μετά το τέλος του Α‘ Παγκ. Πολέμου, το Ιράκ, ο Λίβανος και άλλες αραβικές χώρες αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την τουρκική γλώσσα και να προβούν στην αντικατάσταση της από την αραβική, κυρίως στον τομέα των κρατικών υπηρεσιών και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Είναι δεδομένο ότι ο αραβικός Μεσαίωνας αρχίζει με το τέλος του ευρωπαϊκού Μεσαίωνα, δηλ. με την τουρκική κατάκτηση του αραβοισλαμικού κόσμου, το 1517 μ.Χ.».
Η ευρωπαϊκή αποικιοκρατική επέμβαση του 19ου αιώνα συναντά ένα αποστεωμένο Ισλάμ και επιβάλλει, χωρίς ιδιαίτερη λεπτότητα και μελέτη, έναν κοινωνικό δυισμό που στηρίχθηκε και διογκώθηκε από τα οικονομικά πρότυπα που εμφυτεύθηκαν σε κοινωνίες ανέτοιμες να τα δεχθούν.
Ιωάννης Μάζης
********************
.~`~.
Εισαγωγή
Καθώς οι Ασιάτες, λόγω της οικονομικής ανάπτυξης, αποκτούν ολοένα και περισσότερο μια διεκδικητική διάθεση, οι μουσουλμάνοι στρέφονται μαζικά στο Ισλάμ ως πηγή ταυτότητας, νοήματος, νομιμοποίησης, ανάπτυξης, δύναμης και ελπίδας, που συμπυκνώνεται στο σύνθημα "το Ισλάμ είναι η λύση".
Αυτή η Ισλαμική Αναβίωση είναι κατά βάθος η τελευταία φάση της προσαρμογής του ισλαμικού πολιτισμού στη Δύση, μια προσπάθεια να αναζητηθεί "λύση"όχι στις δυτικές ιδεολογίες αλλά στο Ισλάμ.
Αυτή η Ισλαμική Αναβίωση είναι κατά βάθος η τελευταία φάση της προσαρμογής του ισλαμικού πολιτισμού στη Δύση, μια προσπάθεια να αναζητηθεί "λύση"όχι στις δυτικές ιδεολογίες αλλά στο Ισλάμ.
Ενσωματώνει την αποδοχή του εκσυγχρονισμού, την απόρριψή της δυτικής κουλτούρας και τη δέσμευση εκ νέου στο Ισλάμ ως οδηγό ζωής στο σύγχρονο κόσμο.
Ένας κορυφαίος Σαουδάραβας αξιωματούχος εξήγησε το 1994:
"Οι 'ξένες εισαγωγές'είναι καλές ως 'αντικείμενα'φανταχτερά ή υψηλής τεχολογίας.
Αλλά οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί που εισάγονται από αλλού, μπορεί να αποβούν μοιραίοι - ρωτήστε το Σάχη του Ιράν...
Το Ισλάμ δεν είναι για μας μόνο θρησκεία αλλά τρόπος ζωής.
Εμείς οι Σαουδάραβες θέλουμε να εκσυγχρονιστούμε αλλά, όχι απαραίτητα να δυτικοποιηθούμε".
Ένας κορυφαίος Σαουδάραβας αξιωματούχος εξήγησε το 1994:
"Οι 'ξένες εισαγωγές'είναι καλές ως 'αντικείμενα'φανταχτερά ή υψηλής τεχολογίας.
Αλλά οι κοινωνικοί και πολιτικοί θεσμοί που εισάγονται από αλλού, μπορεί να αποβούν μοιραίοι - ρωτήστε το Σάχη του Ιράν...
Το Ισλάμ δεν είναι για μας μόνο θρησκεία αλλά τρόπος ζωής.
Εμείς οι Σαουδάραβες θέλουμε να εκσυγχρονιστούμε αλλά, όχι απαραίτητα να δυτικοποιηθούμε".
Η Ισλαμική Αναβίωση είναι η προσπάθεια των μουσουλμάνων να πραγματοποιήσουν αυτό το στόχο. Είναι ένα ευρύ πνευματικό, πολιτιστικό, κοινωνικό, και πολιτικό κίνημα, που επικρατεί σε όλο τον ισλαμικό κόσμο.
Ο ισλαμικός "φονταμενταλισμός", ή αλλιώς το πολιτικό Ισλάμ, είναι ένα μόνο συστατικό της πολύ πιο εκτεταμένης αναβίωσης των ισλαμικών ιδεών, πρακτικών και ρητορικής καθώς και της αφοσίωσης εκ νέου των μουσουλμανικών πληθυσμών στο Ισλάμ.
Η Ισλαμική Αναβίωση είναι η δεσπόζουσα και όχι η ακραία τάση, επικρατεί παντού, δεν είναι απομονωμένη...
Ο ισλαμικός "φονταμενταλισμός", ή αλλιώς το πολιτικό Ισλάμ, είναι ένα μόνο συστατικό της πολύ πιο εκτεταμένης αναβίωσης των ισλαμικών ιδεών, πρακτικών και ρητορικής καθώς και της αφοσίωσης εκ νέου των μουσουλμανικών πληθυσμών στο Ισλάμ.
Η Ισλαμική Αναβίωση είναι η δεσπόζουσα και όχι η ακραία τάση, επικρατεί παντού, δεν είναι απομονωμένη...
Ο Αλή Ε. Χιλάλ Ντεσουκί βλέπει ότι η Ισλαμική Αναβίωση προσπαθεί να εγκαθιδρύσει εκ νέου το ισλαμικό δίκαιο στη θέση του δυτικού.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εξηγεί και την αυξανόμενη χρήση της θρησκευτικής γλώσσας και συμβολισμών, την επέκταση της ισλαμικής εκπαίδευσης (που εκδηλώνεται με τον πολλαπλασιασμό των ισλαμικών σχολείων και τον εξισλαμισμό του προγράμματος σπουδών ακόμα και στα δημόσια σχολεία), την εμμονή στους ισλαμικούς κώδικες κοινωνικής συμπεριφοράς (π.χ. κάλυπτρα κεφαλής των γυναικών, αποχή από το αλκόολ), την αυξανόμενη συμμετοχή στην τήρηση των θρησκευτικών υποχρεώσεων, την κυριαρχία ισλαμικών ομάδων στις αντιπολιτεύσεις των χωρών με κοσμικές κυβερνήσεις, καθώς και τις προσπάθειες για την ανάπτυξη διεθνούς αλληλεγγύης μεταξύ ισλαμικών κοινωνιών και κρατών.
Η εκδίκηση του Θεού είναι παγκόσμιο φαινόμενο, αλλά, η εκδίκηση του Θεού, ή μάλλον του Αλλάχ είναι πιο διάχυτη και πιο ολοκληρωμένη στην ούμα, την κοινότητα του Ισλάμ.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εξηγεί και την αυξανόμενη χρήση της θρησκευτικής γλώσσας και συμβολισμών, την επέκταση της ισλαμικής εκπαίδευσης (που εκδηλώνεται με τον πολλαπλασιασμό των ισλαμικών σχολείων και τον εξισλαμισμό του προγράμματος σπουδών ακόμα και στα δημόσια σχολεία), την εμμονή στους ισλαμικούς κώδικες κοινωνικής συμπεριφοράς (π.χ. κάλυπτρα κεφαλής των γυναικών, αποχή από το αλκόολ), την αυξανόμενη συμμετοχή στην τήρηση των θρησκευτικών υποχρεώσεων, την κυριαρχία ισλαμικών ομάδων στις αντιπολιτεύσεις των χωρών με κοσμικές κυβερνήσεις, καθώς και τις προσπάθειες για την ανάπτυξη διεθνούς αλληλεγγύης μεταξύ ισλαμικών κοινωνιών και κρατών.
Η εκδίκηση του Θεού είναι παγκόσμιο φαινόμενο, αλλά, η εκδίκηση του Θεού, ή μάλλον του Αλλάχ είναι πιο διάχυτη και πιο ολοκληρωμένη στην ούμα, την κοινότητα του Ισλάμ.
---------------------------------------------------------------
Μερικοί αναγνώστες, γράφει ο συγγραφέας σε αποσημείωση του, μπορεί να αναρωτιούνται γιατί οι λέξεις "Ισλαμική Αναβίωση"γράφονται με κεφαλαία.
Ο λόγος είναι ότι αναφέρονται σε ένα πολύ σημαντικό ιστορικό γεγονός που επηρέασε το ένα πέμπτο ή και περισσότερο της ανθρωπότητας, το οποίο είναι εξίσου σημαντικό όσο η Αμερικανική Επανάσταση, η Γαλλική Επανάσταση ή η Ρωσική Επανάσταση, που επίσης γράφονται με κεφαλαία και συγκρίνονται με την προτεσταντική Μεταρρύθμιση.
Ο λόγος είναι ότι αναφέρονται σε ένα πολύ σημαντικό ιστορικό γεγονός που επηρέασε το ένα πέμπτο ή και περισσότερο της ανθρωπότητας, το οποίο είναι εξίσου σημαντικό όσο η Αμερικανική Επανάσταση, η Γαλλική Επανάσταση ή η Ρωσική Επανάσταση, που επίσης γράφονται με κεφαλαία και συγκρίνονται με την προτεσταντική Μεταρρύθμιση.
---------------------------------------------------------------
.~`~.
I
Η Ισλαμική Αναβίωση, στις πολιτικές εκδηλώσεις, είχε κάποιες ομοιότητες με το μαρξισμό, γιατί διαθέτει βιβλικά κείμενα, το όραμα μιας τέλειας κοινωνίας, μια υπόσχεση αλλαγής εκ θεμελίων, απόρριψη των υπαρχουσών δυνάμεων και του εθνικού κράτους και μια δογματική ποικιλομορφία, που εκτείνεται από τη μετριοπαθή ως τη βίαιη επανάσταση.
Ωστόσο, η προτεσταντική Μεταρρύθμιση παρουσιάζει χρησιμότερες αναλογίες.
Και οι δύο αποτελούν αντιδράσεις στη στασιμότητα και τη διαφθορά των υπαρχόντων θεσμών: κηρύττουν την επιστροφή σε μια αγνότερη και πιο απαιτητική μορφή θρησκείας.
Κηρύττουν την εργασία, την τάξη και την πειθαρχία, ενω απευθύνονται στην αναδυόμενη και δυναμική μεσοαστική τάξη.
Είναι και οι δύο σύνθετα κινήματα με πόλλους κλώνους, αλλά μόνο με δύο σημαντικούς, το Λουθηρανισμό και τον Καλβινισμό, από τη μια, τον Σιίτικό και Σουνιτικό φονταμενταλισμό, από την άλλη.
Υπάρχει, επίσης, αντιστοιχία μεταξύ του Καλβίνου και του Αγιατολάχ Χομεϊνί και της μοναστικής πειθαρχίας πού προσπάθησαν να επιβάλλούν στις κοινωνίες τούς.
Επιπλέον, η κεντρική ιδέα της Μεταρρύθμισης και της Αναβίωσης είναι η εκ θεμελίων αναμόρφωση.
Ωστόσο, η προτεσταντική Μεταρρύθμιση παρουσιάζει χρησιμότερες αναλογίες.
Και οι δύο αποτελούν αντιδράσεις στη στασιμότητα και τη διαφθορά των υπαρχόντων θεσμών: κηρύττουν την επιστροφή σε μια αγνότερη και πιο απαιτητική μορφή θρησκείας.
Κηρύττουν την εργασία, την τάξη και την πειθαρχία, ενω απευθύνονται στην αναδυόμενη και δυναμική μεσοαστική τάξη.
Είναι και οι δύο σύνθετα κινήματα με πόλλους κλώνους, αλλά μόνο με δύο σημαντικούς, το Λουθηρανισμό και τον Καλβινισμό, από τη μια, τον Σιίτικό και Σουνιτικό φονταμενταλισμό, από την άλλη.
Υπάρχει, επίσης, αντιστοιχία μεταξύ του Καλβίνου και του Αγιατολάχ Χομεϊνί και της μοναστικής πειθαρχίας πού προσπάθησαν να επιβάλλούν στις κοινωνίες τούς.
Επιπλέον, η κεντρική ιδέα της Μεταρρύθμισης και της Αναβίωσης είναι η εκ θεμελίων αναμόρφωση.
"Ή Μεταρρύθμιση πρέπει να είναι οικουμενική", δήλωσε ένας πουριτανός πάστορας... "πρέπει να μεταρρυθμίσουμε όλους τους τόπους, όλους τούς ανθρώπούς και όλα τα επαγγέλματα.
Να μεταρρυθμίσουμε τη δικαιοσύνη, τούς κατώτερούς δικαστικούς (...) τα πανεπιστήμια, τις πόλεις, τις χώρες, τα σχολεία, τα Σάββατα, τις χειροτονήσεις, τη λατρεία του Θεού".
Με παρόμοιο τρόπο, ο Αλ Τουράμπι ισχυρίζεται ότι "αυτή η αφύπνιση είναι γενική, δεν έχει να κάνει μόνο με την ατομική ευσέβεια.
Δεν είναι μόνο πνευματική και πολιτιστική ούτε μόνο πολιτική. Είναι όλα τα παραπάνω και μια γενική ανοικοδόμηση της κοινωνίας εκ θεμελίων".
Το να αγνοεί κανείς την επίδραση της Ισλαμικής Αναβίωσης στην πολιτική του ανατολικού ημισφαίριού στα τέλη του 20ου αιώνα, είναι σαν να αγνοεί την επίδραση της προτεσταντικής Μεταρρύθμισης στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή στα τέλη του 16ου αιώνα.
Να μεταρρυθμίσουμε τη δικαιοσύνη, τούς κατώτερούς δικαστικούς (...) τα πανεπιστήμια, τις πόλεις, τις χώρες, τα σχολεία, τα Σάββατα, τις χειροτονήσεις, τη λατρεία του Θεού".
Με παρόμοιο τρόπο, ο Αλ Τουράμπι ισχυρίζεται ότι "αυτή η αφύπνιση είναι γενική, δεν έχει να κάνει μόνο με την ατομική ευσέβεια.
Δεν είναι μόνο πνευματική και πολιτιστική ούτε μόνο πολιτική. Είναι όλα τα παραπάνω και μια γενική ανοικοδόμηση της κοινωνίας εκ θεμελίων".
Το να αγνοεί κανείς την επίδραση της Ισλαμικής Αναβίωσης στην πολιτική του ανατολικού ημισφαίριού στα τέλη του 20ου αιώνα, είναι σαν να αγνοεί την επίδραση της προτεσταντικής Μεταρρύθμισης στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή στα τέλη του 16ου αιώνα.
Ωστόσο, η Ισλαμική Αναβίωση διαφέρει από τη Μεταρρύθμιση σε ένα σημαντικό θέμα.
Η επίδραση της Μεταρρύθμισης περιορίστηκε στή Βόρεια Ευρώπη.
Δεν είχε ιδιαίτερη επίπτωση στην Ισπανία, την Ιταλία, την Ανατολική Ευρώπη και την Αυτοκρατορία των Αψβούργων γενικά.
Αντιθέτως, η Ισλαμική Αναβίωση έχει επηρεάσει σχεδόν όλες τις μουσουλμανικές κοινωνίες. Ξεκινώντας από τη δεκαετία 1970, τα ισλαμικά σύμβολα, τα πιστεύω, οι πρακτικές, οι θεσμοί, οι πολιτικές και οι οργανώσεις κέρδιζαν την υποστήριξη και την αφοσίωση ενός δισεκατομμυρίού Μουσουλμάνων σε όλο τον κόσμο από το Μαρόκο στην Ινδονησία και από τη Νιγηρία στο Καζακστάν.
εξισλαμισμός έτεινε να πραματοποιείται πρώτα στο πολιτιστικό πεδίο και μετά να προχωρά στην κοινωνική και πολιτική σφαίρα. Πνευματικοί και πολιτικοί ηγέτες, ανεξάρτητα από το άν έδειχναν προτίμηση στο Ισλάμ ή όχι, δεν μπορούσαν ούτε να το αγνοήσουν ούτε να αποφύγουν την προσαρμογή σε αυτό με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
Βέβαια, οι γενικεύσεις είναι πάντα επικύνδυνες και συχνά λανθασμένες.
Ωστόσο, σε αυτή την περίπτωση είναι δικαιολογημένες.
Το 1995 όλες οι χώρες με κατ'εξοχήν μουσουλμανικό πληθυσμό, εκτός από το Ιράν, ήταν πιο ισλαμικές πολιτιστικά και κοινωνικά απ'ό,τι πριν από δεκαπέντε χρόνια.
Η επίδραση της Μεταρρύθμισης περιορίστηκε στή Βόρεια Ευρώπη.
Δεν είχε ιδιαίτερη επίπτωση στην Ισπανία, την Ιταλία, την Ανατολική Ευρώπη και την Αυτοκρατορία των Αψβούργων γενικά.
Αντιθέτως, η Ισλαμική Αναβίωση έχει επηρεάσει σχεδόν όλες τις μουσουλμανικές κοινωνίες. Ξεκινώντας από τη δεκαετία 1970, τα ισλαμικά σύμβολα, τα πιστεύω, οι πρακτικές, οι θεσμοί, οι πολιτικές και οι οργανώσεις κέρδιζαν την υποστήριξη και την αφοσίωση ενός δισεκατομμυρίού Μουσουλμάνων σε όλο τον κόσμο από το Μαρόκο στην Ινδονησία και από τη Νιγηρία στο Καζακστάν.
εξισλαμισμός έτεινε να πραματοποιείται πρώτα στο πολιτιστικό πεδίο και μετά να προχωρά στην κοινωνική και πολιτική σφαίρα. Πνευματικοί και πολιτικοί ηγέτες, ανεξάρτητα από το άν έδειχναν προτίμηση στο Ισλάμ ή όχι, δεν μπορούσαν ούτε να το αγνοήσουν ούτε να αποφύγουν την προσαρμογή σε αυτό με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
Βέβαια, οι γενικεύσεις είναι πάντα επικύνδυνες και συχνά λανθασμένες.
Ωστόσο, σε αυτή την περίπτωση είναι δικαιολογημένες.
Το 1995 όλες οι χώρες με κατ'εξοχήν μουσουλμανικό πληθυσμό, εκτός από το Ιράν, ήταν πιο ισλαμικές πολιτιστικά και κοινωνικά απ'ό,τι πριν από δεκαπέντε χρόνια.
.~`~.
II
Στις περισσότερες χώρες το κεντρικό συστατικό του εξισλαμισμού ήταν η ανάπτυξη των ισλαμικών κοινωνικών οργανισμών και η κατάκτηση των ήδη υπάρχοντων οργανισμών από ισλαμικές ομάδες. Οι ισλαμιστές συγκέντρωσαν την προσοχή τους στην ίδρυση ισλαμικών σχολείων και στην επέκταση της ισλαμικής επιρροής στα δημόσια σχολεία.
Οι ισλαμικές ομάδες δημιούργησαν μια ισλαμική "κοινωνία των πολιτών", που ήταν παράλληλη αλλά ξεπέρασε και συχνά εκτόπισε τη σφαίρα των δραστηριοτήτων των συχνά εύθραστων θεσμών της κοσμικής κοινωνίας των πολιτών.
Οι ισλαμικές ομάδες δημιούργησαν μια ισλαμική "κοινωνία των πολιτών", που ήταν παράλληλη αλλά ξεπέρασε και συχνά εκτόπισε τη σφαίρα των δραστηριοτήτων των συχνά εύθραστων θεσμών της κοσμικής κοινωνίας των πολιτών.
Στην Αίγυπτο στις αρχές της δεκαετίας του 1990, οι ισλαμιστές ανέπτυξαν ένα εκτεταμένο δίκτυο οργανισμών που, καλύπτοντας ένα κυβερνητικό κενό, παρείχαν βοήθεια σε θέματα υγείας, κοινωνικής πρόνοιας, εκπαιδευτικές και άλλες υπηρεσίες σε μεγάλο αριθμό φτωχών Αιγύπτιων. Μετά το σεισμό του 1992, στο Κάιρο αυτές οι οργανώσεις "ήταν στους δρόμους μοιράζοντας τρόφιμα και κουβέρτες την ώρα που η κυβέρνηση ολιγωρούσε".
Στην Ιορδανία, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι συνειδητά ακολούθησαν πολιτική ανάπτυξης κοινωνικής και πολιτιστικής "υποδομής μιας ισλαμικής δημοκρατίας"και ως τις αρχές της δεκαετίας 1990 σε αυτή τη μικρή χώρα είχαν θέσει σε λειτουργία ένα μεγάλο νοσοκομείο, είκοσι κλινικές, σαράντα ισλαμικά σχολεία και εκατόν είκοσι κέντρα σπουδών για το Κοράνι.
Στη γειτονική Δυτική Όχθη και στη Γάζα, οι ισλαμικές οργανώσεις ίδρυσαν και έθεσαν σε λειτουργία "φοιτητικούς συλλόγους, οργανώσεις νέων και θρησκευτικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές ενώσεις", σχολεία, παιδικούς σταθμούς και ισλαμικά πανεπιστήμια, κλινικές, ορφανοτροφεία, γηροκομεία και ένα σύστημα ισλαμικών δικαστών και διαιτητών.
Επίσης, στις δεκαετίες του 1970 και 1980 οι ισλαμικές οργανώσεις επεκτάθηκαν σε όλη την Ινδονησία.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η μεγαλύτερη από αυτές, η Μουχαμαντίγια, είχε έξι εκατομμύρια μέλη και στην ουσία αποτελούσε ένα "κράτος εν κράτει", ένα θρησκευτικό κράτος πρόνοιας μέσα στο κοσμικό κράτος που προσέφερε υπηρεσίες από "την κούνια ως τον τάφο"για όλη την χώρα μέσω ενός περίτεχνου δικτύου σχολείων, κλινικών, νοσοκομείων και πανεπιστημιακού επιπέδου ιδρυμάτων...
Στην Ιορδανία, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι συνειδητά ακολούθησαν πολιτική ανάπτυξης κοινωνικής και πολιτιστικής "υποδομής μιας ισλαμικής δημοκρατίας"και ως τις αρχές της δεκαετίας 1990 σε αυτή τη μικρή χώρα είχαν θέσει σε λειτουργία ένα μεγάλο νοσοκομείο, είκοσι κλινικές, σαράντα ισλαμικά σχολεία και εκατόν είκοσι κέντρα σπουδών για το Κοράνι.
Στη γειτονική Δυτική Όχθη και στη Γάζα, οι ισλαμικές οργανώσεις ίδρυσαν και έθεσαν σε λειτουργία "φοιτητικούς συλλόγους, οργανώσεις νέων και θρησκευτικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές ενώσεις", σχολεία, παιδικούς σταθμούς και ισλαμικά πανεπιστήμια, κλινικές, ορφανοτροφεία, γηροκομεία και ένα σύστημα ισλαμικών δικαστών και διαιτητών.
Επίσης, στις δεκαετίες του 1970 και 1980 οι ισλαμικές οργανώσεις επεκτάθηκαν σε όλη την Ινδονησία.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, η μεγαλύτερη από αυτές, η Μουχαμαντίγια, είχε έξι εκατομμύρια μέλη και στην ουσία αποτελούσε ένα "κράτος εν κράτει", ένα θρησκευτικό κράτος πρόνοιας μέσα στο κοσμικό κράτος που προσέφερε υπηρεσίες από "την κούνια ως τον τάφο"για όλη την χώρα μέσω ενός περίτεχνου δικτύου σχολείων, κλινικών, νοσοκομείων και πανεπιστημιακού επιπέδου ιδρυμάτων...
Οι πολιτικές εκδηλώσεις της Ισλαμικής Αναβίωσης, αν και είναι λιγότερες από τις κοινωνικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, παραμένουν η σημαντικότερη πολιτική εξέλιξη στις μουσουλμανικές κοινωνίες στα τελευταία εικοσιπέντε χρόνια του 20ου αιώνα...
Γενικά, αυτά τα κινήματα δεν υποστηρίζονται ιδιαίτερα από τις ελίτ της υπαίθρου, από τους αγρότες και τους μεσήλικες.
Όπως και οι φονταμενταλιστές άλλων θρησκειών, οι ισλαμιστές συμμετέχουν συντριπτικά στον εκσυγχρονισμό και είναι οι ίδιοι προϊόντα του.
Είναι νέοι άνθρωποι, κοινωνικά κινητικοί και προσανατολισμένοι στο σύγχρονο τρόπο ζωής...
Γενικά, αυτά τα κινήματα δεν υποστηρίζονται ιδιαίτερα από τις ελίτ της υπαίθρου, από τους αγρότες και τους μεσήλικες.
Όπως και οι φονταμενταλιστές άλλων θρησκειών, οι ισλαμιστές συμμετέχουν συντριπτικά στον εκσυγχρονισμό και είναι οι ίδιοι προϊόντα του.
Είναι νέοι άνθρωποι, κοινωνικά κινητικοί και προσανατολισμένοι στο σύγχρονο τρόπο ζωής...
Όπως με όλα τα επαναστατικά κινήματα, ο πυρήνας της Ισλαμικής Αναβίωσης αποτελείται από φοιτητές και διανοούμενους...
Η ελκτική δύναμη του Ισλαμισμού υπήρξε ιδιαίτερα έντονη μεταξύ των φοιτητών των τεχνολογικών ιδρυμάτων, των μηχανολογικών και επιστημονικών τμημάτων...
Μια έρευνα με αντικείμενο τους μαχητικούς ηγέτες των αιγυπτιακών ισλαμικών οργανώσεων έδειξε ότι διαθέτουν πέντε χαρακτηριστικά.
Είναι νέοι, κυρίως μεταξύ είκοσι και τριάντα, 80% είναι φοιτητές πανεπιστημίων ή απόφοιτοι πανεπιστημίων.
Περισσότεροι από τους μισούς προέρχονταν από κορυφαία πανεπιστήμια και από απαιτητικούς τομείς της ειδίκευσης, όπως η ιατρική και η μηχανολογία.
Πάνω από 70% προερχόταν από την μικροαστική τάξη, "από ταπεινό αλλά όχι φτωχό περιβάλλον"και ήταν η πρώτη γενιά στην οικογένεια τους που απέκτησε ανώτατη μόρφωση.
Μεγάλωσαν σε μικρές πόλεις ή αγροτικές πόλεις αλλά έγιναν κάτοικοι των μεγαλουπόλεων.
Οι φοιτητές και οι διανοούμενοι ήταν τα στελέχη που σχημάτισαν τις στρατιές των ισλαμικών κινημάτων, ενώ μεσοαστοί αποτελούν τα ενεργά μέλη...
Η ελκτική δύναμη του Ισλαμισμού υπήρξε ιδιαίτερα έντονη μεταξύ των φοιτητών των τεχνολογικών ιδρυμάτων, των μηχανολογικών και επιστημονικών τμημάτων...
Μια έρευνα με αντικείμενο τους μαχητικούς ηγέτες των αιγυπτιακών ισλαμικών οργανώσεων έδειξε ότι διαθέτουν πέντε χαρακτηριστικά.
Είναι νέοι, κυρίως μεταξύ είκοσι και τριάντα, 80% είναι φοιτητές πανεπιστημίων ή απόφοιτοι πανεπιστημίων.
Περισσότεροι από τους μισούς προέρχονταν από κορυφαία πανεπιστήμια και από απαιτητικούς τομείς της ειδίκευσης, όπως η ιατρική και η μηχανολογία.
Πάνω από 70% προερχόταν από την μικροαστική τάξη, "από ταπεινό αλλά όχι φτωχό περιβάλλον"και ήταν η πρώτη γενιά στην οικογένεια τους που απέκτησε ανώτατη μόρφωση.
Μεγάλωσαν σε μικρές πόλεις ή αγροτικές πόλεις αλλά έγιναν κάτοικοι των μεγαλουπόλεων.
Οι φοιτητές και οι διανοούμενοι ήταν τα στελέχη που σχημάτισαν τις στρατιές των ισλαμικών κινημάτων, ενώ μεσοαστοί αποτελούν τα ενεργά μέλη...
Σε όλο τον ισλαμικό κόσμο στις δεκαετίες 1970 και 1980 ο αστικός πληθυσμός αυξήθηκε δραματικά. Στριμωγμένοι στις παρακμάζουσες και συχνά πρωτόγονες φτωχογειτονιές, οι εσωτερικοί μετανάστες είχαν ανάγκη και ωφελούνταν από τις κοινωνικές παροχές των ισλαμικών οργανώσεων.
Επιπλέον, τόνισε ο Έρνεστ Γκέλνερ, το Ισλάμ προσέφερε "μια αξιοπρεπή ταυτότητα"σε αυτές τις "πρόσφατα ξεριζωμένες μάζες"...
"Η μάζα του επαναστατικού Ισλάμ", είπε ο Ολιβερ Ρόυ, "είναι προϊόν της σύγχρονης κοινωνίας... αυτοί που φτάνουν στα αστικά κέντρα, τα εκατομμύρια χωρικών που έχουν τριπλασιάσει τον πληθυσμό των μεγάλων μουσουλμανικών μητροπόλεων"...
Επιπλέον, τόνισε ο Έρνεστ Γκέλνερ, το Ισλάμ προσέφερε "μια αξιοπρεπή ταυτότητα"σε αυτές τις "πρόσφατα ξεριζωμένες μάζες"...
"Η μάζα του επαναστατικού Ισλάμ", είπε ο Ολιβερ Ρόυ, "είναι προϊόν της σύγχρονης κοινωνίας... αυτοί που φτάνουν στα αστικά κέντρα, τα εκατομμύρια χωρικών που έχουν τριπλασιάσει τον πληθυσμό των μεγάλων μουσουλμανικών μητροπόλεων"...
.~`~.
III
Ως τα μέσα της δεκαετίας του 1990, οι ισλαμιστές μόνο στο Ιράν και το Σουδάν είχαν καταλάβει την εξουσία. Ένας μικρός αριθμός μουσουλμανικών χωρών, όπως η Τουρκία και το Πακιστάν, είχαν καθεστώτα με κάποια δημοκρατική νομιμοποίηση.
Οι κυβερνήσεις στις υπόλοιπες μουσουλμανικές χώρες ήταν αντιδημοκρατικές: μοναρχίες, μονοκομματικά συστήματα, στρατιωτικά καθεστώτα, δικτατορίες ή ένας συνδυασμός από όλα αυτά, που συνήθως στηρίζονταν σε ένα περιορισμένο οικογενειακό κύκλο ή φυλή, και σε μερικές περιπτώσεις με ιδιαίτερη εξάρτηση από την εξωτερική υποστήριξη.
Δύο καθεστώτα, στο Μαρόκο και τη Σαουδική Αραβία, προσπάθησαν να επικαλεστούν την ισλαμική νομιμοποίηση.
Ωστόσο, οι περισσότερες κυβερνήσεις δεν διαθέτουν την απαραίτητη βάση για να δικαιολογήσουν τη διακυβέρνηση αναφερόμενες στις ισλαμικές, δημοκρατικές ή εθνικιστικές αξίες. Για να χρησιμοποιήσω τη διατύπωση του Κλέμεντ Χένρυ Μούρ, αυτές οι κυβερνήσεις είναι "καθεστώτα φρούρια"καταπιεστικά, διεφθαρμένα και τελείως αποκομμένα από τις ανάγκες και τις φιλοδοξίες της κοινωνίας τους...
Στα μέσα της δεκαετίας 1990 το κεντρικό θέμα αφορά τις πιθανές εναλλακτικές λύσεις:
Ποιός ή τι θα τα διαδεχτεί;
Σχεδόν σε όλες τις χώρες ο πιθανότερος διάδοχος αυτών των καθεστώτων είναι οι ισλαμιστές...
Ο Ισλαμισμός ήταν το λειτουργικό υποκατάστατο της δημοκρατικής αντιπολίτευσης κατά του απολυταρχισμού που εμφανίστηκε στις χριστιανικές κοινωνίες... κοινωνική κινητικότητα, έλλειψη νομιμοποίησης των απολυταρχικών καθεστώτων και αλλαγή στο διεθνές περιβάλλον... όλα αυτά στον ισλαμικό κόσμο ενθάρρυναν τις ισλαμικές και όχι τις δημοκρατικές τάσεις.
Οι κυβερνήσεις στις υπόλοιπες μουσουλμανικές χώρες ήταν αντιδημοκρατικές: μοναρχίες, μονοκομματικά συστήματα, στρατιωτικά καθεστώτα, δικτατορίες ή ένας συνδυασμός από όλα αυτά, που συνήθως στηρίζονταν σε ένα περιορισμένο οικογενειακό κύκλο ή φυλή, και σε μερικές περιπτώσεις με ιδιαίτερη εξάρτηση από την εξωτερική υποστήριξη.
Δύο καθεστώτα, στο Μαρόκο και τη Σαουδική Αραβία, προσπάθησαν να επικαλεστούν την ισλαμική νομιμοποίηση.
Ωστόσο, οι περισσότερες κυβερνήσεις δεν διαθέτουν την απαραίτητη βάση για να δικαιολογήσουν τη διακυβέρνηση αναφερόμενες στις ισλαμικές, δημοκρατικές ή εθνικιστικές αξίες. Για να χρησιμοποιήσω τη διατύπωση του Κλέμεντ Χένρυ Μούρ, αυτές οι κυβερνήσεις είναι "καθεστώτα φρούρια"καταπιεστικά, διεφθαρμένα και τελείως αποκομμένα από τις ανάγκες και τις φιλοδοξίες της κοινωνίας τους...
Στα μέσα της δεκαετίας 1990 το κεντρικό θέμα αφορά τις πιθανές εναλλακτικές λύσεις:
Ποιός ή τι θα τα διαδεχτεί;
Σχεδόν σε όλες τις χώρες ο πιθανότερος διάδοχος αυτών των καθεστώτων είναι οι ισλαμιστές...
Ο Ισλαμισμός ήταν το λειτουργικό υποκατάστατο της δημοκρατικής αντιπολίτευσης κατά του απολυταρχισμού που εμφανίστηκε στις χριστιανικές κοινωνίες... κοινωνική κινητικότητα, έλλειψη νομιμοποίησης των απολυταρχικών καθεστώτων και αλλαγή στο διεθνές περιβάλλον... όλα αυτά στον ισλαμικό κόσμο ενθάρρυναν τις ισλαμικές και όχι τις δημοκρατικές τάσεις.
Ιερείς, πάστορες και θρησκευτικές ομάδες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην αντίδραση κατά των απολυταρχικών καθεστώτων στις χριστιανικές κοινωνίες'οι ουλεμάδες, οι ομάδες που είχαν ως βάση τα τζαμιά, και οι ισλαμιστές διαδραμάτισαν εξίσου σημαντικό ρόλο στην αντίδραση κατά των απολυταρχικών καθεστώτων στις μουσουλμανικές χώρες.
Η επέμβαση του Πάπα ήταν καθοριστική για το τέλος του κομμουνιστικού καθεστώτος στην Πολωνία'το ίδιο και του αγιατολάχ για την πτώση του καθεστώτος του Σάχη στο Ιράν.
Η επέμβαση του Πάπα ήταν καθοριστική για το τέλος του κομμουνιστικού καθεστώτος στην Πολωνία'το ίδιο και του αγιατολάχ για την πτώση του καθεστώτος του Σάχη στο Ιράν.
Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών 1980 και 1990, τα ισλαμικά κινήματα κυριαρχούσαν και συχνά μονοπωλούσαν την αντιπολίτευση στις μουσουλμανικές χώρες.
Εν μέρει, η δύναμη τους οφειλόταν στην αδυναμία των εναλλακτικών πηγών αντιπολίτευσης.
Τα αριστερά και κομμουνιστικά κινήματα τέθηκαν υπό αμφισβήτηση και υπονομεύθηκαν από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και του διεθνούς κομμουνισμού.
Οι φιλελέυθερες και δημοκρατικές ομάδες αντιπολίτευσης ενώ υπήρχαν στις μουσουλμανικές κοινωνίες, περιορίζονταν συνήθως σε μειωμένο αριθμό διανοούμενων και άλλων ανθρώπων με δυτικές ρίζες ή επαφές.
Οι φιλελεύθεροι δημοκράτες, με περιστασιακές εξαιρέσεις, απέτυχαν στην προσπάθεια τους να αποκτήσουν λαϊκή υποστήριξη στις μουσουλμανικές κοινωνίες.
Ακόμα και ο ισλαμικός φιλελευθερισμός απέτυχε να ριζώσει.
"Στη μια μουσουλμανική κοινωνία μετά την άλλη", γράφει ο Φουάντ Αγιάμι, "το να γράφει κανείς για το φιλελευθερισμό και την εθνικιστική μεσοαστική παράδοση, είναι σαν να γράφει νεκρολογίες ανθρώπων που προσπάθησαν το ακατόρωτο και απέτυχαν".
Η γενική αποτυχία της φιλελευθερης δημοκρατίας να ριζώσει στις μουσουλμανικές κοινωνίες αποτελεί μέρος ενός φαινομένου που επαναλαμβάνεται έναν ολόκληρο αιώνα, ξεκινώντας από τα τέλη του 19ου αιώνα...
Εν μέρει, η δύναμη τους οφειλόταν στην αδυναμία των εναλλακτικών πηγών αντιπολίτευσης.
Τα αριστερά και κομμουνιστικά κινήματα τέθηκαν υπό αμφισβήτηση και υπονομεύθηκαν από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και του διεθνούς κομμουνισμού.
Οι φιλελέυθερες και δημοκρατικές ομάδες αντιπολίτευσης ενώ υπήρχαν στις μουσουλμανικές κοινωνίες, περιορίζονταν συνήθως σε μειωμένο αριθμό διανοούμενων και άλλων ανθρώπων με δυτικές ρίζες ή επαφές.
Οι φιλελεύθεροι δημοκράτες, με περιστασιακές εξαιρέσεις, απέτυχαν στην προσπάθεια τους να αποκτήσουν λαϊκή υποστήριξη στις μουσουλμανικές κοινωνίες.
Ακόμα και ο ισλαμικός φιλελευθερισμός απέτυχε να ριζώσει.
"Στη μια μουσουλμανική κοινωνία μετά την άλλη", γράφει ο Φουάντ Αγιάμι, "το να γράφει κανείς για το φιλελευθερισμό και την εθνικιστική μεσοαστική παράδοση, είναι σαν να γράφει νεκρολογίες ανθρώπων που προσπάθησαν το ακατόρωτο και απέτυχαν".
Η γενική αποτυχία της φιλελευθερης δημοκρατίας να ριζώσει στις μουσουλμανικές κοινωνίες αποτελεί μέρος ενός φαινομένου που επαναλαμβάνεται έναν ολόκληρο αιώνα, ξεκινώντας από τα τέλη του 19ου αιώνα...
Η επιτυχία των ισλαμικών κινημάτων να κυριαρχήσουν στην αντιπολίτευση και να επιβληθούν ως η μόνη βιώσιμη εναλλακτική λύση στα υπάρχοντα καθεστώτα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική των καθεστώτων.
Κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, πολλές κυβερνήσεις στην Αλγερία, την Τουρκία, την Ιορδανία, την Αίγυπτο και το Ισραήλ ενθάρρυναν τους ισλαμιστές ως αντιστάθμισμα στα κομμουνιστικά ή τα εχθρικά εθνικιστικά κινήματα.
Τουλάχιστον ως τον Πόλεμο του Κόλπου, η Σαουδική Αραβία και οι άλλες χώρες του Κόλπου προσέφεραν μαζική οικονομική υποστήριξη στους Αδελφούς Μουσουλμάνους και σε ισλαμικές ομάδες σε πολλές χώρες.
Επιπλέον, η ικανότητα των ισλαμικών ομάδων να κυριαρχήσουν στο χώρο της αντιπολίτευσης αυξήθηκε από την κυβερνητική καταπίεση της κοσμικής αντιπολίτευσης... η κοσμική αντιπολίτευση είναι πιο ευάλωτη στην καταπίεση απ'ό,τι η θρησκευτική.
Η δεύτερη μπορεί να λειτουργήσει μέσα από ένα δίκτυο τζαμιών, οργανισμών πρόνοιας, ιδρυμάτων και άλλων μουσουλμανικών θεσμών που μια κυβέρνηση αισθάνεται ότι δεν μπορεί να καταπνίξει.
Οι φιλελεύθεροι δημοκράτες δεν διαθέτουν τέτοια κάλυψη...
Κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, πολλές κυβερνήσεις στην Αλγερία, την Τουρκία, την Ιορδανία, την Αίγυπτο και το Ισραήλ ενθάρρυναν τους ισλαμιστές ως αντιστάθμισμα στα κομμουνιστικά ή τα εχθρικά εθνικιστικά κινήματα.
Τουλάχιστον ως τον Πόλεμο του Κόλπου, η Σαουδική Αραβία και οι άλλες χώρες του Κόλπου προσέφεραν μαζική οικονομική υποστήριξη στους Αδελφούς Μουσουλμάνους και σε ισλαμικές ομάδες σε πολλές χώρες.
Επιπλέον, η ικανότητα των ισλαμικών ομάδων να κυριαρχήσουν στο χώρο της αντιπολίτευσης αυξήθηκε από την κυβερνητική καταπίεση της κοσμικής αντιπολίτευσης... η κοσμική αντιπολίτευση είναι πιο ευάλωτη στην καταπίεση απ'ό,τι η θρησκευτική.
Η δεύτερη μπορεί να λειτουργήσει μέσα από ένα δίκτυο τζαμιών, οργανισμών πρόνοιας, ιδρυμάτων και άλλων μουσουλμανικών θεσμών που μια κυβέρνηση αισθάνεται ότι δεν μπορεί να καταπνίξει.
Οι φιλελεύθεροι δημοκράτες δεν διαθέτουν τέτοια κάλυψη...
.~`~.
IV
Στις δεκαετίες 1970 και 1980, οι πολιτικοί ηγέτες βιάστηκαν να ταυτίσουν τα καθεστώτα τους και τους εαυτούς τους με το Ισλάμ.
Ο βασιλιάς Χουσεΐν της Ιορδανίας, πεπεισμένος ότι οι λαΐκές κυβερνήσεις δεν είχαν μέλλον στον αραβικό κόσμο, έκανε λόγο για την ανάγκη δημιουργίας μιας "ισλαμικής δημοκρατίας"και ενός "εκσυγχρονισμένου Ισλάμ".
Ο βασιλιάς του Μαρόκου Χασάν τόνισε την καταγωγή του από τον Προφήτη και το ρόλο του "Ηγέτη των Πιστών". Ο σουλτάνος του Μπρουνέι, αν και στο παρελθόν δεν τηρούσε ισλαμικά έθιμα, έγινε "θρήσκος"και όρισε το καθεστώς του ως "Μαλαισιανή Μουσουλμανική Μοναρχία".
Ο Μπεν Αλή στην Τυνησία άρχισε συστηματικά να αναφέρει τον Αλλάχ στους λόγους του και "τυλίχτηκε στον μανδύα του Ισλάμ"για να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις των ισλαμικών ομάδων.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ο Σουχάρτο υιοθέτησε ανοικτά μια πολιτική μεταμόρφωσης σε "περισσότερο μουσουλμάνο". Στο Μπαγκλαντές, η αρχή της "λαϊκότητας"καταργήθηκε από το σύνταγμα στα μέσα της δεκαετίας 1970 ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η λαϊκή κεμαλική ταυτότητα της Τουρκίας δέχτηκε επιθέσεις για πρώτη φορά...
Ο βασιλιάς Χουσεΐν της Ιορδανίας, πεπεισμένος ότι οι λαΐκές κυβερνήσεις δεν είχαν μέλλον στον αραβικό κόσμο, έκανε λόγο για την ανάγκη δημιουργίας μιας "ισλαμικής δημοκρατίας"και ενός "εκσυγχρονισμένου Ισλάμ".
Ο βασιλιάς του Μαρόκου Χασάν τόνισε την καταγωγή του από τον Προφήτη και το ρόλο του "Ηγέτη των Πιστών". Ο σουλτάνος του Μπρουνέι, αν και στο παρελθόν δεν τηρούσε ισλαμικά έθιμα, έγινε "θρήσκος"και όρισε το καθεστώς του ως "Μαλαισιανή Μουσουλμανική Μοναρχία".
Ο Μπεν Αλή στην Τυνησία άρχισε συστηματικά να αναφέρει τον Αλλάχ στους λόγους του και "τυλίχτηκε στον μανδύα του Ισλάμ"για να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις των ισλαμικών ομάδων.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ο Σουχάρτο υιοθέτησε ανοικτά μια πολιτική μεταμόρφωσης σε "περισσότερο μουσουλμάνο". Στο Μπαγκλαντές, η αρχή της "λαϊκότητας"καταργήθηκε από το σύνταγμα στα μέσα της δεκαετίας 1970 ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η λαϊκή κεμαλική ταυτότητα της Τουρκίας δέχτηκε επιθέσεις για πρώτη φορά...
Όπως και οι άλλες εκδηλώσεις της παγκόσμιας θρησκευτικής αναβίωσης, έτσι και η Ισλαμική Αναβίωση αποτελεί ταυτόχρονα το αποτέλεσμα του εκσυγχρονισμού, αλλά και μια προσπάθεια αντιμετώπισης του...
Ενώ η άνοδος της Ανατολικής Ασίας πυροδοτήθηκε από εκπληκτικούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, η Αναβίωση του Ισλάμ πυροδοτήθηκε από εκπληκτικούς ρυθμούς πληθυσμιακής ανάπτυξης... οι νέοι άνθρωποι συνήθως πρωταγωνιστούν στις διαμαρτυρίες, στην αστάθεια, στη μεταρρύθμιση και στην επανάσταση.
Ιστορικά, η ύπαρξη μεγάλων αριθμών νέων ανθρώπων συμπίπτει με τέτοια κινήματα.
"Η προτεσταντική Μεταρρύθμιση", έχουν υποστηρίξει μερικοί, "ήταν ένα παράδειγμα ενός από τα εξαιρετικότερα κινήματα νέων στην ιστορία".
Ο Τζακ Γκολντστόουν έχει πολύ πειστικά υποστηρίξει ότι η δημογραφική ανάπτυξη ήταν ο κεντρικός παράγοντας για τα δύο κύματα της επανάστασης πυο σημειώθηκαν στην Ευρασία στα μέσα του 17ου και στα τέλη του 18ου αιώνα.
Η αξιοσημείωτη αύξηση της αναλογίας νέων στον πληθυσμό της Δύσης οδήγησε στην "Εποχή της Δημοκρατικής Επανάστασης"στις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα.
Στον 19ο αιώνα η εκβιομηχάνιση και η μετανάστευση μείωσαν την πολιτική επίπτωση των νέων πληθυσμών στις ευρωπαϊκές πόλεις.
Η αναλογία των νέων αυξήθηκε ξανά στη δεκαετία 1920, προσφέροντας νέους για στρατολόγηση στα φασιστικά και άλλα ακραία κινήματα.
Τέλος τέσσερις δεκαετίες μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η γενιά του πολέμου [baby boom] έδωσε το πολιτικό της στίγμα στις διαδηλώσεις και στις διαμαρτυρίες του 1960.
Η νεολαία του Ισλάμ δίνει το δικό της στίγμα στην Ισλαμική Αναβίωση...
Η γοργή εξάπλωση της γραφής και της ανάγνωσης στις αραβικές κοινωνίες δημιουργεί επίσης, ένα χάσμα μεταξύ της μορφωμένης νεότερης γενιάς και της παλαιότερης σε μεγάλο βαθμό αγράμματης γενιάς.
Δημιουργείται κατά τον τρόπο αυτό "διάσταση μεταξύ γνώσης και εξουσίας"που είναι πιθανό να θέσει σε δοκιμασία τα πολιτικά συστήματα.
Ενώ η άνοδος της Ανατολικής Ασίας πυροδοτήθηκε από εκπληκτικούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, η Αναβίωση του Ισλάμ πυροδοτήθηκε από εκπληκτικούς ρυθμούς πληθυσμιακής ανάπτυξης... οι νέοι άνθρωποι συνήθως πρωταγωνιστούν στις διαμαρτυρίες, στην αστάθεια, στη μεταρρύθμιση και στην επανάσταση.
Ιστορικά, η ύπαρξη μεγάλων αριθμών νέων ανθρώπων συμπίπτει με τέτοια κινήματα.
"Η προτεσταντική Μεταρρύθμιση", έχουν υποστηρίξει μερικοί, "ήταν ένα παράδειγμα ενός από τα εξαιρετικότερα κινήματα νέων στην ιστορία".
Ο Τζακ Γκολντστόουν έχει πολύ πειστικά υποστηρίξει ότι η δημογραφική ανάπτυξη ήταν ο κεντρικός παράγοντας για τα δύο κύματα της επανάστασης πυο σημειώθηκαν στην Ευρασία στα μέσα του 17ου και στα τέλη του 18ου αιώνα.
Η αξιοσημείωτη αύξηση της αναλογίας νέων στον πληθυσμό της Δύσης οδήγησε στην "Εποχή της Δημοκρατικής Επανάστασης"στις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα.
Στον 19ο αιώνα η εκβιομηχάνιση και η μετανάστευση μείωσαν την πολιτική επίπτωση των νέων πληθυσμών στις ευρωπαϊκές πόλεις.
Η αναλογία των νέων αυξήθηκε ξανά στη δεκαετία 1920, προσφέροντας νέους για στρατολόγηση στα φασιστικά και άλλα ακραία κινήματα.
Τέλος τέσσερις δεκαετίες μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο η γενιά του πολέμου [baby boom] έδωσε το πολιτικό της στίγμα στις διαδηλώσεις και στις διαμαρτυρίες του 1960.
Η νεολαία του Ισλάμ δίνει το δικό της στίγμα στην Ισλαμική Αναβίωση...
Η γοργή εξάπλωση της γραφής και της ανάγνωσης στις αραβικές κοινωνίες δημιουργεί επίσης, ένα χάσμα μεταξύ της μορφωμένης νεότερης γενιάς και της παλαιότερης σε μεγάλο βαθμό αγράμματης γενιάς.
Δημιουργείται κατά τον τρόπο αυτό "διάσταση μεταξύ γνώσης και εξουσίας"που είναι πιθανό να θέσει σε δοκιμασία τα πολιτικά συστήματα.
.~`~.
Επίλογος
Καμιά κοινωνία δεν μπορεί να διατηρήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα εντατικό ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης...
Παρομοίως, καμία θρησκευτική αναβίωση και κανένα πολιτιστικό κίνημα δεν διαρκεί αιωνίως.
Ετσι και η Ισλαμική Αναβίωση θα υποχωρήσει και θα χαθεί στην ιστορία.
Αυτό είναί πιθανό να συμβεί, όταν η δημογραφική έκρηξη που τη στηρίζει αποδυναμωθεί κατά τη διάρκεια της δεύτερης και τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα.
Εκείνη την εποχή, οι αριθμοί των μαχητών, των πολεμιστών και των μεταναστών θα μειωθούν και, συνεπώς, και οι συγκρούσεις μέσα στο ίδιο το Ισλάμ και μεταξύ των μουσουλμάνων και άλλων θα μειωθούν.
Οι σχέσεις μεταξύ του Ισλάμ και της Δύσης δεν θα γίνουν στενότερες, αλλά θα πάψουν να είναι συγκρουσιακές, ενώ ο οιονεί πόλεμος είναι πιθανό νά δώσει τη θέση του στον ψυχρό πόλεμο ή ακόμα και στην ψυχρή ειρήνη.
Παρομοίως, καμία θρησκευτική αναβίωση και κανένα πολιτιστικό κίνημα δεν διαρκεί αιωνίως.
Ετσι και η Ισλαμική Αναβίωση θα υποχωρήσει και θα χαθεί στην ιστορία.
Αυτό είναί πιθανό να συμβεί, όταν η δημογραφική έκρηξη που τη στηρίζει αποδυναμωθεί κατά τη διάρκεια της δεύτερης και τρίτης δεκαετίας του 21ου αιώνα.
Εκείνη την εποχή, οι αριθμοί των μαχητών, των πολεμιστών και των μεταναστών θα μειωθούν και, συνεπώς, και οι συγκρούσεις μέσα στο ίδιο το Ισλάμ και μεταξύ των μουσουλμάνων και άλλων θα μειωθούν.
Οι σχέσεις μεταξύ του Ισλάμ και της Δύσης δεν θα γίνουν στενότερες, αλλά θα πάψουν να είναι συγκρουσιακές, ενώ ο οιονεί πόλεμος είναι πιθανό νά δώσει τη θέση του στον ψυχρό πόλεμο ή ακόμα και στην ψυχρή ειρήνη.
Η οικονομική ανάπτυξη της Ασίας θα κληροδοτήσει πλούσιες και σύνθετες οικονομίες με σημαντικές διεθνείς διασυνδέσεις, μια ακμάζουσα αστική τάξη και μια εύπορη μικροαστική.
Αυτό είναι επίσης πιθανό να οδηγήσει σε πλουραλιστικές και ίσως πιο δημοκρατικές μορφές πολιτικής, που δεν θα είναι απαραίτητα πιο φιλοδυτικες.
Αντιθετως, η αυξημένη δύναμη θα προωθήσει τη συνεχιζόμενη ασιατική διεκδίκηση στις διεθνείς σχέσεις, θα ενισχύσει τις προσπάθειες να κατευθυνθούν οι διεθνείς τάσεις μακριά από τη Δύση, και θα διαμορφώσει διεθνείς θεσμούς διαφορετικούς από τα δυτικά πρότυπα.
Η Ισλαμική Αναβίωση, όπως και η Μεταρρύθμιση, θα αφήσει πίσω της σπουδαία κληρονομιά.
Οι μουσουλμάνοι θα αποκτήσουν καλύτερη αντίληψη για τα κοινά τους στοιχεία, όπως και για εκείνα τα στοιχεία που τους ξεχωρίζούν από τους μη μουσουλμάνους.
Η νέα γενιά των ηγετών πού θα προέρχεται από τη σημερινή μουσουλμανική νεολαία, δεν θα είναι απαραίτητα φονταμενταλιστές αλλά αναμφίβολα θα είναι πολύ πιο αφοσιωμένοι στο Ισλάμ από τούς προκατόχους τους.
Η πολιτισμική ιθαγένεια θα ενισχυθεί.
Η Αναβίωση θα κληροδοτήσει ένα δίκτυο ισλαμικών κοινωνικών, πολιτιστικών, οικονομικών και πολιτικών οργανισμών μέσα και έξω από τις κοινωνίες.
Επίσης, η Αναβίωση θα έχει αποδείξει ότι, πράγματι, το "Ισλάμ είναι η λύση"σε ζητήματα ηθικής, ταυτότητας, αντιλήψεων και πίστης, αλλά όχι σε προβλήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, πολιτικής καταπίεσης, ανέχειας και στρατιωτικής αδυναμίας.
Αυτές οι αποτυχίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν απογοήτευση για το πολιτικό Ισλάμ, κάποια αντίδραση εναντίον τού και αναζήτηση εναλλακτικών "λύσεων"σε αυτά τα προβλήματα.
Θεωρητικά, ακόμα εντονότεροι αντιδυτικοί εθνικισμοί θα μπορούσαν να εμφανιστούν, που θα κατηγορούσαν τη Δύση για ό,τι πήγε στραβά με το Ισλάμ.
Η Μαλαισία και η Ινδονησία, αν συνεχίσουν να αναπτύσσονται οικονομικά, θα μπορούσαν να προσφέρουν μια εναλλακτική λύση, ένα "ισλαμικό πρότυπο"ανάπτυξης που θα συναγωνιστεί το δυτικό και το ασιατικό.
Αυτό είναι επίσης πιθανό να οδηγήσει σε πλουραλιστικές και ίσως πιο δημοκρατικές μορφές πολιτικής, που δεν θα είναι απαραίτητα πιο φιλοδυτικες.
Αντιθετως, η αυξημένη δύναμη θα προωθήσει τη συνεχιζόμενη ασιατική διεκδίκηση στις διεθνείς σχέσεις, θα ενισχύσει τις προσπάθειες να κατευθυνθούν οι διεθνείς τάσεις μακριά από τη Δύση, και θα διαμορφώσει διεθνείς θεσμούς διαφορετικούς από τα δυτικά πρότυπα.
Η Ισλαμική Αναβίωση, όπως και η Μεταρρύθμιση, θα αφήσει πίσω της σπουδαία κληρονομιά.
Οι μουσουλμάνοι θα αποκτήσουν καλύτερη αντίληψη για τα κοινά τους στοιχεία, όπως και για εκείνα τα στοιχεία που τους ξεχωρίζούν από τους μη μουσουλμάνους.
Η νέα γενιά των ηγετών πού θα προέρχεται από τη σημερινή μουσουλμανική νεολαία, δεν θα είναι απαραίτητα φονταμενταλιστές αλλά αναμφίβολα θα είναι πολύ πιο αφοσιωμένοι στο Ισλάμ από τούς προκατόχους τους.
Η πολιτισμική ιθαγένεια θα ενισχυθεί.
Η Αναβίωση θα κληροδοτήσει ένα δίκτυο ισλαμικών κοινωνικών, πολιτιστικών, οικονομικών και πολιτικών οργανισμών μέσα και έξω από τις κοινωνίες.
Επίσης, η Αναβίωση θα έχει αποδείξει ότι, πράγματι, το "Ισλάμ είναι η λύση"σε ζητήματα ηθικής, ταυτότητας, αντιλήψεων και πίστης, αλλά όχι σε προβλήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, πολιτικής καταπίεσης, ανέχειας και στρατιωτικής αδυναμίας.
Αυτές οι αποτυχίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν απογοήτευση για το πολιτικό Ισλάμ, κάποια αντίδραση εναντίον τού και αναζήτηση εναλλακτικών "λύσεων"σε αυτά τα προβλήματα.
Θεωρητικά, ακόμα εντονότεροι αντιδυτικοί εθνικισμοί θα μπορούσαν να εμφανιστούν, που θα κατηγορούσαν τη Δύση για ό,τι πήγε στραβά με το Ισλάμ.
Η Μαλαισία και η Ινδονησία, αν συνεχίσουν να αναπτύσσονται οικονομικά, θα μπορούσαν να προσφέρουν μια εναλλακτική λύση, ένα "ισλαμικό πρότυπο"ανάπτυξης που θα συναγωνιστεί το δυτικό και το ασιατικό.
Σε κάθε περίπτωση, στη διάρκεια των επόμενων δεκαετιών η ασιατική οικονομική ανάπτυξη θα έχει αποσταθεροποιητικές συνέπειες στην υπάρχουσα διεθνή τάξη που κυριαρχείται από τη Δύση.
Η ανάπτυξη της Κίνας, αν συνεχιστεί, μπορεί να δημιουργήσει σημαντική αλλαγή στην ισορροπία των πολιτισμών.
Επιπλέον, η Ινδία θα μπορούσε να αναπτυχθεί οικονομικά με γοργούς ρυθμούς και να αναδειχτεί σε σημαντικό παράγοντα στις παγκόσμιες σχέσεις.
Εν τω μεταξύ, η πληθυσμιακή ανάπτυξη των μουσουλμάνων θα αποτελεί αποσταθεροποιητικό παράγοντα και για τις ίδιες τις μουσουλμανικές κοινωνίες, αλλά και για τις γειτονικές τους χώρες.
Οι μεγάλοι αριθμοί των νέων με δευτεροβάθμια εκπαίδευση θα συνεχίσουν να τροφοδοτούν την Ισλαμική Αναβίωση και να προωθούν τη μαχητικότητα του Ισλάμ και τη μετανάστευση.
Στις αρχές του 21ου αιώνα είναι πιθανό να δούμε την αναβίωση της μη δυτικής κουλτούρας και δύναμης και συγκρούσεις της Δύσης με λαούς μη δυτικών πολιτισμών, αλλά και μεταξύ αυτών των ίδιων λαών.
Η ανάπτυξη της Κίνας, αν συνεχιστεί, μπορεί να δημιουργήσει σημαντική αλλαγή στην ισορροπία των πολιτισμών.
Επιπλέον, η Ινδία θα μπορούσε να αναπτυχθεί οικονομικά με γοργούς ρυθμούς και να αναδειχτεί σε σημαντικό παράγοντα στις παγκόσμιες σχέσεις.
Εν τω μεταξύ, η πληθυσμιακή ανάπτυξη των μουσουλμάνων θα αποτελεί αποσταθεροποιητικό παράγοντα και για τις ίδιες τις μουσουλμανικές κοινωνίες, αλλά και για τις γειτονικές τους χώρες.
Οι μεγάλοι αριθμοί των νέων με δευτεροβάθμια εκπαίδευση θα συνεχίσουν να τροφοδοτούν την Ισλαμική Αναβίωση και να προωθούν τη μαχητικότητα του Ισλάμ και τη μετανάστευση.
Στις αρχές του 21ου αιώνα είναι πιθανό να δούμε την αναβίωση της μη δυτικής κουλτούρας και δύναμης και συγκρούσεις της Δύσης με λαούς μη δυτικών πολιτισμών, αλλά και μεταξύ αυτών των ίδιων λαών.
Samuel Huntington
Η σύγκρουση των πολιτισμών και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης
1996
Terzo Books
.~`~.
Έξοδος
Έξοδος
Ωστε η θεωρία περί συγκρούσεως των πολιτισμών περιέχει το πολύ–πολύ μια διαστρεβλωμένη και κακοδιατυπωμένη αλήθεια.
Εν τούτοις θα μπορούσε -και νομίζω ότι αυτή είναι η πρόθεση του Huntington- να χρησιμεύσει ως ιδεολογικός πόλος έλξεως της «Δύσης» (υπό αμερικανική ηγεσία), αν τυχόν αυτή, για οικονομικούς και στρατιωτικούς λόγους, ερχόταν σε σφοδρή σύγκρουση με μη δυτικές Δυνάμεις.
Τότε το πνευματικό κλίμα στη Δύση θα άλλαζε ακαριαία και ενάντια στην αλλαγή αυτή μάταια θα αμύνονταν (αν καθόλου αμύνονταν) όσοι σήμερα κυνηγούν τη δημοσιότητα κηρύσσοντας τη «συνεννόηση μεταξύ των πολιτισμών» ή πραγματώνοντάς την σε εξωτικά «πολυπολιτισμικά» συνέδρια με πληρωμένη τη συμμετοχή...
Τότε το πνευματικό κλίμα στη Δύση θα άλλαζε ακαριαία και ενάντια στην αλλαγή αυτή μάταια θα αμύνονταν (αν καθόλου αμύνονταν) όσοι σήμερα κυνηγούν τη δημοσιότητα κηρύσσοντας τη «συνεννόηση μεταξύ των πολιτισμών» ή πραγματώνοντάς την σε εξωτικά «πολυπολιτισμικά» συνέδρια με πληρωμένη τη συμμετοχή...
Αν οι ίδιες εκείνες Δυτικές Δυνάμεις, οι οποίες το 1919 απέρριψαν το αίτημα της Ιαπωνίας και αρνήθηκαν να κατοχυρώσουν την ισότητα των φυλών στη Συνθήκη των Βερσαλλιών, εν έτει 1997 πασχίζουν επισήμως για την κατανόηση των ξένων πολιτισμών, αυτό δεν αποτελεί οπωσδήποτε πρόοδο της κατανόησης.
Όμως αποτελεί ένδειξη μιας δραματικής μεταβολής στον παγκόσμιο συσχετισμό δυνάμεων.
Όμως αποτελεί ένδειξη μιας δραματικής μεταβολής στον παγκόσμιο συσχετισμό δυνάμεων.
Παναγιώτης Κονδύλης
Η δυτική Ευρώπη - υπό τον ιδεολογικό μανδύα του λιμπεραλισμού - αποτελεί το μοναδικό παράδειγμα πολιτισμού στην ιστορία που ευρέθηκε με κολοσσιαία μέσα διαδόσεως και δεν κατόρθωσε να δημιουργήσει ένα πολιτιστικό αποτέλεσμα έστω και διάρκειας δεκαετιών...
Σήμερα η Ευρώπη αποτελεί πολιτιστικώς νησίδα, η οποία αντιμετωπίζει όλους τους άλλους πολιτισμούς ως είδος πειρατών...
Με διάφορες «κοινωνιολογικές προσεγγίσεις» των άλλων πολιτισμών και με κατασκευές «συνθημάτων» γι'αυτούς, σκοπούμενο πάντα ήταν να δοθεί στον δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμό πολιτιστική ανα τον κόσμο αποστολή, πράγμα που στον ιδεολογικό τομέα ήταν ακριβώς αντίστοιχο με τα αξιώματα του φιλελευθερισμού περί «διεθνούς κατανομής εργασίας» και «διεθνούς οικονομικής συνεργασίας», των οποίων το πρακτικό νόημα ήταν να καταργηθεί η όποια αυτοδυναμία των άλλων πολιτισμών, για να «ενσωματωθούν» οι οικονομίες τους στον προγραμματισμό της δυτικόευρωπαϊκής παραγωγής...
Οἱ ὑπόλοιποι πολιτισμοὶ ὄχι μόνο δὲν χρειάζονται, ἀλλά, ὅπως ἐξηγήσαμε, εἶναι καὶ ἀρνητικὰ στοιχεῖα γιὰ τὴν «παραγωγή»... Και το βλέπουμε: «ολίγος ισλαμισμός» για την Τουρκία, «ολίγος ασιατισμός» για την Κίνα, όπως θα δούμε, «ολίγον ιστορικό παρελθόν» για τη Ρωσία και εν γένει «ολίγα» από τους πολιτισμούς και την ιστορία - στον βαθμό μόνο που αυτά εξυπηρετούν τους σχεδιασμούς της αμερικανικής πολιτικής (τυχαίως άραγε ο κ. Huntington εμίλησε περί προγραμματικής «σύγκρουσης των πολιτισμών»;)...
Οἱ θεωρίες αὐτὲς προσπαθοῦν νὰ ἐπικαλύψουν τὸ νόημα τῆς «νέας ἐποχῆς» γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ γι’ αὐτὸ ἀμέσως μετὰ τὸν «κίνδυνο» τοῦ κομμουνισμοῦ ἡ πρώτη μέριμνα ἦταν νὰ βρεθῆ ὁ «νέος κίνδυνος».
Πού δὲν μποροῦσε βέβαια νὰ εἶναι παρὰ τὸ Ἰσλάμ. Ἀλλὰ αὐτὲς οἱ θεωρίες δὲν εἶναι ἀκριβῶς ἡ πλήρης ἀπόδειξη τῆς πνευματικῆς χρεοκοπίας τοῦ ἀνταγωνιστικοῦ καπιταλισμοῦ, ἤγουν τοῦ φιλελευθερισμοῦ;
Σήμερα η Ευρώπη αποτελεί πολιτιστικώς νησίδα, η οποία αντιμετωπίζει όλους τους άλλους πολιτισμούς ως είδος πειρατών...
Με διάφορες «κοινωνιολογικές προσεγγίσεις» των άλλων πολιτισμών και με κατασκευές «συνθημάτων» γι'αυτούς, σκοπούμενο πάντα ήταν να δοθεί στον δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμό πολιτιστική ανα τον κόσμο αποστολή, πράγμα που στον ιδεολογικό τομέα ήταν ακριβώς αντίστοιχο με τα αξιώματα του φιλελευθερισμού περί «διεθνούς κατανομής εργασίας» και «διεθνούς οικονομικής συνεργασίας», των οποίων το πρακτικό νόημα ήταν να καταργηθεί η όποια αυτοδυναμία των άλλων πολιτισμών, για να «ενσωματωθούν» οι οικονομίες τους στον προγραμματισμό της δυτικόευρωπαϊκής παραγωγής...
Οἱ ὑπόλοιποι πολιτισμοὶ ὄχι μόνο δὲν χρειάζονται, ἀλλά, ὅπως ἐξηγήσαμε, εἶναι καὶ ἀρνητικὰ στοιχεῖα γιὰ τὴν «παραγωγή»... Και το βλέπουμε: «ολίγος ισλαμισμός» για την Τουρκία, «ολίγος ασιατισμός» για την Κίνα, όπως θα δούμε, «ολίγον ιστορικό παρελθόν» για τη Ρωσία και εν γένει «ολίγα» από τους πολιτισμούς και την ιστορία - στον βαθμό μόνο που αυτά εξυπηρετούν τους σχεδιασμούς της αμερικανικής πολιτικής (τυχαίως άραγε ο κ. Huntington εμίλησε περί προγραμματικής «σύγκρουσης των πολιτισμών»;)...
Οἱ θεωρίες αὐτὲς προσπαθοῦν νὰ ἐπικαλύψουν τὸ νόημα τῆς «νέας ἐποχῆς» γιὰ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ γι’ αὐτὸ ἀμέσως μετὰ τὸν «κίνδυνο» τοῦ κομμουνισμοῦ ἡ πρώτη μέριμνα ἦταν νὰ βρεθῆ ὁ «νέος κίνδυνος».
Πού δὲν μποροῦσε βέβαια νὰ εἶναι παρὰ τὸ Ἰσλάμ. Ἀλλὰ αὐτὲς οἱ θεωρίες δὲν εἶναι ἀκριβῶς ἡ πλήρης ἀπόδειξη τῆς πνευματικῆς χρεοκοπίας τοῦ ἀνταγωνιστικοῦ καπιταλισμοῦ, ἤγουν τοῦ φιλελευθερισμοῦ;
Γεράσιμος Κακλαμάνης
*
Η αποικιοκρατία δεν είναι τίποτα άλλο παρά η κατεξοχήν κατάκλυση ενός πολιτισμού από έναν άλλον.
Οι ηττημένοι σκύβουν πάντα το κεφάλι εμπρός στον ισχυρό.
Αλλά, εφόσον υπάρχει σύγκρουση πολιτισμών η υπόταγη είναι μόνο προσωρινή.
Αυτές οι μακρές περιόδοι αναγκαστικής συνύπαρξης δεν είναι δυνατές χωρίς αμοιβαίες υποχωρήσεις ή συνεννοήσεις, χωρίς ουσιώδη και καμιά φορά γόνιμα πολιτισμικά δάνεια.
Αλλά, εφόσον υπάρχει σύγκρουση πολιτισμών η υπόταγη είναι μόνο προσωρινή.
Αυτές οι μακρές περιόδοι αναγκαστικής συνύπαρξης δεν είναι δυνατές χωρίς αμοιβαίες υποχωρήσεις ή συνεννοήσεις, χωρίς ουσιώδη και καμιά φορά γόνιμα πολιτισμικά δάνεια.
Που δεν υπερβαίνουν όμως ποτέ ένα όριο.
Fernand Braudel
1963
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- «Δύση και Ισλάμ» - μέρος α´. Εισαγωγή στην αλληλοσυσχέτιση οντολογίας, επιστημολογίας, αξιολογίας και πολιτικής και στον τρόπο δικαιολόγησης και νομιμοποίησης στην ισλαμική και δυτική πραξεολογία.
- «Δύση και Ισλάμ» μέρος β´. Εισαγωγικά συγκριτικά σχόλια στις οντολογικές και επιστημολογικές αντιλήψεις και στον κοινωνικο-οικονομικό και πολιτιστικο-θρησκευτικό πλουραλισμό.
- Η κρίση του αραβικού εθνικισμού και το ζήτημα της πολιτικής νομιμότητας σε συσχέτιση με την κρίση του εθνοκράτους υπό τις γραφειοκρατικού και μοναρχικού τύπου αυταρχικές δικτατορίες.
- Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.
- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος α´.
- Το πολιτισμικό υπόδειγμα και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης - μέρος β´.
- Σύγκρουση των πολιτισμών ή συγκρούσεις ερήμην του πολιτισμού;
- Με αφορμή την Ουκρανία. Μια σύντομη εισαγωγική αναφορά στις «διχασμένες χώρες».
- Συνέχεια για τις «διχασμένες χώρες». Τουρκία.
- Το Ισλάμ και τα ισλάμ - μέρος α´ . Γενικά στοιχεία για τη προσέγγιση της γεωγραφίας και της γεωπολιτικής του ισλαμιστικού κινήματος.
- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.
- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.
*
- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας. Η απόρριψη του διλήμματος μεταξύ πυρηνικού ολοκαυτώματος ή πολιτιστικής ανυπαρξίας - προς μιας νέα ιστορική σύνθεση που θα εναντιώνεται στις θεωρίες και τους υπολογισμούς γραφείου-εργαστηρίου.
- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση
- Εισαγωγή στα -στοιχειώδη- περί της ευρασιατικής στρατηγικής της Γερμανίας και γιατί η σύγκλιση θρέφει την σύγκρουση. Η εξομοίωση θα απομακρύνει την Κίνα από τις Η.Π.Α.
- Από την Αδριατική έως τη Βαλτική και από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Εύξεινο Πόντο. Από τη μεταψυχροπολεμική περίοδο και τα πεδία γεωπολιτικού κενού - στην αυτοκρατορική περίοδο του α'παγκοσμίου πολέμου και τα καταπιεστικά εθνομειονοτικά. Ιστορικές ενθυμήσεις και γεωπολιτικές προσεγγίσεις.
- Από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το Κόσοβο και τη Βοσνία, στην Ανατολική Ευρώπη (και τη Μέση Ανατολή). Η εφαρμογή μιας στρατηγικής και η συνέχεια των «ιδεαλιστικών» και «ρεαλιστικών» στοιχείων της. Το σημείο τομής των γεωπολιτικών κενών και των πεδίων γεωπολιτισμικών αντιπαραθέσεων ή η «σύγκρουση των πολιτισμών», η διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της «Δύσης», οι ανταγωνισμοί και τα στοιχεία συνέχειας της ευρασιατικής στρατηγικής των ΗΠΑ.
*
- Ι) Iran, Russia, Gaza: Why They Need to Be Considered Together ΙΙ) What Will Determine a Ceasefire in Gaza ΙΙΙ) The New Thirty Years’ War ΙV) Interview: Will U.S.-Germany Relations Recover?
- Η διάσταση του συγχρονισμού τριών ζητημάτων: Το Παλαιστινιακό, το θέμα του Ιράκ και το Κουρδικό, τα Βαλκάνια και ο μαρκοπρόθεσμός στρατηγικός σχεδιασμός των ΗΠΑ.
- I) Το Ισραήλ ως έθνος-κράτος, οι παγκόσμιες/περιφερειακές ισορροπίες και η μεταψυχροπολεμική περίοδος και II) Όταν η επαγρύπνηση υπονομεύει την ελευθερία του λόγου.
- Ο πόλεμος στη Συρία ή ο πόλεμος για τη Συρία.
- Ιχνηλατώντας το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις εξελίξεις στα καθ'ημάς, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή - οδεύοντας προς τη Συρία και το Ιράν.
- Μεσόγειος και Μέση Ανατολή σε μετάβαση: Αντιφάσεις και ανεπάρκειες της μεσογειακής πολιτικής της Ε.Ε. Κύριοι διαχρονικοί στόχοι, επιθυμίες και ανησυχίες, και οι δέκα πληγές της πολιτικής της προς τα μεσογειακά κράτη (απόσπασμα από ομιλία).
- Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική (και Εγγύς καί Μέση Ανατολή).
- Ι) Beginning Of The End? ΙΙ) Indian Foreign Policy: The Cold War Lingers. ΙΙΙ) Modi’s BRICS moment. Ένα Ενδιαφέρον Σχόλιο ως γέφυρα - What Germany has and India lacks. ΙV) The Costs of American Interventionism. V) Barack Obama's Legacy Problem: A Nation in Retreat? Επιλογικές Αναφορές.
*
- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.
- Ο πόλεμος στη Συρία ή ο πόλεμος για τη Συρία.
- Ιχνηλατώντας το Νέο Ανατολικό Ζήτημα και τις εξελίξεις στα καθ'ημάς, στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή - οδεύοντας προς τη Συρία και το Ιράν.
- Η έννοια της Προόδου - μέρος α´. Η ευρωπαϊκή δυναμική και η παγκόσμια πολιτική (και Εγγύς καί Μέση Ανατολή).
- Η ιστορική αμηχανία της δυτ. Ευρώπης.
- Δυτική Ευρώπη, αποικίες και Ανατολική Μεσόγειος. Το χθες στο σήμερα.
- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».
- Η «φιλοσοφία» του λιμπεραλισμού. Καπιταλισμός και νέος διεθνισμός και η Ευρώπη ως αόριστη έννοια.
*
Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...
- Δογματική ομοιομορφία, δογματικός ιμπεριαλισμός και κοσμοπολιτισμός. Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.
- Τα όρια της διεθνούς κοινωνίας.
- Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´.
- Η Παγκόσμια Τάξη από Αμερικανική και μη σκοπιά και η συσχέτιση της Παγκόσμιας Τάξης της Βεστφαλίας με τον οικονομικό εθνικισμό, την Αγία Ρωμαιογερμανική αυτοκρατορία και το Μέγα Χαλιφάτο του Ισλάμ.
- Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.
- Κρίση του δυτικού ατόμου και της νεωτερικότητας. Σύγχρονη ακοσμία και ακοινωνικότητα και υποδούλωση, σε βιομηχανική κλίμακα, της ζωής στον θάνατο.
- Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή.
- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.
08/03/14--15:32: Ι) Clashes with Russia point to globalization’s end ΙΙ) Westphalia with Chinese Characteristics III) The China Model: a Civilizational-State Perspective IV) Zhang Weiwei: The China Wave (video).
.
.~`~.
Ι
Clashes with Russia point to globalization’s end
As the European Union and the United States ramp up their sanctions on Russia, President Vladimir Putin’s plans for retaliation seem to include an attack on McDonald’s. There could not be a more powerful symbol that geopolitics is increasingly undoing the globalization of the world economy.
The burger chain was celebrated in the 1990s by the journalist Thomas Friedman’s “Golden Arches theory of conflict prevention,” which argued that the spread of McDonald’s around the world would bring an end to war. But almost 25 years after a McDonald’s restaurant opened in Moscow, it seems that deep interdependence has not ended conflict between great powers – it has merely provided a new battlefield for it.
As in any relationship that turns sour, many of the things that initially tie the parties together are now being used to drive them apart. For the past two decades we have heard that the world is becoming a global village because of the breadth and depth of its trading and investment links, its nascent global governance and the networks of the information age. But those forces for interdependence are degenerating into their opposite; we could call it the three faces of ‘splinterdependence’:
From free trade to economic warfare
Economic interdependence was supposed to defuse geopolitical tensions over time – or at least allow the two to be compartmentalized. But today the West is using Russia’s participation in the global economy to punish it for its actions in eastern Ukraine. The EU has announced sanctions that will hit Russia in the banking, oil and defense industries. When China felt its interests were threatened, it was also willing to use economic sanctions in its territorial disputes with the Philippines and Japan. In May, Beijing found itself on the receiving end as Vietnam turned a blind eye to anti-Chinese riots targeting Chinese plants when China put an oil rig in the disputed Paracel Islands.
From global governance to competitive multilateralism
Many saw global trade relations as a prelude to global government, with rising powers such as Russia and China being socialized into roles as “responsible stakeholders” in a single global system. But multilateral integration now seems to be dividing rather than uniting. Geopolitical competition gridlocks global institutions; the Ukraine crisis came about because of a clash between two incompatible projects of multilateral integration — the European-led Eastern Partnership and Russia’s Eurasian Union.
There is a global trend of competing mini-lateral friendship organizations. On the one hand, the “world without the West” encompasses the BRICs (Brazil, Russia, India and China), the Shanghai Cooperation Organization and a host of sub-regional bodies. On the other, the West is creating new groupings outside the universal institutions — such as the Trans-Pacific Partnership in Asia and the Transatlantic Trade and Investment Partnership — that deliberately exclude China and Russia. Rather than seeing international law as a way of de-escalating disputes between countries, people are increasingly talking about its use as a weapon against hostile countries — “lawfare.”
From one Internet to many
Even the Internet is leading to hostile fragmentation rather than a global public square. Putin might have offered Edward Snowden refuge, but it is America’s closest allies — such as Angela Merkel in Germany and President Dilma Rousseff in Brazil — who are the most concerned about the National Security Agency’s prying into their citizens private lives. Anupam Chander and Uyen P. Le of the University of California at Davis contend that “Anxieties over surveillance … are justifying governmental measures that break apart the World Wide Web … the era of a global Internet may be passing.” They claim that countries such as Australia, France, South Korea, India, Indonesia, Kazakhstan, Malaysia and Vietnam have already moved to keep certain types of data on servers within their national borders.
After the end of the Cold War, when the apostles of globalization argued that trade would soon eclipse warfare, the military strategist Edward Luttwak predicted that they would soon be proved wrong. Although capital would replace firepower as a weapon of choice, and market penetration would play the role that bases and garrisons had in earlier generations, the driving force of international relations would be conflict rather than trade. As he put it, we would have “the grammar of commerce but the logic of war.” Luttwak’s prediction seemed misplaced at a time when countries such as Russia, China, India and Brazil were rushing to join the global economy.
The post-Cold War world these countries entered was marked by the development of an U.S.-led unipolar security order and a European-led legal order that sought to bind the world together through free trade, economic interdependence, international law and multilateral institutions. Today, we can see that the U.S.-led security order is fraying both as a result of war-weariness and the emergence of new powers internationally. As a result, great powers such as the United States are increasingly trying to weaponize the international legal order through sanctions to compensate for their unwillingness to use military force.
Interdependence, formerly an economic boon, has now become a threat as well. No one is willing to lose out on the benefits of a global economy, but all great powers are thinking about how to protect themselves from its risks, military and otherwise. China is moving toward domestic consumption after the threat of the U.S. financial crisis. America is moving toward energy independence after the Iraq War. Russia is trying to build a Eurasian Union after the euro crisis. And even internationalist Germany is trying to change the EU so that its fellow member states are bound into German-style policies.
In the years after the Cold War, interdependence was a force for ending conflict. But in 2014, it is creating it. After 25 years of being bound together ever more tightly, the world seems intent on resegregating itself.
Mark Leonard - Reuters
.~`~.
ΙΙ
Westphalia with Chinese Characteristics
What will be the future implications of China’s rise in power? The towering political scientist Stephen Krasner has produced a lucid synopsis for the Hoover Institution. One of the biggest take-away points is that the organization of global governance stands to undergo a significant overhaul if Beijing’s capabilities continue to expand vis-à-vis the United States.
In terms of the international economic order, Krasner notes that:
“[t]he existing trade and investment regimes more or less assume that corporations are independent of the state; this assumption is comfortable for the United States. It is not so comfortable for China: a more powerful China might press for principles, norms, and rules that were more accepting of state direction of the economy.”
It warrants pointing out that China’s preferences for statism in economic affairs are not simply because of its communist leadership. Rather, developing economies in general tend to rely upon government intervention for growth. This was true of the so-called Asian Tigers in the 1970s and is certainly true of China and the other BRICS nations today, all of which blend an appreciation for markets with a dyed in the wool commitment to a form of dirigisme.
The difference between the newly industrialized countries (NICs) of the 1970s and the BRICS of today, of course, is that the latter entertain hopes of refashioning the international economic architecture to better suit their particular interests. Hong Kong, Singapore, South Korea and Taiwan never aspired to global leadership. Whether the BRICS will succeed in their bid any time soon is far from certain; as yet, the BRICS lack the cohesion, the will and the means actually to lead a new global order. Nevertheless, their dissatisfaction and rise in power do combine to produce a long-term potential threat to the western-made status quo.
China’s rise might also portend implications for how states engage with each other politically and diplomatically. “China’s internal divisions make it one of the strongest proponents of the sanctity of sovereigntist principles that totally reject external interference in the internal affairs of other states,” Krasner points out. “The United States as a proponent of human rights, and as target for transnational terrorist, has a much weaker commitment to non-intervention.”
There is some irony to this mismatch in attitudes. Sovereignty, territorial integrity and non-intervention are the cornerstones of the Westphalian system, a model of international relations that emphasizes the centrality of state actors to global politics and which is supposed the epitomize the western approach to international organization. Yet Krasner is correct that the U.S. and Europe have been at the forefront of enervating Westphalia over the past several decades while China has emerged as a champion of Westphalian principles.
Just as the Westphalian ideal has been at times convenient for western powers and inconvenient (and ignored) at other times—a system of “organized hypocrisy” in Krasner’s own words—so too are Westphalian norms a valuable (and pliable) resource for China’s leadership. As Stephen Hopgood argues in his book The Endtimes of Human Rights, the logic of Westphalia affords Beijing a rationale for maintaining authoritarian rule at home and opposing the imposition of western influence abroad (including, recently, in Syria).
Westphalia can also be applied by China to legitimize its actions, at least rhetorically, regarding its various territorial and sovereignty disputes: from Xinjiang and Tibet to Taiwan and the islands of the East and South China Seas. All of this means that Westphalia can probably be expected to remain firmly in place as a core tenet of international order under Chinese leadership, even if the application of Westphalian norms will look cynical and opportunistic to observers in the west.
If China does reassert sovereignty as an inviolable cornerstone of international organization then it will be a hammer blow to western interventionists on both the right and left. This is partly what Krasner means when he concludes that “the world would be a very different place than it is now if an autocratic China became the indispensable nation.”
Not everybody in the west would be sad to see a reduction in of overseas interventions, of course, but if it takes Chinese preponderance to curtail the west’s adventurism then this might leave a bitter taste—especially if it comes accompanied by other changes to international order. An uncertain future impends.
Peter Harris - The National Interest
.~`~.
III
The China Model: a Civilizational-State Perspective
China’s dramatic rise should be understood in the context of China as a civilizational state, i.e. an amalgam of the world’s oldest continuous civilization and a huge modern state which is a product of hundreds of states amalgamated into one over the past thousands of years of history. The state is characterized by four factors: a super-large population, a super-sized territory, a super-long history and a super-rich culture, which have in term shaped all the key features of China’s development model, with all its possible ramifications for the future trajectory of China and beyond.
*
As we know, China, or the rise of China, remains controversial in the West for all kinds of reasons. Indeed, over the past 30 or so years, the Chinese state has often been portrayed in the Western media as a dichotomy of a repressive regime clinging to power and a society led by pro-democracy dissidents bordering on rebellion, and some Europeans, for instance, in Oslo, still view China as an enlarged East Germany or Belarus awaiting a color revolution.
This perception has led many China-watchers in the West to confidently crystal-ball a pessimistic future for China: the regime would collapse after the Tiananmen event in 1989; China would follow in the footsteps of the Soviet Union in its disintegration; chaos would engulf China after Deng Xiaoping’s death; the prosperity of Hong Kong would fade with its return to China; the explosion of SARS would be China’s Chernobyl; China would fall apart after its WTO entry; and chaos would ensue following the 2008 global financial tsunami. Yet all these forecasts turned out to be wrong: it is not China that has collapsed, but all the forecasts about China’s collapse that have “collapsed”.
This unimpressive track record of crystal-balling China’s future reminds us of the need to look at this huge and complex country in a more objective way, and perhaps with an approach adopted by the great German philosopher G. W. Leibniz (1646–1716) to focus on how the Chinese developed what he called “natural religion” or the secular application of ethics and political philosophy to social, economic and political governance. If we are freed from ideological hang-ups, we may come to see that what has happened over the past three decades in China is arguably the greatest economic and social revolution in human history: over 400 million people have been lifted out of poverty, with all the implications of this success for China and the rest of the world.
China has in fact performed better than all other developing countries combined over the past 3 decades, as 70% of world’s poverty eradication has taken place in China. China has performed better than all transition economies combined, as the Chinese economy has increased about 18 fold since 1979, while Eastern Europe, as an example, only 1-fold, albeit from different starting point. China has also performed better than many developed countries, and its ‘developed regions’ with a population of about 300 million, the size of the US population, today in many ways match the developed economies in southern Europe in overall prosperity, and China’s first-tier cities like Shanghai may aready surpass New York in many ways, in terms of ‘hardware’ such as airports, subways, bullet trains, shopping facilities and city skylines, and in terms of ‘software’ such as life expectancy, child mortality rate and street safety.
China has its share of problems, some of which are serious and require earnest solution, but China’s overall success is beyond doubt. How can this success be explained? Some claim that it is due to foreign direct investment, but Eastern Europe has received far more FDI in per capita terms; some claim that it’s due to China’s cheap labour, but India and many developing countries offer cheaper labour; some claim that it’s due to an authoritarian government, but there are authoriatian governments, as the concept is defined by the West, everywhere in Asia, Africa and Latin America, and in the Arab world. None of them have accomplished what China has achieved.
If none of these explanations can clarify China’s success, one should be encouraged to think outside the box. To this author, it is essentially due to the nature of China as a state, and the Chinese model of development.
China is not an enlarged East Germany or Belarus. Nor is China another ordinary state; China is a civilizational state, arguably the world’s only one, as China is the only country in the world with a history of unified state for over 2000 years, and it is the world’s only continuous civilization lasting over 5000 years and it is the world’s only amalgam of an ancient civilization and a huge modern state.
An inaccurate analogy would be something like the ancient Roman Empire continuing to this day as a unified modern state with a centralized government, modern economy, all its diverse traditions and cultures and a huge population speaking the same language called Latin.
This kind of country is bound to be unique: China is an amalgamation of four factors, namely, a super-large population, a super-sized territory, a super-long history and a super-rich culture. China has a population larger than the total populations of the 27 Europe Union countries, the USA, Russia and Japan combined. China’s Spring Festival in 2012 saw 3.1 billion visits via China’s vast transportation networks, something equivelant to moving the whole populations of North and South America, Europe, Russia, Japan and Africa from one place to another in less than a month. This is the scale of the country as well as the challenges and opportunities it faces.
China has a super-sized landscape, a continent by itself, with unimaginable regional diversity. China has super-entrenched historical traditions on everything one could think of, often traditions spanning thousands of years, ranging from political governance, statecraft and economics, to philosophy, medicine, military strategy and way of life. China has a super-rich culture, including one of the world’s most sophisticated literatures and architectures. Perhaps there is no better example to illustrate this richness than the Chinese cuisine: there are 8 main schools of cuisine and their countless sub-schools, each of the 8 main schools is arguably richer than the French cuisine in terms of contents and variety.
So a civilizational state is a product of hundreds of states amalgamated into one over thousands of years of history. The four ‘supers’, to this author, have shaped China’s unique development model, of which 8 features can be distilled:
First, it’s guiding philosophy is called ‘seeking truth from facts’. This is an ancient Chinese concept revived by the late leader Deng Xiaoping after the failure of the utopian Cultural Revolution. Deng believed that facts rather than ideological dogmas — whether from East or West — should serve as the ultimate criterion for establishing truth. Beijing concluded, from examining facts, that neither the Soviet Communist model nor the Western liberal democracy model really worked for a developing country in terms of achieving modernization. Hence China decided in 1978 to explore its own path of development and to adopt a pragmatic, trial-and-error approach for its massive modernization program. This is the philosophical underpining of the China model.
Second, putting people’s livelihood first. This is a very traditional concept of political governance in China. In this context, Deng Xiaoping prioritized poverty eradication as China’s no.1 task and pursued a down-to-earth strategy to wipe out poverty. China’s reform started first in the countryside, as at that time most Chinese lived in the countryside. The success of the rural reform set the Chinese economy moving and created a positive chain reaction leading to the rise of millions of small and medium-siezed enterprises, which soon accounted for more than half of China’s industrial output, thus paving the way for the rapid expansion of China’s manufacturing industries and foreign trade.
China is arguably correcting a neglect in the range of human rights advocated by the West, which tend to focus exclusively on civil and political rights. This feature of ‘putting people’s livelihood first’ may have long-term implications for the half of the world’s population who still live in poverty.
Third, stability as a pre-condition for development. As a civilizational state, its ethnic, religious, linguistic and regional diversity is among the highest in the world, and hence this condition has shaped what may be called ‘the collective psyche’ of the Chinese, i.e., most people revere stability and fear ‘luan’, the Chinese word for chaos, and the Chinese political culture is deeply rooted in the concept of ‘taipingshengshi’: prosperity in peace, or peace with prosperity. Deng Xiaoping’s penchant for stability derives in part from his understanding of Chinese history: in a span of nearly one and a half centuries, from 1840, when the British launched the Opium War on China, to the begining of the reform in late 1978, China’s longest continuous period of peace and stability lasted no more than 8 to 9 years; the country was in constant turmoil and suffered from repeated foreign aggressions, civil wars, peasant uprisings and self-inflicted ideological frenzy. By now China had for the first time in its modern history enjoyed a sustained stability for over three decades, and China has created an economic miracle.
Fourth, gradual reform. Given the size and complexity of the country, Deng Xiaoping set out a strategy that is often described as ‘crossing a river by feeling for stepping stones’, and he encouraged experiments for all major reform initiatives, as exemplified by China’s special economic zones, where new ideas were tested, such as land sale, high-tech joint ventures and an export-oriented economy. Only when new initiatives are shown to work are they extended nationwide. China has rejected ‘shock therapy’ and worked through the existing, imperfect institutions while gradually reforming them to serve modernization. This cautious approach has enabled China to maintain much needed political stablity and avoided paralysing failures as was the case with the former Soviet Union and ex-Yugoslavia.
Fifth, correct priorities and sequence. In line with the gradual approach, China’s reform has demonstrated a clear pattern of change: rural reforms first, urban ones second; changes in coastal areas first, inland second; economic reforms first, political ones second. In a nutshell, easy reforms before more difficult ones. The advantage of this approach is that the experiences and lessons gained in the first stage of reform create conditions for the next stage of change. Underpining this approach is China’s philosophical tradition of holistic thinking. Deng Xiaoping mapped out a 70-year strategy for modernizing China by the middle of the 21st century, and China is still pursuing this strategy today. This feature contrasts sharply with the populist, short-term politics so prevalent in much of the world today.
Sixth, a mixed economy. China has tried to combine the strength of the invisible hand of the market force with the visible hand of the state intervention, in part to correct market failures. China’s economic system is thus called ‘socialist market economy’. When the market force is released by China’s gigantic economic change, the Chinese state has done its utmost to ensure a macro political and economic stability, and the state has steered the country out of harm’s way in both the Asian financial crisis of 1997 and the current financial tsunami.
Seventh, opening up to the outside world. With no messanic tradition of converting others, China represents a secular culture where learning from others is highly virtuous. China has retained its long tradition of ‘selective cultural borrowing’ from outside world, including drawing on useful elements from the neo-liberal Washington consensus such as its emphasis on enterpreneruship and international trade. But Beijing always safeguards its policy space and draws on foreign ideas selectively. Opening up to international competition has allowed China to become one of the most competitive economies in the world.
Last but not least, a rather disinterested and enlightened strong state. China’s change has been led by an enlightened developmental state. The Chinese state is capable of shaping national consensus on the need for reform and modernization and ensuring overall political and macroeconomic stability and persuing hard strategic objectives, such as enforcing banking sector reforms, carrying out state-owned enterprise reforms, implementing necessary industrial policies and stimulating the economy against the global downturn. This feature originates from China’s Confucian tradition of a benevolent strong state established on the basis of meritocracy at all levels. After all, China is the country that invented the civil servant examination system over 1000 years ago.
With this tradition of meritocracy and performance legitimacy, Beijing now practices what can be called “selection plus some form of election” throughout its leadership structure. For instance, the criteria for becoming one of China’s top 9 leaders, i.e. members of the Standing Committe of the Political Bureau, require usually two terms of good performance as the top leader of a province, which is often the size of 4 to 5 average European states. With this system of meritocracy and performance legitimacy in place, whatever defects it may have, there is no chance for such incompetent leaders as Geroge W. Bush to rise to the top echelon of power.
The relative success of China since 1979 shows that whatever the political system, it must all boil down to good governance. In other words, the ultimate test of a good political system is to what extent it can ensure good governance. The stereotyped dichotomy of democracy vs. autocracy sounds increasingly hollow in today’s complex world, given the large numbers of poorly governed “democracies”. China’s idea may eventually shape a paradigm shift from the dichotomy of democracy vs. autocracy to that of good governance vs. bad governance.
Good governance may take the form of the Western political system as in the case of, perhaps, Switzerland, or the form of a non-Western political system as in the case of Singapore and Hong Kong. China, with all its shortcomings, is a much better governed country than most developing countries. Likewise, bad governance may take the form of the Western political system as in the case of Haiti, Iraq, Mongolia, Ukraine and the recently bankrupt Iceland and Greece, and it may also take the form of a non-Western political system as in the case of Burma.
It follows that, from the Chinese point of view, the nature of a state, including its legitimacy, has to be defined more by its substance, i.e., good governance, than by its procedures. China emphasizes substance over procedures, believing that ultimately the right substance will evolve into the right procedures, appropriate to each nation’s own conditions. Good governance should be an objective of all governments in the world, and the developing world is faced with the mounting challenge of political reform in order to achieve good governance. The same is true for the developed world, given the scale of crises across Japan, Europe and the United States.
China is now the world’s largest laboratory for economic, social and political change. China’s successful economic reforms may have set a pattern for its future political change: a gradual, experimental and accumulative approach, and assimilating whatever is good in Chinese and foreign ideas and practices. After more than a century of devastating wars and revolutions, and after three decades of successful economic reforms, most Chinese seem willing to continue with its own imperfect yet efficient model of development, and this model seems to blend reasonably well with China’s own civilization of several millenia — including 20 or so dynasties, seven of which lasted longer than the whole of U.S. history.
China is going through its own industrial and social revolutions. Imperfections are abundant, and the country is still faced with many challenges such as fighting corruption and reducing gaps between regions and between rich and poor. But China is likely to continue to evolve along its own successful model, rather than embracing other models.
With China’s further ascendance, the China model may well become more influential internationally. While China’s experience is largely indigenous and will be difficult to copy by other countries with different cultural traditions, certain ideas and practices from the China model such as ‘seeking truth from facts ’, putting people’s livelihood first, gradual and experimental approach to change, ‘good governance matters more than democratization’, may have broader international appeal.
Indeed, the world is witnessing a wave of change from a vertical world order, in which the West is above the rest in both wealth and ideas, to a more horizontal order, in which the rest, notably China, will be on a par with the West in both wealth and ideas. This is an unprecedented shift of economic and political gravity in human history, which will change the world forever.
Zhang Weiwei
Zhang Weiwei is professor of international relations at Fudan Universty and senior fellow at Chunqiu Institute, China, and a visiting professor at the Geneva School of Diplomacy and International Relations. His recent publications include a bestseller in China "The China Wave, Rise of a Civilizational State".
Πηγή
The World Financial Review
.~`~.
IV
Zhang Weiwei: The China Wave
.~`~.
Για περαιτέρω ιχνηλάτηση και πληρέστερη προοπτική
- Είπαν ή έγραψαν... Περί Soft power και Hard power των Η.Π.Α από τη πλευρά της Κίνας.
- When China Rules the World: the End of the Western World and the Birth of a New Global Order.
- Debate: Western liberal democracy would be wrong for China.
- Ρωσία 2020. Δεύτερος γύρος. Σχέδια επί χάρτου της ατλαντικής θαλάσσιας δύναμης και ένα ευρασιατικό παράρτημα.
- Εισαγωγή στα -στοιχειώδη- περί της ευρασιατικής στρατηγικής της Γερμανίας και γιατί η σύγκλιση θρέφει την σύγκρουση. Η εξομοίωση θα απομακρύνει την Κίνα από τις Η.Π.Α.
- Ευρώπη, Ρωσία και Ουκρανία - α´ και Βορειοανατολική Ασία, Κίνα και Ιαπωνία - α´.
- Άκουσε ο Κομφούκιος να λένε: Περί εθνικής ή διεθνούς προπαγάνδας - εθνικού συμφέροντος και οικουμενικού καλού - Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...
- Thinking Inter-Culturally: From racist and Eurocentric Monologism to Inter-Civilizational Dialogism - John M. Hobson, Professor of Politics and International Relations.
- After Western Hegemony – 40th World Congress of Sociology / Μετά τη Δυτική Ηγεμονία - Παγκόσμιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας.
- Δογματική ομοιομορφία, δογματικός ιμπεριαλισμός και κοσμοπολιτισμός. Οι τρεις τρόποι εξομοίωσης των διεθνών σχέσεων σε μια κατάσταση εσωτερικής πολιτικής προς την πραγμάτωση της διεθνούς κοινωνίας, της civitas maxima ή του υπερ-κράτους και ένα παράρτημα περί αδελφοσύνης και ιμπεριαλισμού.
- Το δίκαιο της ανθρωπότητας - μέρος α´.
- Και ο Κομφούκιος αποκρίθηκε...
- Πλανητικός μετασχηματισμός - Tο τέλος του μακρού 20ού αιώνα.
*
- Πλανητικός μετασχηματισμός -εισαγωγικά περί «γεωκεντρικής τεχνολογίας» και «εθνοκεντρικής πολιτικής», παγκοσμιοποίησης και μη αναστρεψιμότητας της, διεθνικών οργανισμών, πολυεθνικών επιχειρήσεων και εθνών-κρατών.
- E.H.Carr - Τι συνέβη τότε ή μήπως τι (ξανα)συμβαίνει τώρα; Προβληματισμοί (παλαιοί;) πάνω στις προοπτικές μιας νέας διεθνούς τάξης πραγμάτων, μέρος α' - θα επιβιώσει το έθνος ως μονάδα ισχύος;
- Μερική παγκοσμιοποίηση των διεθνών χρηματοοικονομικών - Ενότητα ή κατακερματισμός του νομισματικού συστήματος; - Η αυξημένη περιφερειοποίηση των υπηρεσιών και της βιομηχανικής παραγωγής - Η διαμάχη για την πολυεθνική επιχείρηση και το έθνος-κράτος.
- Ι) Beginning Of The End? ΙΙ) Indian Foreign Policy: The Cold War Lingers. ΙΙΙ) Modi’s BRICS moment. Ένα Ενδιαφέρον Σχόλιο ως γέφυρα - What Germany has and India lacks. ΙV) The Costs of American Interventionism. V) Barack Obama's Legacy Problem: A Nation in Retreat? Επιλογικές Αναφορές.
- How Obama Is Driving Russia and China Together.
- Η Ευρώπη στο κατώφλι του 21ου αιώνα: μια κοσμοϊστορική και γεωπολιτική θεώρηση.
- Το μέλλον της Ε.Ε, η Ανατολική Ευρώπη -η Ουκρανία- και τα Βαλκάνια, ο Huntington, ο Brzezinski και οι πλανητικές πολιτικές των Η.Π.Α. Τα «Ανθρώπινα δικαιώματα», η «σύγκρουση των πολιτισμών» και τα «Ευρασιατικά Βαλκάνια» ως βαλκανοποίηση της υφηλίου και καλλιέργεια της ελεγχόμενης αναρχίας.
- E.H.Carr - Πολιτική, ισχύς και ηθική'η «αντίθεση» μεταξύ της πολιτικής και της ηθικής και ο «διαχωρισμός» των σφαιρών της πολιτικής και της ηθικής που συνδέει την οικονομία με την ηθική, καθώς και ορισμένα ρωμαιοδυτικά παραλειπόμενα.
- Πολιτισμός και Παγκοσμιοποίηση ή «Πολιτισμός» και «Παγκοσμιοποίηση». I) Αντικειμενική Εξέλιξη και Επιδίωξη και II) Εθνικισμός και Παγκοσμιοποίηση.
- Governing the World: The Rise and Fall of an Idea (Internationalism, Imperialism, The era of Anglo-American world power and the establishment of the League of Nations and its successor, the United Nations) University Lecture with Professor Mark A. Mazower.
- Περί εθνικισμού, δημοκρατικής ιδεολογίας -«τέλους της ιστορίας»- του Fukuyama, και χειρισμού της Μέσης Ανατολής από τους ουιλσονιανούς ιδεαλιστές και τους νεοσυντηρητικούς. Η προσέγγιση του εριστικού κ. John Mearsheimer και σύγκριση του έργου του με αυτό του Kenneth Waltz.
- Tρεις δυνητικές απειλές για την πρωτοκαθεδρία του κυρίαρχου.
- Αμερικανοβυζαντινές υπερβάσεις και διδάγματα ή «πως το Βυζάντιο, και όχι η Ρώμη, μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση της Pax Americana».
- Η.Π.Α και Κίνα -μέρος πρώτο.
- Σκέψεις, ενδεχόμενα και προσεγγίσεις, με αφορμή τις εξελίξεις στην Ουκρανία, για την «Ευρώπη», τη «Δύση» και τη Ρωσία.
- Δύο κείμενα: Financial Times για το πώς χαράσσεται η νέα «παγκόσμια» τάξη και Le Monde Diplomatique για την επιστροφή στην πολιτική και το Front national.
- Για τον γυάλινο πύργο'μικρά «ευρωπαϊκά» γ´. The Decline of Europe - Interview with Historian Walter Laqueur.
- Ο ευρωκεντρισμός και τα άβαταρ του: τα διλήμματα της κοινωνικής επιστήμης. Εισαγωγή.
- Η Ευρωκεντρική ιδεολογία, οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές επιπτώσεις και «Ευρώπη».
- Καντιανισμός, δημοσιότητα, διπλωματία και η μεταστροφή του προσηλυτισμού σε καταδίκη.
- Μεταπολεμική νέα εποχή και διαχείριση των γηγενών πολιτισμών.
- Πολιτισμικές δομές και πλανητικός μετασχηματισμός I -εισαγωγικά αυτογνωσιακά (;) για την καθ'ημάς Δύση.
- Μετα-ανθρώπινος μετα-φιλελευθερισμός: ο πυρήνας της αμερικανικής «έξυπνης δύναμης».
- Fukuyama και Huntington (Barnett, Schmitt, Kojeve, Strauss, Spengler) και εισαγωγή στον αναστοχασμό των ιδεολογιών.
- Η μετάβαση προς το μεταμοντέρνο -μονοπολικό ή πολυπολικό- διεθνές σύστημα.
- Η Παγκόσμια Τάξη από Αμερικανική και μη σκοπιά και η συσχέτιση της Παγκόσμιας Τάξης της Βεστφαλίας με τον οικονομικό εθνικισμό, την Αγία Ρωμαιογερμανική αυτοκρατορία και το Μέγα Χαλιφάτο του Ισλάμ.
********************
********************
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου